75 năm kết thúc Thế chiến II (1945-2020): Dư âm và bài học

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Dù đã khép lại được ba phần tư thế kỷ, song xung đột khốc liệt nhất lịch sử loài người và dư âm của nó vẫn còn đây, cùng nhiều bài học đong đầy giá trị.
TIN LIÊN QUAN
75 nam ket thuc the chien ii 1945 2020 du am va bai hoc Mật vụ ngăn chặn Thế chiến II
75 nam ket thuc the chien ii 1945 2020 du am va bai hoc Chiếc máy mã hóa từ Thế chiến II được bán với giá kỷ lục
75 nam ket thuc the chien ii 1945 2020 du am va bai hoc
Ngày 7/5/1945, Tướng Đức Alfred Jodl (giữa) đã ký thỏa thuần đầu hàng của toàn bộ lực lượng Đức tại Rheims, Pháp. (Nguồn: AP)

Năm 1945 chứng kiến sự tan rã của chủ nghĩa phát xít: Người Đức đặt bút ký vào bản hiệp ước đầu hàng vô điều kiện, người Nhật trao quyền điều chỉnh Hiến pháp cho tướng Douglas MacArthur, còn chế độ độc tài tại Italy kết thúc bằng cái chết của Mussolini. Ngạn ngữ phương Tây có câu: “Khi một cánh cửa khép lại, một cánh cửa khác sẽ mở ra” – sự chấm dứt của Thế chiến II đã mở ra giai đoạn mới trong lịch sử nhân loại.

Tuy nhiên, đối với Nga và Nhật Bản, Thế chiến II chưa thực sự chấm dứt, khi hai bên đã trì hoãn việc ký kết hiệp định hòa bình do tranh chấp chủ quyền liên quan đến quần đảo Kuril, bao gồm bốn đảo Iturup, Kunashir, Shikotan và Habomai. Các thỏa thuận gần đây nhất, bao gồm cả việc cùng nhau khai thác lợi ích kinh tế trên những đảo này đều chưa mang lại kết quả cuối cùng.

Trong khi đó, quá khứ đau thương giữa Hàn Quốc, Triều Tiên và Nhật Bản trong Thế chiến II vẫn chưa thể được gác lại. Những tranh cãi xung quanh đền bù cho tội ác chiến tranh của quân đội đế quốc Nhật Bản trong giai đoạn chiếm đóng Bán đảo Triều Tiên như phụ nữ mua vui tiếp tục là rào cản lớn. Xung đột quanh vấn đề chủ quyền quần đảo Dokdo/Takeshima, cũng như căng thẳng thương mại càng khiến hai quốc gia láng giềng luôn ở trạng thái “rất gần, rất xa”.

Thế chiến II còn để lại rất nhiều bài học cho hậu thế, song cái giá của nó là không hề rẻ: 70 – 85 triệu người, tương đương với 3% dân số ở thời điểm bấy giờ, đã vĩnh viễn chẳng thể nhìn thấy ánh mặt trời một lần nữa.

Thứ nhất, các cường quốc đã học cách kiềm chế và tìm kiếm, tối đa hóa lợi ích mà không phải sử dụng vũ lực. Kể từ Thế chiến II tới nay, cộng đồng quốc tế không phải chứng kiến thêm bất kỳ cuộc xung đột cục bộ nào giữa các cường quốc. Ai cũng hiểu rằng chiến tranh không có kẻ thắng, chỉ có người mất ít và kẻ thiệt nhiều.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chiến tranh đã lùi xa. Khái niệm “Hòa bình kéo dài” hay “Hòa bình Mỹ” không áp dụng cho nhiều cuộc nội chiến kéo dài, vô vàn xung đột ủy nhiệm hay đụng độ quân sự dù ngắn nhưng ác liệt giữa các nước. Đáng ngại hơn, trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn gay gắt và lấn át mặt hợp tác, xung đột về mặt lợi ích hoàn toàn có thể đẩy thế giới chìm vào trong sự hỗn loạn một lần nữa.

75 nam ket thuc the chien ii 1945 2020 du am va bai hoc
Đài tưởng niệm Thế chiến II tại Washington DC, Mỹ.

Thứ hai, giai đoạn hậu chiến chứng kiến sự trỗi dậy và vai trò trụ cột của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế trong tái thiết thế giới thời hậu chiến. Thêm vào đó, sự hình thành, phát triển của các tổ chức khu vực hậu Thế chiến II như Liên minh châu Âu (EU), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) hay Liên minh châu Phi (AU) là cần thiết nhằm tăng cường tiếng nói của các nước vừa và nhỏ, đẩy mạnh hợp tác, giảm thiểu xung đột về lợi ích thông qua biện pháp hòa bình.

