Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo: Đổi mới cơ chế đào tạo, nâng cao chất lượng nhân lực để tăng trưởng bền vững

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều 18/10. (Ảnh: Văn Tuyến)

Tại phiên thảo luận tổ chiều ngày 18/10, nhấn mạnh chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động là chìa khóa then chốt để đạt được sự phát triển bền vững thay vì chỉ phụ thuộc vào vốn, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn gợi mở các giải pháp căn cơ về phân cấp, đào tạo và kết nối cung - cầu lao động gắn với trách nhiệm của các địa phương.

Theo đó, việc áp dụng cơ chế đặt hàng và giao nhiệm vụ theo kết quả đầu ra được xem là giải pháp hiện đại nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nhân lực công nghệ cao.

Gỡ nút thắt biên chế, nâng cao năng lực cán bộ cấp cơ sở

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhất trí cao với báo cáo kinh tế - xã hội của Chính phủ và quyết tâm chính trị nhằm hướng đến mục tiêu tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, vừa đạt mức tăng trưởng hai con số nhưng phải kiềm chế lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội, gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, giữ vững an ninh quốc phòng.

Tuy nhiên, Bộ trưởng GD&ĐT cũng nhận định đây là thách thức rất lớn trong những tháng cuối năm cũng như giai đoạn tới, bởi áp lực lạm phát và chỉ số CPI thường tỷ lệ thuận với đà tăng trưởng cao. Theo Bộ trưởng, bên cạnh các điểm nghẽn về đất đai, tín dụng, lãi suất hay thị trường vốn, yếu tố cốt lõi mang tính nền tảng cho sự phát triển lâu dài chính là con người, để tăng trưởng bền vững và không thâm dụng vốn, thì yếu tố nâng cao chất lượng năng suất lao động, thực chất là nâng cao chất lượng trình độ của lực lượng lao động.

Từ thực tiễn vận hành bộ máy, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đặt câu hỏi về hiện tượng quá tải ở cấp xã sau quá trình tái cấu trúc, "vì sao khối lượng công việc tổng thể của cả quốc gia không tăng mấy nhưng sau khi tái cấu trúc thì cấp xã lại quá tải, khi mà số lượng công chức cấp xã chiếm số đông hơn cả?”, Bộ trưởng băn khoăn.

Bộ trưởng cho rằng thực trạng này xuất phát từ hai khía cạnh: Sự phân bổ biên chế chưa đồng đều giữa các địa bàn và vấn đề năng lực trong quá trình chuyển đổi. Vì vậy việc đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực là cấp thiết.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, ngành giáo dục đã được giao nhiệm vụ và trong tháng này sẽ hoàn thành việc xây dựng chương trình, tài liệu bồi dưỡng cho 6 lĩnh vực để thẩm định, ban hành. Tuy nhiên, bài toán mấu chốt là sự vào cuộc chủ động từ phía cơ sở.

“Những câu hỏi đặt ra là sau đó ban hành rồi thì các trường đại học, các trường cao đẳng cũng sẵn sàng vào cuộc. Thế nhưng chúng tôi muốn nhìn ở khía cạnh nữa là từ các địa phương liệu có sẵn sàng và gắn kết chặt chẽ với các trường đại học trên địa bàn hay là ở các nơi khác để tổ chức đào tạo, bồi dưỡng ngày một hiệu quả hay không? Các địa phương có đặt hàng không? Có gắn kết với trường đại học không để làm việc này?”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu câu hỏi.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận. (Ảnh: Văn Tuyến)

Gắn đào tạo với nhu cầu thị trường, khắc phục tình trạng thừa - thiếu lao động

Nêu dẫn chứng về thị trường lao động, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chỉ ra mâu thuẫn lớn giữa tình trạng thiếu hụt nhân công trong ngành xây dựng, giao thông đẩy chi phí lên cao, trong khi tỷ lệ thanh niên thiếu việc làm vẫn còn lớn. Căn nguyên của vấn đề này là sự thiếu gắn kết giữa doanh nghiệp, địa phương và cơ sở đào tạo.

Bộ trưởng đánh giá rất cao chủ trương đưa các trường cao đẳng, trung cấp nghề về cho địa phương quản lý để bám sát thực tiễn, tuy nhiên hoạt động của các trường cao đẳng, các trường trung cấp đào tạo giáo dục nghề nghiệp phải gắn chặt với nhu cầu, thị trường nhân lực của địa phương, với doanh nghiệp.

Về mặt thể chế, thời gian qua Chính phủ đã ban hành các cơ chế tài chính và tự chủ mang tính đột phá, nổi bật là quy định về đào tạo theo cơ chế đặt hàng đầu ra. Đây là cơ chế tiến bộ, khác với cách đặt hàng đào tạo trước đây vốn chưa gắn chặt kết quả đào tạo với việc làm sau tốt nghiệp. Với cơ chế mới, địa phương có thể giao nhiệm vụ, đặt hàng các trường đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu cụ thể và chi trả dựa trên kết quả đầu ra, gắn với việc làm mà người học đảm nhận.

Bộ trưởng lấy ví dụ, Hà Nội có thể đặt hàng đào tạo sinh viên ngành du lịch làm việc tại những vị trí cụ thể; hoặc đào tạo nhân lực công nghệ cao như lĩnh vực bán dẫn, phục vụ nhu cầu tại Hòa Lạc và các địa bàn khác.

Theo Bộ trưởng, cơ chế này tạo điều kiện nâng cao trách nhiệm của cơ sở đào tạo, đồng thời thúc đẩy cạnh tranh giữa các trường đại học, trường nghề trong cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Liên hệ trực tiếp với TP. Hà Nội - nơi tỷ trọng dịch vụ chiếm khoảng 2/3 nền kinh tế và có thế mạnh lớn về du lịch, ẩm thực, chăm sóc sức khỏe, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhìn nhận điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở chất lượng dịch vụ do tay nghề nhân lực chưa đồng đều.

"Vì vậy, đào tạo không chỉ đào tạo đi mà đào tạo lại cho lực lượng đang làm công tác này. Nếu chúng ta làm thật tốt việc đào tạo, bồi dưỡng một cách bài bản sẽ tạo ra một sự thay đổi khác hẳn về chất lượng dịch vụ của Thủ đô”, Bộ trưởng khẳng định.

Đồng thời, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, việc gắn kết chặt chẽ giữa địa phương - nhà trường - doanh nghiệp và thực hiện cơ chế đặt hàng đào tạo nhân lực là giải pháp không tốn kém nhiều nguồn lực nhưng mang lại hiệu quả rất cao, tạo đà cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.