APEC không chỉ có hợp tác kinh tế

Brexit và khủng hoảng di cư mà EU phải đối mặt làm dấy lên không ít lo ngại về hội nhập kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, những cam kết của các thành viên APEC có thể sẽ là động lực đáng kể cho nền kinh tế thế giới.
TIN LIÊN QUAN
apec khong chi co hop tac kinh te APEC thiết lập một hình mẫu cho thế giới về thương mại
apec khong chi co hop tac kinh te Hình ảnh: APEC 2016 và ngày nhiều hoạt động của Chủ tịch nước

Mặc dù ban đầu, Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) chỉ được xem là dịp để các nhà lãnh đạo khu vực gặp gỡ nhau và có những trao đổi mang tính ngoại giao, song các thành tựu của APEC, dựa trên nền tảng hợp tác sâu rộng giữa các chính phủ và doanh nghiệp, đã cho phép diễn đàn kinh tế này mở rộng hơn nữa vai trò của mình và thúc đẩy sự ổn định của toàn khu vực.

Chưa đáp ứng kỳ vọng ban đầu

APEC được thành lập năm 1989 với hàng loạt cuộc gặp giữa Bộ trưởng Kinh tế và Ngoại trưởng các nước khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Sau khi Thị trường chung châu Âu được thành lập năm 1992, và Vòng đàm phán Uruguay (vòng đàm phán thứ 8) của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) hoàn tất năm 1993, Mỹ - với tư cách là Chủ tịch APEC 1993 - đã tổ chức một cuộc họp giữa lãnh đạo các nước để thảo luận về việc thành lập một khu vực thương mại tự do bao trùm châu Á và Thái Bình Dương. Tuyên bố Bogor năm 1994 đã vạch ra lộ trình để hướng tới các biện pháp tự do hóa thương mại vào năm 2020.

apec khong chi co hop tac kinh te
Lãnh đạo các nước thành viên APEC gặp nhau tại Bogor, Indonesia năm 1994. (Nguồn: Straits Times)

Tuy nhiên, khía cạnh hội nhập kinh tế của APEC chưa thực sự có những tiến triển đáng chú ý dù kỳ vọng ban đầu là rất cao. Chương trình Hành động Osaka 1995, trong đó chỉ rõ mối liên hệ chặt chẽ giữa tự do hóa thương mại với thúc đẩy hợp tác kỹ thuật, đã tạo tiền đề vững chắc cho Mục tiêu Bogor. Tuy nhiên, Kế hoạch Hành động Manila năm 1996 lại chỉ xây dựng được một thỏa thuận tự do hóa thương mại quy mô nhỏ. Các nỗ lực nhằm thúc đẩy tự do hóa trong nhiều lĩnh vực tiên phong cũng thất bại vào năm 1998.

Khi cuộc khủng hoảng tài chính châu Á nổ ra, những kỳ vọng về hội nhập kinh tế của APEC nhanh chóng tiêu tan. Sự quan tâm người ta dành cho APEC càng phai nhạt vào những năm 2000, khi vòng đàm phán Doha của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) bắt đầu, và các thỏa thuận thương mại tự do nở rộ ở châu Á.

Kể từ đó, APEC đã triển khai một chiến lược ở mức độ vừa phải, tập trung vào các biện pháp thúc đẩy thương mại và hợp tác kỹ thuật. Giới chuyên gia kinh tế và truyền thông khi đó dường như mất dần sự quan tâm đối với các thông điệp về hội nhập kinh tế. Một số nền kinh tế thành viên không hài lòng với các biện pháp tự do hóa nói trên đã quyết định thành lập nhóm P4, đặt những nền móng đầu tiên dẫn tới việc thúc đẩy Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Tuy nhiên, các cam kết ràng buộc về tự do hóa thương mại không đạt nhiều tiến triển trong giai đoạn những năm đầu thế kỷ XXI. Vòng đàm phán Doha kết thúc vào năm 2015 song việc thông qua thỏa thuận đã bị trì hoãn và hiện vẫn chưa rõ số phận của nó sẽ thế nào. Trong khi đó tại EU, dù mức độ hội nhập kinh tế được đánh giá cao song liên minh này đang đối mặt với nhiều thách thức từ làn sóng phản đối rầm rộ đối với các quyết sách của chính quyền và dòng người lao động di cư từ các nước thành viên kém phát triển hơn.

