Bảo tồn di sản điện ảnh Việt Nam là trách nhiệm chung của ngành công nghiệp điện ảnh cũng như công chúng

Hoàng Ngọc
Ông Martino Cipriani - nhà làm phim người Italy, đang nghiên cứu về di sản điện ảnh Việt Nam khẳng định như vậy khi chia sẻ về việc bảo tồn phim hiện nay.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Ông có thể chia sẻ góc nhìn của mình về sự phát triển của điện ảnh Việt Nam?

Việt Nam có bối cảnh lịch sử độc đáo với nhiều giai đoạn khác nhau như thời kỳ thuộc địa, cách mạng, Đổi mới và hậu Đổi mới. Mỗi giai đoạn tương ứng với sản phẩm điện ảnh đặc trưng riêng.

Do yếu tố lịch sử và chất lượng, điện ảnh thập niên 1950, 1960 và 1970 dường như là đại diện cho đỉnh cao của nền điện ảnh Việt.

Thời điểm đó, điện ảnh được chính phủ tài trợ hoàn toàn. Nghệ sĩ được giao nhiệm vụ làm phim và được hỗ trợ mọi trang thiết bị cần thiết. Các nhà làm phim và đạo diễn Việt Nam được thỏa sức thử nghiệm với máy quay, khâu biên tập và ánh sáng, để tạo ra những bộ phim hấp dẫn.

Bảo tồn di sản điện ảnh Việt Nam là trách nhiệm chung của ngành công nghiệp điện ảnh

Ông Martino Cipriani hiện là giảng viên ngành Sản xuất phim kỹ thuật số, Đại học RMIT, khi đang quay một video âm nhạc tại Thái Lan năm 2019.

Ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam đương đại đang phát triển nhanh chóng nhưng không theo quy củ. Đây không phải là một ngành mạnh vì dù có những đơn vị sản xuất phim tốt, nhiều ý tưởng sáng tạo và những bộ phim xuất sắc, nhưng xét về tổng thể thì ngành không mạnh.

Điện ảnh đã phát triển thành một ngành công nghiệp tư nhân với các công ty sản xuất phim. Hà Nội từng là trung tâm điện ảnh, nhưng giờ đây TP. Hồ Chí Minh - nơi dân cư có đầu óc kinh doanh nhạy bén hơn, đã vươn lên vị thế dẫn đầu.

Tin liên quan
Viết tiếp hành trình ‘ngoại giao di sản’ Viết tiếp hành trình ‘ngoại giao di sản’

Nhận định này có thể gây tranh cãi, nhưng cá nhân tôi thấy phim Việt Nam những năm 1960 và 1970 hấp dẫn hơn so với các sản phẩm thương mại bây giờ, dù hiện nay có các nhà làm phim đầy tinh thần cạnh tranh.

Ra đời năm 1961, Vợ chồng A Phủ là bộ phim tôi cực kỳ yêu thích và minh họa đúng những gì tôi nhận định. Phong cách trực quan thật phi thường và một số phân cảnh rất khác biệt. Bộ phim mô tả đời sống xã hội các dân tộc thiểu số ở Tây Bắc Việt Nam trong bối cảnh cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Dù có tiêu đề là Vợ chồng A Phủ, nhưng từ đầu đến cuối, người vợ mới là nhân vật chính và cô như một nữ anh hùng đáng kinh ngạc và đầy quả cảm xuyên suốt bộ phim.

Quan điểm của ông về việc lưu trữ và bảo quản phim ở Việt Nam?

Di sản điện ảnh là chủ đề hấp dẫn nhưng đầy thách thức. Sự khác biệt chính giữa phim nhựa và phim số nằm ở công nghệ - đó là cuộc cách mạng trong cách chúng ta tạo ra nền văn hóa này.

Ý nghĩa của di sản là gì? Đó có phải là phạm trù thuộc về ký ức văn hóa? Đó có phải là một tác phẩm nghệ thuật? Nhiều người không cho rằng phim ảnh cần thiết đến mức phải bảo tồn. Phim phân hủy nhanh hơn chúng ta tưởng, do đó, chúng ta cần phải bảo vệ nếu không muốn chúng biến mất hoàn toàn.

Trước đây, ở Việt Nam, điện ảnh phổ biến hơn, nhận được sự quan tâm nhiều hơn từ các cơ quan trung ương và được hỗ trợ tài chính mạnh mẽ hơn. Điều này giải thích tại sao những bộ phim từ thập niên 1960-1970 lại được bảo quản tốt như vậy.

