Cải cách hành chính mở đường cho những động lực phát triển mới

Thời gian qua, cải cách hành chính ở Việt Nam đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. (Nguồn: Hanoimoi)

Cải cách để thích ứng

Trong bối cảnh nền kinh tế đang đối diện nhiều thách thức đan xen, từ những biến động khó lường của môi trường bên ngoài đến yêu cầu đổi mới ngày càng mạnh mẽ từ nội tại, cải cách hành chính không còn chỉ là câu chuyện kỹ thuật của bộ máy quản lý. Hơn thế, đây đang trở thành một trong những yếu tố then chốt, tác động trực tiếp đến chất lượng và tốc độ phát triển của nền kinh tế.

Khi các “điểm nghẽn” về thể chế và thủ tục từng bước được tháo gỡ, không gian cho sáng tạo, đầu tư và củng cố niềm tin xã hội cũng dần được mở rộng. Chính quá trình ấy tạo nền tảng quan trọng để khơi thông những động lực phát triển mới, bền vững hơn cho đất nước.

Tại phiên họp thứ 9 của Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ vừa qua, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đánh giá, công tác cải cách hành chính đã có những chuyển biến mới, tích cực, đạt kết quả toàn diện; nhiều rào cản, vướng mắc về thể chế, cơ chế đã được quan tâm tháo gỡ; cải cách công vụ có nhiều đột phá; cải cách thủ tục hành chính có nhiều kết quả, môi trường đầu tư kinh doanh có sự cải thiện; xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số được triển khai quyết liệt.

Có thể nói, trong tiến trình phát triển của mỗi quốc gia, cải cách hành chính chưa bao giờ chỉ gói gọn trong phạm vi thủ tục hay tổ chức bộ máy. Đó là câu chuyện về năng lực quản trị quốc gia, về mức độ tin cậy của xã hội, sâu xa hơn còn là thước đo cho khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những biến động và cạnh tranh ngày càng gay gắt trên toàn cầu.

Đối với Việt Nam, yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế và tạo dư địa cho những động lực phát triển mới đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Không chỉ để tăng tốc phát triển mà còn để bảo đảm nền kinh tế không bị tụt lại trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Cả môi trường trong nước và quốc tế đều đặt ra những thách thức chưa từng có tiền lệ. Kinh tế thế giới phục hồi chậm và tiềm ẩn nhiều bất ổn; cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn gia tăng; trong khi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và phát triển. Trong bức tranh đó, nếu bộ máy hành chính vẫn vận hành theo phương thức cũ, chậm thích ứng, nặng về thủ tục và thiếu linh hoạt, thì chính hệ thống quản lý có nguy cơ trở thành lực cản lớn đối với tăng trưởng.

Thực tiễn cho thấy, nhiều chủ trương lớn đã được ban hành đúng hướng, kịp thời và sát với yêu cầu phát triển. Tuy nhiên, khi đi vào thực thi, không ít chính sách lại gặp “độ trễ” do vướng mắc ở khâu thủ tục, sự chồng chéo giữa các quy định. Những điểm nghẽn này không chỉ làm chậm tiến độ triển khai các dự án mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của doanh nghiệp và người dân.

Thời gian qua, cải cách hành chính ở Việt Nam đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Cụ thể, điều kiện kinh doanh được cắt giảm, thủ tục hành chính từng bước được đơn giản hóa, dịch vụ công trực tuyến được mở rộng, chính quyền điện tử được thúc đẩy và từng bước hướng tới chính quyền số.

Tuy nhiên, muốn cải cách hành chính đi vào thực chất, trước hết cần tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế. Đó là tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật, nghị định, thông tư. Đó là những quy định chưa đủ rõ ràng, dễ dẫn đến cách hiểu và cách áp dụng khác nhau. Ngoài ra, cơ chế phối hợp liên ngành còn thiếu chặt chẽ.

Như vậy, việc cải cách cần được đặt trong tổng thể cải cách thể chế, với trọng tâm là hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng thống nhất, khả thi và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Cần tránh tình trạng mỗi địa phương vận dụng theo một cách khác nhau, tạo ra những rào cản vô hình.

