Văn và triết về cái vô lý của đời người

Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Do những đảo lộn về kinh tế, xã hội, tư tưởng, tâm lý gây ra bởi chiến tranh, cách mạng công nghiệp, bước tiến nhảy vọt của khoa học kỹ thuật, xã hội tư bản phương Tây đã sinh ra triết học về cái vô lý. Triết học này ra đời trong nửa đầu thế kỷ 20, đặc biệt ở Pháp với trường phái hiện sinh (SARTRE, CAMUS...) và sân khấu của cái vô lý.  
TIN LIÊN QUAN
van va triet ve cai vo ly cua doi nguoihuu ngoc Cướp đàn bà làm vợ
van va triet ve cai vo ly cua doi nguoihuu ngoc Người Mỹ thế đấy!

Tôi nghĩ đến triết học về cái vô lý khi đọc cuốn tiểu thuyết Linh Sơn của Cao Hành Kiện (giải Nobel văn chương năm 2000) nhất là những đoạn sau đây:

Mi, mi tiếp tục trèo những ngọn núi. Mỗi khi ngươi lên tới gần đỉnh, mệt nhoài, mi nghĩ đó sẽ là lần cuối cùng. Tới đích, khi sự phấn chấn trong ngươi đã dịu đi, mi cảm thấy không thỏa mãn. Càng đỡ mệt thì mi càng hậm hực; mi ngắm dãy núi nhấp nhô bát ngát, mi lại nảy ra ý muốn trèo. Những ngọn núi mi đã trèo không gây hứng thú gì nữa, nhưng mi tin là sau những dãy ấy, còn ẩn giấu những kỳ quan mà mi chưa biết. Nhưng khi mi trèo lên tới đỉnh, thì mi chẳng phát hiện ra kỳ quan nào cả, chỉ có ngọn gió quạnh hiu thổi mà thôi.

van va triet ve cai vo ly cua doi nguoihuu ngoc
Ảnh: www.goodreads.com

Theo dòng tháng ngày, mi quen với hiu quạnh. Trèo núi trở thành một bệnh kinh niên. Mi biết là mi sẽ chẳng tìm thấy gì, mi bị sự mù quáng thúc đẩy, mi không ngừng trèo được. Trong quá trình biến diễn ấy, hẳn là mi cần có vài niềm an ủi, tự ru mình bằng những ảo tưởng, mi tự tạo ra cho mi những truyền thuyết riêng.

Cuộc hành hương của nhân vật chính đi hết núi này đến núi kia để tìm núi thiêng Linh Sơn phải chăng là cuộc đi tìm cái Đẹp, tìm tri thức Tuyệt đối, đi tìm chính bản thân mình và xã hội, tìm ý nghĩa cuộc đời? Và kết thúc là: “Thực ra, tôi chẳng hiểu gì hết. Thế đó!” Câu giải đáp vẫn chưa có.

