Căng thẳng Nga-Ukraine và mối đe dọa chiến tranh hạt nhân hiện hữu

Lan Phương
Trong bối cảnh khủng hoảng Nga-Ukraine ngày càng sâu sắc, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra hậu quả khủng khiếp nếu một cuộc xung đột vũ trang với các vũ khí truyền thống hay chiến tranh hạt nhân xảy ra.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Căng thẳng Nga-Ukraine và mối đe dọa chiến tranh hạt nhân hiện hữu
Quân nhân Ukraine theo dõi tình hình tại Verkhnotoretske, ngày 7/2. (Nguồn: Getty)

Vào đầu tháng 2, các quan chức Mỹ ước tính, cuộc xung đột Nga-Ukraine có thể khiến 25.000-50.000 dân thường, 5.000-25.000 quân nhân Ukraine và 3.000-10.000 binh sĩ Nga thiệt mạng. Cuộc giao tranh cũng sẽ để lại hậu quả là từ 1-5 triệu người tị nạn.

Những con số này dựa trên giả định rằng các bên chỉ sử dụng các loại vũ khí truyền thống. Tuy nhiên, nếu xung đột lan ra ngoài biên giới Ukraine với sự tham gia của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), thì đây sẽ trở thành một cuộc chiến lớn giữa các lực lượng vũ trang hạt nhân, khi đó, mối đe dọa chiến tranh hạt nhân sẽ trở thành thảm họa với toàn cầu.

Về mặt giả thiết, cả hai bên sẽ bắt đầu cuộc xung đột với việc sử dụng vũ khí phi hạt nhân. Nhưng với tiến bộ về công nghệ và hỏa lực trong những thập niên gần đây, vũ khí này có tầm bắn và sức công phá lớn hơn nhiều so với các phiên bản trong quá khứ.

Cho đến khi tổn thất gia tăng cho cả hai bên hoặc một bên phải đối mặt với thất bại sắp xảy ra, vũ khí hạt nhân có thể được coi như một chiến thuật được cân nhắc sử dụng. Học thuyết quân sự của Mỹ và Nga đều cho phép sử dụng vũ khí hạt nhân trong những trường hợp như vậy.

Với nhiều bài nghiên cứu về hậu quả y tế của chiến tranh hạt nhân trên các tạp chí danh tiếng, bác sĩ Ira Helfand, cựu Chủ tịch Hiệp hội Y sĩ Quốc tế Phòng ngừa Chiến tranh hạt nhân (IPPNW) đã có bài đăng trên trang The Nation cảnh báo về thảm họa hạt nhân tại thời điểm khủng hoảng Nga-Ukraine đang leo thang này.

Sức công phá khủng khiếp

Bất chấp việc cắt vũ khí hạt nhân những thập niên vừa qua, Nga hiện vẫn đang sở hữu 1.900 vũ khí hạt nhân chiến thuật và 1.600 vũ khí hạt nhân chiến lược.

Về phía NATO, Pháp có 280 vũ khí hạt nhân được triển khai và con số này của Anh là 120. Ngoài ra, Mỹ có 100 quả bom chiến thuật B-61 tại các căn cứ của NATO ở Bỉ, Đức, Italy, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, và có tới 1.650 đầu đạn hạt nhân được triển khai.

Chỉ một vũ khí hạt nhân có sức công phá 100 kiloton nổ trong Điện Kremlin có thể khiến 25.000 người thiệt mạng và làm bị thương 1 triệu người, áp đảo hoàn toàn khả năng ứng phó với thảm họa thủ đô nước Nga.

Tương tự, nếu quả bom với sức công phá như trên được kích nổ ở Điện Capitol, sẽ có hơn 170.000 người chết và gần 400.000 người bị thương.

Tuy nhiên, theo tác giả, gần như chuyện xung đột hạt nhân căng thẳng giữa Nga và Mỹ sẽ không tập trung vào các đầu đạn đơn lẻ ở thủ đô của hai nước.

Thay vào đó, nhiều khả năng vũ khí hạt nhân sẽ nhắm vào nhiều thành phố với nhiều vũ khí có sức công phá lớn hơn 100 kiloton sẽ được sử dụng. Ví dụ như 460 đầu đạn SS-18 M6 Satan của Nga đương lượng từ 500-800 kiloton, hay đầu đạn W88 triển khai trên tàu ngầm Trident của Mỹ đương lượng nổ 455 kiloton.

Một báo cáo năm 2002 cho thấy chỉ cần 300 trong số 1.600 đầu đạn chiến lược được triển khai của Nga được kích nổ trên các trung tâm đô thị của Mỹ thì sẽ có 78 triệu người chết chỉ trong 30 phút đầu tiên.

Ngoài ra, toàn bộ cơ sở hạ tầng kinh tế của quốc gia sẽ bị phá hủy, bao gồm lưới điện, internet, hệ thống phân phối thực phẩm, mạng lưới giao thông, hệ thống y tế công cộng...

Tất cả những thứ cần thiết để duy trì sự sống sẽ không còn. Đồng thời, sau cuộc tấn công này, phần lớn dân số của Mỹ sẽ không chống chọi nổi với nạn đói, bệnh nhiễm xạ, phơi nhiễm và dịch bệnh. Một cuộc tấn công của Mỹ vào Nga sẽ gây ra sự tàn phá tương đương.

