Bầu cử Tổng thống Iran: Tìm người mới giải những bài toán cũ

Nhất Phong
Ngày mai, 28/6, hàng chục triệu cử tri Iran sẽ bước vào cuộc bầu cử trước thời hạn để chọn ra vị nguyên thủ mới sau vụ tai nạn trực thăng khiến Tổng thống Ibrahim Raisi tử nạn hồi tháng trước.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Bầu cử Tổng thống Iran: Tìm người mới giải những bài toán cũ
Người dân Iran phất cờ bày tỏ ủng hộ ứng viên Mohammad Bagher Qalibaf, Chủ tịch Quốc hội, cựu Thị trưởng Tehran, ngày 19/6 tại Tehran. (Nguồn: AP)

Sức hút đặc biệt

Iran, một trong các quốc gia có tiếng nói quan trọng hàng đầu trong thế giới Hồi giáo và các vấn đề của khu vực. Đặc biệt khi 'chảo lửa' Trung Đông đang nóng lên bởi các cuộc xung đột cùng với cuộc đối đầu giữa Tehran với Mỹ và phương Tây tiếp tục bế tắc đã khiến cuộc bầu cử tổng thống lần thứ 14 của Iran là tâm điểm chú ý không chỉ ở khu vực mà còn ở phạm vi toàn cầu.

Sức nóng của cuộc chạy đua ngay từ đầu đã được thể hiện với số ứng viên lên tới 278 người. Thế nhưng, Uỷ ban bầu cử Iran chỉ chấp nhận đơn của 80 chính trị gia để đưa vào danh sách ứng cử viên cho chiếc ghế vốn để trống sau khi Tổng thống Raisi tử nạn.

Ở Iran, Tổng thống là người có quyền lực thứ hai sau Lãnh đạo tối cao, được bầu thông qua phổ thông đầu phiếu trực tiếp với nhiệm kỳ 4 năm. Theo Hiến pháp Iran, Hội đồng Bảo vệ Hiến pháp thực hiện quyền kiểm soát các cuộc bầu cử, trong đó có các cuộc bầu cử Tổng thống. Hiến pháp Iran cũng quy định rằng, mọi công dân ở độ tuổi từ 40 đến 75, là nhân vật chính trị hoặc tôn giáo nổi tiếng có "thành tích hoàn hảo về lòng mộ đạo và lòng trung thành với nền cộng hoà Hồi giáo", có trình độ học vấn và có kinh nghiệm ở các vị trí lãnh đạo đều có thể ra ứng cử vào chức vụ Tổng thống.

Và cũng theo Hiến pháp, tất cả công dân Iran từ 18 tuổi trở lên đều có quyền bầu cử, điều này có nghĩa là hơn 61 triệu trong tổng dân số gần 90 triệu công dân Iran có đủ điều kiện tham gia bỏ phiếu. Tuy nhiên, nếu không có ứng cử viên nào nhận được 50% +1 số phiếu bầu, vòng hai sẽ được tổ chức giữa hai ứng cử viên giành được số phiếu cao nhất.

Cuộc đua 6 chọn 1

Trong số 80 nhân vật được Uỷ ban bầu cử chấp nhận đơn, vào ngày 9/6, Hội đồng Bảo vệ Hiến pháp, cơ quan chịu trách nhiệm kiểm tra các ứng cử viên, sau khi sàng lọc đã rút gọn danh sách này chỉ còn 6 ứng cử viên. Những ứng viên vào "vòng chung kết" bao gồm: Chủ tịch Quốc hội, cựu Thị trưởng Tehran Mohammad Bagher Qalibaf; cựu Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao, cựu trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Saeed Jalili; Thị trưởng Tehran Alireza Zakani; Nghị sĩ Quốc hội, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Masoud Pezeshkian; cựu Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Tư pháp Mostafa Pourmohammadi và cựu Phó chủ tịch thứ nhất của Quốc hội Amir-Hossein Ghazizadeh Hashemi.