Cuộc đời là vô lý. Linh Sơn vọng lại luận văn Huyền thoại Sisyphe (1942) của nhà văn Pháp Camus (1913 - 1960), Giải thưởng Nobel năm 1957. Sisyphe là một nhân vật thần thoại Hy Lạp. Khi chết xuống âm phủ, y bị hành tội lăn một tảng đá lớn lên đỉnh núi; đá lăn xuống sườn dốc, lại phải lăn lên, và cứ vĩnh viễn làm công việc nặng nhọc và vô lý ấy. Camus đã dùng hình tượng Sisyphe để biểu trưng cho triết học của ông: cái vô lý của phận người và vũ trụ. Cảm xúc vô lý xuất hiện khi người ta thấy chẳng có lý do nào thật sự cắt nghĩa được cuộc sống: tất cả đời sống hàng ngày (ăn, uống, thức, ngủ, đại tiểu tiện, mặc quần áo...), danh lợi, quyền lực, yêu ghét, vui buồn, kể cả chân - thiện - mỹ phải chăng chỉ là ước lệ, - tất cả đều bị cái chết xóa đi hết? Theo logic, những tư tưởng ấy phải dẫn đến tự sát. Camus điểm qua những thái độ tinh thần trước vấn đề, tất cả dẫn đến ngõ cụt. Phải chăng chỉ còn cách “tự sát triết học”, khước từ lý trí mà do đó vứt bỏ được cái vô lý. Điều này có thể làm được về phương diện tinh thần; nhưng nếu áp dụng vào đời sống thực tế thì chỉ có cách tự giết mình đi để giết cảm giác vô lý trong mình. Như vậy là hủy diệt con người để chấm dứt vấn đề; đó đâu phải là giải pháp thực sự! Camus khuyên là cần có sự nổi loạn khiến con người luôn luôn chống lại cái vô lý, do đó đem lại một ý nghĩa cho phận người, mang lại một ý nghĩa cho cuộc sống qua một cuộc đấu tranh luôn luôn bắt đầu lại. Như vậy, con người không hủy bỏ được cái vô lý, nhưng sẽ có tầm cao hơn vì luôn luôn đẩy lên giới hạn của cái vô lý, luôn luôn có sự hứa hẹn của một thắng lợi mới.

Tới đây thì tư tưởng Cao Hành Kiện dường như gặp tư tưởng Camus. Một bên trèo hết núi nọ đến núi kia để tìm một Linh Sơn ảo vọng, một bên chấp nhận thân phận lăn đá với ý thức rối loạn vĩnh viễn để khẳng định tính người. Nhưng thái độ hai nhà văn nói lên sự khác nhau giữa hai nền văn hóa Đông - Tây. Hai bên đều xuất phát từ cá nhân chủ nghĩa. Nhưng cái cá nhân của Camus dữ dội, bi quan vì vô vọng, có tính thách thức. Cái cá nhân của Cao Hành Kiện bình thản hơn, hòa với thiên nhiên hơn (nhất là cách viết thường không dùng “tôi” mà dùng “mi, cô ta, anh ấy”), thấm nhuần Phật Lão, lạc quan hơn vì vẫn không ngừng trèo núi tuy biết rằng hy vọng sẽ hão huyền.

Mặc dù tiếp thụ ảnh hưởng phương Tây, Linh Sơn mang nhiều nét văn hóa Trung Quốc. Tác phẩm không hẳn là tiểu thuyết kiểu cổ điển vì không có một câu chuyện kể mạch lạc và có mở có đóng; cũng không phải kiểu tiểu thuyết mới Pháp vì có hàng trăm câu chuyện kể (những mảnh tự truyện, - chuyện những người gặp trên đường, - chuyện những mối tình ngắn ngủi, - chuyện người xưa, chuyện ma quỷ, chuyện triết lý v.v...) rất hấp dẫn.

van va triet ve cai vo ly cua doi nguoihuu ngoc Đồng hành cùng Hữu Ngọc

Cả cuộc đời đi và viết, tiếp xúc và trò chuyện của một nhà văn hóa lớn dường như gói gọn trong tay người đọc ...

van va triet ve cai vo ly cua doi nguoihuu ngoc Nào cùng lãng du Nhật Bản!

Trở lại Nhật Bản bằng cuốn sách mới, nhà văn hóa Hữu Ngọc đã cập nhật và làm giàu thêm tư liệu, hình ảnh về ...

van va triet ve cai vo ly cua doi nguoihuu ngoc Hữu Ngọc: Phật giáo phù hợp với tư tưởng người Việt

Phật giáo có thể liên tưởng đến chủ nghĩa hiện sinh hiện tại. Đó là một điều khá lý thú mà cũng ít người nghĩ ...

