Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science, các nhà khoa học Stanford sử dụng hai mô hình AI chuyên biệt về sinh học là Evo 1 và Evo 2 để phân tích ADN của phiX174 - một loại thực khuẩn thể (phage) có khả năng tấn công vi khuẩn. Từ dữ liệu này, AI được sử dụng để thiết kế các bộ gene virus chưa từng tồn tại trong tự nhiên.
 |
| Một đĩa petri chứa thực khuẩn thể được dùng cho các bệnh nhân nhiễm trùng dai dẳng. (Nguồn: Bloomberg) |
Theo ông Brian Hie, nhà sinh học tính toán và đồng tác giả nghiên cứu tại Stanford, đây là bước tiến mới về mức độ phức tạp mà AI tạo sinh có thể thiết kế. Công nghệ này lần đầu được sử dụng để xây dựng một bộ gene hoàn chỉnh có khả năng tự nhân bản và thực hiện các chức năng bên trong tế bào.
Các virus do AI thiết kế thuộc nhóm thực khuẩn thể, có khả năng xâm nhập và tiêu diệt vi khuẩn nhưng không tấn công tế bào người. Trong các thử nghiệm tại phòng thí nghiệm an toàn, một số virus mới cho thấy khả năng tiêu diệt vi khuẩn Escherichia coli hiệu quả hơn virus tự nhiên được sử dụng làm mẫu.
Kết quả được đánh giá đáng chú ý trong bối cảnh tình trạng kháng thuốc kháng sinh ngày càng trở thành thách thức y tế toàn cầu.
Các nhà nghiên cứu cho rằng AI có thể giúp thiết kế những thực khuẩn thể phù hợp với từng loại vi khuẩn, qua đó mở rộng khả năng ứng dụng liệu pháp phage để điều trị các bệnh nhiễm trùng mà thuốc kháng sinh truyền thống không còn hiệu quả.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào quá trình tiến hóa tự nhiên để tìm ra virus có khả năng tấn công một loại vi khuẩn cụ thể, AI có thể phân tích dữ liệu gene và đề xuất các cấu trúc mới trong thời gian ngắn hơn. Nếu được tiếp tục nghiên cứu và kiểm soát phù hợp, công nghệ này có thể góp phần phát triển các phương pháp điều trị mới đối với bệnh nhiễm khuẩn kháng thuốc.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng đặt ra những vấn đề về an toàn sinh học và nguy cơ lạm dụng công nghệ. Khả năng AI thiết kế các hệ gene mới về lý thuyết có thể bị sử dụng cho những mục đích không an toàn.
Giáo sư Kevin Esvelt thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) cảnh báo việc sử dụng AI để tạo ra các biến thể virus mới có thể trở thành vấn đề nghiêm trọng nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Dù vậy, các chuyên gia cho biết những virus được thiết kế trong nghiên cứu có cấu trúc đơn giản hơn nhiều so với các virus gây bệnh ở người, do đó nghiên cứu của Stanford hiện chưa tạo ra nguy cơ an ninh sinh học tức thời.
Nghiên cứu cho thấy AI đang nhanh chóng mở rộng khả năng ứng dụng trong sinh học, đồng thời đặt ra yêu cầu về quản trị công nghệ, kiểm soát nghiên cứu và bảo đảm an toàn sinh học.
Khi AI ngày càng có khả năng thiết kế các hệ thống sinh học phức tạp, việc cân bằng giữa tiềm năng đổi mới y sinh và nguy cơ lạm dụng công nghệ sẽ trở thành vấn đề ngày càng được quan tâm.
| Trải nghiệm văn hóa cùng các dịch vụ du lịch chuyên biệt dành cho đại biểu tại thành phố Moscow Thành phố Moscow vừa chính thức ra mắt chương trình đổi điểm nhận quà "Moscow MICE Rewards" dành tặng hỗ trợ hiện vật cho các ... |
| Lấy ý kiến Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đang tổ chức lấy ý kiến góp ý đối với Dự thảo Luật Phát triển công ... |
| Khi AI đánh thức di sản Hán Nôm Sau hơn 1.000 năm, di sản Hán Nôm đã có… phiên dịch viên là trí tuệ nhân tạo (AI). Điều từng được xem là rào ... |
| Dấu chân về nguồn trên miền di sản Thăng Long - Kinh Bắc Ngày 6/8, trong khuôn khổ Hành trình “Về nguồn - Theo dấu chân Bác” của Cuộc thi Hùng biện tiếng Việt 2026, các thí sinh ... |
| Những phím đàn kết nối Việt Nam với thế giới Từ những ga tàu điện ngầm ở Paris (Pháp) đến sân khấu các chương trình nghệ thuật tại Việt Nam, nghệ sĩ piano gốc Việt ... |
