Vẽ lại bức tranh lợi thế so sánh của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu

Khánh An
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sự đứt gãy và hồi phục của các chuỗi cung ứng toàn cầu do đại dịch sẽ chỉ là cơ hội cho nền kinh tế Việt Nam nếu các lợi thế, điểm yếu được nhìn nhận trong bối cảnh mới.
Vẽ lại bức tranh lợi thế so sánh của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu
Để tăng trưởng, cần vẽ lại bức tranh lợi thế so sánh của Việt Nam. (Nguồn: Cafe F)

Lợi thế so sánh của Việt Nam đang dịch chuyển

Covid-19 làm thay đổi khá lớn lợi thế so sánh của các nền kinh tế trong ngắn hạn. Cho đến thời điểm này, các báo cáo đều cho thấy, các ngành sản xuất thiết bị y tế, dược phẩm, công nghệ thông tin, thương mại điện tử đang có lợi thế nổi trội.

Cùng với đó là những khuyến nghị dịch chuyển, thay đổi để khớp vào chuỗi sản xuất, chuỗi giá trị sẽ định hình sau đại dịch dành cho các ngành khác.

Tuy nhiên, tính khả thi của các khuyến nghị này đang phụ thuộc rất lớn vào bức tranh lợi thế so sánh của các ngành kinh tế của Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

“Phải nhìn rõ để có ứng xử chính sách phù hợp”, PGS-TS Nguyễn Anh Thu, Phó hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) chia sẻ trong buổi công bố Báo cáo thường niên Kinh tế Việt Nam 2021, lý giải cho trọng tâm của nghiên cứu là lợi thế so sánh và sự tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của Việt Nam.

Tin liên quan
PGS. TS. Tô Trung Thành: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,5% gần như chắc chắn không thể đạt được PGS. TS. Tô Trung Thành: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,5% gần như chắc chắn không thể đạt được

Theo Phương pháp Lợi thế so sánh hiện hữu (RCA), dựa trên thị phần, giá trị xuất khẩu, nhóm nghiên cứu của Trường đại học Kinh tế cho rằng, giai đoạn 2010 - 2019, Việt Nam có lợi thế so sánh trong 9 nhóm hàng. Đó là da giày, mũ và các sản phẩm đội đầu, nguyên liệu dệt may, hàng dệt may, thiết bị điện tử, gỗ và sản phẩm gỗ, sản phẩm thực vật, động vật sống và sản phẩm từ động vật.

Nhưng đến năm 2020, chỉ còn 6 nhóm hàng được liệt kê trong danh sách này, gồm hàng dệt may, da giày, điện tử, gỗ, da và nguyên liệu dệt may.

Ngược lại, các nhóm ngành giấy, bột giấy, khoáng sản, dầu mỏ, nhựa, kim loại cơ bản, thiết bị cơ khí, hóa chất... có tên trong các nhóm ngành không có lợi thế so sánh của Việt Nam.

“Vấn đề là, khi so sánh RCA của Việt Nam trên toàn cầu trong năm qua đều giảm mạnh, trừ nhóm ngành điện tử và giày dép. Đến năm 2020, Việt Nam mất lợi thế so sánh ở nhóm hàng nông nghiệp, gồm cả sản phẩm động vật và thực vật. Trong 6 nhóm ngành trên, chỉ có một ngành có tốc độ RCA tăng nhanh là điện tử”, bà Thu phân tích.

Ngay trong khu vực ASEAN, RCA của Việt Nam năm 2020 vẫn khá cao, không thay đổi nhiều so với năm trước, nhưng xét về giá trị, thì khoảng cách vẫn rất lớn, trừ nhóm ngành điện tử”, bà Thu chia sẻ.

Lo lắng sau nhóm ngành có lợi thế cao

Sự nổi trội trong RCA của nhóm ngành điện tử không đáng ngạc nhiên khi nhìn vào tốc độ gia tăng cả về sản lượng và giá trị xuất nhập khẩu của nhóm này. Đây cũng là ngành tạo ra số lao động lớn thứ ba cho Việt Nam (sau dệt may, da giày) và thu hút lớn nguồn vốn FDI.

Trong giai đoạn 2010-2020, Việt Nam nằm trong Top 10 thế giới về RCA trong ngành điện tử và năm 2020 vươn lên Top 5.