Cần nhiều nỗ lực hơn nữa để giải quyết các hạn chế kỹ thuật và vấn đề thiếu kinh phí. Với sự giúp đỡ của các chuyên gia lưu trữ, Viện Phim Việt Nam đã và đang tập hợp, bảo quản các bộ phim Việt. Với số lượng phim đồ sộ ở đây, Viện sở hữu một trong những bộ sưu tập tuyệt vời nhất ở Đông Nam Á.

Tuy nhiên, họ vẫn cần thêm kinh phí vì duy trì kho lưu trữ là một công việc đầy tốn kém. Trong khi đó, quỹ bảo quản phim Việt lại vô cùng hạn hẹp.

Tôi cũng đang cố gắng tạo ra một phiên bản cập nhật của Vợ chồng A Phủ bằng cách hợp tác với Viện Phim để số hóa tác phẩm này. Chúng tôi hiện đang tìm kinh phí để thực hiện hoài bão này.

Bảo tồn di sản điện ảnh Việt Nam là trách nhiệm chung của ngành công nghiệp điện ảnh
Nhân vật Mị trong trong phim "Vợ chồng A Phủ".

Ông có lời khuyên nào cho các nhà làm phim Việt Nam không?

Khuyến nghị của tôi là hãy nhận thức được những giới hạn và vấn đề khi sử dụng các phương tiện kỹ thuật số. Các phương tiện này đem đến cho chúng ta vô số thông tin một cách kịp thời và khả năng truy cập mọi thứ ngay lập tức từ mọi nơi trên thế giới.

Dù ít tốn kém hơn, nhưng phương tiện này lại không bền về lâu dài. Dữ liệu cực kỳ nhạy cảm và dễ bị tổn hại, đặc biệt là trong ngành điện ảnh. Việc bảo quản các tập tin số là một vấn đề lớn vì có giá thành cao và hiện tại không có tài nguyên sẵn có.

Các nhà làm phim nên xem xét tác phẩm của họ và nhìn nhận chúng trong những năm tới như thế nào. Nếu một bộ phim được coi là vượt thời gian thậm chí sau 50 năm, tựa như một tác phẩm nghệ thuật, thì việc đơn thuần lưu vào một ổ cứng sẽ không thể giúp lưu truyền chúng lại cho mai sau.

Một vấn đề quan trọng nữa là các nhà làm phim không nên tự bảo quản phim. Họ không gửi phim cho Viện Phim Việt Nam - cơ quan này vốn có nhiệm vụ lưu trữ phim nhưng hiện lại không nhận được phim mới.

Như vậy, mặc dù chúng ta có thể có tất cả các bộ phim được làm trong thập niên 1960, 1970 và 1980, nhưng cũng có khả năng mất đi những phim điện ảnh hiện nay.

Vậy có thể làm gì để cải thiện việc bảo tồn di sản điện ảnh Việt Nam?

Bảo tồn di sản điện ảnh Việt Nam là trách nhiệm chung của ngành công nghiệp điện ảnh, các kho lưu trữ phim công và phi lợi nhuận, cũng như công chúng.

Giống như để làm ra được một bộ phim thành công sẽ cần toàn bộ sự cống hiến và nỗ lực của hàng trăm người, bảo đảm sự tồn tại của phim sẽ cần nỗ lực hợp tác từ tất cả các cơ quan và tổ chức điện ảnh.

Bảo tồn di sản điện ảnh Việt Nam là trách nhiệm chung của ngành công nghiệp điện ảnh
Lưu trữ di sản điện ảnh Việt Nam vẫn là bài toán nan giải. (Ảnh: Freepik).

Tại RMIT, với tư cách là một cơ sở giáo dục đại học, tôi muốn sinh viên nắm bắt và hiểu được sự thiếu ổn định của các phương tiện kỹ thuật số cũng như cách mọi thứ hoạt động về mặt kỹ thuật nhằm duy trì và giải thích di sản văn hóa của chúng ta cho các thế hệ tương lai.

Các sáng kiến gần đây của ngành điện ảnh phải được tiếp tục và mở rộng để di sản điện ảnh Việt Nam tồn tại, với nỗ lực độc lập của từng hãng cũng như thông qua liên minh giữa hãng phim và cơ quan lưu trữ để kết hợp sức mạnh của hai bên.

Phim Việt Nam là một biểu hiện văn hóa quan trọng của đất nước trong thế kỷ qua và xứng đáng nhận được sự quan tâm nhiều hơn từ công chúng.