Theo giới quan sát, sáu ứng viên sáng giá nhất này đại diện cho các xu hướng chính trị khác nhau, nhưng nhìn chung đều có chung quan điểm cứng rắn, sẵn sàng tiếp tục chính sách đương đầu với Mỹ và phương Tây và gia tăng hợp tác với các nước không nằm trong quỹ đạo của Washington và đồng minh. Trong số 6 ứng cử viên này, chỉ có một nhân vật được cho là có "xu hướng cải cách", đó là ông Masoud Pezeshkian, Nghị sĩ Quốc hội, cựu Bộ trưởng Y tế.

Trong 6 ứng viên này, theo các nhà phân tích chính trị am hiểu tình hình Iran lại cho rằng, chặng đua cuối cùng có thể lại chỉ là giữa đương kim Chủ tịch Quốc hội Qalibaf, 62 tuổi và cựu Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao và cựu Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Saeed Jalili 58 tuổi bởi hai nhân vật này được Lãnh tụ tối cao, Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei ủng hộ ở mức độ khác nhau.

Bầu cử Tổng thống Iran: Tìm người mới giải những bài toán cũ
Sáu ứng viên sẽ bước vào cuộc bầu cử Tổng thống lần thứ 14 của Iran diễn ra vào ngày 28/6. (Nguồn: AFP)

Tuy nhiên, ông Qalibaf lại được coi là ôn hòa hơn trong khi ông Jalili là người có đường lối cứng rắn, phù hợp trong bối cảnh hiện nay của quốc gia Trung Đông này. Ông Qalibaf là một nhà kỹ trị và có quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh cách mạng (IRGC) và Giáo chủ Ali Khamenei. Bên cạnh đó, ông Qalibaf đã 3 lần tham gia tranh cử Tổng thống vào các năm 2005, 2013 và 2017. Năm 2021 ông Qalibaf cũng đã từng rút lui không tham gia tranh cử để dành phiếu cho ứng viên Ebrahim Raisi, người trở thành Tổng thống sau đó.

Số liệu từ các cuộc thăm dò dư luận được truyền thông nhà nước Iran công bố ngày 13/6 mới đây cũng cho thấy ứng viên Qalibaf, Saeed Jalili và Masoud Pezeshkian là ba nhân vật được yêu thích trong chiến dịch bầu cử. Có tới 28,7% người Iran được hỏi nói sẽ bỏ phiếu cho ứng viên Qalibaf và khoảng 20% sẽ bỏ phiếu cho ông Jalili. Trong khi đó, "Nhà cải cách" Masoud Pezeshkian chỉ là 13,4%. Với các dữ liệu như thế, tờ Tehran Times của Iran nhận định, ông Qalibaf chính là người có cơ hội lớn nhất để giành chiến thắng và trở thành một nhân vật có thể đoàn kết những người bảo thủ Iran.

Tuy nhiên, do có đến 6 ứng cử viên tham gia tranh cử, số phiếu chắc chắn sẽ bị phân tán, chưa kể tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu dự doán sẽ rất thấp. Số liệu cho thấy tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội tháng 3 vừa qua chưa đến 41% và trong bầu cử Tổng thống năm 2021, tỷ lệ cử tri đi bầu cũng chỉ đạt khoảng 48%. Nếu tình trạng này tiếp tục diễn ra trong cuộc bầu cử ngày mai (28/6), rất có khả năng không ứng cử viên nào có thể giành được hơn 50% số phiếu. Trong trường hợp như vậy, vòng bầu cử thứ hai sẽ được tổ chức sau một tuần và có thể, chỉ còn là cuộc đua giữa hai ông Qalibaf và Jalili.

