Virus gây Covid-19 đột biến ra sao?

Quang Đào
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Hơn một năm qua kể từ lần đầu tiên xuất hiện tại Vũ Hán, Trung Quốc, virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch Covid-19 lây rộng khắp thế giới, tạo ra nhiều biến thể nguy hiểm và dễ lây nhiễm hơn virus gốc gấp nhiều lần.

Thế giới đang vô cùng lo ngại trước biến thể của virus SARS-CoV-2 gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19 mang tên B.1.617, lần đầu tiên được phát hiện tại Ấn Độ. Đáng lo ngại, một số biến thể như B.1.617 có thể lây lan dễ dàng hơn, khiến người nhiễm virus bị bệnh nặng hơn hoặc làm giảm tác dụng của vaccine ngừa Covid-19.

Chỉ khi nào Covid-19 được ngăn chặn hoàn toàn, khi đó các biến thể mới sẽ không xuất hiện nữa. (Nguồn: Pixabay)
Chỉ khi nào Covid-19 được ngăn chặn hoàn toàn, khi đó các biến thể mới sẽ không xuất hiện nữa. (Nguồn: Pixabay)

Vì sao xuất hiện biến thể?

Giải thích về vấn đề này, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết, virus liên tục biến đổi thông qua đột biến và những biến thể mới sẽ dần xuất hiện theo thời gian.

Virus đột biến là điều hoàn toàn bình thường. Điều này xảy ra một cách tự nhiên khi virrus lây nhiễm và bắt đầu nhân lên trong tế bào chủ. Tất cả các virus đều chứa vật chất di truyền dưới dạng ARN hoặc ADN. Tỷ lệ đột biến ở virus ARN thường cao hơn ở virus ADN.

SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 là một loại virus corona, một họ virus lớn. Virus corona được đặt tên theo những chiếc gai giống như vương miện trên bề mặt virus. Đây cũng là virus ARN, nhưng có tốc độ đột biến chậm hơn các virus khác.

Khi lây nhiễm vào tế bào chủ, virus sao chép vật liệu di chuyển để có thể tiếp tục đưa virus mới vào tế bào. Những virus mới này cuối cùng được giải phóng khỏi tế bào chủ và có thể lây nhiễm sang các tế bào mới.

Virus sử dụng một loại enzyme gọi là polymerase để sao chép vật liệu di truyền của chúng. Tuy nhiên, các polymerase không hoàn hảo và có thể mắc lỗi trong quá trình sao chép. Những sai lầm này có thể dẫn đến đột biến.

Các nhà khoa học theo dõi những thay đổi ở virus này, bao gồm cả thay đổi trên các gai ở bề mặt của chúng. Những nghiên cứu này đang giúp các nhà khoa học hiểu rõ các thay đổi của virus tác động như thế nào với cách lây lan và điều gì sẽ xảy ra với những người nhiễm biến thể đó.

Hầu hết các đột biến là không có nhiều ý nghĩa, nhưng một số đột biến có thể làm cho virus dễ lây lan hơn, gây chết người hoặc kháng vaccine và kháng thuốc điều trị. Một số biến thể mới hình thành rồi biến mất. Trong các trường hợp khác, biến thể mới xuất hiện và tiếp tục tồn tại.

Thời gian qua, các nhà khoa học đã giải mã trình tự hàng trăm nghìn bộ gen của SARS-CoV-2 và ghi nhận được nhiều biến thể của virus SARS-CoV-2 trên toàn cầu.

Những biến thể của SARS-CoV-2 đều có các tên gọi rất kỹ thuật như biến thể Anh được đặt tên là 501Y.V1 hoặc VOC2020/01 và thuộc “dòng họ” B.1.1.7. Đối với công chúng, rất khó nhớ được những tên gọi này và thường gọi đơn giản là “biến thể Anh”, “biến thể Brazil”, “biến thể Nam Phi”. Tuy nhiên, các nhà khoa học không đồng tình với tên gọi này vì mang tính kỳ thị đối với những nước đó.

Có bao nhiêu biến thể?