Tuy nhiên, điểm yếu của những tổ chức này là sự phụ thuộc vào hợp tác quốc tế giữa các quốc gia và vai trò dẫn dắt, đóng góp và xây dựng của các cường quốc, hai yếu tố đang ngày cảng trở nên “khan hiếm” trong giai đoạn gần đây. 75 năm sau Thế chiến II, chủ nghĩa đa phương tiếp tục là xu thế lớn của thời đại, song đang gặp phải lực cản đáng kể từ chủ nghĩa đơn phương do một số quốc gia khởi xướng và dẫn dắt.

Lịch sử có xu hướng lặp lại chính nó. Một lần nữa, cộng đồng quốc tế đứng trước một kẻ thù chung, virus SARS-CoV-2. Đoàn kết là sức mạnh, nhưng làm sao để tìm kiếm sự hợp tác, kết dính đó giữa một thế giới nhiều chia rẽ, lắm rạn nứt, vô vàn bất đồng chính trị, xung đột về mặt lợi ích là bài toán không hề đơn giản dành cho tất cả các quốc gia.

Câu trả lời đúng có thể giúp loài người vượt qua kẻ thù chung; câu trả lời sai có thể mang đến đáp án tương tự, nhưng với cái giá lớn ngang ngửa, thậm chí vượt quá những gì thế giới từng trải qua ba phần tư thập kỷ trước. Để rồi 75 năm sau, hậu thế sẽ một lần nữa lấy đại dịch Covid-19 làm cột mốc, suy ngẫm về những bài học xương máu mà ông cha họ để lại ở thời đại hậu SARS-CoV-2.

Do đó, nhìn về quá khứ, ngẫm về hiện tại để hướng đến tương lai nhân dịp kỷ niệm 75 năm kết thúc Thế chiến II ít nhiều sẽ giúp loài người tìm kiếm câu trả lời còn thiếu để đối phó với kẻ thù chung mang tên SARS-CoV-2.

75 nam ket thuc the chien ii 1945 2020 du am va bai hoc Đức phá thành công quả bom từ Thế chiến II nằm dưới đáy sông

Quả bom thời Thế chiến 2 mà các lính cứu hỏa tìm thấy khi họ đang tập lặn trên một con sông ở thành phố ...

75 nam ket thuc the chien ii 1945 2020 du am va bai hoc Hong Kong: Phát hiện thêm một quả bom chưa nổ từ Thế chiến II

Giới chức Hong Kong đang tiến hành xử lý một quả bom chưa nổ từ thời Thế chiến thứ II còn sót lại tại công ...

75 nam ket thuc the chien ii 1945 2020 du am va bai hoc Đức nhận lại nhiều bức tranh thất lạc từ thế chiến II

AFP vừa cho biết, Bộ Ngoại giao Mỹ đã trao cho một nhà ngoại giao Đức năm bức tranh mất tích từ thời Chiến tranh ...

Minh Vương

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Bộ trưởng quốc phòng Philippines: ASEAN có thể làm tốt hơn trong vấn đề Biển Đông

Bộ trưởng quốc phòng Philippines: ASEAN có thể làm tốt hơn trong vấn đề Biển Đông

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines ngày 25/11 khẳng định căng thẳng ở Biển Đông có thể được kiềm chế một khi các nước ASEAN có lập trường thống nhất.
Lãnh đạo Bộ Ngoại giao chúc mừng Quốc khánh Argentina

Lãnh đạo Bộ Ngoại giao chúc mừng Quốc khánh Argentina

Tối 25/11, Đại sứ quán Argentina tại Hà Nội long trọng tổ chức lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh Argentina.
Bộ trưởng và Thứ trưởng Ngoại giao Bangladesh mắc Covid-19

Bộ trưởng và Thứ trưởng Ngoại giao Bangladesh mắc Covid-19

Bộ trưởng và Thứ trưởng Ngoại giao của Bangladesh có kết quả xét nghiệm dương tính với virus SARS-CoV-2 gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19
Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh dự họp nhóm nước Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh dự họp nhóm nước Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc

Việt Nam đã chủ trì, cùng Na Uy và Nam Phi đồng tổ chức Cuộc họp giữa 10 nước Ủy viên không thường trực đương nhiệm (E10) và 5 nước ...
Bất ngờ 3 trường đại học Việt Nam lần đầu tiên có mặt trong bảng xếp hạng đại học QS châu Á 2021

Bất ngờ 3 trường đại học Việt Nam lần đầu tiên có mặt trong bảng xếp hạng đại học QS châu Á 2021

Ba trường đại học Việt Nam lần đầu tiên có mặt trong bảng xếp hạng QS châu Á là Sư phạm Hà Nội, Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh và ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tiếp Đại sứ Cuba tại Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tiếp Đại sứ Cuba tại Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tiếp Đại sứ Cuba Lianys Torres Rivera đến chào từ biệt nhân dịp kết thúc nhiệm kỳ công tác tại Việt ...
Tin thế giới 25/11: Họp báo bất ngờ và 'sự lạ' của ông Trump; Iran mất niềm tin; Vì sao ông Putin chưa tiêm vaccine Covid-19?

