Sách giáo khoa lớp 1:

ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu: Cần thử nghiệm sách giáo khoa theo nguyên tắc khoa học, đủ độ an toàn mới đưa ra đại trà

ĐBQH. Nguyễn Lân Hiếu
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN, ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu cho rằng, chúng ta cần cẩn trọng khi đưa sách giáo khoa (SGK) vào sử dụng rộng rãi, cần có sự thử nghiệm trên diện hẹp trước, đủ độ an toàn mới nên đưa ra đại trà.
dbqh nguyen lan hieu can thu nghiem sgk theo nguyen tac khoa hoc du do an toan moi dua ra dai tra
ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu cho rằng, cần thử nghiệm sách giáo khoa (SGK) theo nguyên tắc khoa học, đủ độ an toàn mới áp dụng đại trà.

Nghị Quyết 88/2014 của Quốc Hội khoá 13 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa (SGK) giáo dục phổ thông (GDPT) đã quy định: “Để chủ động triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD & ĐT) tổ chức việc biên soạn một bộ SGK. Bộ SGK này được thẩm định, phê duyệt công bằng với các bộ SGK do tổ chức, cá nhân khác biên soạn”.

Làm SGK có quá gấp gáp?

Tuy nhiên, theo tôi được biết, sau hai lần mở thầu công khai để tuyển chọn tác giả viết SGK, Bộ đã không thành công và dẫn đến việc không thể thực hiện được theo nghị quyết đã đề ra. Theo tôi, đây là lí do khách quan và cũng là một điều rất đáng tiếc. Việc Bộ xin dừng lại có thể nói là một quyết định phù hợp với điều kiện thực tế, nhằm tránh lãng phí thời gian của cải của Nhà nước và xã hội.

Tuy nhiên, ở đây có một vấn đề mà tôi băn khoăn. Ngay sau khi ban hành Chương trình Giáo dục Phổ thông (GDPT) mới (26/12/2018), Bộ GD&ĐT đã tổ chức đấu thầu tuyển chọn tác giả nhưng hầu hết các chuyên gia có kinh nghiệm đã sớm ký hợp đồng với các nhà xuất bản và triển khai biên soạn SGK.

Tin liên quan
Chương trình lớp 1 mới: Sao chưa thử nghiệm đã áp dụng đại trà? Chương trình lớp 1 mới: Sao chưa thử nghiệm đã áp dụng đại trà?

Tới thời điểm Bộ GD&ĐT mời thầu, các nhà xuất bản đã có một số bản mẫu SGK lớp 1 được chuẩn bị gần như hoàn tất, sẵn sàng để thẩm định và phê duyệt đưa vào sử dụng (theo báo cáo của Bộ GD&ĐT). Như vậy, ngay sau khi chương trình GDPT mới được ban hành, đã có ngay bản mẫu SGK lớp 1 chờ thẩm định. Điều này liệu có thể đánh giá là công tác làm SGK quá gấp gáp với hậu quả làm chúng ta nghi ngại về chất lượng của các bộ sách không qua thử nghiệm bài bản này.

Là một người làm khoa học, tôi hiểu được giá trị của việc thực nghiệm đối với bất cứ một công trình khoa học nào trước khi đưa vào thực tế. Đầu tiên là tiến hành thực nghiệm khoa học trong phòng thí nghiệm, sau đó đến thực nghiệm ứng dụng (trên phạm vi hẹp rồi rộng hơn có ngẫu nhiên, so sánh) đến khi đủ độ an toàn mới đưa vào áp dụng đại trà.

Các bản mẫu sách giáo khoa (SGK) lần này được quy định dạy thử nghiệm 10% số tiết học của mỗi môn học, sau khi được hội đồng thẩm định (HĐTĐ) thông qua là áp dụng đại trà. Như vậy là đã bỏ qua giai đoạn thực nghiệm ứng dụng. Việc áp dụng như vậy về bản chất có thể hiểu khi chính thức chấp thuận sách, Bộ đã cho phép thử nghiệm trên diện rộng ở bất cứ cơ sở giáo dục nào.

Nhớ lại lần thay SGK năm 1981, SGK đã được dạy thực nghiệm 10 năm ở miền Bắc, nhưng đến khi đưa ra triển khai đại trà cả nước vẫn gặp rất nhiều khó khăn: hằng năm có hơn nửa triệu học sinh không qua được lớp 1. Giáo dục khi đó rơi vào tình trạng “vừa triển khai vừa điều chỉnh Cải cách giáo dục”.