Thành công trong nhiều lĩnh vực

Đối lập với bối cảnh u ám ấy, cách tiếp cận thực dụng và linh hoạt của APEC trong vấn đề tự do hóa thương mại đã thành công trong nhiều lĩnh vực như thủ tục thuế quan, hoạt động kinh doanh linh hoạt, cùng nhiều tiêu chuẩn hợp lý và có tính thống nhất cao. APEC đã đạt nhiều thành công đáng chú ý như đạt mục tiêu cắt giảm 5% chi phí giao dịch thương mại, vốn được đề ra tại Hội nghị thượng đỉnh APEC Thượng Hải năm 2001, và thêm 5% khác sau Hội nghị thượng đỉnh APEC Busan năm 2005.

apec khong chi co hop tac kinh te
21 nền kinh tế thành viên APEC. (Nguồn: MunPlanet)

APEC đã xây dựng một chương trình hợp tác kinh tế - kỹ thuật nhằm thúc đẩy sự phát triển trong các ngành công nghiệp vừa và nhỏ, tạo nền tảng cho các biện pháp tái cơ cấu, giúp đảm bảo an ninh lương thực - những điều mà các thể chế kinh tế khác chưa đạt được. APEC cũng đóng góp rất nhiều cho tiến trình toàn cầu hóa của châu Á, bắt đầu từ những năm 1980, tiền đề cho “điều kỳ diệu kinh tế Đông Á” trong thập niên 90 của thế kỷ trước. Sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của các quốc gia như Trung Quốc và Việt Nam cũng là một minh chứng cho sự thành công của APEC.

Không chỉ vậy, APEC cũng có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định của khu vực. Thịnh vượng là một trong những nền tảng của hòa bình. Bởi vậy, trong quá trình thúc đẩy hoạt động kinh tế ngày càng mạnh mẽ, APEC đã góp phần củng cố hòa bình và ổn định khu vực thông qua thịnh vượng và kết nối kinh tế, dù họ không trực tiếp giải quyết các vấn đề về an ninh.

Cơ chế mở về thành viên của APEC cho phép diễn đàn này đóng vai trò trong việc hàn gắn những mâu thuẫn về tư tưởng và chính trị của nhiều nước tại châu Á - Thái Bình Dương sau giai đoạn Chiến tranh Lạnh. Việc các nước như Trung Quốc (năm 1990), hay Nga và Việt Nam (năm 1998) gia nhập APEC đã giúp các thị trường này phát triển theo hướng tự do và mở cánh cửa dẫn họ tới WTO. Sự hiện diện của cả Trung Quốc và Đài Loan (Trung Hoa) trong APEC cho thấy diễn đàn này là nơi đề cao mục tiêu và lợi ích chung hơn các mâu thuẫn và đối đầu chính trị.

Không chỉ vậy, các khuôn khổ đối thoại trên nhiều lĩnh vực của APEC cùng sự linh hoạt trong vấn đề thị trường tự do đã giúp diễn đàn này tạo dựng một nền tảng chính trị cho hợp tác khu vực sâu rộng hơn. Các kinh nghiệm của APEC cho thấy các bất đồng về kinh tế hoàn toàn có thể được giải quyết thông qua đối thoại, thay vì bác bỏ lẫn nhau, và điều này cần được áp dụng với cả những vấn đề khác ngoài kinh tế.

Châu Á - Thái Bình Dương là khu vực đang đứng trước nhiều thách thức về mặt an ninh, như nguy cơ chạy đua vũ trang và quân sự hóa, những xung đột chưa có hồi kết trên Bán đảo Triều Tiên, tranh chấp Biển Đông và biển Hoa Đông. Có thể nói, cách APEC giải quyết những bất đồng có thể là nền tảng để tìm lời giải cho các mâu thuẫn về an ninh và chính trị trong khu vực.

Rõ ràng, dù là một thể chế kinh tế song tác động APEC có thể có trong các vấn đề chính trị - kết quả của lịch sử 28 năm hình thành và xây dựng - là điều cần được lưu tâm và phát huy, với mục tiêu phát triển một khu vực cùng đồng thuận về việc xây dựng hòa bình qua đối thoại.

apec khong chi co hop tac kinh te Chủ tịch nước gặp Nguyên thủ, Lãnh đạo các nước thành viên APEC

Tại các cuộc gặp, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã mời Nguyên thủ, Lãnh đạo các nước đến Việt Nam dự Tuần lễ Cấp ...

apec khong chi co hop tac kinh te Tổng thống Nga gặp Thủ tướng Nhật Bản bên lề APEC

Cuộc gặp trên diễn ra bên lề Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở ...

apec khong chi co hop tac kinh te Các hoạt động của Chủ tịch nước tại Tuần lễ Cấp cao APEC 2016 ngày 19/11

Trong ngày 19/11, Chủ tịch nước đã dự lễ đón chính thức các nhà lãnh đạo APEC, đồng chủ trì đối thoại với các doanh ...