Tin thế giới 25/11: Họp báo bất ngờ và 'sự lạ' của ông Trump; Iran mất niềm tin; Vì sao ông Putin chưa tiêm vaccine Covid-19?

Hậu bầu cử Mỹ 2020, quan hệ Trung Quốc với Ấn Độ và Nhật Bản, quan hệ Iran với phương Tây và vaccine Covid-19 là một số tin thế giới ...
Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam tham dự cuộc họp Ủy ban Thường trực ICAPP

Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam tham dự cuộc họp Ủy ban Thường trực ICAPP

Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam do Phó Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Nguyễn Mạnh Cường làm Trưởng đoàn tham dự cuộc họp.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp cựu Phó Thủ tướng Đức Philipp Rosler

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp cựu Phó Thủ tướng Đức Philipp Rosler

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị ông Philipp Rosler hỗ trợ xúc tiến đầu tư, vận động các tập đoàn lớn của thế giới đầu tư vào Việt Nam.
Ủy ban liên Chính phủ ASEAN về Nhân quyền (AICHR) đánh giá cao vai trò Chủ tịch của Việt Nam

Ủy ban liên Chính phủ ASEAN về Nhân quyền (AICHR) đánh giá cao vai trò Chủ tịch của Việt Nam

Từ ngày 23-25/11 diễn ra Cuộc họp đặc biệt lần 2/2020 của Ủy ban liên Chính phủ ASEAN về Nhân quyền (AICHR) theo thức trực tuyến.
Bộ trưởng và Thứ trưởng Ngoại giao Bangladesh mắc Covid-19

Bộ trưởng và Thứ trưởng Ngoại giao Bangladesh mắc Covid-19

Bộ trưởng và Thứ trưởng Ngoại giao của Bangladesh có kết quả xét nghiệm dương tính với virus SARS-CoV-2 gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19
Tin thế giới 25/11: Họp báo bất ngờ và 'sự lạ' của ông Trump; Iran mất niềm tin; Vì sao ông Putin chưa tiêm vaccine Covid-19?

Tin thế giới 25/11: Họp báo bất ngờ và 'sự lạ' của ông Trump; Iran mất niềm tin; Vì sao ông Putin chưa tiêm vaccine Covid-19?

Hậu bầu cử Mỹ 2020, quan hệ Trung Quốc với Ấn Độ và Nhật Bản, quan hệ Iran với phương Tây và vaccine Covid-19 là một số tin thế giới nổi bật.
Nagorno-Karabakh: Nga-Thổ Nhĩ Kỳ thảo luận thành lập trung tâm kiểm soát lệnh ngừng bắn

Nagorno-Karabakh: Nga-Thổ Nhĩ Kỳ thảo luận thành lập trung tâm kiểm soát lệnh ngừng bắn

Tổng thống Nga và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ đã điện đàm thảo luận việc thành lập trung tâm kiểm soát lệnh ngừng bắn ở Nagorno-Karabakh.
Tình hình Ethiopia: Thủ tướng Abiy phản đối can thiệp quốc tế vào cuộc xung đột Tigray

Tình hình Ethiopia: Thủ tướng Abiy phản đối can thiệp quốc tế vào cuộc xung đột Tigray

Thủ tướng Abiy tuyên bố phản đối bất cứ sự can thiệp nào vào công việc nội bộ nước này, trong bối cảnh tình hình Ethiopia ngày càng căng thẳng.
Nga loại bỏ một 'hang ổ' của IS, ngăn chặn thành công âm mưu khủng bố ở ngoại ô Moscow

Nga loại bỏ một 'hang ổ' của IS, ngăn chặn thành công âm mưu khủng bố ở ngoại ô Moscow

Các lực lượng chức năng Nga vừa ngăn chặn âm mưu tấn công khủng bố ở ngoại ô Moscow, loại bỏ một 'hang ổ' của tổ chức IS
Nhật Bản nhắc lại quan ngại với Trung Quốc về quần đảo tranh chấp

Nhật Bản nhắc lại quan ngại với Trung Quốc về quần đảo tranh chấp

Nhật Bản đề nghị Trung Quốc 'có hành động tích cực' liên quan tới quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư hiện do Tokyo kiểm soát.
Cơ quan Dịch vụ Tổng hợp (GSA) và tác động đến kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ

Cơ quan Dịch vụ Tổng hợp (GSA) và tác động đến kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ

Quyết định phê duyệt quá trình chuyển giao quyền lực cho đội ngũ ông Joe Biden của GSA có ảnh hưởng tới cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 2020?
Nguyên nhân nào dẫn đến căng thẳng giữa chính phủ Ethiopia và vùng Tigray?

