Kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10)

Văn hóa doanh nhân trong bối cảnh hội nhập quốc tế

GS.TS.Từ Thị Loan
Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam
Cùng với sự phát triển của xã hội, sự nâng cao dân trí và yêu cầu hội nhập quốc tế, nhân tố văn hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh...
Theo dõi Baoquocte.vn trên
GS.TS.Từ Thị Loan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển  Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam
GS.TS.Từ Thị Loan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam.

Trong lịch sử loài người, tầng lớp doanh nhân đã xuất hiện từ rất sớm, khi nghề thủ công tách ra khỏi trồng trọt, chăn nuôi và nhu cầu trao đổi hàng hóa phát triển. Khi đó, doanh nhân chủ yếu là những người làm nghề buôn bán, tức là chuyên về hoạt động thương mại.

Đến thế kỷ XVII-XVIII, công nghiệp và thương nghiệp phát triển, khái niệm doanh nhân được mở rộng sang các lĩnh vực khác như sản xuất, kinh doanh, tài chính...

Đến cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, cùng với sự phát triển vượt bậc của khoa học - công nghệ và quá trình mở rộng giao thương quốc tế, xuất hiện các doanh nghiệp, tập đoàn lớn, thì doanh nhân được xem là người tổ chức và điều hành các doanh nghiệp.

Ở Việt Nam trước đây, theo cách hiểu dân gian, người làm nghề kinh doanh thường là làm nghề buôn bán, do đó xuất hiện khái niệm “thương nhân” gắn với mối ác cảm về một tầng lớp “buôn gian, bán lận”. Phải đến thời kỳ Pháp thuộc, khi xã hội bắt đầu hình thành các quan hệ trao đổi hàng hóa tư bản chủ nghĩa thì khái niệm doanh nhân mới được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả sản xuất, buôn bán và dịch vụ.

Đến nay, “doanh nhân” đã trở thành một khái niệm phổ biến trong các văn bản hành chính, chính trị, học thuật cũng như trong cuộc sống thường ngày.

Với tính chất cạnh tranh gay gắt “thương trường là chiến trường”, “cá lớn nuốt cá bé”, ở những giai đoạn tích lũy tư bản ban đầu, doanh nhân thường bị xem là những người có nhiều thủ đoạn, lắm mưu mô, chỉ chăm lo làm giàu, đặt lợi nhuận lên trên hết, sẵn sàng chà đạp lên văn hóa, đạo lý, tình người...

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, sự nâng cao dân trí và yêu cầu hội nhập quốc tế, nhân tố văn hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Văn hóa doanh nhân trở thành linh hồn của văn hóa doanh nghiệp. Văn hóa doanh nghiệp thường tỷ lệ thuận với văn hóa doanh nhân. Các doanh nhân xuất sắc thường có khả năng truyền niềm tin, cảm hứng cho các thành viên khác, làm thay đổi tư duy, tạo nên sức sống cho văn hóa doanh nghiệp.

Từ khi đất nước chuyển sang phát triển kinh tế thị trường, Đảng và Nhà nước ta luôn đề cao vai trò của đội ngũ doanh nhân. Nếu các doanh nghiệp là xương sống của nền kinh tế, thì doanh nhân là thuyền trưởng chèo lái các con tàu doanh nghiệp. Để thực hiện mục tiêu xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng mà Đại hội Đảng lần thứ XIII đã đề ra, vấn đề xây dựng văn hóa doanh nhân Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế càng cần được coi trọng.

Có nhiều cách hiểu khác nhau về văn hóa doanh nhân, nhưng về cơ bản có thể hiểu văn hóa doanh nhân là tập hợp những giá trị, chuẩn mực, quan niệm và hành vi của doanh nhân trong quá trình lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp. Nói một cách đơn giản, văn hóa doanh nhân là văn hóa của người làm nghề kinh doanh; mục tiêu của doanh nhân là làm giàu, nhưng văn hóa doanh nhân giúp họ làm giàu có văn hóa. Một số ý kiến còn cô gọn hơn, cho rằng văn hóa doanh nhân chỉ cần hội đủ bốn yếu tố: Tâm, Tài, Trí, Đức.

Dù có thể kinh doanh ở các ngành nghề, lĩnh vực khác nhau, có các xuất phát điểm khác nhau, nhưng văn hóa doanh nhân về cơ bản bao gồm bốn hợp phần như sau: năng lực doanh nhân, tố chất doanh nhân, đạo đức doanh nhân và phong cách doanh nhân.

Vvăn hóa doanh nhân là tập hợp những giá trị, chuẩn mực, quan niệm và hành vi của doanh nhân trong quá trình lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nhân là tập hợp những giá trị, chuẩn mực, quan niệm và hành vi của doanh nhân trong quá trình lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp. (Nguồn: Internet)

Năng lực doanh nhân trước hết thể hiện ở khả năng hoạch định, tổ chức, điều hành doanh nghiệp. Năng lực đó biểu lộ rõ nhất ở khả năng hoạch định chiến lược phát triển doanh nghiệp và các kế hoạch cụ thể để thực thi chiến lược.