Theo trang web của Bộ Y tế Anh, giới khoa học đã xác định được hơn 4.000 biến thể của SARS-CoV-2. Ngoài những biến thể hiện đang hoành hành nghiêm trọng tại một số quốc gia và được báo chí “chỉ đích danh”, hiện nay còn rất nhiều biến thể khác đang lưu hành.

Mỗi một biến thể lại mang những đột biến đặc biệt. Chính vì số lượng quá nhiều, cùng với mức độ lây nhiễm và sự nguy hiểm khác nhau của các biến thể của Covid-19, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã sắp xếp các biến thể này thành hai nhóm chính.

Nhóm đầu tiên được gọi là “biến thể đáng lo ngại”. Nhóm này gồm các biến thể được phát hiện tại Anh, Nam Phi, Brazil và Ấn Độ. Bốn biến thể này bị đánh giá là “đáng lo ngại” do khả năng lây nhiễm và độc tính cao khiến dịch thêm trầm trọng và khó kiểm soát.

Ở cấp độ thấp hơn một chút là nhóm “biến thể cần lưu ý” do các đặc điểm di truyền có vấn đề tiềm ẩn nên cần được giám sát. Nhóm này có ba biến thể, được phát hiện đầu tiên ở Scotland, Mỹ và Brazil.

Có rất nhiều biến thể khác nhau vẫn lây lan trên khắp thế giới. Cộng đồng khoa học đang nghiên cứu và cần nhiều tuần hoặc nhiều tháng để đánh giá những biến thể này thuộc dạng “đáng quan ngại” hay chỉ là những biến thể thông thường.

Những biến thể phổ biến

Biến thể đầu tiên của virus SARS-CoV-2 mang tên D614G được các nhà khoa học phát hiện tại Trung Quốc vào tháng 1/2020.

Đột biến này được gọi đơn giản là “G”. Đến tháng 7/2020, khoảng 70% trong số 50.000 bộ gen của virus SARS-CoV-2 được các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới tải lên cơ sở dữ liệu dùng chung mang biến thể này.

Một số nhà khoa học cho rằng, biến thể G có khả năng lây truyền cao hơn đáng kể so với chủng virus ban đầu. Bởi vì biến thể này có số lượng gai nhiều hơn bốn đến năm lần trên bề mặt của nó. Những chiếc gai này cho phép virus bám vào và lây nhiễm các tế bào.

Biến thể Nam Phi (B.1.351), còn được gọi là 501Y.V2, được tìm thấy ở Nam Phi vào đầu tháng 10 và được công bố vào tháng 12/2020. Biến thể này được xác định ở hơn 20 quốc gia, trong đó có Canada, Australia và Israel.

Biến thể 501Y.V2 có một số điểm tương đồng với biến thể lần đầu tiên được xác định ở Anh và dường như cũng dễ lây lan hơn, nhưng không có bằng chứng cho thấy gây chết người nhiều hơn. Cựu giám đốc Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) Scott Gottlieb cho rằng, biến thể này có thể kháng nhiều hơn với các liệu pháp kháng thể.

Biến thể P.1 hay còn được gọi là biến thể Brazil, được phát hiện lần đầu tiên bởi các nhà khoa học Nhật Bản vào tháng 1/2021 ở những du khách đến từ Brazil. Biến thể này cũng đã lan rộng đến hơn 10 quốc gia như Đức, Hàn Quốc, Mỹ, Peru.

Biến thể có khoảng 17 thay đổi so với biến thể gốc. Một số thay đổi được tìm thấy trên protein đột biến của virus, liên kết virus với tế bào. Do đó, các nhà nghiên cứu cho rằng chủng này có thể dễ lây lan hơn. Có một số bằng chứng cho thấy kháng thể có thể không nhận ra biến thể P.1, điều này có thể dẫn đến tái nhiễm.

Một biến thể nguy hiểm không kém là B.1.1.7, lần đầu tiên được tìm thấy ở Anh, đặc biệt là ở London và hạt Kent gần đó, vì thế nó còn được gọi là biến thể “Kent”. Nó đã lan nhanh ở Anh, Đan Mạch và Ireland từ tháng 12/2020.

