PGS. TS. Nguyễn Văn Nhã: Không nên xem giáo dục như một thương vụ kiểu 'tiền nào của nấy'

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN, PGS. TS. Nguyễn Văn Nhã (nguyên Trưởng ban Đào tạo - Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, không nên và không được coi giáo dục là một thương vụ đơn thuần, lại càng không được quan niệm kiểu 'tiền nào của nấy'.
khong nen xem giao duc giong nhu thuong vu
PGS. TS. Nguyễn Văn Nhã cho rằng, nhiều bạn trẻ vẫn được cha mẹ và gia đình 'bao cấp' nên chưa bị áp lực của việc phải 'tự đứng trên đôi chân của mình'. (Ảnh: NVCC)

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố cuối năm 2019, tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm lao động tốt nghiệp đại học cao gấp 3,2 - 3,9 lần cao đẳng và trung cấp. Đó là một thực tế đáng buồn và câu chuyện đào tạo nặng về lý thuyết, thiếu thực hành vẫn tồn tại trong nhiều trường đại học. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Vài năm gần đây, số cử nhân, thạc sĩ đã tốt nghiệp không hoặc chưa tìm được việc làm ngày càng tăng cao, đặc biệt vào cuối 2019, đầu 2020. Nguyên nhân một phần do nền kinh tế bị ảnh hưởng lớn của đại dịch Covid-19.

Mặt khác, còn khá nhiều bạn trẻ vẫn mơ hồ, có hoài bão lớn nhưng thiếu thực tế nên không muốn nhận những công việc mà xã hội cần, doanh nghiệp cần. Đó là chưa kể có nhiều bạn trẻ vẫn được cha mẹ và gia đình “bao cấp” nên chưa bị áp lực của việc phải “tự đứng trên đôi chân của mình”…

Về phía các cơ sở đào tạo, việc để các sản phẩm đào tạo của mình bị thất nghiệp nhiều, không có việc làm, không đáp ứng được nhu cầu của xã hội là có tội với chính sinh viên và phụ huynh của họ, làm hao tổn tiền bạc và công sức của nhân dân.

Mặc dù đơn vị nào cũng tuyên bố “chuẩn đầu ra” rất sáng sủa, cam kết trên mạng tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm rất cao. Trong khi đó, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) không có cơ chế kiểm tra giám sát, lại đang tăng quyền tự chủ cao cho các trường kiểu “thả nổi”, dẫn đến không ít trường chưa trung thực trong báo cáo, chưa nghiêm túc trong đào tạo để sản phẩm có xu hướng ngày càng kém chất lượng.

Các nhà quản lý và giáo dục cần nhìn thấu điều này để thay đổi, tránh việc thất nghiệp và phí phạm chất xám ngày càng gia tăng theo cấp số nhân.

Thị trường giáo dục hiện thời đang mở ra cơ hội nhưng cũng là thách thức dành cho các bạn trẻ?

Trong thời đại cách mạng công nghệ 4.0, có rất nhiều thay đổi (nhiều ngành đang biến mất, nhiều ngành mới đang hình thành và phát triển), ta vẫn gọi là thế giới VUCA. Vì vậy, mỗi người phải thay đổi để phù hợp và đáp ứng với biến động nhanh và khó lường đó, đặc biệt là giới trẻ.

Trong quá trình đó, cơ hội và thách thức luôn song hành. Các bạn trẻ phải chủ động, năng động để tìm kiếm cơ hội, đừng ngồi chờ đợi cơ hội đến. Họ phải rèn luyện bản lĩnh và tố chất để vượt lên các áp lực, khó khăn của cuộc sống chứ đừng viển vông hão huyền.

Tôi vẫn hay nói với các bạn trẻ, cuộc đời luôn có hai cái túi, một túi đựng tiền, quyền lực, còn một túi đựng áp lực, nhọc nhằn. Muốn thành công phải dám và đủ sức chịu hy sinh.

Các bạn trẻ nên cân nhắc và kiên định với mục tiêu chọn ngành nghề phù hợp với năng lực và sở trường của bản thân, đừng a dua tìm ngành hot, nghe lạ...