Hữu Ngọc

Đọc thêm

XSMB 13/8, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 13/8/2022. dự đoán XSMB thứ 7

XSMB 13/8, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 13/8/2022. dự đoán XSMB thứ 7

Baoquocte.vn. XSMB 13/8. trực tiếp kết quả xổ số hôm nay ngày 13 tháng 8. kết quả xổ số miền Bắc 13/8/2022. xổ số hôm nay 13/8. XSMB thứ 7. SXMB ...
XSMT 13/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. SXMT 13/8/2022

XSMT 13/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. SXMT 13/8/2022

Baoquocte.vn. XSMT 13/8. xổ số hôm nay 13/8. trực tiếp kết quả xổ số miền Trung 13/8/2022. xổ số hôm nay ngày 13 tháng 8. xổ số miền Trung thứ 7. ...
XSMN 13/8, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. xổ số hôm nay 13/8

XSMN 13/8, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. xổ số hôm nay 13/8

Baoquocte.vn. XSMN 13/8. xổ số hôm nay 13/8. SXMN 13/8. kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. xổ số hôm nay ngày 13 tháng 8. XSMN ...
Khúc mắc về đường ống Druzhba được 'cởi trói', dầu Nga lại tiếp tục chảy qua trạm trung chuyển Ukraine

Khúc mắc về đường ống Druzhba được 'cởi trói', dầu Nga lại tiếp tục chảy qua trạm trung chuyển Ukraine

Baoquocte.vn. Nguồn tin từ nhà máy lọc dầu Slovnaft cho biết, một ngân hàng châu Âu đã đồng ý xử lý thanh toán việc vận chuyển dầu mỏ của Nga qua ...
Việt Nam lần đầu cử sĩ quan công an nhân dân tham gia hoạt động Gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc

Việt Nam lần đầu cử sĩ quan công an nhân dân tham gia hoạt động Gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước đã trao Quyết định cho Trung tá Nguyễn Ngọc Hải, sĩ quan công an nhân dân đầu tiên trúng tuyển Ban Thư ký Liên hợp quốc.
Tin thế giới 12/8: Nga quyết bảo vệ nhà máy Zaporizhzhia đến cùng; FBI tìm gì tại nhà riêng của ông Trump? Hàn Quốc ân xá cho 'Thái tử Samsung'

Tin thế giới 12/8: Nga quyết bảo vệ nhà máy Zaporizhzhia đến cùng; FBI tìm gì tại nhà riêng của ông Trump? Hàn Quốc ân xá cho 'Thái tử Samsung'

Baoquocte.vn. Diễn biến xung đột Nga-Ukraine, tình hình nhà máy Zaporizhzhia, vụ FBI điều tra ông Trump... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 12/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.192 ca mới, số khỏi bệnh gấp 2,5 lần số mắc mới và có 1 ...
Ngắm Hiền Thục trẻ trung, năng động cùng phong cách như tuổi teen

Ngắm Hiền Thục trẻ trung, năng động cùng phong cách như tuổi teen

Baoquocte.vn. Diện váy ngắn khoe chân thon khi đi bên con gái, ca sĩ Hiền Thục được nhiều người khen ngợi phong cách trẻ trung ở tuổi 41.
Topmax trao cơ hội vàng cho những chiến binh kinh doanh thực chiến

Topmax trao cơ hội vàng cho những chiến binh kinh doanh thực chiến

Baoquocte.vn. Học viện TMĐT Topmax là nơi chuyên đào tạo kinh doanh thực chiến trên sàn thương mại điện tử với đội ngũ chuyên gia là những người đã có kinh ...
Pháp kêu gọi duy trì kênh đối thoại với Nga, quan ngại về tình hình nhà máy Zaporizhzhia

Pháp kêu gọi duy trì kênh đối thoại với Nga, quan ngại về tình hình nhà máy Zaporizhzhia

Baoquocte.vn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pháp Anne-Claire Legendre khẳng định, Paris kêu gọi duy trì kênh đối thoại với Nga cho đến khi một cuộc đàm phán diễn ra.
Huyền thoại Philippe Starck: 'Mỗi khách sạn tôi tạo ra giống như một bộ phim mà tôi là đạo diễn'