Tiếp nhận thủ tục hành chính tại Chi nhánh số 1 Trung tâm PVHCC thành phố Hà Nội. (Ảnh: Xuân Hải)

Từ “cải cách trên giấy” đến cải cách trong thực tiễn

Một nền hành chính hiệu quả không chỉ giúp Nhà nước quản lý tốt hơn, mà quan trọng hơn là góp phần giải phóng và khơi thông các nguồn lực trong xã hội. Trong đó, khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng lực lượng đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp được xem là những động lực tăng trưởng quan trọng.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp sẵn sàng vượt qua khó khăn, chấp nhận cạnh tranh, nhưng lại e ngại trước thủ tục hành chính phức tạp, thiếu nhất quán. Mỗi ngày chậm trễ trong cấp phép, mỗi khâu trung gian không cần thiết đều làm mất đi những cơ hội phát triển. Bởi vậy, cải cách hành chính không chỉ là yêu cầu về quản lý, mà còn là một cam kết rõ ràng cho phát triển.

Cải cách hành chính cũng góp phần huy động hiệu quả hơn các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển, từ đầu tư công, đầu tư tư nhân đến các mô hình hợp tác công – tư. Khi thủ tục rõ ràng, trách nhiệm được phân định minh bạch, cơ chế phân cấp, phân quyền hợp lý, các địa phương sẽ chủ động và sáng tạo hơn trong việc khai thác tiềm năng, lợi thế của mình.

Một trong những thách thức lớn hiện nay là khoảng cách giữa chủ trương và thực thi. Không ít chương trình cải cách được xây dựng công phu, mục tiêu rõ ràng nhưng khi triển khai lại thiếu quyết liệt, chưa có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả tương xứng.

Để thu hẹp khoảng cách này, cần xác định cải cách hành chính là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, gắn chặt với trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu. Cải cách không thể chỉ dừng ở các văn bản chỉ đạo mà phải được đo lường bằng những kết quả cụ thể. Đó là, thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn ra sao, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp giảm bao nhiêu, mức độ hài lòng của người dân được cải thiện thế nào.

Cùng với đó, cần có cơ chế bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Không thể đòi hỏi đổi mới và sáng tạo khi môi trường pháp lý và tâm lý thực thi vẫn khiến người làm việc luôn lo ngại rủi ro. Một nền hành chính hiện đại cần chấp nhận những sai sót trong khuôn khổ kiểm soát được, để đổi lấy sự năng động và hiệu quả lâu dài.

“Đòn bẩy” quan trọng của cải cách hành chính

Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội lớn để cải cách hành chính một cách căn cơ và bền vững. Khi dữ liệu được kết nối, quy trình được số hóa, sự can thiệp chủ quan của con người giảm xuống, thì tính minh bạch và hiệu quả sẽ được nâng cao. Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ, mà đòi hỏi sự thay đổi toàn diện trong cách thức quản lý.

Nếu chỉ dừng lại ở việc đưa thủ tục giấy lên môi trường điện tử, chuyển đổi số sẽ khó phát huy hết hiệu quả. Cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số cần bắt đầu từ việc rà soát lại toàn bộ quy trình, loại bỏ những khâu trung gian không cần thiết, chuẩn hóa dữ liệu và lấy trải nghiệm của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi dư địa tăng trưởng truyền thống dần thu hẹp, cải cách hành chính chính là một trong những động lực quan trọng để tạo đột phá. Mỗi điểm nghẽn được tháo gỡ là một nguồn lực được giải phóng; mỗi thủ tục được đơn giản hóa là thêm một cơ hội phát triển được mở ra.

Quyết liệt cải cách hành chính không phải là khẩu hiệu, mà là quá trình hành động cụ thể, liên tục và nhất quán. Đó là sự chuyển biến từ tư duy đến cách làm, từ Trung ương đến địa phương, từ xây dựng chính sách đến tổ chức thực thi.

Chỉ khi bộ máy hành chính thực sự trở thành bệ đỡ cho phát triển, chứ không phải là rào cản, thì những động lực tăng trưởng mới có thể được khơi thông, khát vọng phát triển nhanh, bền vững mới có điều kiện trở thành hiện thực.

Hệ sinh thái học liệu số 'mở cửa' cho học sinh trong kỷ nguyên mới Khi hệ sinh thái học liệu số được vận hành hiệu quả sẽ là đòn bẩy để giáo dục phổ thông đổi mới phương pháp ...

Bước chuyển mình của giáo dục Việt Nam Giáo dục Việt Nam đang trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với những chính sách đột phá, hướng tới sự phát triển bền ...

Đại hội Đảng lần thứ XIV: Giáo dục tạo đột phá chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia Giáo dục và đào tạo được xem là đột phá chiến lược, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên ...