Vẽ lại bức tranh lợi thế so sánh của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu

Khánh An
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sự đứt gãy và hồi phục của các chuỗi cung ứng toàn cầu do đại dịch sẽ chỉ là cơ hội cho nền kinh tế Việt Nam nếu các lợi thế, điểm yếu được nhìn nhận trong bối cảnh mới.
Vẽ lại bức tranh lợi thế so sánh của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu
Để tăng trưởng, cần vẽ lại bức tranh lợi thế so sánh của Việt Nam. (Nguồn: Cafe F)

Lợi thế so sánh của Việt Nam đang dịch chuyển

Covid-19 làm thay đổi khá lớn lợi thế so sánh của các nền kinh tế trong ngắn hạn. Cho đến thời điểm này, các báo cáo đều cho thấy, các ngành sản xuất thiết bị y tế, dược phẩm, công nghệ thông tin, thương mại điện tử đang có lợi thế nổi trội.

Cùng với đó là những khuyến nghị dịch chuyển, thay đổi để khớp vào chuỗi sản xuất, chuỗi giá trị sẽ định hình sau đại dịch dành cho các ngành khác.

Tuy nhiên, tính khả thi của các khuyến nghị này đang phụ thuộc rất lớn vào bức tranh lợi thế so sánh của các ngành kinh tế của Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

“Phải nhìn rõ để có ứng xử chính sách phù hợp”, PGS-TS Nguyễn Anh Thu, Phó hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) chia sẻ trong buổi công bố Báo cáo thường niên Kinh tế Việt Nam 2021, lý giải cho trọng tâm của nghiên cứu là lợi thế so sánh và sự tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của Việt Nam.

Tin liên quan
PGS. TS. Tô Trung Thành: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,5% gần như chắc chắn không thể đạt được PGS. TS. Tô Trung Thành: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,5% gần như chắc chắn không thể đạt được

Theo Phương pháp Lợi thế so sánh hiện hữu (RCA), dựa trên thị phần, giá trị xuất khẩu, nhóm nghiên cứu của Trường đại học Kinh tế cho rằng, giai đoạn 2010 - 2019, Việt Nam có lợi thế so sánh trong 9 nhóm hàng. Đó là da giày, mũ và các sản phẩm đội đầu, nguyên liệu dệt may, hàng dệt may, thiết bị điện tử, gỗ và sản phẩm gỗ, sản phẩm thực vật, động vật sống và sản phẩm từ động vật.

Nhưng đến năm 2020, chỉ còn 6 nhóm hàng được liệt kê trong danh sách này, gồm hàng dệt may, da giày, điện tử, gỗ, da và nguyên liệu dệt may.

Ngược lại, các nhóm ngành giấy, bột giấy, khoáng sản, dầu mỏ, nhựa, kim loại cơ bản, thiết bị cơ khí, hóa chất... có tên trong các nhóm ngành không có lợi thế so sánh của Việt Nam.

“Vấn đề là, khi so sánh RCA của Việt Nam trên toàn cầu trong năm qua đều giảm mạnh, trừ nhóm ngành điện tử và giày dép. Đến năm 2020, Việt Nam mất lợi thế so sánh ở nhóm hàng nông nghiệp, gồm cả sản phẩm động vật và thực vật. Trong 6 nhóm ngành trên, chỉ có một ngành có tốc độ RCA tăng nhanh là điện tử”, bà Thu phân tích.

Ngay trong khu vực ASEAN, RCA của Việt Nam năm 2020 vẫn khá cao, không thay đổi nhiều so với năm trước, nhưng xét về giá trị, thì khoảng cách vẫn rất lớn, trừ nhóm ngành điện tử”, bà Thu chia sẻ.

Lo lắng sau nhóm ngành có lợi thế cao

Sự nổi trội trong RCA của nhóm ngành điện tử không đáng ngạc nhiên khi nhìn vào tốc độ gia tăng cả về sản lượng và giá trị xuất nhập khẩu của nhóm này. Đây cũng là ngành tạo ra số lao động lớn thứ ba cho Việt Nam (sau dệt may, da giày) và thu hút lớn nguồn vốn FDI.

Trong giai đoạn 2010-2020, Việt Nam nằm trong Top 10 thế giới về RCA trong ngành điện tử và năm 2020 vươn lên Top 5.