Huyền thoại Philippe Starck: 'Mỗi khách sạn tôi tạo ra giống như một bộ phim mà tôi là đạo diễn'

Baoquocte.vn. Huyền thoại thiết kế Philippe Starck nhiều lần thay đổi ngành khách sạn thế giới, tạo ra những không gian sống tinh tế, ngập tràn trải nghiệm.
Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Baoquocte.vn. Sau thời gian dài chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, hoạt động du lịch tỉnh Bạc Liêu khởi sắc trở lại.
Du lịch Đông Âu ế ẩm, đìu hiu vì xung đột Nga-Ukraine

Du lịch Đông Âu ế ẩm, đìu hiu vì xung đột Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Ngành du lịch của nhiều nước Đông Âu đang phải chịu 'vạ lây' do tác động từ cuộc xung đột Nga-Ukraine, lượng du khách sụt giảm nghiêm trọng.
Du lịch Quảng Ninh hồi phục ngoạn mục trong Hè 2022

Du lịch Quảng Ninh hồi phục ngoạn mục trong Hè 2022

Baoquocte.vn. Là một trong những ‘điểm nóng’ du lịch, Quảng Ninh đã ghi dấu ấn bằng những con số tăng trưởng ngoạn mục với hàng loạt sự kiện, hoạt động hè sôi động, hấp dẫn.
Việt Nam có tên trong nhiều đề cử giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards năm 2022

Việt Nam có tên trong nhiều đề cử giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards năm 2022

Baoquocte.vn. Việt Nam được đề cử trong nhiều hạng mục giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards 2022.
Tuyến du lịch bằng tàu hỏa xuyên Việt được bình chọn là một trong những cung đường sắt đẹp nhất thế giới

Tuyến du lịch bằng tàu hỏa xuyên Việt được bình chọn là một trong những cung đường sắt đẹp nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãng truyền thông Nga giới thiệu tuyến du lịch bằng tàu hỏa xuyên Việt, ngắm cảnh trên đèo Hải Vân thuộc một trong 13 cung đường sắt đẹp nhất thế giới.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 33]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 33]

Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 32]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 32]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 31]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 31]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 30]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 30]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Di sản danh nhân Nguyễn Đình Chiểu: Sống mãi cùng dòng chảy nhân loại

Di sản danh nhân Nguyễn Đình Chiểu: Sống mãi cùng dòng chảy nhân loại

Baoquocte.vn. Cuộc đời của danh nhân văn hóa Nguyễn Đình Chiểu là một nguồn cảm hứng không chỉ đối với người dân Việt Nam mà còn với cả nhân loại.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 29]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 29]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Baoquocte.vn. Tập bút ký Dọc đường của nhà văn Nguyên Ngọc viết về văn chương, giáo dục, con đường phát triển đất nước trên hành trình sống đầy ắp trải nghiệm.
Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Baoquocte.vn. 'Việt Nam văn hóa sử cương' của học giả Đào Duy Anh được coi là kim chỉ nam cho nhiều công trình nghiên cứu văn hóa nước ta trong suốt gần một thế kỷ.
'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

Baoquocte.vn. Trong cuốn sách 'Cỗ máy tri thức', nhà triết học Michael Strevens trả lời câu hỏi vì sao nhân loại sử dụng khoa học để nghiên cứu những bí mật vũ trụ.
Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Baoquocte.vn. Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động không chỉ thuật lại cuộc đời và sự nghiệp của Chung Ju Yung.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Baoquocte.vn. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Tuyết Minh vừa ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường' được sáng tác trong thời gian hơn 20 năm.
Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Baoquocte.vn. Với 25 năm kinh nghiệm lâm sàng về đẩy lùi bệnh tim bằng dinh dưỡng, bác sĩ Joel Fuhrman tại Mỹ đã viết cuốn sách 'Dinh dưỡng lành mạnh ngại gì bệnh tim'.
Phiên bản di động