Cần cẩn trọng hơn

Cuộc đổi mới giáo dục thập niên đầu thế kỉ XX, cũng có tiến hành thực nghiệm 5 năm nhưng cũng chỉ thực nghiệm một số bài mẫu, ở những trường lớp có điều kiện tốt nhất về giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất nên đã không cho kết quả sát thực. Đến khi triển khai thực tế đã xảy ra hiện tượng học sinh ngồi nhầm lớp. TW Đảng phải ra Nghị Quyết: “Kiên quyết giảm hợp lí nội dung chương trình học cho phù hợp tâm sinh lí học sinh cấp Tiểu học và trung học cơ sở” ( NQ 9 – BCHTW Đảng khoá 9).

Chúng ta càng cần cẩn trọng hơn khi đưa SGK vào sử dụng rộng rãi, cần có sự thử nghiệm trên diện hẹp trước, đủ độ an toàn mới nên đưa ra đại trà.

Vì những hệ quả đã thấy trên, thiết nghĩ, lần thay sách này, với thời lượng thử nghiệm ít, đặc biệt trong bối cảnh việc chuẩn bị thay sách, tập huấn giáo viên bị ảnh hưởng do thời gian nghỉ dịch Covid-19, chúng ta càng cần cẩn trọng hơn khi đưa SGK vào sử dụng rộng rãi, cần có sự thử nghiệm trên diện hẹp trước, đủ độ an toàn mới nên đưa ra đại trà.

Như Ông Phạm Tất Thắng (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội) đã nói: “Theo quy trình biên soạn SGK, sau khi biên soạn xong, phải thử nghiệm và sau đó mới hoàn chỉnh và đưa vào sử dụng chính thức. Do vậy, việc thẩm định của hội đồng thẩm định mới chỉ là bước một, khẳng định bộ SGK đáp ứng được chương trình GDPT mới. Bước hai phải có việc thực nghiệm bộ SGK trong thực tế dạy học và hiệu chỉnh SGK trước khi đưa vào in ấn, xuất bản và tiến hành giảng dạy đại trà” (trích báo Thanh niên, thứ 6 ngày 22-11-2019).

Trong 6 bộ sách trình HĐTĐ vừa qua, có một bộ sách theo HĐTĐ đánh giá là không đạt yêu cầu, và bị loại. Lí do HĐTĐ đưa ra là do bộ sách không đảm bảo đủ các tiêu chí trong văn bản hướng dẫn của Bộ, mà theo nhiều người, những tiêu chí này quá chi tiết và cứng nhắc, dẫn đến tình trạng nhiều bộ sách nhưng thực chất vẫn chỉ là một.

Theo GS. TSKH Trần Ngọc Thêm – Chủ tịch HĐ chức danh Giáo sư ngành Ngôn Ngữ học: “Chúng ta không nên đòi hỏi tất cả các bộ SGK đều phải được biên soạn giống nhau đến từng nội dung, chi tiết. Nếu thẩm định theo cách như vậy, những bộ sách được thông qua của một môn học sẽ trở thành những biến thể của một bộ sách".

Cần thấy, việc đánh giá một bộ SGK không nên và không thể dựa vào những tiêu chí cứng nhắc, vô tình dẫn đến lối tư duy đồng phục đã không còn phù hợp với thời đại, trái với tinh thần của Nghị quyết Quốc Hội.

Đáng nói hơn, bộ SGK bị loại trong đợt thẩm định vừa qua là bộ sách Công nghệ Giáo dục (CGD) của GS Hồ Ngọc Đại – một bộ sách đã chịu đựng được sự thử thách khắc nghiệt của thời gian. Đồng thời, đây cũng là bộ sách có tư tưởng và triết lý rõ ràng.

'Lấy học sinh là trung tâm'

Một bộ SGK không đơn thuần chỉ là nơi chứa đựng các kiến thức chuyên ngành, nơi tập hợp các tri thức của nhân loại theo sự sắp xếp quy định của chương trình tổng thể mà còn cần được xây dựng trên cơ sở triết học và tâm lý học. Tư tưởng và triết lý của bộ sách thể hiện ở quan điểm “Lấy học sinh là trung tâm”, “Thầy thiết kế - Trò thi công”, “Học để sống, để dùng”,… đã đáp ứng được đúng tinh thần của chương trình tổng thể là phát triển năng lực của người học.

Giáo dục là cả một quá trình, tư tưởng và triết lý chứ không đơn giản chỉ là những cuốn sách giáo khoa.

Trong tài liệu tổng kết các phương pháp đổi mới dạy học đối với cấp Tiểu học của Bộ GD & ĐT tháng 8 năm 2019 cũng khẳng định:

“Việc triển khai tài liệu Tiếng Việt 1 CGD tại các địa phương đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận: nhiều địa phương đã nhân rộng và có nhiều vận dụng linh hoạt trong quá trình triển khai; giáo viên nắm chắc nội dung, phương pháp, kỹ thuật dạy học theo định hướng mới; học sinh đọc thông, viết thạo, nắm chắc ngữ âm; kỹ năng đọc và nghe-viết chính tả tốt.”

Do vậy, số lượng các địa phương tự nguyện triển khai cũng như số lượng học sinh học theo CGD ngày càng tăng. Đến năm học 2018-2019, đã có 48 tỉnh với 923.842 học sinh ở 8198 trường theo học.

Đưa ví dụ về 2 số phận của 2 bộ SGK để chúng ta nhận thấy cách làm việc thiếu tính khoa học, không bám sát vào thực tế của các nhà quản lý giáo dục của Việt Nam. Cách làm rập khuôn nhiều năm trước đây lại được khoác lên tấm áo “cải cách giáo dục” đã dẫn đến hậu quả rõ ràng là những bất cập trong hệ thống giáo dục hiện nay.

Chúng ta cần nhìn thẳng vào điều này, dũng cảm thay đổi vì giáo dục là cả một quá trình, tư tưởng và triết lý chứ không đơn giản chỉ là những cuốn sách giáo khoa.

Hội đồng thẩm định SGK tiếng Việt lớp 1: Đã từng đề cập những 'hạt sạn'?

Hội đồng thẩm định SGK tiếng Việt lớp 1: Đã từng đề cập những 'hạt sạn'?

TGVN. Đề cập những 'hạt sạn' trong sách giáo khoa tiếng Việt lớp 1, GS.TS Mai Ngọc Chừ, Phó chủ tịch Hội đồng thẩm định ...

GS. Nguyễn Minh Thuyết: ‘Các cháu còn học cả năm, mới hơn 1 tháng đầu chưa nói lên điều gì’

GS. Nguyễn Minh Thuyết: ‘Các cháu còn học cả năm, mới hơn 1 tháng đầu chưa nói lên điều gì’

Trước những 'ồn ào' về sách Tiếng Việt 1 bộ Cánh Diều, GS. Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên chương trình giáo dục phổ thông ...

Tâm sự của một phụ huynh: Tôi ân hận vì không cho con học trước lớp 1

Tâm sự của một phụ huynh: Tôi ân hận vì không cho con học trước lớp 1

TGVN. Áp lực vì con học lớp 1 mà chưa đi học trước, áp lực với sách giáo khoa lớp 1 quá khó, quá nặng ...

ĐBQH. Nguyễn Lân Hiếu

Đọc thêm

Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Baoquocte.vn. Bệnh cúm A đang bùng phát ở nhiều địa phương, nhiều sai lầm trong việc tự điều trị cúm cho trẻ khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng…
Vietlott 14/8, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 14/8/2022. xổ số Mega 645 hôm nay

Vietlott 14/8, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 14/8/2022. xổ số Mega 645 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 14/8. Vietlott Mega 6/45 14/8. Báo TGVN sẽ cập nhật trực tiếp nhanh nhất kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 14/8/2022. XS Vietlott 655 hom nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 15/8/2022: Tuổi Thân công việc khả quan

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 15/8/2022: Tuổi Thân công việc khả quan

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 15/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
XSKG 14/8, kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 14/8/2022. KQXSKG chủ nhật

XSKG 14/8, kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 14/8/2022. KQXSKG chủ nhật

Baoquocte.vn. XSKG 14/8. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang nhanh nhất hôm nay - XSKG 14/8/2022. KQXSKG chủ Nhật. ket qua xo so Kien Giang
XSTG 14/8, kết quả xổ số Tiền Giang hôm nay 14/8/2022 - KQXSTG chủ nhật

XSTG 14/8, kết quả xổ số Tiền Giang hôm nay 14/8/2022 - KQXSTG chủ nhật

Baoquocte.vn. XSTG 14/8. Trực tiếp kết quả xổ số Tiền Giang nhanh nhất hôm nay - XSTG 14/8/2022. KQXSTG. ket qua xo so Tien Giang.
XSDL 14/8, kết quả xổ số Đà Lạt hôm nay 14/8/2022 - KQXSDL chủ nhật

XSDL 14/8, kết quả xổ số Đà Lạt hôm nay 14/8/2022 - KQXSDL chủ nhật

Baoquocte.vn. XSDL 14/8. Trực tiếp kết quả xổ số Đà Lạt nhanh nhất hôm nay - XSDL 14/8/2022. Ket qua xo so Da Lat. KQXSDL.
Lịch âm 15/8, âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 15/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 15/8/2022

Lịch âm 15/8, âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 15/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 15/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 15/8. âm lịch hôm nay 15/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 15/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 15 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Thủ tướng Phạm Minh Chính cảm ơn các nhà khoa học Nga trong việc thực hiện nhiệm vụ giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh

