6000 nhà khoa học tham gia biên soạn Bách khoa toàn thư Việt Nam

TGVN. Khoảng 6.000 nhà khoa học cả nước từ nhiều chuyên ngành, lĩnh vực đang gấp rút biên soạn bách khoa toàn thư Việt Nam.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Tọa đàm "Triển khai biên soạn bách khoa toàn thư Việt Nam” vừa được tổ chức tại Trường Đại học Văn Lang.

Khắc phục nhược điểm của Từ điển bách khoa

PGS.TS Đinh Ngọc Vượng, Phó Tổng thư ký chuyên trách Đề án biên soạn Bách khoa toàn thư Việt Nam, cho hay trong kho tàng thư tịch của Việt Nam thời Trung - Cận đại có nhiều bộ sách quý có tính bách khoa thư còn lưu truyền đến ngày nay. Trong đó hai bộ “Vân đài loại ngữ” của Lê Quý Đôn (cuối thế kỷ 18) và “Lịch triều hiến chương loại chí” của Phan Huy Chú (đầu thế kỷ 19) được xem là những bộ sách có tính bách khoa toàn thư đầu tiên của Việt Nam.

Cách đây 17 năm, Việt Nam đã hoàn thành việc biên soạn và xuất bản Từ điển bách khoa Việt Nam, với sự tham gia của 1.200 nhà khoa học.

Tuy nhiên, theo PGS. TS. Đinh Ngọc Vượng, từ điển chỉ là gốc ban đầu của bách khoa toàn thư. “Từ điển” chỉ có các từ và giải nghĩa các từ, đưa thông tin tối thiểu cho người đọc về từ đó. Vì thế, khi đưa ra một định nghĩa, từ điển sẽ bỏ qua ý nghĩa hoặc tầm quan trọng cùng mối quan hệ của từ với một lĩnh vực kiến thức rộng hơn.

“Bách khoa toàn thư khắc phục hạn chế đó của từ điển, bằng cách cung cấp thông tin phong phú về nội hàm, ý nghĩa của khái niệm hay còn gọi là đơn vị tri thức. Khác với “từ điển”, “bách khoa toàn thư” đi tìm sự tranh luận cho từng chủ đề ở một cấp độ sâu, đồng thời truyền tải kiến thức đã tích lũy được về chủ đề ấy”, ông Vượng lý giải.

Hiện nay có khoảng 1.000 nhà khoa học tham gia biên soạn các Quyển chuyên ngành của bộ Bách khoa toàn thư Việt Nam. Sắp tới sẽ có thêm 5.000-6.000 nhà khoa học thuộc trên 70 ngành khoa học các khối Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Khoa học Xã hội và Nhân văn, Văn hóa Nghệ thuật, An ninh Quốc phòng sẽ tham gia công việc này.

6000 nha khoa hoc tham gia bien soan bach khoa toan thu viet nam
PGS. TS. Đinh Ngọc Vượng phát biểu tại Tọa đàm.

Lo lắng việc mục từ trùng

Tại tọa đàm vấn đề xử lý mục từ trùng trong bách khoa toàn thư được nhiều chuyên gia xem là nan giải.

PGS.TS Bùi Anh Thủy, Trưởng khoa Luật, Trường ĐH Văn Lang, thành viên chính Ban biên soạn chuyên ngành Luật học của bộ Bách khoa toàn thư Việt Nam, cho hay một trong những vướng mắc, bất cập của quá trình biên soạn chính là “mục từ trùng”.

Theo PGS Thủy, mục từ trùng có nhiều dạng như: Trùng về tên mục từ, tức việc một mục từ có trong ngành này nhưng lại cũng có trong bảng mục từ của ngành khác, mặc dù các ngành đều xác định đúng; Trùng về nội hàm nhưng tên của mục từ khác nhau; Tên mục từ không hoàn toàn giống nhau nhưng thực chất chỉ là một…

Thống kê của PGS.TS Bùi Anh Thủy cho thấy: Quyển 28-Chính trị, Ngoại giao, Tổ chức có 296 mục từ trùng; Quyển 29-Quốc phòng, có 181 mục từ trùng; Quyển 30-Luật học có 235 mục từ trùng; Quyển 32-Thông tin, Báo chí, Xuất bản, Bảo tàng có 225 mục từ trùng…

PGS Thủy đề xuất nếu trùng do sơ suất kỹ thuật của bảng mục từ trong cùng một quyển chuyên ngành (trùng hoàn toàn) thì bỏ một hoặc những mục từ trùng.

Nếu trùng đương nhiên (không tránh khỏi) trong cùng một quyển mà nội hàm có khác nhau theo phân ngành, thì chỉ giữ một mục từ. Trong nội dung của mục từ này sẽ có các mục nhỏ hơn.