“So sánh 10 mặt hàng điện tử có giá trị RCA trung bình lớn nhất của Việt Nam với các quốc gia khác giai đoạn 2010-2020, thì các mặt hàng có lợi thế so sánh vượt trội của Việt Nam là điện thoại, micro và loa. Theo nhóm nghiên cứu, đây là nhóm ngành Việt Nam có dư địa đẩy mạnh lợi thế so sánh trong tương lai.

“Nhưng khi xem xét mức độ chuyên môn hóa trong các sản phẩm, thì những mặt hàng Việt Nam có lợi thế so sánh cao lại có chỉ số phức tạp thấp. Những sản phẩm xuất khẩu lớn cũng là sản phẩm có chỉ số phức tạp thấp, có hàm lượng khoa học công nghệ thấp. Nếu có sự thay đổi chuỗi sản xuất, chúng ta dễ bị thay thế”, bà Thu khuyến cáo.

Tin liên quan
Việt Nam vẫn thuộc Top đầu thị trường mở rộng kinh doanh của doanh nghiệp ASEAN Việt Nam vẫn thuộc Top đầu thị trường mở rộng kinh doanh của doanh nghiệp ASEAN

Đặc biệt, trong chuỗi giá trị ngành hàng điện tử của Việt Nam khi tham gia toàn cầu, nhóm nghiên cứu tiếp tục thấy rõ sự “lấn át”, thậm chí “bao trọn” của doanh nghiệp FDI khi chiếm 95% tổng kim ngạch xuất khẩu trong năm 2020. Tỷ lệ nội địa hóa ngành công nghiệp điện tử hiện nay rất thấp, chỉ 5-10%.

Theo nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp FDI gần như là người chơi chính. Có nhiều lý do để giải thích.

Một là, doanh nghiệp Việt chưa đáp ứng yêu cầu rất cao về tiêu chuẩn của chuỗi sản xuất toàn cầu.

Hai là, doanh nghiệp toàn cầu thường có tập quán kinh doanh lựa chọn doanh nghiệp cung ứng quen thuộc hoặc cùng quốc tịch với họ...

“Nhưng, cũng nhờ vậy, Việt Nam đang thâm nhập rất sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành điện tử, đang là đầu mối lớn trong ngành này. Nhưng tới đây, việc thu hút FDI cần hướng tới vị thế thượng nguồn, mang lại giá trị gia tăng nhiều hơn cho Việt Nam”, bà Thu nói.

Cơ hội nào cho ngành thực phẩm?

Chế biến thực phẩm đang nổi lên là nhóm ngành có lợi nhuận trước thuế cao, đứng thứ hai trong nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo; là ngành chuyển từ nhập khẩu ròng sang xuất khẩu ròng.

Nhưng báo cáo của nhóm nghiên cứu Trường đại học Kinh tế cho thấy, lợi thế so sánh của ngành này đang có xu thế giảm. Năm 2020, RCA của ngành thực phẩm Việt Nam giảm 1% so với năm 2019. Vấn đề là, có những mặt hàng trong nhóm ngành đang ở nhóm đầu thế giới về RCA, đó là thục phẩm giáp xác và chế biến.

“Có nên đẩy mạnh đầu tư vào ngành này để nâng cao lợi thế so sánh của ngành thực phẩm không?”, bà Thu đặt vấn đề với các nhà hoạch định chính sách.

Lý do là, trong bức tranh của chuỗi giá trị toàn cầu ngành thực phẩm, sự tham gia của Việt Nam đang giảm đi, nhưng vị thế lại tăng lên. Hơn thế, trong chuỗi giá trị này, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang ở thế dẫn dắt sự tham gia của Việt Nam.

Tuy nhiên, khi vẽ nên chuỗi giá trị toàn cầu của ngành thực phẩm, tọa độ của Việt Nam rất xa, thậm chí khá tách biệt so với nước khác trên thế giới. Hàm ý là sự tham gia của Việt Nam trong chuỗi này khá nông.

“Vị thế trong chuỗi giá trị của Việt Nam sẽ được cải thiện khi năng lực của khu vực sản xuất trong nước được cải thiện. Điều đó cũng có nghĩa là, lợi thế so sánh của Việt Nam trong ngành này sẽ giảm nếu không có các chính sách phù hợp trước bối cảnh cạnh tranh quốc tế vô cùng khắc nghiệt”, nhóm nghiên cứu khuyến nghị.