Việc lựa chọn này vô cùng quan trọng trong suốt cuộc đời học hành của mỗi người. Các bậc phụ huynh hãy mở lòng để con em mình được lựa chọn, đừng áp đặt và chỉ dẫn theo kinh nghiệm cảm tính của mình. Mỗi em chọn đúng ngành đúng nghề, cả xã hội sẽ không lo dư thừa sản phẩm đào tạo sau tốt nghiệp.

Vấn đề là nhiều bạn trẻ vào đại học mà không có bản kế hoạch nghề nghiệp nên họ không biết phải làm gì sau khi nhận bằng. Giáo dục đại học có thể được xem là một "thương vụ" hay không?

Đất nước đang chuyển mình từ cơ chế tập trung, bao cấp sang cơ chế thị trường định hướng XHCN, mọi ngành nghề đều chịu ảnh hưởng và tác động, không riêng gì ngành giáo dục. Tuy nhiên, sự nghiệp giáo dục lại không đơn thuần là tạo ra sản phẩm vô tri vô giác mà là ươm mầm tương lai cho mỗi con người, là những "cái máy" đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.

Vì thế, không nên và không được coi giáo dục là một thương vụ đơn thuần, lại càng không được quan niệm kiểu “tiền nào của nấy” (kiểu như phải đóng học phí cao mới có dịch vụ đào tạo cao). Lịch sử cách mạng Việt Nam và nhiều bài học trên thế giới đã chứng tỏ trong gian khổ khó khăn vô cùng vẫn xuất hiện những con người tài năng; thậm chí, "Bần gia chi tử hiếu, quốc nạn xuất trung thần" (Nhà nghèo mới rõ là con có hiếu, đất nước lâm nguy sẽ sinh ra những anh hùng).

Hiện nay, ngày càng nhiều công ty đang tìm kiếm, thu hút nhân tài mà ít coi trọng việc có bằng đại học. Google, Ernst and Young, Apple và IBM nằm trong số những công ty không còn yêu cầu giáo dục đại học truyền thống cho những vị trí lương cao. Và cách nhìn bằng cấp càng cao càng tốt không phải bao giờ cũng đúng?

Ở nước ngoài, họ gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp rất hữu cơ, có các chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng cho từng doanh nghiệp. Đặc biệt, có sự liên kết gắn bó và đồng hành của doanh nghiệp với nhà trường trong việc đào tạo, do đó doanh nghiệp không phải tốn công đào tạo lại.

Ở nước ta, việc này chưa được quan tâm khuyến khích thỏa đáng. Dường như các doanh nghiệp đang đứng ngoài giáo dục, chỉ cần đưa ra mức thu nhập hấp dẫn để “hớt váng sữa” những sinh viên tốt nghiệp tài năng cho mình. Cho nên xét hồ sơ, xem học bạ, đếm chứng chỉ, đòi kinh nghiệm… vẫn là thói quen của các nhà tuyển dụng.

Bao giờ chúng ta làm thật, đánh giá thật, học thật, cống hiến thật sẽ mất bệnh thành tích, khi đó năng lực thật mới vượt lên các bằng cấp.

Vậy theo ông, tại sao nhiều người vẫn tập trung vào việc có bằng cấp thay vì thu nhận các kỹ năng mà thị trường việc làm đang cần?

Đơn giản là vì các cơ quan, xí nghiệp, doanh nghiệp lấy bằng cấp ra “soi”. Bạn có giỏi đến mấy, tài như bác “Hai Lúa” mà thiếu chứng chỉ cũng bị đánh bật đấy thôi!

Nhân đây, tôi cũng muốn nói rằng: Sứ mệnh của đại học khác với các trường cao đẳng, các trường nghề. Vì vậy, vẫn cần trang bị cho sinh viên những kiến thức mới và cập nhật cho họ phương pháp học tập nghiên cứu trình độ cao, không nên cắt gọt chương trình, biến người học thành robot để dắt tay chỉ việc theo kiểu áp đặt.

Sinh viên sẽ mất cơ hội chủ động và sáng tạo, thậm chí sản phẩm tốt nghiệp sẽ “thầy chẳng ra thầy, mà thợ cũng không ra thợ”. Lỗi đó là của nhà trường, của sự nghiệp đào tạo, đừng đổ lên đầu sinh viên.