Hai chuyên gia Việt Nam được hỗ trợ tham dự chợ phim của Liên hoan phim Cannes

Hai chuyên gia Việt Nam được hỗ trợ tham dự chợ phim của Liên hoan phim Cannes

Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam sẽ tổ chức chương trình "Fast track to Cannes Market" hỗ trợ đại diện Việt Nam tham dự ...

LHP Cannes: Giới điện ảnh đánh giá cao diễn xuất và nội dung phim do Leonardo DiCaprio đóng vai chính

LHP Cannes: Giới điện ảnh đánh giá cao diễn xuất và nội dung phim do Leonardo DiCaprio đóng vai chính

Ra mắt tại LHP Cannes, tác phẩm điện ảnh mới nhất của tài tử Leonardo DiCaprio và đạo diễn Martin Scorsese nhận nhiều đánh giá ...

Điện ảnh thế giới được hâm nóng tại Cannes 2023

Điện ảnh thế giới được hâm nóng tại Cannes 2023

Trước khi đường đua Cành cọ vàng khép lại vào ngày 27/5, bữa tiệc điện ảnh mang thương hiệu Cannes đã hâm nóng làng điện ...

Ghi danh thêm Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia tại một số tỉnh, thành

Ghi danh thêm Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia tại một số tỉnh, thành

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vừa công bố quyết định ghi danh các di sản vào Danh mục Di sản văn hóa ...

Khuyến khích người trẻ thể hiện tình yêu với di sản văn hóa Việt Nam

Khuyến khích người trẻ thể hiện tình yêu với di sản văn hóa Việt Nam

Hội Di sản Văn hóa Việt Nam vừa phối hợp với các đơn vị phát động Cuộc thi vẽ tranh 'Di sản văn hóa Việt ...

Đọc thêm

Lịch thi đấu V.League vòng 8 mùa giải 2026/27: Viettel vs SLNA, Thành phố Đồng Nai vs Hà Nội, Đà Nẵng vs Ninh Bình

Lịch thi đấu V.League vòng 8 mùa giải 2026/27: Viettel vs SLNA, Thành phố Đồng Nai vs Hà Nội, Đà Nẵng vs Ninh Bình

Lịch thi đấu LPBank V.League 1- 2026/27 - Lịch thi đấu vòng 8 V-League mùa giải 2026/27, đầy đủ, nhanh và chính xác.
Giá heo hơi hôm nay 20/11: Thị trường trở lại đà tăng mạnh, giao dịch trong vùng giá 51.000 - 57.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 20/11: Thị trường trở lại đà tăng mạnh, giao dịch trong vùng giá 51.000 - 57.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 20/11, thị trường trở lại đà tăng mạnh. Hiện tại, giá heo hơi trên cả nước dao động trong khoảng 51.000 - 57.000 đồng/kg.
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam, Trung ...
Cùng nhau chào đón thế giới đến với Phú Quốc

Cùng nhau chào đón thế giới đến với Phú Quốc

Chung khát vọng kiến tạo sân bay đẳng cấp thế giới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ thanh niên 'Hành trình đỏ' Việt - Trung

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ thanh niên 'Hành trình đỏ' Việt - Trung

Sáng 20/11, tại tỉnh Vân Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu đã gặp gỡ thanh niên Việt Nam - Trung ...
Việt Nam - Trung Quốc thúc đẩy hợp tác chiến lược lĩnh vực truyền hình trong kỷ nguyên số

Việt Nam - Trung Quốc thúc đẩy hợp tác chiến lược lĩnh vực truyền hình trong kỷ nguyên số

VTV và SMG ký kết và khởi động hợp tác, hướng tới cùng phát triển trong kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

TP. Cần Thơ đang chuẩn bị chuỗi hoạt động quy mô lớn trong những tháng cuối năm 2026.
Lý do Đà Nẵng là điểm đến hấp dẫn dịp Giáng sinh và năm mới

Lý do Đà Nẵng là điểm đến hấp dẫn dịp Giáng sinh và năm mới

Tạp chí du lịch quốc tế Lonely Planet xếp Đà Nẵng ở vị trí thứ 4 trong danh sách 10 điểm đến đáng trải nghiệm nhất từ Giáng sinh đến đêm giao thừa.
Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) quy tụ 11 chuyên gia, nhà làm phim và nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam, quốc tế tham gia các Ban Giám khảo.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Phiên bản di động