Bền bỉ vun đắp tri thức, đồng hành cùng cải cách giáo dục

Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống của NXB Giáo dục Việt Nam sẽ được sử dụng từ năm học 2026–2027. (Nguồn: VGP)

Từ những trang sách giáo khoa đầu tiên sau ngày đất nước còn nhiều gian khó đến hệ sinh thái giáo dục số trong thời kỳ chuyển đổi số, Nhà xuất bản (NXB) Giáo dục Việt Nam luôn giữ vai trò là đơn vị chủ lực của ngành xuất bản giáo dục, kiên trì thực hiện sứ mệnh phục vụ người học, đồng hành cùng sự phát triển của nền giáo dục nước nhà.

Năm 1957 đánh dấu sự ra đời của NXB Giáo dục Việt Nam - một dấu mốc quan trọng trong lịch sử giáo dục nước nhà. Sau 69 năm xây dựng và phát triển, đơn vị không chỉ hoàn thành nhiệm vụ xuất bản, cung ứng sách giáo khoa cho hàng chục triệu học sinh qua nhiều thế hệ mà còn không ngừng đổi mới để đáp ứng yêu cầu cải cách giáo dục, mở rộng các sản phẩm tri thức chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi số và lan tỏa văn hóa đọc. Hành trình ấy là minh chứng cho sự bền bỉ của một đơn vị luôn đặt lợi ích của người học và sự phát triển của nền giáo dục lên hàng đầu.

Sứ mệnh đồng hành cùng giáo dục quốc gia

Từ một đơn vị làm nhiệm vụ biên soạn và phát hành sách giáo khoa trong điều kiện còn nhiều khó khăn, đến nay NXB Giáo dục Việt Nam đã trở thành nhà xuất bản lớn nhất cả nước, hoạt động trong nhiều lĩnh vực của ngành xuất bản giáo dục. Trong suốt chặng đường phát triển, mỗi lần đất nước triển khai cải cách giáo dục cũng là mỗi lần NXB Giáo dục Việt Nam đứng trước những yêu cầu mới. Từ đổi mới nội dung chương trình, thay sách giáo khoa đến thay đổi phương pháp dạy học, khối lượng công việc luôn rất lớn, thời gian gấp rút và yêu cầu về chất lượng ngày càng cao.

Ở mỗi giai đoạn, NXB Giáo dục Việt Nam đều giữ vai trò chủ lực trong việc tổ chức biên soạn, biên tập, thiết kế, in ấn và phát hành sách giáo khoa theo chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và Bộ Giáo dục và Đào tạo. Hàng triệu bản sách được sản xuất, phân phối khắp các địa phương, từ vùng đô thị đến miền núi, hải đảo, góp phần bảo đảm mọi học sinh đều có điều kiện tiếp cận sách trước khi năm học mới bắt đầu.

Đặc biệt, trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với việc xuất bản các bộ sách giáo khoa mới theo lộ trình nhiều năm, khối lượng công việc tăng lên đáng kể. Dù vậy, NXB Giáo dục Việt Nam vẫn bảo đảm tiến độ, không để xảy ra tình trạng thiếu sách hoặc “sốt” sách trên diện rộng trước mỗi năm học.

Đó là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ tác giả, biên tập viên, họa sĩ, chuyên gia giáo dục, các đơn vị in và hệ thống phát hành trên cả nước.Sau mỗi cuốn sách đến tay học sinh là hàng nghìn giờ lao động thầm lặng của những người làm sách, từ khâu xây dựng bản thảo, phản biện, chỉnh sửa đến in ấn và vận chuyển.

Ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT về bộ sách giáo khoa (SGK) giáo dục phổ thông được sử dụng thống nhất trên toàn quốc. Theo đó, bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” của NXB Giáo dục Việt Nam đã được lựa chọn là bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông được sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026-2027.

Theo Bộ GD&ĐT, việc ban hành quyết định triển khai một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc nhằm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 281/NQ-CP ngày 15/9/2025 ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 không chỉ là sự thay đổi về nội dung dạy học, phương pháp đánh giá mà còn là phép thử lớn đối với năng lực tổ chức, điều phối của hệ thống học liệu quốc gia.

Sau hơn 5 năm triển khai, thực tiễn đã cho thấy, lựa chọn bộ sách giáo khoa (SGK) không đơn thuần là lựa chọn một sản phẩm sư phạm, mà là lựa chọn một giải pháp tổng thể, gắn với quản trị hệ thống, bảo đảm công bằng tiếp cận giáo dục, ổn định xã hội và hiệu quả đầu tư công.

Ông Nguyễn Chí Bính, Phó Tổng Giám đốc NXB Giáo dục Việt Nam và ông Đinh Ngọc Đức, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp trao tặng quà lưu niệm. (Nguồn: NXB Giáo dục Việt Nam)

Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” của NXB Giáo dục Việt Nam để sử dụng thống nhất từ năm học 2026-2027 không chỉ có cơ sở khoa học - sư phạm vững chắc, mà còn được hậu thuẫn bởi các căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn rõ ràng, phản ánh vai trò nòng cốt, trách nhiệm quốc gia của NXB Giáo dục Việt Nam trong hệ thống giáo dục Việt Nam.