Để làm được điều đó, bằng cấp, kiến thức, trình độ chuyên môn chỉ là nền tảng ban đầu. Doanh nhân phải không ngừng học hỏi, cọ xát, bổ sung kiến thức, phấn đấu hoàn thiện mình. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, doanh nhân phải có khả năng tìm hiểu thị trường quốc tế, nắm rõ các luật định quốc tế, sản xuất được những sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Doanh nhân phải không ngừng trau dồi kỹ năng quản trị để giúp doanh nghiệp đứng vững trong cơ chế kinh tế thị trường hiện đại, tăng cường vị thế và khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài.

Thời đại số, công nghệ số và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng đòi hỏi đội ngũ doanh nhân Việt Nam phải không ngừng đổi mới sáng tạo, cập nhật sự phát triển như vũ bão của khoa học - công nghệ, hướng tới chuyển đổi số.

Tố chất doanh nhân bao gồm những yếu tố tâm lý, thể chất, nhân cách đặc thù phù hợp với hoạt động sản xuất, kinh doanh như: có đam mê kinh doanh, khát vọng làm giàu, khát khao thành đạt, có đầu óc tính toán, dám phiêu lưu, mạo hiểm, chấp nhận rủi ro, có khí phách, cá tính quyết liệt…

Bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay với sự cạnh tranh khốc liệt và biến động khó lường của thị trường, các doanh nhân Việt Nam phải có ý chí vươn lên khẳng định vị thế của thương hiệu, hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

Muốn vậy, họ phải là những người dám nghĩ, dám làm, dám đương đầu với mọi thử thách. Những doanh nhân như Phạm Nhật Vượng, Nguyễn Thị Phương Thảo, Trịnh Văn Quyết, Mai Kiều Liên… chỉ là một số trong nhiều ví dụ về tinh thần không ngừng đổi mới sáng tạo, dám thử sức ở những lĩnh vực mới, dám vươn ra những thị trường mới, chinh phục những đỉnh cao mới của doanh nhân Việt Nam.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều bất ổn, rủi ro với thiên tai, chiến tranh, dịch bệnh…, doanh nhân phải có sự nhạy bén, linh hoạt, phản ứng nhanh, đồng thời có sự tự tin, độc lập, quyết đoán. Những doanh nhân thành đạt thường là những người biết đứng dậy từ thất bại, nhiều khi phải làm lại từ đầu để hướng tới những thành công mới. Do vậy, họ thường là những người có ý chí kiên cường, tinh thần bền bỉ, sự tập trung cao độ và sức chịu đựng áp lực tốt.

Top 10 doanh nhân dẫn đầu thị trường chứng khoán Việt Nam 2020.
Top 10 doanh nhân dẫn đầu thị trường chứng khoán Việt Nam 2020. (Nguồn: Diễn đàn Doanh nghiệp)

Đạo đức doanh nhân đòi hỏi bên cạnh những yêu cầu chung về đạo đức đối với một người bình thường, doanh nhân phải có những chuẩn mực đạo đức đặc thù của người làm sản xuất, kinh doanh.

Ngoài những phạm trù đạo đức cơ bản như: lương tâm, nghĩa vụ, nhân phẩm, danh dự, uy tín…, họ phải thực hiện những yêu cầu về đạo đức gắn với nghề nghiệp. Làm giàu cho mình phải đi đôi với làm giàu cho người lao động, cho xã hội và đất nước. Cạnh tranh nhưng không làm hại đến sức khỏe, quyền lợi của người tiêu dùng như làm hàng giả, hàng nhái, thực phẩm bẩn... Đóng thuế cho Nhà nước nhiều, nhưng phải đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái, có trách nhiệm xã hội, tham gia các hoạt động hỗ trợ cộng đồng, từ thiện, nhân đạo… Bước vào sân chơi của thị trường quốc tế, doanh nhân Việt Nam phải đặc biệt tuân thủ luật pháp quốc tế, đảm bảo chữ tín trong kinh doanh.

Trước những yêu cầu nghiêm ngặt của thị trường thế giới, càng hội nhập quốc tế, yêu cầu về đạo đức kinh doanh càng được đặt ra, tránh những “thẻ vàng”, “thẻ đỏ” mà các tổ chức quốc tế đã cảnh báo đối với hàng hóa Việt Nam gần đây.

Phong cách doanh nhân được thể hiện trong tác phong, lối sống, hành vi ứng xử của doanh nhân. Điều đó được bộc lộ không chỉ trong quá trình lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp, trong thái độ ứng xử với nhân viên, đối tác, khách hàng, mà cả trong cuộc sống thường ngày, trong quan hệ với gia đình và xã hội. Không ít doanh nhân đã tạo nên một ấn tượng xấu trong mắt dư luận bởi phương châm “tôi có tiền, nên tôi có quyền”.