Hàn Giang
(theo East Asia Forum)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

APEC Peru 2016

Đọc thêm

Lễ ra mắt sản phẩm thảo dược NASIL Gừng của HEVINA

Lễ ra mắt sản phẩm thảo dược NASIL Gừng của HEVINA

Ngày 29/9, tại Hà Nội, Công ty Cổ phần phát triển Herb Việt Nam (HEVINA) tổ chức ra mắt sản phẩm Bộ dầu gội xả thảo dược NASIL Gừng.
Thêm chuyến bay đưa hơn 350 công dân Việt Nam từ Nhật Bản về nước

Thêm chuyến bay đưa hơn 350 công dân Việt Nam từ Nhật Bản về nước

Ngày 30/9, hơn 350 công dân Việt Nam từ Nhật Bản được các cơ quan chức năng phối hợp đưa về nước an toàn.
Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Anh: Định hướng phát triển trong 10 năm tới

Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Anh: Định hướng phát triển trong 10 năm tới

Kết thúc hội đàm, Việt Nam-Anh đã ra 'Tuyên bố chung về Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Vương quốc Anh: Định hướng phát triển trong 10 ...
Việt Nam đồng hành cùng các nước ASEAN phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia

Việt Nam đồng hành cùng các nước ASEAN phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia

Nằm trong khu vực năng động, có vai trò chiến lược với nhiều nước lớn, song ASEAN cũng đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có tội phạm xuyên ...
Phương án thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021- 2025 có gì mới?

Phương án thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021- 2025 có gì mới?

Từ kết quả của giai đoạn 2015-2020, định hướng kỳ thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021-2025 được xác định cơ bản sẽ giữ ổn định như năm 2020.
Thủ tướng hoan nghênh ý tưởng đầu tư dự án điện gió tại Việt Nam của Tập đoàn Enterprize Energy

Thủ tướng hoan nghênh ý tưởng đầu tư dự án điện gió tại Việt Nam của Tập đoàn Enterprize Energy

Thủ tướng hoan nghênh ý tưởng đầu tư dự án điện gió của Enterprize Energy sau khi khảo sát thực địa, nhất là dự án sẽ bảo vệ môi trường, ...
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Bộ trưởng Ngoại giao và Phát triển Vương quốc Anh Dominic Raab

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Bộ trưởng Ngoại giao và Phát triển Vương quốc Anh Dominic Raab

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định Việt Nam luôn coi Anh là đối tác hàng đầu tại châu Âu và trên thế giới.
Chủ tịch Đại hội đồng LHQ cảm ơn 'sự tán thành toàn diện' đối với chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ

Chủ tịch Đại hội đồng LHQ cảm ơn 'sự tán thành toàn diện' đối với chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ

Chủ tịch Đại hội đồng LHQ cho rằng Covid-19 'đã không ngăn cản được chủ nghĩa đa phương hoạt động ở cấp cao nhất'.
Bầu cử Mỹ: Hai ứng viên Donald Trump và Joe Biden, ai đang thắng thế?

Bầu cử Mỹ: Hai ứng viên Donald Trump và Joe Biden, ai đang thắng thế?

Nhìn vào những gì đã thể hiện, ông Donald Trump dường như không đạt được gì, còn ông Joe Biden đã khiến những cử tri dao động có thêm lý ...
Thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong xúc tiến thương mại

Thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong xúc tiến thương mại

Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2020-2025 nhằm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động xúc tiến thương mại.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đến Tunisia, nhấn mạnh quan hệ đồng minh

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đến Tunisia, nhấn mạnh quan hệ đồng minh

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper gặp Tổng thống Tunisia Kais Saied và người đồng cấp Ibrahim Bartagi.
Tin thế giới 30/9: Pháp-Thổ 'đấu khẩu' vì Armenia-Azerbaijan; Tranh luận Trump-Biden công kích và mất kiểm soát; Nga nói về hành động của bà Merkel