Theo WHO, hiện biến thể B.1.1.7 đã lây lan rộng rãi ở ít nhất 86 quốc gia. Biến thể này có một số đột biến tại protein gai trên vỏ bọc của virus. Bộ Y tế Anh lưu ý B.1.1.7 có khả năng lây nhiễm cao hơn khoảng 50% so với virus corona gốc. Ngoài ra, theo BBC, biến thế này có vẻ như đang tiếp tục đột biến.

Biến thể cuối cùng và mới nhất trong nhóm “biến thể đáng lo ngại” của WHO là B.1.617, hay được gọi là biến thể Ấn Độ.

Biến thể B.1.617 chứa hai đột biến chính với tên gọi E484Q và L452R. Cả hai đều đã được phát hiện có trong nhiều biến thể virus corona khác, nhưng đây là lần đầu tiên chúng được ghi nhận xuất hiện cùng nhau. Chính vì vậy, B.1.617 được gọi là “đột biến kép”. Trên thực tế, nó chứa 13 đột biến khác với các biến thể SARS-CoV-2 trước đây.

Đáng lo ngại hơn, B.1.617 được phát hiện mang ba dạng khác nhau, được đánh số thứ tự là B.1.617.1, B.1.617.2, B.1.617.3. Biến thể số 2 hiện đã được phát hiện tại Anh.

Trong bối cảnh virus SARS-CoV-2 vẫn chưa được ngăn chặn triệt để, thế giới sẽ tiếp tục thấy các biến thể mới xuất hiện. Tuy nhiên, giới khoa học khẳng định rằng, có một công cụ quan trọng có thể sử dụng để giúp làm chậm sự lây truyền của virus corona cũng như sự xuất hiện của các biến thể mới, đó chính là tiêm vaccine.

Theo Healthline, ngay cả khi các loại vaccine hiện tại kém hiệu quả hơn đối với một số biến thể, chúng vẫn cung cấp cho con người sự bảo vệ nhất định trước Covid-19. Ngoài ra, khi nhiều người có một số khả năng miễn dịch, sự lây truyền của virus có thể bị chậm lại. Chính vì vậy, vaccine vẫn là một công cụ mạnh để chống Covid-19.

Nhưng kèm với đó, để bảo vệ cho chính mình, người dân vẫn cần phải thực hiện các biện pháp phòng dịch cơ bản như hạn chế tụ tập đông người, đeo khẩu trang mỗi khi ra đường và rửa tay bằng dung dịch sát khuẩn thường xuyên.

TIN LIÊN QUAN
Dịch Covid-19: Quan chức Ấn Độ, Singapore 'đấu khẩu' về biến thể virus mới
B.1.617: Biến thể Covid-19 xuất hiện lần đầu tiên tại Ấn Độ nguy hiểm ra sao?
Covid-19: Campuchia cảnh báo về các biến thể virus mới
Covid-19: Biến chủng virus phát hiện ở Ấn Độ - nguyên nhân gây ra làn sóng dịch lây nhiễm nhanh khủng khiếp hiện nay?
Covid-19: Ấn Độ phát hiện biến thể virus nguy hiểm với 3 đột biến có khả năng lẩn tránh hệ miễn dịch
QUANG ĐÀO (tổng hợp)

Bài viết cùng chủ đề

Covid-19

Đọc thêm

XSMN 25/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay thứ 2 ngày 25/10/2021. xổ số hôm nay 25/10

XSMN 25/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay thứ 2 ngày 25/10/2021. xổ số hôm nay 25/10

Baoquocte.vn. XSMN 25/10. xổ số hôm nay 25/10. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 2 ngày 25 tháng 10 năm 2021. SXMN 25/10. KQSXMN.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 25/10/2021: Nhân Mã gặp rắc rối trong tình cảm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 25/10/2021: Nhân Mã gặp rắc rối trong tình cảm

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 25/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMB 25/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 ngày 25/10/2021. dự đoán XSMB 25/10

XSMB 25/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 ngày 25/10/2021. dự đoán XSMB 25/10