Vẫn có không ít người đặt câu hỏi: “Học đại học để làm gì?”...

Con người hơn các loài vật khác là biết tư suy sáng tạo chứ không phải tư duy bản năng, là quản trị được cảm xúc để có chỉ số EQ cao. Nói cụ thể hơn, con người cần khả năng làm chủ cuộc sống của mình, nên học bao nhiêu cũng không là đủ.

Nếu được 4-5 năm dành ưu tiên cho việc học hành ở đại học thì đó là cơ hội vàng, không phải ai cũng có đâu, muốn cũng không được. Nói đến đây tôi lại nhớ câu chuyện ngụ ngôn “Con cáo chùm nho” của La Phông-ten.

Xin trân trọng cảm ơn PGS. TS!

ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu: Cần thử nghiệm sách giáo khoa theo nguyên tắc khoa học, đủ độ an toàn mới đưa ra đại trà

ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu: Cần thử nghiệm sách giáo khoa theo nguyên tắc khoa học, đủ độ an toàn mới đưa ra đại trà

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN, ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu cho rằng, chúng ta cần cẩn trọng khi đưa sách giáo khoa (SGK) vào sử ...

PGS.TS. Nguyễn Hoàng Ánh: Phụ huynh Việt mới là lực cản lớn nhất của giáo dục!

PGS.TS. Nguyễn Hoàng Ánh: Phụ huynh Việt mới là lực cản lớn nhất của giáo dục!

TGVN. Sau loạt bài với những ý kiến trái chiều về bộ sách giáo khoa mới lớp 1, Báo TG&VN tiếp tục trích đăng quan ...

GS. Nguyễn Minh Thuyết: ‘Có bao giờ xã hội bằng lòng với ngành giáo dục đâu?’

GS. Nguyễn Minh Thuyết: ‘Có bao giờ xã hội bằng lòng với ngành giáo dục đâu?’

TGVN. Chia sẻ với TG&VN, GS. Nguyễn Minh Thuyết cho rằng, tất cả những ngành phục vụ trực tiếp, trong đó có giáo dục đều ...

Nguyệt Anh
(thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

XSMB 4/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMB 4/3 - dự đoán XSMB 5/3

XSMB 4/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMB 4/3 - dự đoán XSMB 5/3

XSMB 4/3. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. XSMB thứ 5. SXMB 4/3. KQSXMB. xo so mien bac.
Lịch âm 4/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 4/3/2021

Lịch âm 4/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 4/3/2021

Lịch âm 4/3. Âm lịch hôm nay 4/3. Lich am 4/3. Xem âm lịch hôm nay ngày 4/3/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 4 tháng 3 năm 2021 ...
XSAG 4/3 - Kết quả xổ số An Giang hôm nay 4/3/2021 - SXAG 4/3 - KQXSAG thứ 5

XSAG 4/3 - Kết quả xổ số An Giang hôm nay 4/3/2021 - SXAG 4/3 - KQXSAG thứ 5

XSAG 4/3. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. KQXSAG 4/3. Xo so An Giang. KQXSAG.
XSMN 4/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMN 4/3 - dự đoán XSMN 5/3

XSMN 4/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMN 4/3 - dự đoán XSMN 5/3

XSMN 4/3. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. XSMN thứ 5. SXMN 4/3. KQSXMN. xo so mien nam.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 3/3: 7 ca mắc mới ở Hải Dương và Kiên Giang, hơn 59.000 người đang cách ly chống dịch

Covid-19 ở Việt Nam chiều 3/3: 7 ca mắc mới ở Hải Dương và Kiên Giang, hơn 59.000 người đang cách ly chống dịch

Có 7 ca mắc mới, trong đó 5 ca ghi nhận tại Hải Dương đều là trường hợp F1; 2 ca tại Kiên Giang đã cách ly ngay sau khi ...
Miền Bắc mưa rét, TP. Hồ Chí Minh nắng nóng gay gắt 36 độ C

Miền Bắc mưa rét, TP. Hồ Chí Minh nắng nóng gay gắt 36 độ C

Trong khi miền Bắc đang mưa rét thì người Sài Gòn lại phải dùng đủ mọi cách để đối phó với cái nắng nóng gay gắt lên đến 36 độ ...
XSMT 4/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMT 4/3 - dự đoán XSMT 5/3