Tin thế giới 30/9: Pháp-Thổ 'đấu khẩu' vì Armenia-Azerbaijan; Tranh luận Trump-Biden công kích và mất kiểm soát; Nga nói về hành động của bà Merkel

Xung đột Armenia-Azerbaijan, tranh luận Trump-Biden, vụ đầu độc Navalny, Trung Đông, quan hệ Nhật Bản-Triều Tiên là một số tin thế giới nổi bật.
Thủ tướng Nhật Bản và Canada trao đổi quan điểm về tình hình Biển Đông

Thủ tướng Nhật Bản và Canada trao đổi quan điểm về tình hình Biển Đông

Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide và người đồng cấp Canada Justin Trudeau nhất trí thúc đẩy khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Bỉ: Thủ tướng mới nhậm chức vào ngày mai (1/10)

Bỉ: Thủ tướng mới nhậm chức vào ngày mai (1/10)

Thủ tướng sắp tới của Bỉ sẽ là ông Alexander De Croo, 44 tuổi, lãnh đạo đảng Tự do của vùng nói tiếng Hà Lan Flemish (Open Vld).
Tranh luận Trump-Biden: 5 điểm nhấn trong lần chạm trán đầu tiên

Tranh luận Trump-Biden: 5 điểm nhấn trong lần chạm trán đầu tiên

Cuộc tranh luận Tổng thống đầu tiên giữa 2 ông Trump-Biden là tâm điểm của nước Mỹ và cộng đồng quốc tế ngày 29/9.
Chìa khóa giải quyết căng thẳng Armenia-Azerbaijan nằm ở… Nga?

Chìa khóa giải quyết căng thẳng Armenia-Azerbaijan nằm ở… Nga?

Với lợi ích và công cụ cần thiết, Nga có thể là chìa khóa then chốt trong tìm kiếm giải pháp hạ nhiệt xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan.
Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản 'hạ nhiệt'

Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản 'hạ nhiệt'

Thiếu vắng sự nhượng bộ, nỗ lực trung gian hòa giải hiệu quả, xung đột biên giới phức tạp và dai dẳng Armenia-Azerbaijan sẽ khó hạ nhiệt.
Chính trường Malaysia: Bão xa hay dông gần?

Chính trường Malaysia: Bão xa hay dông gần?

Chính trường Malaysia dự báo sẽ nổi một cơn dông hay sẽ có bão táp chính trị sau diễn biến vừa qua? Bình luận của báo TG&VN.
Bầu cử Mỹ: Hai ứng viên Donald Trump và Joe Biden, ai đang thắng thế?

Bầu cử Mỹ: Hai ứng viên Donald Trump và Joe Biden, ai đang thắng thế?

Nhìn vào những gì đã thể hiện, ông Donald Trump dường như không đạt được gì, còn ông Joe Biden đã khiến những cử tri dao động có thêm lý do để ủng hộ mình.
Báo Nga nói về bước thử nghiệm chung sống với Covid-19 của Việt Nam khi mở lại đường bay quốc tế

Báo Nga nói về bước thử nghiệm chung sống với Covid-19 của Việt Nam khi mở lại đường bay quốc tế

Việc mở lại các đường bay quốc tế tầm gần là một bước thử nghiệm chung sống với Covid-19 trong trạng thái mới của Việt Nam.
'Nín nhịn' Mỹ và Israel, Iran quyết 'chờ thời' để hiện thực hóa chiến thuật mới

'Nín nhịn' Mỹ và Israel, Iran quyết 'chờ thời' để hiện thực hóa chiến thuật mới

Iran đang tỏ ra khá kiềm chế trước những chiến dịch mạnh tay của Mỹ và Israel. Với những khó khăn hiện tại, Iran chỉ có thể hành động sau cuộc bầu cử Mỹ.
Bầu cử Mỹ: Tổng thống Trump và ông Joe Biden thử độ thiêng của 'lá bài' Thẩm phán Barrett

Bầu cử Mỹ: Tổng thống Trump và ông Joe Biden thử độ thiêng của 'lá bài' Thẩm phán Barrett

Thẩm phán Barrett đang khiến cuộc Bầu cử Tổng thống Mỹ thêm gay cấn khi cả Tổng thống Trump và ông Joe Biden đều coi đây là một 'lá bài'.
Phiên bản di động