Việt Nam là 'ngôi sao đang lên' trong lĩnh vực khởi nghiệp ở Đông Nam Á

Việt Nam là 'ngôi sao đang lên' trong lĩnh vực khởi nghiệp ở Đông Nam Á

Việt Nam được đánh giá là "ngôi sao đang lên" của khu vực Đông Nam Á và sẽ nổi lên trở thành quốc gia có ...

Bức tranh kinh tế Việt Nam pha lẫn gam màu sáng, tối

Bức tranh kinh tế Việt Nam pha lẫn gam màu sáng, tối

5 tháng đầu năm, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục đón những tín hiệu tích cực như tăng trưởng GDP, sản xuất công nghiệp, ...

(theo Báo Đầu tư)

Bài viết cùng chủ đề

Covid-19

Đọc thêm

Trao tặng Huân chương, Huy chương cho các tập thể, cá nhân Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào

Trao tặng Huân chương, Huy chương cho các tập thể, cá nhân Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào

Baoquocte.vn. Nhân Năm Đoàn kết hữu nghị Việt Nam-Lào 2022, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã trao tặng Huân chương, Huy chương cho Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào.
Chuyên gia: Từ bỏ khí đốt và trừng phạt Nga, Đức mất trắng 1.000 tỷ Euro

Chuyên gia: Từ bỏ khí đốt và trừng phạt Nga, Đức mất trắng 1.000 tỷ Euro

Baoquocte.vn. Đức không thể thay thế khí đốt của Nga trong 4 năm tới, ước tính việc tăng công suất khí đốt hóa lỏng sẽ khiến Berlin tiêu tốn cả nghìn ...
Trung Quốc: Chìm cần cẩu nổi tại Quảng Đông do bão Chaba, 27 người mất tích

Trung Quốc: Chìm cần cẩu nổi tại Quảng Đông do bão Chaba, 27 người mất tích

Baoquocte.vn. Ngày 3/7, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc thông báo đã có 27 người mất tích sau khi một cần cầu nổi bị chìm ngoài khơi do bão Chaba.
Nga thông báo sử dụng tên lửa chính xác cao tấn công nhiều khu vực, Ukraine tổn thất lớn

Nga thông báo sử dụng tên lửa chính xác cao tấn công nhiều khu vực, Ukraine tổn thất lớn

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng Nga công bố tóm tắt diễn biến chiến dịch quân sự đặc biệt trên lãnh thổ Ukraine tính đến 12h ngày 2/7.
Ngoại trưởng Penny Wong: Australia là một phần của châu Á

Ngoại trưởng Penny Wong: Australia là một phần của châu Á

Baoquocte.vn. Đến thăm thành phố của Malaysia, Ngoại trưởng Australia Penny Wong cho rằng câu chuyện của bản thân bà cho thấy Australia là một phần của châu Á.
Lịch thi đấu của đội tuyển nữ Việt Nam tại Giải bóng đá nữ vô địch Đông Nam Á 2022

Lịch thi đấu của đội tuyển nữ Việt Nam tại Giải bóng đá nữ vô địch Đông Nam Á 2022

Baoquocte.vn. Giải bóng đá nữ vô địch Đông Nam Á 2022 diễn ra từ ngày 4-17/7 với sự tham gia của 11 đội tuyển, trong đó đội tuyển nữ Việt Nam ...
Giá tiêu hôm nay 3/7, thị trường phản ứng trái chiều, tiêu Việt xuất khẩu nhận tin kém vui

Giá tiêu hôm nay 3/7, thị trường phản ứng trái chiều, tiêu Việt xuất khẩu nhận tin kém vui

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương, giao dịch từ 69.000 – 72.000 đ/kg.
Giá vàng hôm nay 3/7, Giá vàng hoàn thành ‘công việc ngoạn mục’, vẫn dễ bị tổn thương, không có tình yêu với vàng? SJC đánh mất đà tăng

Giá vàng hôm nay 3/7, Giá vàng hoàn thành ‘công việc ngoạn mục’, vẫn dễ bị tổn thương, không có tình yêu với vàng? SJC đánh mất đà tăng

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 3/7, may mắn thay, khá ổn định khi chỉ mất 1% kể từ đầu năm. Suy thoái kinh tế gia tăng khiến vàng khó nắm bắt ...
XSMB 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. dự đoán XSMB