“So sánh 10 mặt hàng điện tử có giá trị RCA trung bình lớn nhất của Việt Nam với các quốc gia khác giai đoạn 2010-2020, thì các mặt hàng có lợi thế so sánh vượt trội của Việt Nam là điện thoại, micro và loa. Theo nhóm nghiên cứu, đây là nhóm ngành Việt Nam có dư địa đẩy mạnh lợi thế so sánh trong tương lai.

“Nhưng khi xem xét mức độ chuyên môn hóa trong các sản phẩm, thì những mặt hàng Việt Nam có lợi thế so sánh cao lại có chỉ số phức tạp thấp. Những sản phẩm xuất khẩu lớn cũng là sản phẩm có chỉ số phức tạp thấp, có hàm lượng khoa học công nghệ thấp. Nếu có sự thay đổi chuỗi sản xuất, chúng ta dễ bị thay thế”, bà Thu khuyến cáo.

Tin liên quan
Việt Nam vẫn thuộc Top đầu thị trường mở rộng kinh doanh của doanh nghiệp ASEAN Việt Nam vẫn thuộc Top đầu thị trường mở rộng kinh doanh của doanh nghiệp ASEAN

Đặc biệt, trong chuỗi giá trị ngành hàng điện tử của Việt Nam khi tham gia toàn cầu, nhóm nghiên cứu tiếp tục thấy rõ sự “lấn át”, thậm chí “bao trọn” của doanh nghiệp FDI khi chiếm 95% tổng kim ngạch xuất khẩu trong năm 2020. Tỷ lệ nội địa hóa ngành công nghiệp điện tử hiện nay rất thấp, chỉ 5-10%.

Theo nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp FDI gần như là người chơi chính. Có nhiều lý do để giải thích.

Một là, doanh nghiệp Việt chưa đáp ứng yêu cầu rất cao về tiêu chuẩn của chuỗi sản xuất toàn cầu.

Hai là, doanh nghiệp toàn cầu thường có tập quán kinh doanh lựa chọn doanh nghiệp cung ứng quen thuộc hoặc cùng quốc tịch với họ...

“Nhưng, cũng nhờ vậy, Việt Nam đang thâm nhập rất sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành điện tử, đang là đầu mối lớn trong ngành này. Nhưng tới đây, việc thu hút FDI cần hướng tới vị thế thượng nguồn, mang lại giá trị gia tăng nhiều hơn cho Việt Nam”, bà Thu nói.

Cơ hội nào cho ngành thực phẩm?

Chế biến thực phẩm đang nổi lên là nhóm ngành có lợi nhuận trước thuế cao, đứng thứ hai trong nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo; là ngành chuyển từ nhập khẩu ròng sang xuất khẩu ròng.

Nhưng báo cáo của nhóm nghiên cứu Trường đại học Kinh tế cho thấy, lợi thế so sánh của ngành này đang có xu thế giảm. Năm 2020, RCA của ngành thực phẩm Việt Nam giảm 1% so với năm 2019. Vấn đề là, có những mặt hàng trong nhóm ngành đang ở nhóm đầu thế giới về RCA, đó là thục phẩm giáp xác và chế biến.

“Có nên đẩy mạnh đầu tư vào ngành này để nâng cao lợi thế so sánh của ngành thực phẩm không?”, bà Thu đặt vấn đề với các nhà hoạch định chính sách.

Lý do là, trong bức tranh của chuỗi giá trị toàn cầu ngành thực phẩm, sự tham gia của Việt Nam đang giảm đi, nhưng vị thế lại tăng lên. Hơn thế, trong chuỗi giá trị này, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang ở thế dẫn dắt sự tham gia của Việt Nam.

Tuy nhiên, khi vẽ nên chuỗi giá trị toàn cầu của ngành thực phẩm, tọa độ của Việt Nam rất xa, thậm chí khá tách biệt so với nước khác trên thế giới. Hàm ý là sự tham gia của Việt Nam trong chuỗi này khá nông.

“Vị thế trong chuỗi giá trị của Việt Nam sẽ được cải thiện khi năng lực của khu vực sản xuất trong nước được cải thiện. Điều đó cũng có nghĩa là, lợi thế so sánh của Việt Nam trong ngành này sẽ giảm nếu không có các chính sách phù hợp trước bối cảnh cạnh tranh quốc tế vô cùng khắc nghiệt”, nhóm nghiên cứu khuyến nghị.