Thách thức cho người mới

Trong bối cảnh Iran đang phải đối mặt với tình trạng "thập diện mai phục", rất nhiều khó khăn hiện nay do phải chống chọi với các lệnh trừng phạt của Mỹ, thì trọng tâm của cuộc tranh cử sẽ là việc giải bài toán kinh tế, và tìm ra lối thoát cho các xung đột đang có dấu hiệu leo thang cao nhất trong nhiều năm trở lại đây với Israel. Trên mặt trận kinh tế, Iran đang phải đương đầu với tỷ lệ lạm phát lên tới 40,8% từ cuối năm 2023 và nằm trong danh sách 10 nước có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất thế giới lên tới 12,4%. Các lệnh trừng phạt từ Mỹ và phương Tây cho đến nay cũng đã khiến kinh tế Iran thiệt hại hơn 300 tỷ USD.

Ngoài các vấn đề kinh tế, xã hội, căng thẳng địa chính trị giữa Iran với phương Tây, bao gồm cả việc nối lại đàm phán về thỏa thuận hạt nhân cũng là các bài toán hóc búa khác cho Tehran. Trong bối cảnh như thế, thì bất cứ ai thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống lần thứ 14 của Cộng hòa Hồi giao Iran cũng phải tìm ra cách thức hữu hiệu để hóa giải các thách thức và đặc biệt là có được sự hậu thuẫn của nhà lãnh đạo tối cao Ali Khamenei.

Và như thế, cho dù một nhân vật "đổi mới" hay "bảo thủ" lên nắm quyền, thì cũng khó có thể có thay đổi đáng kể nào trong chính sách của Iran. Tổng thống Iran thứ 14 cũng vẫn sẽ tiếp tục theo đuổi chính sách ủng hộ Palestine, hậu thuẫn các tổ chức trong "trục kháng chiến" chống Israel, duy trì chính sách hướng Đông, tăng cường quan hệ với các nước thành viên của BRICS và SCO, đặc biệt là hợp tác với Nga và Trung Quốc và cải thiện quan hệ với thế giới Arab.

Hành trình tranh cử và những kỳ vọng của Tổng thống đắc cử Iran E. Raisi

Hành trình tranh cử và những kỳ vọng của Tổng thống đắc cử Iran E. Raisi

Ngày 19/6 vừa qua, Bộ Nội vụ Iran thông báo, ứng cử viên Seyyed Ebrahim Raisi, hiện là Bộ trưởng Tư pháp đã giành chiến ...

Bầu cử tổng thống Iran: Một tháng cho tất cả

Bầu cử tổng thống Iran: Một tháng cho tất cả

Khi những ngày quốc tang buồn bã ở Iran để tưởng nhớ cố Tổng thống Ebrahim Raisi kết thúc, ngay lập tức, cuộc bầu cử ...

Bầu cử tổng thống Iran: Cựu chỉ huy IRGC đang chịu trừng phạt của Mỹ đăng ký gia nhập đường đua

Bầu cử tổng thống Iran: Cựu chỉ huy IRGC đang chịu trừng phạt của Mỹ đăng ký gia nhập đường đua

Quá trình đăng ký ứng cử viên tranh cử tổng thống Iran bắt đầu từ sáng 30/5 và sẽ kéo dài đến hết ngày 3/6.

Bộ trưởng Quốc phòng Iran ra 'tối hậu thư' cho nước Mỹ

Bộ trưởng Quốc phòng Iran ra 'tối hậu thư' cho nước Mỹ

Bộ trưởng Quốc phòng Iran, Tướng Mohammad Reza Ashtiani tuyên bố ngày 5/11 rằng nước Mỹ sẽ phải hứng 'đòn nặng' nếu Washington không thiết ...

Iran: Việc xuất khẩu dầu sẽ tiếp tục, bất kể ai được bầu làm Tổng thống Mỹ tiếp theo

Iran: Việc xuất khẩu dầu sẽ tiếp tục, bất kể ai được bầu làm Tổng thống Mỹ tiếp theo

Đây là khẳng định của Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Javad Owji ngày 19/6, trong bối cảnh lo ngại doanh số bán dầu thô của ...

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động