XSMB 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 3/7. kết quả xổ số miền Bắc 3/7/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 3 tháng 7. xổ số hôm nay 3/7. dự đoán XSMB 3/7. SXMB 3/7
XSMT 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. SXMT 3/7/2022

XSMT 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. SXMT 3/7/2022

Baoquocte.vn. XSMT 3/7. trực tiếp xổ số miền Trung 3/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. xổ số hôm nay 3/7/2022. SXMT 3/7
Chuyên gia: Từ bỏ khí đốt và trừng phạt Nga, Đức mất trắng 1.000 tỷ Euro

Chuyên gia: Từ bỏ khí đốt và trừng phạt Nga, Đức mất trắng 1.000 tỷ Euro

Baoquocte.vn. Đức không thể thay thế khí đốt của Nga trong 4 năm tới, ước tính việc tăng công suất khí đốt hóa lỏng sẽ khiến Berlin tiêu tốn cả nghìn tỷ Euro.
Giá vàng hôm nay 3/7, Giá vàng hoàn thành ‘công việc ngoạn mục’, vẫn dễ bị tổn thương, không có tình yêu với vàng? SJC đánh mất đà tăng

Giá vàng hôm nay 3/7, Giá vàng hoàn thành ‘công việc ngoạn mục’, vẫn dễ bị tổn thương, không có tình yêu với vàng? SJC đánh mất đà tăng

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 3/7, may mắn thay, khá ổn định khi chỉ mất 1% kể từ đầu năm. Suy thoái kinh tế gia tăng khiến vàng khó nắm bắt hơn. Vàng SJC giảm.
Giữa lúc vẫn lạnh nhạt với Trung Quốc, EU nối lại đàm phán thương mại với Ấn Độ

Giữa lúc vẫn lạnh nhạt với Trung Quốc, EU nối lại đàm phán thương mại với Ấn Độ

Baoquocte.vn. Tiến trình đàm phán thương mại EU-Ấn Độ nhằm củng cố quan hệ kinh tế và thiết lập thỏa thuận thương mại toàn diện chung vào cuối năm 2023.
Giá 'vàng đen' tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga

Giá 'vàng đen' tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga

Baoquocte.vn. Giá dầu khí thế giới tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga.
'Bóng ma' nguồn cung dầu khí đe dọa, Tổng thống Mỹ 'quên' cam kết đề ra khi tranh cử?

'Bóng ma' nguồn cung dầu khí đe dọa, Tổng thống Mỹ 'quên' cam kết đề ra khi tranh cử?

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden đã mở cửa cho nhiều hoạt động khoan dầu khí ngoài khơi tại vùng biển liên bang trong vòng 5 năm tới.
Giá vàng hôm nay 2/7: Giá vàng trải qua quý giao dịch tồi tệ, thị trường hết 'điềm lành', còn lý do để lạc quan?

Giá vàng hôm nay 2/7: Giá vàng trải qua quý giao dịch tồi tệ, thị trường hết 'điềm lành', còn lý do để lạc quan?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 2/7 ghi nhận thị trường thế giới tiếp đà đi xuống và chính thức mất ngưỡng tâm lý quan trọng 1.800 USD/ounce.
Bất động sản mới nhất: Có hiện tượng âm thầm bán cắt lỗ; giá nhà đất tăng phi mã, vượt cả vàng và chứng khoán; thu thuế địa ốc tăng mạnh

Bất động sản mới nhất: Có hiện tượng âm thầm bán cắt lỗ; giá nhà đất tăng phi mã, vượt cả vàng và chứng khoán; thu thuế địa ốc tăng mạnh

Baoquocte.vn. Hà Nội phản hồi về kết luận của Bộ Xây dựng liên quan đường Lê Văn Lương-Tố Hữu, giá nhà đất tăng mạnh… là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Phân khúc nghỉ dưỡng vẫn mãi ‘ngủ đông’, sẽ giảm giá; Uông Bí - Quảng Ninh như thỏi nam châm thu hút nhà đầu tư

Bất động sản mới nhất: Phân khúc nghỉ dưỡng vẫn mãi ‘ngủ đông’, sẽ giảm giá; Uông Bí - Quảng Ninh như thỏi nam châm thu hút nhà đầu tư

Baoquocte.vn. HoREA đề xuất thay từ ‘kiểm soát’ bằng ‘quản lý’ tín dụng vào địa ốc, biệt thự biển vẫn chưa hết ảm đạm… là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Thị trường cuối năm có thanh lọc, chưa rõ màu hồng hay xám, thanh tra dự án ở Hải Dương, lấn chiếm đất bị phạt bao nhiêu tiền?