Việt Nam là 'ngôi sao đang lên' trong lĩnh vực khởi nghiệp ở Đông Nam Á

Việt Nam là 'ngôi sao đang lên' trong lĩnh vực khởi nghiệp ở Đông Nam Á

Việt Nam được đánh giá là "ngôi sao đang lên" của khu vực Đông Nam Á và sẽ nổi lên trở thành quốc gia có ...

Bức tranh kinh tế Việt Nam pha lẫn gam màu sáng, tối

Bức tranh kinh tế Việt Nam pha lẫn gam màu sáng, tối

5 tháng đầu năm, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục đón những tín hiệu tích cực như tăng trưởng GDP, sản xuất công nghiệp, ...

(theo Báo Đầu tư)

Bài viết cùng chủ đề

Covid-19

Đọc thêm

Trưa 20/9, Hà Nội thông báo thêm 3 ca mắc mới Covid-19 đều thuộc chùm F1

Trưa 20/9, Hà Nội thông báo thêm 3 ca mắc mới Covid-19 đều thuộc chùm F1

Baoquocte.vn. Số ca mắc Covid-19 mới từ 6h đến 12h ngày 20/9 của Thành phố Hà Nội là 3 ca bệnh trong đó, 2 ca tại khu vực phong tỏa và ...
Ca sĩ người Tây Nguyên - Y Jang Tuyn qua đời ở tuổi 42 vì Covid-19

Ca sĩ người Tây Nguyên - Y Jang Tuyn qua đời ở tuổi 42 vì Covid-19

Baoquocte.vn. Ca sĩ người dân tộc Ba Na, Y Jang Tuyn đã được chuyển nhập Bệnh viện Chợ Rẫy ngày 6/9 do mắc Covid-19 và qua đời sáng 20/9 sau 2 ...
Những ngày Di sản châu Âu trở lại với 16.000 địa điểm mở cửa miễn phí trên khắp nước Pháp

Những ngày Di sản châu Âu trở lại với 16.000 địa điểm mở cửa miễn phí trên khắp nước Pháp

Baoquocte.vn. Những ngày Di sản châu Âu 2021 đã đánh dấu sự mở cửa trở lại của 16.000 di tích quốc gia nổi tiếng khắp nước Pháp.
Israel - Vì sao quốc gia đi đầu về tiêm chủng vaccine mà số ca mắc Covid-19 vẫn tăng

Israel - Vì sao quốc gia đi đầu về tiêm chủng vaccine mà số ca mắc Covid-19 vẫn tăng

Baoquocte.vn. Israel thực hiện chiến dịch tiêm chủng vaccine nhanh hàng đầu, nhưng nới lỏng các quy định giãn cách sớm.
Covid-19 thế giới 20/9: Ấn Độ tính mở cửa du lịch; vaccine Pfizer giảm mạnh hiệu quả sau 4 tháng; nguy cơ lãng phí khoảng 100 triệu liều vaccine

Covid-19 thế giới 20/9: Ấn Độ tính mở cửa du lịch; vaccine Pfizer giảm mạnh hiệu quả sau 4 tháng; nguy cơ lãng phí khoảng 100 triệu liều vaccine

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận gần 229,3 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,7 triệu người tử vong và xấp xỉ 206 triệu bệnh nhân bình phục.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đặt vòng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đài tưởng niệm Anh hùng dân tộc Jose Marti

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đặt vòng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đài tưởng niệm Anh hùng dân tộc Jose Marti

Baoquocte.vn. Nhân dịp thăm chính thức Cuba, Chủ tịch nước đã đến đặt vòng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đài tưởng niệm Anh hùng dân tộc ...
Sao Việt tuần qua: Lùm xùm chuyện Thủy Tiên sao kê từ thiện, 'cô Nam' Phương Oanh đẳng cấp khi làm dâu nhà giàu, Khả Ngân xinh đẹp bên Thanh Sơn

Sao Việt tuần qua: Lùm xùm chuyện Thủy Tiên sao kê từ thiện, 'cô Nam' Phương Oanh đẳng cấp khi làm dâu nhà giàu, Khả Ngân xinh đẹp bên Thanh Sơn