Khi có mục từ trùng trong một số quyển, các Ban chuyên ngành cùng thảo luận và đưa ra giải pháp để Ban nào viết sẽ phù hợp hơn.

Ngoài ra, có những mục từ trùng nhưng nội hàm lại là nội dung chuyên môn của các Ban chuyên ngành khác nhau. Trường hợp này, giải pháp khả dĩ là các Ban cùng viết theo chuyên môn của mình, sau đó sẽ có Hội đồng hoặc Ban giải quyết mục từ trùng tổng hợp lại thành một mục từ hàm chứa nội dung của các quyển chuyên ngành.

Mức sinh giữa các vùng, miền còn chênh lệch đáng kể

Mức sinh giữa các vùng, miền còn chênh lệch đáng kể

TGVN. Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình đề xuất bãi bỏ các quy định của các tổ chức, cơ quan, đơn ...

Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường: Thế giới đang xếp giáo dục Việt Nam ở mức khá cao

Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường: Thế giới đang xếp giáo dục Việt Nam ở mức khá cao

TGVN. Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội tại Quốc hội sáng 5/11, đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường ...

PGS. TS. Nguyễn Văn Nhã: Không nên xem giáo dục như một thương vụ kiểu 'tiền nào của nấy'

PGS. TS. Nguyễn Văn Nhã: Không nên xem giáo dục như một thương vụ kiểu 'tiền nào của nấy'

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN, PGS. TS. Nguyễn Văn Nhã (nguyên Trưởng ban Đào tạo - Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, ...

Lê Huyền (theo Vietnamnet)

Đọc thêm

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Chỉ còn ít ngày nữa, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 sẽ khai mạc tại Hà Nội.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Từ điển Cambridge chọn 'human' (con người) là từ của năm 2026

Từ điển Cambridge chọn 'human' (con người) là từ của năm 2026

Ngày 18/11, Từ điển Cambridge công bố 'human' (con người) là từ của năm 2026.
Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027?

Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027?

Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027? Không cấp đổi thẻ căn cước trong năm 2027 khi đến tuổi sẽ bị phạt thế nào?
Cải cách hành chính ở Quảng Ninh: Nhanh gọn, minh bạch và số hóa toàn diện

Cải cách hành chính ở Quảng Ninh: Nhanh gọn, minh bạch và số hóa toàn diện

TP. Quảng Ninh cung cấp trực tuyến 2.135 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền; cắt giảm 39% thời gian giải quyết đối với 1.258/2.075 thủ tục.
Phu nhân Ngô Phương Ly thăm mô hình chăm lo phụ nữ, trẻ em tại Thâm Quyến (Trung Quốc)

Phu nhân Ngô Phương Ly thăm mô hình chăm lo phụ nữ, trẻ em tại Thâm Quyến (Trung Quốc)

Chiều 18/11, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bà Ngô Phương Ly đã đến thăm Tòa nhà Phụ nữ và Trẻ em thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông.
Ban Tổ chức Trung ương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Kết luận số 107-KL/TW

Ban Tổ chức Trung ương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Kết luận số 107-KL/TW

Ban Tổ chức Trung ương yêu cầu các cơ quan, đơn vị và đầu mối được giao nhiệm vụ thống nhất nhiệm vụ, tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện...
Tăng cường hợp tác đa bên thúc đẩy ứng dụng AI vì việc làm thỏa đáng

Tăng cường hợp tác đa bên thúc đẩy ứng dụng AI vì việc làm thỏa đáng

Ngày 18/11, tại Hà Nội, VCCI phối hợp với ILO tổ chức Hội nghị 'Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam'.
Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Thói quen thường xuyên ăn sáng mặn với bánh mì kẹp đồ chế biến, bánh ngọt hay mì mặn, làm tăng huyết áp, khiến thận quá tải, có nguy cơ hình thành sỏi.
Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Trong bối cảnh chính sách tạm ngưng một số giấy phép mua bán thuốc lá sẽ kết thúc vào đầu năm 2027, chuyên gia VCCI kiến nghị 5 nội dung nhằm bảo đảm cải cách ...
5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

Khoai lang cung cấp chất xơ có lợi cho hệ tiêu hóa. Các phẩm khác như bơ, hạt chia, các loại đậu và atisô... cũng chứa lượng chất xơ không kém.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Đại sứ quán Thụy Điển, Business Sweden và Viện Karolinska phối hợp tổ chức Diễn đàn Đối tác Việt Nam-Thụy Điển 2026.
Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Hàm lượng dinh dưỡng của quả chuối - bao gồm đường, tinh bột và vitamin - sẽ thay đổi tùy theo mức độ chín. Vậy độ chín nào là tốt nhất cho sức khỏe?
Phiên bản di động