Bất động sản mới nhất: Thị trường cuối năm có thanh lọc, chưa rõ màu hồng hay xám, thanh tra dự án ở Hải Dương, lấn chiếm đất bị phạt bao nhiêu tiền?

Baoquocte.vn. Hiệu quả từ việc kiểm soát tín dụng vào địa ốc, quy định xử phạt về hành vi lấn chiếm đất đai… là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Áp thuế cao với người sở hữu nhiều nhà đất, đầu cơ, chậm sử dụng đất

Áp thuế cao với người sở hữu nhiều nhà đất, đầu cơ, chậm sử dụng đất

Baoquocte.vn. Nghị quyết Hội nghị 5 Trung ương Đảng yêu cầu quy định mức thuế cao hơn đối với người sử dụng nhiều diện tích đất, nhiều nhà ở.
Tập đoàn Hoàng Quân đặt mục tiêu tăng doanh thu gấp 4 lần vào năm 2022

Tập đoàn Hoàng Quân đặt mục tiêu tăng doanh thu gấp 4 lần vào năm 2022

Baoquocte.vn. Công ty Cổ phần Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân (HoSE: HQC) vừa tổ chức cuộc họp Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên năm 2022, với nhiều ...
Đất Xanh Group: Đẩy mạnh huy động nguồn vốn hướng tới đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững

Đất Xanh Group: Đẩy mạnh huy động nguồn vốn hướng tới đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững

Baoquocte.vn. Tập đoàn Đất Xanh đã xây dựng tiềm lực, sẵn sàng cất cánh với các trụ cột tạo nên hệ sinh thái khép kín trong lĩnh vực bất động sản.
Lãi suất ngân hàng nào cao nhất tháng 7/2022?

Lãi suất ngân hàng nào cao nhất tháng 7/2022?

Baoquocte.vn. Lãi suất ngân hàng VietinBank ở mức 0,25%, áp dụng cho gửi tiền trực tuyến và là mức cao nhất so với các ngân hàng.
Chính sách tiền tệ trong vòng xoáy lạm phát sẽ như thế nào?

Chính sách tiền tệ trong vòng xoáy lạm phát sẽ như thế nào?

Baoquocte.vn. Ngân hàng Nhà nước sẽ điều chỉnh chính sách tiền tệ ra sao trong vòng xoáy lạm phát?
Bitcoin xuyên thủng mốc 19.000 USD, ghi nhận thêm kỷ lục buồn, nhà đầu tư thận trọng 'bắt đáy'

Bitcoin xuyên thủng mốc 19.000 USD, ghi nhận thêm kỷ lục buồn, nhà đầu tư thận trọng 'bắt đáy'

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, Bitcoin ghi nhận thêm kỷ lục buồn trong năm nay khi giá tiền điện tử này rơi xuống dưới mốc 20.000 USD.
Lạm phát tăng 'nóng', ngân hàng 'đua' tăng lãi suất

Lạm phát tăng 'nóng', ngân hàng 'đua' tăng lãi suất

Baoquocte.vn. Tháng 6/2022, nhiều ngân hàng tiếp tục tăng lãi suất huy động, với biên độ phổ biến 0,1 - 0,5%/năm, thậm chí có nhà băng tăng đến 0,8%.
Dragon Capital: Chứng khoán Việt Nam là một lựa chọn tốt, cổ phiếu đang ở mức rẻ

Dragon Capital: Chứng khoán Việt Nam là một lựa chọn tốt, cổ phiếu đang ở mức rẻ

Baoquocte.vn. Định giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang ở mức rẻ và thu nhập trên mỗi cổ phiếu sẽ tăng trưởng trên 20% vào năm 2022.
Thị trường được 'làm sạch', chứng khoán Việt Nam sẽ được nâng hạng như thế nào?

Thị trường được 'làm sạch', chứng khoán Việt Nam sẽ được nâng hạng như thế nào?

Baoquocte.vn. Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đang nhận được sự hỗ trợ tích cực từ các yếu tố nền tảng của kinh tế vĩ mô và các yếu tố nội tại của thị trường.
Phiên bản di động