 |
| Thị trường các kim loại chiến lược đang biến động mạnh do các quốc gia sản xuất tái cân bằng nguồn cung và bảo vệ giá trị tài nguyên. (Nguồn: Standford) |
Cuối tháng 1 vừa qua, tại các kho hàng ở Vô Tích – trung tâm giao dịch kim loại lớn của Trung Quốc – gần 37% lượng cobalt kim loại tồn kho đã bị rút khỏi kho chỉ trong vài ngày. Nguyên nhân là do CHDC Congo áp hạn ngạch xuất khẩu từ tháng 10/2025, khiến hoạt động vận chuyển sang các cảng Trung Quốc gần như ngưng trệ vào cuối năm. Giá cobalt kim loại theo đó tăng hơn 150%.
Đáng chú ý, cobalt hydroxide của Congo – nguyên liệu trung gian trước khi tinh luyện thành kim loại – vốn thường chỉ bằng khoảng 55% giá cobalt kim loại, nay được giao dịch gần như ngang giá.
Diễn biến này cho thấy thị trường không còn bị chi phối bởi kỳ vọng dài hạn về chuyển đổi năng lượng, mà ngày càng chịu tác động trực tiếp từ quyết sách của các nước sở hữu tài nguyên.
Đối với nickel, tín hiệu điều chỉnh đến từ Indonesia, quốc gia chiếm khoảng 70% sản lượng toàn cầu.
Sau nhiều năm đầu tư mạnh dẫn tới dư thừa công suất và giá giảm sâu từ năm 2023, Indonesia tuyên bố sẽ siết chặt trần sản lượng khai thác trong năm 2026.
Tại Sàn giao dịch kim loại London, giá nickel từng dao động quanh 15.000 Bảng Anh/tấn trong năm 2025, đã vượt mốc 18.000 Bảng/tấn vào cuối tháng 1, lần đầu tiên sau 18 tháng. Tuy nhiên, mức này vẫn còn rất xa so với đỉnh 48.000 Bảng/tấn ghi nhận vào tháng 4/2022.
Nickel hiện chiếm khoảng 12% tổng kim ngạch xuất khẩu của Indonesia, vì vậy việc áp dụng hạn ngạch được coi là công cụ chiến lược nhằm bảo vệ nguồn thu quốc gia. Theo các chuyên gia, ngay cả việc điều chỉnh sản lượng ở mức vừa phải cũng có thể tác động mạnh đến giá, do mức độ tập trung nguồn cung quá lớn.
Trong báo cáo công bố mùa Thu 2025, hãng tư vấn GSA đề cập “sự trở lại của các quốc gia trong quản lý tài nguyên chiến lược”.
Nếu các nước phương Tây tập trung vào bảo đảm nguồn cung, thì các quốc gia sản xuất lại chủ động can thiệp để duy trì giá ở mức đủ cao. Trường hợp của CHDC Congo với cobalt là minh chứng rõ nét cho mục tiêu xuất khẩu ít hơn để tối ưu hóa doanh thu.
Lithium cũng không nằm ngoài xu hướng này. Sau cú sụp đổ giá nghiêm trọng giai đoạn 2023-2024, Zimbabwe vừa tuyên bố đình chỉ xuất khẩu lithium “vì lợi ích quốc gia”. Tuy nhiên, triển vọng của lithium được đánh giá khác biệt so với nickel và cobalt. Trong 6 tháng qua, giá lithium đã phục hồi khoảng 140%.
Theo báo cáo Global Critical Minerals Outlook 2025 của Cơ quan năng lượng quốc tế, dù thị trường hiện vẫn được cung ứng khá đầy đủ, nhu cầu tăng nhanh có thể đẩy lithium vào tình trạng thiếu hụt trong những năm 2030. Điều này trái ngược với các dự báo trước đây cho rằng thị trường sẽ dư cung tới cuối thập niên.
Trong khi cobalt chịu áp lực dài hạn do xu hướng phát triển pin lithium-sắt-phosphate, giảm sử dụng cobalt và nickel, lithium vẫn được đánh giá có triển vọng trung hạn tích cực hơn. Bên cạnh xe điện, lĩnh vực lưu trữ năng lượng đang nổi lên như động lực mới thúc đẩy nhu cầu.
Sau giai đoạn “chạy đua” đầu thập niên nhờ kỳ vọng chuyển đổi năng lượng, thị trường kim loại chiến lược đã chuyển trọng tâm từ bài toán thiếu tài nguyên sang bài toán kiểm soát khối lượng khai thác. Các mỏ vẫn dồi dào, trữ lượng đã được xác định rõ, song yếu tố quyết định hiện nay là nhịp độ đưa nguồn cung ra thị trường.
Việc giá tăng trở lại trong thời gian gần đây cần được nhìn nhận trong bối cảnh hai năm điều chỉnh sâu, khi công suất khai thác và tinh luyện tăng nhanh hơn nhiều so với nhu cầu.
Quá trình tái cân bằng hiện nay phản ánh sự chủ động của các quốc gia sản xuất trong việc điều tiết thị trường, thay vì để cung cầu vận hành hoàn toàn theo cơ chế tự do. Trong chu kỳ mới này, vai trò của nhà nước tại các quốc gia giàu tài nguyên đang trở thành nhân tố trung tâm, quyết định xu hướng giá của các kim loại then chốt đối với chuyển đổi năng lượng toàn cầu.
| Australia đặt mục tiêu dẫn đầu thế giới về sản xuất khoáng sản quan trọng và đất hiếm Thủ tướng Australia Anthony Albanese đang nỗ lực để đưa nước này lên vị trí dẫn đầu trong hoạt động sản xuất các khoáng sản ... |
| Tổng thống Brazil sắp thăm Hàn Quốc sau 15 năm, thắt chặt hợp tác trong một lĩnh vực quan trọng Ngày 5/2, truyền thông Hàn Quốc đưa tin, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva sẽ đến thăm Seoul theo lời mời của Tổng ... |
| Theo chân Mỹ, Mexico đẩy mạnh hợp tác khoáng sản chiến lược với các đối tác lớn Ngày 5/2, Bộ trưởng Kinh tế Mexico Marcelo Ebrard cho biết sẽ mở rộng đối thoại về hợp tác trong lĩnh vực khoáng sản chiến ... |
| Khoáng sản chiến lược và đất hiếm: Mỹ hợp tác cùng một quốc gia Đông Nam Á, Brazil quay lưng với liên minh do Washington đề xuất Philippines và Mỹ đã ký một Bản ghi nhớ (MoU) nhằm phát triển lĩnh vực khoáng sản chiến lược và đất hiếm trong nước, trong ... |
| Thấy gì từ việc cạnh tranh khoáng sản chiến lược trở thành đòn bẩy cho chính sách công nghiệp nội địa? Theo East Asia Forum, trước những gián đoạn chuỗi cung ứng và căng thẳng địa chính trị gia tăng, các nền kinh tế lớn đang ... |