Baoquocte.vn. XSMB 25/10. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 2 ngày 25 tháng 10 năm 2021. xổ số hôm nay. SXMB 25/10. XSMB thứ 2.
XSHCM 25/10/2021, kết quả xổ số TP.HCM hôm nay 25/10/2021. KQXSHCM thứ 2

XSHCM 25/10/2021, kết quả xổ số TP.HCM hôm nay 25/10/2021. KQXSHCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSHCM 25/10. Xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay ngày 25 tháng 10 năm 2021. Xo so TP Ho Chi Minh. KQXSHCM thứ 2.
XSMT 25/10/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 ngày 27/10/2021. SXMT 27/10

XSMT 25/10/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 ngày 27/10/2021. SXMT 27/10

Baoquocte.vn. XSMT 25/10. XSMT thứ 2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 2 ngày 25 tháng 10 năm 2021. SXMT 25/10. KQSXMT.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 25/10/2021: Tuổi Tuất sự nghiệp thăng hạng

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 25/10/2021: Tuổi Tuất sự nghiệp thăng hạng

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 25/10/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài ...
Giải Báo chí Quốc gia năm 2020: Bức tranh sinh động và toàn diện về đất nước

Giải Báo chí Quốc gia năm 2020: Bức tranh sinh động và toàn diện về đất nước

Baoquocte.vn. Lễ trao Giải Báo chí Quốc gia năm 2020 - giải thưởng cao quý nhất của giới báo chí cả nước đã diễn ra trang trọng tại Cung Văn hóa ...
Porsche: Thương hiệu mang văn hoá xe thể thao đến thị trường Việt Nam

Porsche: Thương hiệu mang văn hoá xe thể thao đến thị trường Việt Nam

Baoquocte.vn. Gần 15 năm hiện diện tại Việt Nam, hãng xe hạng sang đến từ Đức đã xây dựng được thương hiệu vững chắc, đạt được kết quả kinh doanh ấn ...
Quảng Ninh khởi công 4 'đại' dự án trị giá 12 tỷ USD

Quảng Ninh khởi công 4 'đại' dự án trị giá 12 tỷ USD

Baoquocte.vn. Ngày 24/10, Quảng Ninh tổ chức khởi công 4 dự án trọng điểm có tổng mức đầu tư 283.000 tỷ đồng (trị giá 12 tỷ USD).
U23 Việt Nam đấu tập nội bộ, HLV Park Hang Seo làm lộ đội hình

U23 Việt Nam đấu tập nội bộ, HLV Park Hang Seo làm lộ đội hình

Baoquocte.vn. HLV Park Hang Seo chia quân đấu tập nội bộ ở U23 Việt Nam, vô tình làm lộ đội hình được đánh giá là mạnh nhất tại vòng loại U23 ...
Lãnh tụ Iran: Các nước Arab bình thường hóa quan hệ với Israel đã 'mắc sai lầm'

Lãnh tụ Iran: Các nước Arab bình thường hóa quan hệ với Israel đã 'mắc sai lầm'

Baoquocte.vn. Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei kêu gọi các nước Arab bình thường hóa quan hệ với Israel hồi năm ngoái đã 'mắc sai lầm' và nên đảo ngược chính sách này.
Bất chấp mọi nỗ lực, Nga thừa nhận 'thất bại' trong hợp tác với NATO

Bất chấp mọi nỗ lực, Nga thừa nhận 'thất bại' trong hợp tác với NATO

Baoquocte.vn. Theo người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov, NATO coi Nga là kẻ thù, vì vậy không có gì sai nếu Nga đình chỉ mối quan hệ với liên minh này.
Sự kiện quốc tế nổi bật tuần 18-24/10: Mỹ-Trung ‘đấu khẩu’ về Đài Loan; Bán đảo Triều Tiên ‘nóng’ vì tên lửa

Sự kiện quốc tế nổi bật tuần 18-24/10: Mỹ-Trung ‘đấu khẩu’ về Đài Loan; Bán đảo Triều Tiên ‘nóng’ vì tên lửa

