Việt Nam trong dòng chảy đổi mới châu Á: Góc nhìn từ Nhật Bản, Hàn Quốc và tập đoàn quốc tế

Phỏng vấn đại biểu bên lề Diễn đàn Kinh tế mùa Thu năm 2025 diễn ra từ ngày 25-27/11 tại TP. Hồ Chí Minh, Báo Thế giới và Việt Nam ghi nhận nhiều ý kiến từ các đại biểu quốc tế về xu hướng phát triển xanh - số, những gợi mở chính sách mà Việt Nam và TP. Hồ Chí Minh có thể tham khảo trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển.

Ông Trần Sỹ Thanh được bầu giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa XIII 'Chìa khóa' mở tương lai kinh tế biển Việt Nam Thúc đẩy hợp tác giáo dục và khoa học công nghệ Việt Nam-Hoa Kỳ

Ông Ogiso Hiroyasu, Giám đốc Trung tâm kinh tế và du lịch tỉnh Hyogo (Nhật Bản). (Ảnh: Sỹ Điều)

Ông Ogiso Hiroyasu, Giám đốc Trung tâm kinh tế và du lịch tỉnh Hyogo (Nhật Bản), nhấn mạnh, sự tích hợp giữa công nghệ số và công nghệ xanh đang trở thành chìa khóa cho mục tiêu trung hòa carbon toàn cầu. Theo ông, các công nghệ như IoT, AI hay GIS không chỉ hỗ trợ quản trị hiệu quả mà còn trực tiếp giảm phát thải thông qua tối ưu hóa vận hành.

Ông cho biết, công nghệ tự động hóa và dự báo nhu cầu chính xác đã giúp tỉnh Hyogo giảm đáng kể khí thải nhà kính bằng cách rút ngắn hành trình logistics, hạn chế lãng phí tài nguyên và tiết kiệm năng lượng. Tại địa phương, gần 70% khí thải đến từ khu vực công nghiệp và doanh nghiệp, vì vậy chính quyền xây dựng hệ thống hỗ trợ theo từng giai đoạn, từ nhận thức về trung hoà carbon, đo lường phát thải, lập kế hoạch giảm phát thải cho đến chia sẻ dữ liệu minh bạch.

Tỉnh Hyogo cũng cấp các gói hỗ trợ tài chính và đánh giá chuyển đổi xanh, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn là đối tượng chiếm đa số trong nền kinh tế, có khả năng tham gia vào quá trình chuyển đổi xanh - số một cách thực chất.

Đánh giá triển vọng kinh tế toàn cầu và khu vực, ông Ogiso cho rằng dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho thấy tăng trưởng của cả các nền kinh tế phát triển và đang phát triển đều chậm lại. Tuy nhiên, ông tin rằng “tốc độ chậm không đồng nghĩa đi lùi”, bởi trong dài hạn, động lực phát triển bền vững sẽ tiếp tục định hình chính sách của cả khu vực công và tư.

Tỉnh Hyogo đang đẩy mạnh đầu tư vào các ngành chiến lược như năng lượng mới, sản xuất máy bay, robot, công nghệ y tế và bán dẫn để tạo nền kinh tế bền vững. Ông đánh giá Diễn đàn Kinh tế mùa Thu năm 2025 tạo ra “hiệu ứng lan tỏa tích cực”, góp phần định hình xu thế phát triển ở cấp độ khu vực.

Về chiến lược phát triển cho TP. Hồ Chí Minh, ông Ogiso khẳng định, các Mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc (SDGs) chính là nền tảng cốt lõi nhất mà mọi quốc gia và địa phương phải đặt lên hàng đầu. Tại tỉnh Hyogo, SDGs được triển khai đồng thời với doanh nghiệp, tổ chức xã hội, trường đại học và cộng đồng dân cư. Sự tham gia của tất cả các thành tố sẽ giúp đảm bảo mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Ông cho rằng Việt Nam và tỉnh Hyogo có nhiều điểm tương đồng trong tư duy phát triển hướng tới tương lai, vì vậy việc chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi mô hình lẫn nhau sẽ mang lại lợi ích thiết thực.