Nguyên nhân nào dẫn đến căng thẳng giữa chính phủ Ethiopia và vùng Tigray?

Tình hình Ethiopia đang ngày càng trở nên căng thẳng và khả năng về một cuộc nội chiến đẫm máu giữa chính phủ và vùng Tigray ngày một rõ hơn.
Ngày tàn của Covid-19 đã chớm cận kề?

Ngày tàn của Covid-19 đã chớm cận kề?

Nếu vaccine mRNA có thể chấm dứt đại dịch Covid-19 và khôi phục cuộc sống bình thường, chúng cũng có thể mở ra kỷ nguyên mới cho sự phát triển vaccine.
Thổ Nhĩ Kỳ và chính sách vĩ đại trở lại

Thổ Nhĩ Kỳ và chính sách vĩ đại trở lại

Chính sách nhằm đưa Thổ Nhĩ Kỳ vĩ đại trở lại khiến quốc gia này đối mặt với nhiều vấn đề, kể cả việc kết thêm một số kẻ thù...
Vì sao ông Trump bất ngờ sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper?

Vì sao ông Trump bất ngờ sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper?

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper được cho là có nhiều bất đồng với Tổng thống Trump. Đó cũng là nguyên nhân khiến ông bị đột ngột sa thải.
Cách mạng Tháng Mười Nga - cuộc cách mạng vĩ đại nhất của nhân loại

Cách mạng Tháng Mười Nga - cuộc cách mạng vĩ đại nhất của nhân loại

Cách mạng Tháng Mười Nga - Sự kiện lịch sử vĩ đại của thế kỷ XX. Đây là cuộc cách mạng vĩ đại nhất của nhân loại trong thế kỷ XX.
'Việt Nam là quốc gia thành công kinh tế duy nhất ở Đông Nam Á thời Covid-19'

'Việt Nam là quốc gia thành công kinh tế duy nhất ở Đông Nam Á thời Covid-19'

Thế giới đang hứng chịu sự tàn phá kinh tế do Covid-19, nhưng Việt Nam đang trở thành câu chuyện thành công về kinh tế duy nhất ở Đông Nam Á.
Ông Biden có thể cứu vãn Hiệp ước Bầu trời Mở?

Ông Biden có thể cứu vãn Hiệp ước Bầu trời Mở?

Theo các chuyên gia, ông Biden nhiều khả năng sẽ không quay lại chủ đề Hiệp ước Bầu trời Mở.
Né tránh 'lời tạm biệt', Ngoại trưởng Pompeo tự tin trong chuyến công du 'bất thường' nhất

Né tránh 'lời tạm biệt', Ngoại trưởng Pompeo tự tin trong chuyến công du 'bất thường' nhất

Chuyến công du nước ngoài 10 ngày của Ngoại trưởng Pompeo vừa qua dường như không phải để nói một lời tạm biệt.
Gia nhập CPTPP, Trung Quốc đang chuyển hướng từ 'thủ' sang 'công'?

Gia nhập CPTPP, Trung Quốc đang chuyển hướng từ 'thủ' sang 'công'?

Trung Quốc đang cân nhắc việc gia nhập Hiệp định CPTPP, tái khẳng định theo đuổi mục tiêu toàn cầu hóa nền kinh tế và tự do thương mại đa phương.
Hậu bầu cử Mỹ 2020: Với ông Biden, Mỹ sẽ trở lại làm bá chủ 'thân thiện’?

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Với ông Biden, Mỹ sẽ trở lại làm bá chủ 'thân thiện’?

Nếu trở thành Tổng thống Mỹ, chính quyền ông Joe Biden có thể sẽ tiếp nối truyền thống bá quyền nhưng phải đối mặt với sự suy yếu quyền lực chưa từng có.
Báo châu Á nêu động lực tăng trưởng của kinh tế Việt Nam và lợi thế khiến các nước ‘ghen tị’

Báo châu Á nêu động lực tăng trưởng của kinh tế Việt Nam và lợi thế khiến các nước ‘ghen tị’

Khả năng phục hồi của kinh tế Việt Nam không chỉ khiến các nước láng giềng Đông Nam Á 'ghen tị' mà còn được quốc tế đánh giá cao.
Phiên bản di động