Baoquocte.vn. Khả Ngân quyến rũ bên Thanh Sơn phim 11 tháng 5 ngày, Thủy Tiên in sao kê từ thiện, thời trang đẳng cấp của Phương Oanh - Hương vị tình ...
Châu Âu tìm 'đối thủ' cạnh tranh với Sáng kiến Vành đai và Con đường

Châu Âu tìm 'đối thủ' cạnh tranh với Sáng kiến Vành đai và Con đường

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) lên kế hoạch đẩy nhanh quá trình tạo ra một giải pháp thay thế cho Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc.
Hà Nội yêu cầu các cơ sở y tế đặt cảnh báo phòng chống dịch Covid-19 ở mức cao nhất

Hà Nội yêu cầu các cơ sở y tế đặt cảnh báo phòng chống dịch Covid-19 ở mức cao nhất

Baoquocte.vn. Công văn khẩn của Sở Y tế Hà Nội đặc biệt lưu ý các bệnh viện không được từ chối tiếp nhận bệnh nhân đi từ vùng dịch Covid-19.
Man Utd vs West Ham (2 -1): Ronaldo thêm kỷ lục, thủ môn De Dea hóa anh hùng, HLV Solskjaer trách trọng tài

Man Utd vs West Ham (2 -1): Ronaldo thêm kỷ lục, thủ môn De Dea hóa anh hùng, HLV Solskjaer trách trọng tài

Baoquocte.vn. Ronaldo ghi bàn cho Man Utd, nhận thêm kỷ lục; Lingard và De Gea ngược dòng ấn tượng; De Gea chia sẻ xúc động; Solskjaer phẫn nộ với trọng tài.
Châu Âu tìm 'đối thủ' cạnh tranh với Sáng kiến Vành đai và Con đường

Châu Âu tìm 'đối thủ' cạnh tranh với Sáng kiến Vành đai và Con đường

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) lên kế hoạch đẩy nhanh quá trình tạo ra một giải pháp thay thế cho Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc.
Vấn nạn rửa tiền tại UAE gia tăng trong dịch Covid-19

Vấn nạn rửa tiền tại UAE gia tăng trong dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Ngân hàng trung ương UAE đang nhận thấy nguy cơ gia tăng từ sự luân chuyển của những dòng tài chính bất hợp pháp, trong đó có cả rửa tiền và tài trợ khủng bố.
Anh nỗ lực giảm thiệt hại do giá khí đốt tăng cao

Anh nỗ lực giảm thiệt hại do giá khí đốt tăng cao

Baoquocte.vn. Chính phủ Anh ngày 18/9 thông báo sẽ làm việc với ngành năng lượng để ngăn chặn các tác động xấu không mong muốn từ việc giá khí đốt tăng cao.
Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản nói không với sản phẩm nhựa

Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản nói không với sản phẩm nhựa

Baoquocte.vn. Ngày càng nhiều công ty Nhật Bản chuyển sang sử dụng nguyên liệu giấy như một giải pháp thay thế thân thiện với môi trường.
Mozambique - 'Bước đệm' của Trung Quốc tiến sâu vào châu Phi

Mozambique - 'Bước đệm' của Trung Quốc tiến sâu vào châu Phi

Baoquocte.vn. Mozambique nổi lên như một nhân tố quan trọng trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ Dương.
Fed sẽ không vội vàng rút các biện pháp kích thích kinh tế

Fed sẽ không vội vàng rút các biện pháp kích thích kinh tế

Baoquocte.vn. Tuần tới, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ cân nhắc việc có nên rút lại các biện pháp kích thích kinh tế hay không.
Bất động sản mới nhất: 2 kịch bản thị trường chung cư 2021, địa ốc nghỉ dưỡng vẫn đóng băng, cảnh báo mua bán căn hộ chưa đủ điều kiện

Bất động sản mới nhất: 2 kịch bản thị trường chung cư 2021, địa ốc nghỉ dưỡng vẫn đóng băng, cảnh báo mua bán căn hộ chưa đủ điều kiện

Baoquocte.vn. 2 kịch bản thị trường chung cư 2021, địa ốc nghỉ dưỡng ngủ đông dài, Quảng Nam có thể chấm dứt 4 dự án đô thị... là tin bất động sản mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Nhận định chu kỳ sốt đất - đóng băng trong 30 năm; lội ngược dòng tìm hàng giá rẻ; nhà đầu tư giảm hứng thú?