Thủ tướng Phạm Minh Chính cảm ơn các nhà khoa học Nga trong việc thực hiện nhiệm vụ giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Tiếp Đoàn các nhà khoa học Nga, Thủ tướng Phạm Minh Chính cảm ơn trong việc thực hiện nhiệm vụ giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí ...
Tình hình Ukraine: Slovakia bàn giao 4 tổ hợp pháo tự hành cho Kiev, phương Tây viện trợ bổ sung 1,5 tỷ Euro

Tình hình Ukraine: Slovakia bàn giao 4 tổ hợp pháo tự hành cho Kiev, phương Tây viện trợ bổ sung 1,5 tỷ Euro

Baoquocte.vn. Slovakia xác nhận, 4 tổ hợp pháo tự hành Zuzana đầu tiên của nước này đã đến tay các lực lượng vũ trang Ukraine.
Từng tồn tại 'siêu đại dương' chiếm 70% diện tích Trái đất

Từng tồn tại 'siêu đại dương' chiếm 70% diện tích Trái đất

Baoquocte.vn. Trái đất từng ghi nhận một 'siêu đại dương' với diện tích bao phủ 70% bề mặt, bao quanh lục địa khổng lồ thời cổ đại.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết từ ngày 14-23/8, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp, cùng với vùng hội gió lên đến 5.000m nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông.
Nguy cơ mất 'ngôi vương' dân số về tay Ấn Độ, Trung Quốc nỗ lực tìm cách gỡ 'bom hẹn giờ' nhân khẩu học

Nguy cơ mất 'ngôi vương' dân số về tay Ấn Độ, Trung Quốc nỗ lực tìm cách gỡ 'bom hẹn giờ' nhân khẩu học

Baoquocte.vn. Dự án về dân số toàn cầu của Liên hợp quốc công bố mới đây cho thấy, vào tháng 8/2023, rất có thể Trung Quốc sẽ không còn là quốc gia đông dân nhất thế ...
Bác sĩ mũ nồi xanh Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan

Bác sĩ mũ nồi xanh Việt Nam khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan

Baoquocte.vn. Các y bác sĩ BVDC 2.4 đã tổ chức khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 200 người dân Nam Sudan chịu ảnh hưởng nặng nề của lũ lụt.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8) khu vực Hà Nội, Bắc Bộ và Thanh Hóa, từ đêm 14-16/8 và từ đêm 18-20/8 có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa ...
Bỏ khẩu hiệu YOLO, lạm phát khiến giới trẻ Hàn Quốc rộ trào lưu không chi tiêu

Bỏ khẩu hiệu YOLO, lạm phát khiến giới trẻ Hàn Quốc rộ trào lưu không chi tiêu

Baoquocte.vn. Một bộ phận giới trẻ Hàn Quốc đang dần hình thành các thói quen chi tiêu tiết kiệm, điển hình là trào lưu không tiêu tiền.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (12-13/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (12-13/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to, nguy cơ xảy ra ngập úng cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng.
Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Làm gì khi trẻ mắc cúm A và những sai lầm khi dùng thuốc điều trị

Baoquocte.vn. Bệnh cúm A đang bùng phát ở nhiều địa phương, nhiều sai lầm trong việc tự điều trị cúm cho trẻ khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng…
Covid-19 ngày 13/8: Một bệnh nhân tử vong, 137 ca phải thở oxy

Covid-19 ngày 13/8: Một bệnh nhân tử vong, 137 ca phải thở oxy

Baoquocte.vn. Ngày 13/8, Việt Nam có 1.815 ca Covid-19 mới, số ca nặng tăng vọt, gần 5.200 bệnh nhân khỏi bệnh và 582.931 liều vaccine đã được tiêm.
Vaccine Covid-19: 14 triệu mũi chưa được cập nhật, 15 triệu người sai thông tin

Vaccine Covid-19: 14 triệu mũi chưa được cập nhật, 15 triệu người sai thông tin

Baoquocte.vn. Bộ Y tế cho biết, đến nay, có khoảng 14 triệu mũi tiêm vaccine Covid-19 chưa được cập nhật lên hệ thống và 15 triệu người sai thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc ...
Covid-19 ngày 12/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Covid-19 ngày 12/8: Gần 2.200 ca mắc mới, 5.897 bệnh nhân chữa khỏi và 1 F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 12/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.192 ca mới, số khỏi bệnh gấp 2,5 lần số mắc mới và có 1 bệnh nhân tử vong.
Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Nhóm nhà nghiên cứu y tế của Australia công bố mô hình mới cho thấy hiệu quả của đeo khẩu trang đối với biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2.
Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.400 ca mắc mới, hơn 6.400 người khỏi bệnh, không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.400 ca mắc mới, hơn 6.400 người khỏi bệnh, không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Theo bản tin phòng chống dịch ngày 11/8 của Bộ Y tế, có 2.367 ca Covid-19 mới, số ca khỏi gấp gần 3 lần số mắc mới, không có ca nào tử vong.
Phiên bản di động