Trình bày giải pháp giảm tác động môi trường trong quá trình chuyển đổi kép, ông Ogiso giới thiệu mô hình hydrogen – lĩnh vực mà tỉnh Hyogo đang dẫn đầu Nhật Bản.

Tỉnh sở hữu nhiều doanh nghiệp mạnh về sản xuất, vận chuyển và lưu trữ hydrogen; đồng thời tập trung các ngành có nhu cầu hydrogen lớn như phát điện, luyện kim và hóa chất. Nhiều chương trình thử nghiệm như đốt đồng vận hành bằng hydrogen, xây dựng chuỗi cung ứng hydrogen, hay nghiên cứu công nghệ vận chuyển hydrogen quy mô lớnđang được triển khai mạnh mẽ với sự dẫn dắt của khối tư nhân.

Song song, tỉnh Hyogo đầu tư mở rộng hệ thống trạm nạp hydrogen, phát triển phương tiện chạy bằng hydro, khuyến khích doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời áp mái và hệ thống đốt sinh khối. Đặc biệt, khu vực ven biển Harima, nơi tập trung ngành công nghiệp nặng, đang triển khai kế hoạch xanh hóa cảng Himeji và Higashi-Harima, hướng đến trở thành cảng không phát thải carbon vào năm 2050.

Ông Sunkook Kwon, Tổng thư ký Hiệp hội Công viên khoa học châu Á, Hàn Quốc (ASPA). (Ảnh: Sỹ Điều)

Ông Sunkook Kwon, Tổng thư ký Hiệp hội Công viên khoa học châu Á, Hàn Quốc (ASPA), nhận định chủ đề của Diễn đàn năm nay phù hợp với mục tiêu của ASPA: phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo xuyên châu Á.

Ông cho rằng các công viên khoa học đóng vai trò như nền tảng giao thoa giữa chính sách – công nghệ – doanh nghiệp, tạo điều kiện để phát triển hàng loạt mô hình thử nghiệm và ứng dụng mới. Đây cũng là môi trường lý tưởng để các quốc gia đạt được mục tiêu kép, vừa hiện đại hóa vừa phát triển bền vững.

Theo ông, bài toán mà Việt Nam, TP. Hồ Chí Minh hay các nước đang phát triển đối mặt là giống nhau: phát triển nhanh nhưng không đánh đổi môi trường. Kinh nghiệm của Nhật Bản hay Hàn Quốc cho thấy các công viên khoa học có thể cung cấp giải pháp hiệu quả để theo đuổi đồng thời hiện đại hóa, số hóa và xanh hóa.

Ông Bernaed Grellier, Giám đốc phụ trách mảng bán lẻ khu vực châu Á của tập đoàn Diebold Nichnorf. (Ảnh: Sỹ Điều)

Ông Bernaed Grellier, Giám đốc phụ trách mảng bán lẻ khu vực châu Á của tập đoàn Diebold Nichnorf, cho rằng trong lĩnh vực bán lẻ, chuyển đổi số và phát triển xanh không tách rời mà bổ trợ lẫn nhau.

Ông cho biết, tập đoàn Diebold Nichnorf đang thiết kế hệ thống thiết bị bán lẻ với mô-đun hóa cao, tiết kiệm năng lượng và dễ tái sử dụng, giúp các nhà bán lẻ cắt giảm chi phí vận hành, giảm chất thải và tăng hiệu suất.

Theo ông, những đổi mới hướng đến tính bền vững, như giảm lượng vật liệu trong thiết bị, tối ưu hóa dòng năng lượng, hay số hóa quản trị, không chỉ là xu thế mà còn giúp doanh nghiệp tăng sức cạnh tranh trong dài hạn.