Bất động sản mới nhất: Nhận định chu kỳ sốt đất - đóng băng trong 30 năm; lội ngược dòng tìm hàng giá rẻ; nhà đầu tư giảm hứng thú?

Baoquocte.vn. Nhận định chu kỳ sốt đất - đóng băng trong 30 năm; săn tìm hàng cắt lỗ sau dịch, nhà đầu tư hết hứng thú.. là những tin bất động sản mới nhất.
Bất động sản mới nhất: ‘Cắt sốt’, giá đất Văn Giang lao dốc; nhà trung tâm TP. Hồ Chí Minh cao ngất; thêm 2 dự án bị thu hồi

Bất động sản mới nhất: ‘Cắt sốt’, giá đất Văn Giang lao dốc; nhà trung tâm TP. Hồ Chí Minh cao ngất; thêm 2 dự án bị thu hồi

Baoquocte.vn. Giá đất Văn Giang giảm sâu sau thời gian sốt; giá nhà đô thị vẫn không giảm; Cần Thơ thu hồi 2 dự án... là những tin bất động sản mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Homestay nhận ‘trái đắng’; Thái Nguyên dừng 11 dự án; thủ tục chuyển đất thổ canh sang thổ cư

Bất động sản mới nhất: Homestay nhận ‘trái đắng’; Thái Nguyên dừng 11 dự án; thủ tục chuyển đất thổ canh sang thổ cư

Baoquocte.vn. Homestay điêu đứng bán tháo vì Covid-19; Thái Nguyên dừng 11 dự án... là những tin bất động sản mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Ồ ạt rao bán đất mặt tiền triệu đô Hà Nội; ra mắt dự án ở Nam Phú Quốc; vì sao giá chung cư chỉ tăng không giảm?

Bất động sản mới nhất: Ồ ạt rao bán đất mặt tiền triệu đô Hà Nội; ra mắt dự án ở Nam Phú Quốc; vì sao giá chung cư chỉ tăng không giảm?

Baoquocte.vn. Đất ‘kim cương’ tại Hà Nội được rao bán ngày càng nhiều, giá cao ngất; vì sao giá chung cư chỉ tăng... là những tin bất động sản mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Địa ốc vẫn hút tiền; đại gia quan tâm đất Đông Anh; Hải Phòng đầu tư 2 dự án 4.000 tỷ

Bất động sản mới nhất: Địa ốc vẫn hút tiền; đại gia quan tâm đất Đông Anh; Hải Phòng đầu tư 2 dự án 4.000 tỷ

Baoquocte.vn. Hải Phòng đầu tư 2 dự án 4.000 tỷ; đất nền, căn hộ Đà Nẵng rớt giá; dòng tiền nhàn rỗi vẫn đổ vào địa ốc;... là những tin bất động sản mới nhất.
Nhận định thị trường chứng khoán tuần 20/9 - 24/9 - Lựa chọn đúng

Nhận định thị trường chứng khoán tuần 20/9 - 24/9 - Lựa chọn đúng

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch hàng ngày.
Thị trường chứng khoán ngày 17/9 - Chinh phục kháng cự

Thị trường chứng khoán ngày 17/9 - Chinh phục kháng cự

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch hàng ngày.
Doanh nghiệp kiếm bộn tiền từ cổ phiếu quỹ

Doanh nghiệp kiếm bộn tiền từ cổ phiếu quỹ

Baoquocte.vn. Quy định mới gắn việc mua cổ phiếu quỹ với giảm vốn điều lệ khiến không ít doanh nghiệp đã chốt lời khoản đầu tư vào chính công ty.
Nhận định thị trường chứng khoán ngày 17/9 - Biên hẹp!

Nhận định thị trường chứng khoán ngày 17/9 - Biên hẹp!

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch hàng ngày.
Thị trường chứng khoán ngày 16/9 - Đáo hạn yên bình, tích lũy 9 phiên

Thị trường chứng khoán ngày 16/9 - Đáo hạn yên bình, tích lũy 9 phiên

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch hàng ngày.
Nhận định thị trường chứng khoán ngày 16/9 - Phân hoá tiếp tục diễn ra

Nhận định thị trường chứng khoán ngày 16/9 - Phân hoá tiếp tục diễn ra

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch hàng ngày.
Phiên bản di động