Thực tiễn là thước đo khách quan nhất. Qua các năm triển khai, bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” luôn có tỷ lệ lựa chọn cao nhất trong các cơ sở giáo dục trên cả nước, chiếm tỷ trọng chủ đạo ở hầu hết các cấp học. Số liệu cho thấy, tỷ lệ lựa chọn bộ Kết nối tri thức với cuộc sống thường xuyên dao động từ 60 - 75%, vượt trội so với các bộ SGK khác, phản ánh sự tin tưởng của nhà trường, giáo viên và địa phương.

Không chỉ vượt trội về chuyên môn, bộ sách này còn có mức giá phù hợp với điều kiện kinh tế của đa số phụ huynh. NXB Giáo dục Việt Nam thực hiện cam kết nâng cao chất lượng sách, tiết giảm chi phí sản xuất, lưu thông để tiếp tục giảm giá sách giáo khoa, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh là đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Giá SGK năm học 2026-2027 từ lớp 1 đến lớp 12 đã được điều chỉnh, giảm bình quân 13,3% so với năm học trước.

Từ các căn cứ chính trị, pháp lý đến thực tiễn triển khai, có thể khẳng định: Việc lựa chọn thống nhất bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống từ năm học 2026–2027 là quyết định hợp lý, có cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc. Đây không chỉ là lựa chọn một bộ sách, mà là lựa chọn một hệ sinh thái giáo dục đồng bộ, do NXB Giáo dục Việt Nam - đơn vị xuất bản giữ vai trò trụ cột quốc gia, tổ chức, chịu trách nhiệm và bảo đảm chất lượng.

Trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đang bước vào giai đoạn củng cố, hoàn thiện và nâng cao chất lượng sau đổi mới, sự ổn định, đồng bộ và hiệu quả kinh tế – xã hội mà bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" mang lại chính là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu cuối cùng: Một nền giáo dục công bằng, hiện đại và vì sự phát triển bền vững của đất nước.

Đổi mới để đáp ứng yêu cầu giáo dục trong giai đoạn mới

Là doanh nghiệp nhà nước hoạt động theo cơ chế thị trường, NXB Giáo dục Việt Nam phải tự chủ về tài chính, chủ động huy động nguồn vốn để phục vụ sản xuất, đồng thời thực hiện đầy đủ các quy định về đấu thầu, mua sắm và quản trị doanh nghiệp. Điều đó đồng nghĩa với việc đơn vị vừa phải bảo đảm hiệu quả sản xuất kinh doanh, vừa thực hiện nhiệm vụ chính trị là cung ứng đầy đủ sách giáo khoa với chất lượng và tiến độ theo yêu cầu của ngành giáo dục.

Trong bối cảnh thị trường xuất bản ngày càng cạnh tranh, yêu cầu của chương trình giáo dục mới liên tục đặt ra những thách thức về tiến độ, công nghệ và chất lượng. Tuy nhiên, bằng sự chủ động và tinh thần đổi mới, tập thể lãnh đạo cùng đội ngũ cán bộ, người lao động của NXB Giáo dục Việt Nam đã không ngừng tìm kiếm giải pháp để nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đội ngũ tác giả có chuyên môn cao, các nhà giáo giàu kinh nghiệm, cùng những biên tập viên, họa sĩ chuyên nghiệp đã làm việc với cường độ lớn để hoàn thiện từng bản thảo, từng hình minh họa, từng trang sách. Mục tiêu được đặt ra không chỉ là đúng tiến độ mà còn bảo đảm tính khoa học, tính sư phạm và tính thẩm mỹ của mỗi cuốn sách giáo khoa.

Cùng với sách in truyền thống, NXB Giáo dục Việt Nam cũng từng bước phát triển hệ sinh thái giáo dục theo hướng hiện đại với các sản phẩm số, sách điện tử và nhiều tài liệu học tập có giá trị, đáp ứng xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục.

Không chỉ tập trung vào sách giáo khoa, đơn vị còn đầu tư phát triển nhiều dòng sách có hàm lượng tri thức cao như từ điển, sách nghiên cứu, bản đồ, tranh ảnh và các xuất bản phẩm phục vụ học tập, nghiên cứu. Nhiều công trình đã để lại dấu ấn trong đời sống xuất bản như bộ Đại Nam thực lục, Việt Nam đất nước con người, Tinh hoa văn hóa Phương Đông, Bác Hồ với Giáo dục, Từ điển bách khoa Britannica, Từ điển Việt - Lào, Từ điển Lào - Việt...