XSMT 4/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMT 4/3 - dự đoán XSMT 5/3

XSMT 4/3. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. XSMT thứ 5. SXMT 4/3. KQSXMT. xo so mien trung.
Lực lượng hàng không Mỹ cho biết về tương lai của máy bay chiến đấu F-35

Lực lượng hàng không Mỹ cho biết về tương lai của máy bay chiến đấu F-35

Tương lai, máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm F-35 Lightning II có thể được trang bị thêm không chỉ các thiết bị dành cho các máy bay hiện ...
Trừng phạt Nga vì vụ Navalny. Nặng một đằng, nhẹ một nẻo

Trừng phạt Nga vì vụ Navalny. Nặng một đằng, nhẹ một nẻo

Quyết định trừng phạt của Mỹ liên quan đến vụ Navalny, nghe to tát trên danh nghĩa nhưng thực chất lại không nhiều nhặn gì. Bình luận của TG&VN.
Tốp 5 thần tượng Kpop người ngoại quốc nổi tiếng nhất trong 10 năm qua

Tốp 5 thần tượng Kpop người ngoại quốc nổi tiếng nhất trong 10 năm qua

Dựa trên thống kê của của Google analytics, so về độ nổi tiếng của các thần tượng Kpop người ngoại quốc, các nữ nghệ sỹ dường như 'áp đảo' phái ...
Lịch âm 4/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 4/3/2021

Lịch âm 4/3 - Xem âm lịch hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 4/3/2021

Lịch âm 4/3. Âm lịch hôm nay 4/3. Lich am 4/3. Xem âm lịch hôm nay ngày 4/3/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 4 tháng 3 năm 2021 hôm nay.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 3/3: 7 ca mắc mới ở Hải Dương và Kiên Giang, hơn 59.000 người đang cách ly chống dịch

Covid-19 ở Việt Nam chiều 3/3: 7 ca mắc mới ở Hải Dương và Kiên Giang, hơn 59.000 người đang cách ly chống dịch

Có 7 ca mắc mới, trong đó 5 ca ghi nhận tại Hải Dương đều là trường hợp F1; 2 ca tại Kiên Giang đã cách ly ngay sau khi nhập cảnh.
Miền Bắc mưa rét, TP. Hồ Chí Minh nắng nóng gay gắt 36 độ C

Miền Bắc mưa rét, TP. Hồ Chí Minh nắng nóng gay gắt 36 độ C

Trong khi miền Bắc đang mưa rét thì người Sài Gòn lại phải dùng đủ mọi cách để đối phó với cái nắng nóng gay gắt lên đến 36 độ C.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (3-4/3): Đông Bắc Bộ trời rét, khu vực Tây Bắc, Bắc Trung Bộ mưa rào và dông; Đông Nam Bộ ngày nắng nóng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (3-4/3): Đông Bắc Bộ trời rét, khu vực Tây Bắc, Bắc Trung Bộ mưa rào và dông; Đông Nam Bộ ngày nắng nóng

Dự báo thời tiết Đông Bắc Bộ trời rét, mưa phùn, sương mù. Tây Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm và sáng trời rét, có mưa rào. Nam Bộ đêm không mưa.
Israel đối mặt với thảm họa tràn dầu nghiêm trọng nhất trong lịch sử

Israel đối mặt với thảm họa tràn dầu nghiêm trọng nhất trong lịch sử

Israel đang cố gắng định vị đợt tràn dầu, một trong những thảm họa sinh thái nghiêm trọng nhất, buộc phải đóng cửa bãi biển.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 4/3: Tuổi Tý mệt mỏi chuyện gia đình, tuổi Tuất bằng lòng với thực tại

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 4/3: Tuổi Tý mệt mỏi chuyện gia đình, tuổi Tuất bằng lòng với thực tại

Tử vi hôm nay 4/3/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Covid-19: Điều kiện để không phải cách ly tại nhà đủ 14 ngày sau khi về Hà Nội từ Hải Dương

Covid-19: Điều kiện để không phải cách ly tại nhà đủ 14 ngày sau khi về Hà Nội từ Hải Dương

