Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ mắc bệnh ung thư cao nhất trên thế giới. Ước tính mỗi năm Việt Nam có 150.000 ca mắc mới, khoảng 70.000 người tử vong. Các bác sĩ chuyên ngành ung thư đưa ra 7 lời khuyên giúp bạn phòng bệnh.
Khói thuốc lá chứa trên 40 chất gây ung thư như benzopyren, nitrosamin, cadmium, nickel, urethan, toluidin... Trong đó, 3-4 Benzopyren là chất có khả năng gây ung thư trên thực nghiệm.
Hút thuốc lá là nguyên nhân của 90% ca ung thư phổi. Theo TS.BS Hoàng Đình Chân, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Ung bướu Hưng Việt (Hà Nội), khoảng 20.000 người Việt Nam phát hiện mắc ung thư phổi mỗi năm, trong đó có 17.000 người chết. Hơn 90% bệnh nhân tử vong chỉ sau 1 năm phát hiện bệnh.
Những nguy hại do hít phải hơi thuốc lá của người khác hút (hút thuốc thụ động) cũng không kém phần nguy hiểm. Khói tỏa ra từ đầu điếu thuốc chứa nhiều chất độc cao gấp 21 lần so với khói thuốc. Người hút thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc các loại bệnh liên quan đến hút thuốc lá như bệnh tim mạch, hô hấp và ung thư như chính người hút.
Chú trọng vệ sinh an toàn vệ sinh thực phẩm.
Không ăn thực phẩm bị nhiễm mốc, hóa chất, thuốc trừ sâu, thuốc bảo quản, tăng trọng. Chất bảo quản, chất nhuộm màu thực phẩm có nguồn gốc hóa học, các chất trung gian chuyển hóa và sinh ra từ thực phẩm bị nấm mốc, lên men là nguyên nhân gây ra nhiều loại ung thư đường tiêu hóa như dạ dày, gan, đại tràng… Ước tính, yếu tố này gây ra đến 35% các loại ung thư.
Thịt hun khói, cá muối, mắm và dưa muối, cà muối, nhất là dưa khú có nhiều muối nitrat, nitrit và nitrosamine..., các chất gây ung thư thực quản và dạ dày.
Theo giáo sư Nguyễn Bá Đức, nguyên Giám đốc Bệnh viện K (Hà Nội), thuốc trừ sâu, diệt cỏ là yếu tố nguy cơ gây ung thư vú và một số loại ung thư khác.
Một tác nhân gây bệnh nữa là hóa chất sử dụng trong công nghiệp. Ước tính nhóm nguyên nhân này gây ra khoảng 2-8% các loại ung thư. Chẳng hạn, ung thư bàng quang ở những người thợ nhuộm có tiếp xúc với chất aniline trong phẩm nhuộm, ung thư phổi ở những công nhân khai thác mỏ amiang, làm việc ở nơi có tiếp xúc với thạch tín…
Hạn chế số bạn tình và sử dụng bao cao su khi "yêu". Càng có nhiều bạn tình thì khả năng cao mắc bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục như HIV hoặc HPV- virus gây u nhú ở người. Những người nhiễm HIV hoặc AIDS có nguy cơ bị ung thư hậu môn, gan và phổi cao.
HPV có liên quan với ung thư cổ tử cung, làm tăng nguy cơ ung thư đặc biệt là type 16, 18. Nó là nguyên nhân gây đến 70% ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Virus này lây truyền qua đường sinh dục. Bệnh thường gặp ở những phụ nữ có quan hệ tình dục sớm, đẻ nhiều hoặc có nhiều bạn tình.
Tiêm vaccine phòng viêm gan B, HPV Một số virus, vi khuẩn có thể gây ung thư. Chẳng hạn, virus viêm gan B là nguyên nhân gây ung thư gan nguyên phát. Để phòng bệnh nên tiêm vaccine phòng viêm gan B, vaccine HPV phòng ung thư cổ tử cung. Hiện thị trường có 2 loại vaccine ngừa ung thư cổ tử cung phòng 2 type và phòng 4 type gồm các type 9, 11, 16,18. Đây là 4 type gây 80-95% ung thư cổ tử cung.
Mỗi người cần có chế độ tập luyện đều đặn, giữ cân nặng ở mức lý tưởng giúp phòng bệnh ung thư và nhiều bệnh khác như tim mạch. Các hoạt động giải trí cường độ nặng gồm bóng rổ, bóng đá, tennis, bóng chuyền, cầu lông, chạy… Còn đạp xe, đi bộ, dưỡng sinh, khiêu vũ được xếp vào nhóm hoạt động thể thao vừa phải.
Người dân cần tránh thói quen tĩnh, hành vi tĩnh như ngồi chơi thư giãn, xem tivi, ngồi xe đạp, nằm võng, ngồi tàu…
Nên khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần nhằm phát hiện sớm nhiều bệnh, trong đó có ung thư. Ung thư hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm, điều trị kịp thời, đúng phương pháp. Người được phát hiện mang gene ung thư vú 1, 2 có nguy cơ phát triển ung thư cao hơn bình thường, cần có chế độ theo dõi định kỳ theo tư vấn của bác sĩ.
Khám sức khỏe phụ khoa định kỳ, làm các xét nghiệm giúp phát hiện sớm các tổn tương có nguy cơ cao biến thành ung thư, điều trị tiền ung thư. Theo Điều tra quốc gia yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm được Bộ Y tế công bố ngày 9/9, chỉ 25% phụ nữ độ tuổi 18-69 được khám sàng lọc ung thư cổ tử cung.