Đáng chú ý, bộ sách La Sơn Yên Hồ Hoàng Xuân Hãn (3 tập) từng được bình chọn là một trong mười sự kiện văn hóa tiêu biểu của đất nước năm 1999. Gần đây hơn, bộ sách Chào Tiếng Việt (tập 1 và tập 2) được trao Giải A Giải thưởng Sách Quốc gia năm 2023, tiếp tục khẳng định chất lượng chuyên môn cũng như uy tín của NXB Giáo dục Việt Nam trong lĩnh vực xuất bản.

Năm 2025, đơn vị tiếp tục giới thiệu hai cuốn sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh gồm Bác Hồ ở Thái Lan (song ngữ Việt - Thái) và Bác là Hồ Chí Minh. Đặc biệt, cuốn Bác Hồ ở Thái Lan được giới thiệu tại Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đường Thầu Chín, tỉnh Udon Thani (Thái Lan), nhân kỷ niệm 135 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không chỉ mang giá trị giáo dục đối với thế hệ trẻ, ấn phẩm còn góp phần vun đắp tình hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Thái Lan.

Lan tỏa tri thức và trách nhiệm xã hội

Nếu sách giáo khoa là nhiệm vụ trung tâm, trách nhiệm xã hội cũng là một phần không thể tách rời trong hành trình phát triển của NXB Giáo dục Việt Nam. Nhiều năm qua, NXB Giáo dục Việt Nam luôn duy trì các chương trình trao tặng sách giáo khoa, học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, con em gia đình chính sách, học sinh vùng thiên tai, bão lũ; hỗ trợ sách và thiết bị cho thư viện trường học, thư viện cộng đồng; tham gia xây dựng nhà tình nghĩa và thực hiện nhiều hoạt động an sinh xã hội khác. Những chương trình ấy không chỉ góp phần chia sẻ khó khăn với người học mà còn thể hiện quan điểm nhất quán của đơn vị: Không để học sinh vì điều kiện kinh tế mà thiếu sách đến trường.

Đoàn công tác NXB Giáo dục Việt Nam trao tặng sách để trưng bày tại Triển lãm kỷ niệm 115 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh lần đầu tiên đến Pháp. (Nguồn: NXB Giáo dục Việt Nam)

Một dấu ấn đáng chú ý trong những năm gần đây là chương trình xây dựng Tủ sách Tiếng Việt dành cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Từ năm 2022, NXB Giáo dục Việt Nam phối hợp với Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài triển khai hoạt động này nhằm góp phần gìn giữ tiếng Việt, bồi đắp tình yêu quê hương và kết nối các thế hệ người Việt xa Tổ quốc. Đến nay, nhiều tủ sách tiếng Việt đã được xây dựng tại các quốc gia và vùng lãnh thổ.

Những giá sách tuy không quá lớn về quy mô nhưng mang ý nghĩa đặc biệt khi trở thành cầu nối văn hóa, giúp nhiều gia đình kiều bào có thêm điều kiện để con em học tiếng Việt, hiểu hơn về lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc.

Nhân dịp kỷ niệm 115 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh lần đầu tiên đặt chân tới nước Pháp (1911 - 2026), ngày 15/6, tại Paris (Pháp), Đoàn công tác của NXB Giáo dục Việt Nam do ông Nguyễn Chí Bính, Phó Tổng Giám đốc NXB Giáo dục Việt Nam làm Trưởng đoàn đã đến thăm và làm việc với Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp.

Đoàn công tác đã trao tặng nhiều đầu sách cho “Tủ sách Tiếng Việt” tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp. Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm bổ sung nguồn tài liệu phục vụ nhu cầu học tập, tìm hiểu tiếng Việt và văn hóa Việt Nam của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Trong khuôn khổ chuyến công tác, ngày 18/6 vừa qua, Đoàn công tác NXB Giáo dục Việt Nam cũng đã đến thăm và làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Cộng hòa Italy. Tại đây, Đoàn đã trao tặng “Tủ sách cộng đồng” với nhiều đầu sách có giá trị về lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam…

Trong bối cảnh giáo dục đang chuyển mình mạnh mẽ trước yêu cầu của thời đại số, vai trò của một nhà xuất bản giáo dục không còn dừng lại ở việc in và phát hành sách. Đó còn là nhiệm vụ xây dựng các nguồn học liệu đa dạng, phát triển nội dung số, hỗ trợ giáo viên và học sinh tiếp cận tri thức theo nhiều phương thức mới.

Sau 69 năm hình thành và phát triển, NXB Giáo dục Việt Nam đã đồng hành cùng nhiều thế hệ học sinh Việt Nam. Những cuốn sách giáo khoa qua từng thời kỳ không chỉ truyền tải kiến thức mà còn ghi dấu ấn trên từng chặng đường đổi mới của nền giáo dục nước nhà. Trong dòng chảy đổi mới giáo dục, đơn vị tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, góp phần xây dựng một nền giáo dục phát triển, bền vững và nhân văn, nơi tri thức luôn được đặt ở vị trí trung tâm trong sự phát triển của đất nước.