Nếu NATO tham gia, Canada và châu Âu cũng sẽ chịu số phận tương tự.

Nguy cơ diệt vong nhân loại

Cùng với đó, các tác động khí hậu toàn cầu sẽ còn thảm khốc hơn nữa. Nghiên cứu gần đây đã chứng minh các dự đoán được đưa ra từ những năm 1980, khẳng định rằng việc sử dụng vũ khí hạt nhân trên quy mô lớn sẽ gây ra sự hạ nhiệt toàn cầu đột ngột và thảm khốc.

Một cuộc chiến liên quan đến các kho vũ khí được triển khai đầy đủ của Mỹ và Nga có thể đưa tới 150 triệu tấn muội than vào các tầng khí quyển, làm giảm nhiệt độ trung bình trên toàn thế giới xuống 18 độ F.

Tại các khu vực nội địa của Bắc Mỹ và Âu-Á, nhiệt độ sẽ giảm từ 45 đến 50 độ F. Đây là mức giảm chưa từng thấy kể từ kỷ băng hà cuối cùng, gây ra sự sụt giảm nghiêm trọng về sản lượng lương thực và nạn đói toàn cầu có thể giết chết phần lớn nhân loại.

Ngay cả với số lượng hạn chế hơn, 250 đầu đạn trong phạm vi 100 kiloton cũng có thể làm giảm nhiệt độ trung bình toàn cầu xuống 10 độ F.

Con số này đủ để gây ra nạn đói chưa từng có trong lịch sử nhân loại, thậm chí gần như chắc chắn sẽ dẫn đến sự kết thúc của nền văn minh hiện đại.

Căng thẳng Nga-Ukraine và mối đe dọa chiến tranh hạt nhân hiện hữu
Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang leo thang cùng căng thẳng Nga-Ukraine. (Nguồn: Mun Planet)

Ngoại giao - lối thoát duy nhất

Mức độ rủi ro vốn có trong mô hình xung đột hạt nhân hiện nay giữa Mỹ và Nga đòi hỏi một sự thay đổi cơ bản trong mối quan hệ giữa hai quốc gia này. Bên cạnh đó, quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc cũng căng thẳng không kém.

Theo tác giả, thời điểm hiện tại, các cường quốc không còn có thể theo đuổi trò chơi có tổng bằng 0 để xem ai sẽ đứng đầu. Bởi có thể một trong số các quốc gia này sẽ đứng ở đỉnh, nhưng là trên đỉnh của một đống tro toàn cầu.

Vũ khí hạt nhân luôn là một mối đe dọa đối với sự tồn tại của loài người. Việc loại bỏ vũ khí hạt nhân có thể đạt được trong vòng một thập niên nếu các nhà lãnh đạo quốc gia cam kết làm như vậy.

Quá trình đàm phán về một lộ trình có thể kiểm soát và thực thi để tháo dỡ vũ khí hạt nhân sẽ thiết lập một mô hình hợp tác mới trong quan hệ quốc tế, cho phép các quốc gia giải quyết mối đe dọa hiện hữu khác phức tạp hơn do khủng hoảng khí hậu gây ra.

Tác giả cho rằng, việc loại bỏ vũ khí hạt nhân không phải là chuyện không tưởng và là điều cần thiết cho sự tồn tại của loài người. Rõ ràng, chúng ta đã không thể tồn tại đến nay trong kỷ nguyên hạt nhân nếu không có sự lãnh đạo khôn ngoan, học thuyết quân sự đúng đắn, hay công nghệ chính xác.

Điều này từng được cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Robert McNamara nhấn mạnh: “Chúng ta thực sự may mắn khi đã ngăn chặn được chiến tranh hạt nhân”.

Hiện nay, điều cấp thiết là cuộc khủng hoảng Nga-Ukraine phải được giải quyết bằng biện pháp ngoại giao. Điều quan trọng không kém là các quốc gia có vũ khí hạt nhân phải nhận thức từ tình huống nguy hiểm này và hành động để loại bỏ nguy cơ chiến tranh hạt nhân một cách dứt điểm.

Con đường duy nhất là nhanh chóng bắt đầu các cuộc đàm phán để loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân, như chủ trương của chiến dịch "Back from the Brink" (chiến dịch giải cứu động vật khỏi nguy cơ tuyệt chủng), và tất cả đều phải tuân thủ Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân (TPNW).

Đức 'đau đầu' trước sức ép phải 'xóa sổ' Dòng chảy phương Bắc 2

Đức 'đau đầu' trước sức ép phải 'xóa sổ' Dòng chảy phương Bắc 2

Tại cuộc gặp mới đây tại Washington, Tổng thống Mỹ Joe Biden dường như không thể thuyết phục Thủ tướng Đức Olaf Scholz khép lại ...

Năng lượng châu Âu: Đã đến lúc thoát khỏi sự phụ thuộc vào Nga!

Năng lượng châu Âu: Đã đến lúc thoát khỏi sự phụ thuộc vào Nga!

Cuộc khủng hoảng năng lượng châu Âu hiện tại cho thấy cả Mỹ và các đồng minh xuyên Đại Tây Dương cần tăng cường hợp ...

(theo The Nation)

Bài viết cùng chủ đề

Căng thẳng Nga-Ukraine

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động