Baoquocte.vn. Căng thẳng Nga-NATO; Mỹ-Trung tranh cãi về vấn đề Đài Loan; khủng hoảng năng lượng... là những sự kiện quốc tế nối bật trong tuần qua.
Hàn Quốc bác tin em gái nhà lãnh đạo Triều Tiên đảo chính

Hàn Quốc bác tin em gái nhà lãnh đạo Triều Tiên đảo chính

Baoquocte.vn. Thông tin cho rằng bà Kim Yo-jong - em gái của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tiến hành đảo chính lật đổ anh trai mình là hoàn toàn không đúng sự thật.
Bất chấp khó khăn kinh tế, Iran vẫn muốn 'dốc tiền' vào Afghanistan

Bất chấp khó khăn kinh tế, Iran vẫn muốn 'dốc tiền' vào Afghanistan

Baoquocte.vn. Đại sứ Iran tại Afghanistan ngày 23/10 cho biết Tehran sẵn sàng đầu tư vào nhiều lĩnh vực ở Afghanistan nhằm giúp quốc gia này tái cấu trúc sau chiến tranh.
Chính quyền quân sự Myanmar cam kết hợp tác 'nhiều nhất có thể' với ASEAN

Chính quyền quân sự Myanmar cam kết hợp tác 'nhiều nhất có thể' với ASEAN

Baoquocte.vn. Chính quyền quân sự tại Myanmar ngày 24/10 cam kết hợp tác 'nhiều nhất có thể' với kế hoạch hòa bình đã được nhất trí trước đó với ASEAN.
Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Baoquocte.vn. Trong cuộc xung khắc EU-Ba Lan, EU có những con bài để khép thành viên vào kỷ cương chung. Chỉ có điều nó chẳng hay ho gì đối với EU. TG&VN bình luận.
Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Baoquocte.vn. Hành động vừa là cách Nga thể hiện thái độ với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), vừa nhắn gửi lời cảnh báo đầy đanh thép với Mỹ và Ukraine.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Vì sao biến đổi khí hậu lại khiến thế giới bất ổn?

Vì sao biến đổi khí hậu lại khiến thế giới bất ổn?

Baoquocte.vn. Báo cáo mới nhất của các cơ quan tình báo Mỹ nhận định, biến đổi khí hậu sẽ trở thành tác nhân khiến căng thẳng quốc tế ngày một leo thang.
Chuyên gia: Vị thế 'lãnh đạo' của Việt Nam trong kiểm soát Covid-19 và đóng góp vào ASEAN

Chuyên gia: Vị thế 'lãnh đạo' của Việt Nam trong kiểm soát Covid-19 và đóng góp vào ASEAN

Baoquocte.vn. Các chuyên gia nhận định, Việt Nam linh hoạt áp dụng biện pháp hiệu quả để khống chế sự lây lan của Covid-19 và có đóng góp to lớn cho ASEAN.
Ứng cử viên Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc nói gì về Bắc Kinh?

Ứng cử viên Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc nói gì về Bắc Kinh?

Baoquocte.vn. Ứng cử viên Đại sứ Mỹ tại TQ Nicholas Burns khẳng định, Washington nên 'tin tưởng vào sức mạnh của chúng ta' khi đối phó với Bắc Kinh.
Sẽ có một Bộ tứ mới phiên bản Trung Đông?

Sẽ có một Bộ tứ mới phiên bản Trung Đông?

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Ấn Độ, Mỹ, Israel và UAE tổ chức họp trực tuyến về việc thành lập một nhóm mới ở Trung Đông tương tự như nhóm Bộ tứ.
Bắc Kinh nỗ lực cân bằng quan hệ Mỹ-Trung

Bắc Kinh nỗ lực cân bằng quan hệ Mỹ-Trung

Baoquocte.vn. Đã có dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh đang mong muốn giảm căng thẳng chiến lược trong quan hệ Mỹ-Trung. Tuy nhiên, liệu điều chỉnh này có hiệu quả?
Một 'Bộ tứ' mới?

Một 'Bộ tứ' mới?

Baoquocte.vn. Chuyên gia chính trị quốc tế C. Raja Mohan phân tích về khả năng hình thành một 'Bộ tứ' mới ở Tây Á.
Phiên bản di động