Sở Y tế Hà Nội vừa có thông báo về việc các trường hợp từ Hải Dương trở về Hà Nội từ ngày 3/3.
Covid-19 ở Việt Nam sáng 3/3: Thêm 3 ca mắc mới, hơn 59.000 người đang cách ly

Covid-19 ở Việt Nam sáng 3/3: Thêm 3 ca mắc mới, hơn 59.000 người đang cách ly

Tính đến nay, Việt Nam ghi nhận thêm 3 ca mắc mới Covid-19, đều là các ca nhập cảnh đã được cách ly ngay.
Sức khỏe người tiêm thử vaccine Covid-19 Việt Nam giai đoạn 2 hiện ra sao?

Sức khỏe người tiêm thử vaccine Covid-19 Việt Nam giai đoạn 2 hiện ra sao?

Quá trình thử nghiệm giai đoạn 2 của vaccine Covid-19 Việt Nam diễn ra ở 2 nơi là Học viện Quân y, Hà Nội và huyện Bến Lức, Long An hôm 26/2.
Biến chứng y khoa để lại sau khi mắc Covid-19 là gì?

Biến chứng y khoa để lại sau khi mắc Covid-19 là gì?

Các triệu chứng từ nhẹ đến nặng của Covid-19 ngày càng mở rộng, các chuyên gia đã liệt kê ra 6 biến chứng y khoa lâu dài liên quan đến virus nguy hiểm này.
Covid-19 ở Việt Nam sáng 2/3: 11 ca mắc mới tại Hải Dương

Covid-19 ở Việt Nam sáng 2/3: 11 ca mắc mới tại Hải Dương

Theo Bản tin 6h của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống Covid-19, tính đến nay, Việt Nam ghi nhận 11 ca mới, tất cả đều ở Hải Dương.
Vaccine Covid-19: Thủ tướng Ấn Độ tiêm liều đầu tiên, EC sắp 'chốt' hộ chiếu vaccine điện tử?

Vaccine Covid-19: Thủ tướng Ấn Độ tiêm liều đầu tiên, EC sắp 'chốt' hộ chiếu vaccine điện tử?

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã được tiêm vaccine phòng dịch Covid-19 mũi đầu tiên tại Viện Nghiên cứu y tế quốc gia AIIMS.
XSMB 4/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMB 4/3 - dự đoán XSMB 5/3

XSMB 4/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMB 4/3 - dự đoán XSMB 5/3

XSMB 4/3. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. XSMB thứ 5. SXMB 4/3. KQSXMB. xo so mien bac.
XSAG 4/3 - Kết quả xổ số An Giang hôm nay 4/3/2021 - SXAG 4/3 - KQXSAG thứ 5

XSAG 4/3 - Kết quả xổ số An Giang hôm nay 4/3/2021 - SXAG 4/3 - KQXSAG thứ 5

XSAG 4/3. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. KQXSAG 4/3. Xo so An Giang. KQXSAG.
XSMN 4/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMN 4/3 - dự đoán XSMN 5/3

XSMN 4/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMN 4/3 - dự đoán XSMN 5/3

XSMN 4/3. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. XSMN thứ 5. SXMN 4/3. KQSXMN. xo so mien nam.
XSMT 4/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMT 4/3 - dự đoán XSMT 5/3

XSMT 4/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMT 4/3 - dự đoán XSMT 5/3

XSMT 4/3. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. XSMT thứ 5. SXMT 4/3. KQSXMT. xo so mien trung.
XSĐN 3/3 - Kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 3/3/2021 - SXĐN 3/3 - KQXSĐN thứ 4

XSĐN 3/3 - Kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 3/3/2021 - SXĐN 3/3 - KQXSĐN thứ 4

XSĐN 3/3. Xổ số Đồng Nai hôm nay ngày 3 tháng 3 năm 2021. Xo so Đồng Nai. KQXSĐN 3/3. KQXSĐN.
XSMB 3/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 3/3/2021 - SXMB 3/3 - dự đoán XSMB 4/3

XSMB 3/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 3/3/2021 - SXMB 3/3 - dự đoán XSMB 4/3

XSMB 3/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 3 tháng 3 năm 2021. KQXSMB thứ 4. SXMB 3/3. KQSXMB.
Phiên bản di động