Hiện tượng “đại gia và kiều nữ”, trọc phú giàu về tiền nhưng nghèo về văn hóa, những CEO nổi tiếng lên mạng xã hội văng tục, chửi bậy, xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác không phải là hiếm.

Do vậy, để hội nhập quốc tế thành công, doanh nhân thời đại mới phải biết kế thừa các giá trị văn hóa truyền thống và tiếp thu các giá trị văn minh, tiến bộ của nhân loại mà hoàn thiện mình. Người ta nói kinh doanh vừa là một nghề, vừa là khoa học và nghệ thuật. Nghệ thuật lãnh đạo, quản lý và văn hóa giao tiếp, ứng xử giúp cho doanh nhân tạo dựng được hình ảnh tốt, ấn tượng đẹp, niềm tin và uy tín trong công việc và các mối quan hệ xã hội.

Tựu trung, để có thể “sánh vai các cường quốc năm châu”, chúng ta rất cần có một thế hệ doanh nhân mới với những năng lực, tố chất, đạo đức, phong cách phù hợp tiệm cận với chuẩn mực thế giới, đáp ứng yêu cầu của hội nhập và phát triển.

Doanh nhân Việt kiều Johnathan Hạnh Nguyễn: Hiện thực hóa giấc mơ

Doanh nhân Việt kiều Johnathan Hạnh Nguyễn: Hiện thực hóa giấc mơ

Nhân dịp kỷ niệm 45 năm quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Philippines (1976-2021), điều không thể không nhắc đến là công lao ...

Doanh nhân Canada nhận định triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam vẫn vững chắc

Doanh nhân Canada nhận định triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam vẫn vững chắc

Trong trung hạn, Giám đốc ASEAN Strategy Group Limited dự báo triển vọng tăng trưởng của kinh tế Việt Nam vẫn vững chắc, được thúc ...

Đọc thêm

Chuyên gia Ấn Độ: Việt Nam có thể tạo ra những đóng góp lâu dài cho hợp tác APEC

Chuyên gia Ấn Độ: Việt Nam có thể tạo ra những đóng góp lâu dài cho hợp tác APEC

Việt Nam đã tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC năm 2027 với chủ đề Cùng kiến tạo một kỷ nguyên mới tự cường, đổi mới sáng tạo và thịnh ...
Bánh mì Việt Nam đang tìm được chỗ trong đời sống đa văn hóa của Canada

Bánh mì Việt Nam đang tìm được chỗ trong đời sống đa văn hóa của Canada

Tại Toronto, Canada bánh mì Việt Nam đã có mặt trong các bữa trưa của thực khách và trên bàn tiệc giao lưu của học sinh quốc tế.
Khởi động ý tưởng không gian văn hóa Góc Baku và Khu ẩm thực Azerbaijan tại Hà Nội

Khởi động ý tưởng không gian văn hóa Góc Baku và Khu ẩm thực Azerbaijan tại Hà Nội

Ngày 21/11, bà Leyla Aliyeva, con gái Tổng thống Azerbaijan cùng đoàn đại biểu đã đến thăm Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội (HCCT).
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất ...
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều ...
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Doanh nghiệp Hàn Quốc đồng loạt triển khai chiến dịch kích cầu mua sắm cho thí sinh

Doanh nghiệp Hàn Quốc đồng loạt triển khai chiến dịch kích cầu mua sắm cho thí sinh

Sau khi kỳ thi tuyển sinh đại học tại Hàn Quốc kết thúc, nhiều doanh nghiệp đã đồng loạt triển khai các chương trình ưu đãi dành cho thí sinh.
Vì sao Nhật Bản phải dừng chương trình trợ cấp xe điện sớm hơn dự kiến?

Vì sao Nhật Bản phải dừng chương trình trợ cấp xe điện sớm hơn dự kiến?

Ngày 20/11, Chính phủ Nhật Bản đã ngừng tiếp nhận hồ sơ xin trợ cấp mua xe điện và các loại xe thân thiện với môi trường.
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới.
Tổng thống Nga Putin nói gì về khủng hoảng năng lượng tại châu Âu?

Tổng thống Nga Putin nói gì về khủng hoảng năng lượng tại châu Âu?

Tổng thống Nga Putin nói rằng, năng lượng giá rẻ từ Nga từng đảm bảo sự thịnh vượng cho châu Âu, chính quyết định của EU dẫn đến sự sụt giảm nghiêm trọng trong mức ...
Giá nông sản hôm nay 21/11/2026: Giá cà phê trong nước mất mốc 72.000 đồng, chạm đáy?; Brazil đưa tranh chấp thuế với Mỹ lên WTO, muốn đáp trả

Giá nông sản hôm nay 21/11/2026: Giá cà phê trong nước mất mốc 72.000 đồng, chạm đáy?; Brazil đưa tranh chấp thuế với Mỹ lên WTO, muốn đáp trả

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 21/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11 ghi nhận đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt khác.
MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách 10 thương hiệu tăng trưởng ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11 cho thấy đồng USD đã chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
Phiên bản di động