Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chính sách mới phản ánh nhận thức, quyết tâm của Liên minh châu Âu (EU) về thúc đẩy hợp tác độc lập và toàn diện hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

EU chính thức công bố chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới ngày 16/9, hơn hai tuần sau chiến dịch di tản tại Afghanistan do Mỹ khởi xướng và gần như cùng lúc với sự ra đời của thỏa thuận an ninh ba bên giữa Washington, London và Canberra, hay còn gọi là AUKUS.

Tuy nhiên, từ tháng 4/2021, Hội đồng EU đã kết luận về chiến lược hợp tác của EU về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và ngày 16/9 chỉ là thời gian văn bản này được chính thức công bố.

Ngoài ra, lãnh đạo EU không được thông báo về AUKUS cho đến khi liên minh an ninh này thành hình. Do đó, chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương không phải là hệ quả từ sự kiện Afghanistan và AUKUS.

Vậy đâu là lý do dẫn đến sự hình thành chiến lược này?

(09.21) Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula Von der Leyen trình bày Thông điệp Liên minh ngày 16/9. (Nguồn: AFP)
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula Von der Leyen trình bày Thông điệp Liên minh ngày 16/9. (Nguồn: AFP)

Động lực bên trong

Các đồng minh và đối tác khác như Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Anh đã có chính sách về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Một số quốc gia trong EU như Đức, Pháp, Hà Lan và cả Anh, cũng công bố tầm nhìn của riêng mình về khu vực này. Do đó, khối cần sớm có chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương thống nhất để phối hợp hành động với đồng minh và đối tác, tối đa hóa lợi ích của mình.

Quan trọng hơn, EU nhận thức rõ vai trò của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, coi đây là ưu tiên cao trong chiến lược kinh tế, an ninh và đối ngoại, gắn liền với sự phát triển và thịnh vượng của châu Âu.

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương chiếm 3/5 dân số, 60% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu, đóng góp 2/3 tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới và đi đầu về phát triển kinh tế số. Ngoài ra, nơi đây có 7/20 nước thuộc Nhóm các nền kinh tế lớn cùng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đối tác quan trọng với EU.

Văn bản chính sách của EU cũng khẳng định Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và châu Âu là đối tác “tự nhiên” trong thương mại và kinh tế. EU là nhà đầu tư hàng đầu và một trong những đối tác lớn nhất khu vực, với trao đổi thương mại giữa hai khu vực đạt mức 1.756 tỷ USD năm 2019.

Đồng thời, Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của EU và có 4/10 đối tác thương mại lớn nhất của khối. Đặc biệt, khu vực này có nhiều đường vận tải biển lớn thiết yếu với hàng hóa đến từ châu Âu, bao gồm eo biển Malacca, Biển Đông và eo biển Bab el-Mandeb.

Ngoài ra, văn bản này cũng đề cập cạnh tranh địa chiến lược ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Hoạt động quân sự tại điểm nóng khu vực như eo biển Đài Loan và Biển Đông khiến căng thẳng leo thang, ảnh hưởng trực tiếp tới an ninh và thịnh vượng của châu Âu. Các thách thức an ninh phi truyền thống, từ biến đổi khí hậu tới không gian mạng, cũng là bài toán EU cần hợp tác giải quyết.

EU nhận thức rõ vai trò của khu vực này, coi đây là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược kinh tế, an ninh và đối ngoại, gắn liền với sự phát triển và thịnh vượng của châu Âu.

Yếu tố bên ngoài

Lý do để châu Âu tìm kiếm ở một chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương độc lập không chỉ xuất phát từ bên trong, mà còn đến từ bên ngoài, đặc biệt là Mỹ.

Trở lại với câu chuyện Mỹ đơn phương rút quân ở Afghanistan hay cùng Anh và Australia bất ngờ hình thành đối tác an ninh AUKUS mà không qua tham vấn đồng minh EU, khiến Pháp mất trắng một hợp đồng tàu ngầm trị giá lên tới hàng chục tỷ Euro.

Đây không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến EU xây dựng chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương riêng. Tuy nhiên, hai sự kiện này lại là minh chứng rõ nét về điều chỉnh trong chính sách đối ngoại dưới hai đời Tổng thống Mỹ, yếu tố bên ngoài quan trọng khiến châu Âu phải thay đổi.

Một mặt, hai nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ gần nhất cho thấy Washington đang chuyển trọng tâm chiến lược từ châu Âu và Trung Đông sang Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Dưới thời ông Joe Biden, sự dịch chuyển này đang diễn ra nhanh hơn bao giờ hết.

Nó thể hiện rõ nét từ ưu tiên trong Chỉ dẫn Chiến lược An ninh Quốc gia tạm thời, hàng loạt chuyến thăm của quan chức cấp cao Mỹ đến Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, rút quân khỏi Afghanistan, và mới đây là xây dựng đối tác an ninh AUKUS, chia sẻ công nghệ tàu ngầm hạt nhân với Australia.

Một đoàn người di tản lên máy bay vận tải C-17 Globemaster của quân đội Mỹ. (Nguồn: AP)
Chiến lược rút quân và di tản của Mỹ khiến các đồng minh châu Âu bất ngờ. (Nguồn: AP)

Tuy nhiên, khác với chiến lược xoay trục của ông Barack Obama hay áp lực đơn phương của người tiền nhiệm Donald Trump, nước Mỹ thời Tổng thống Joe Biden tìm cách phả hơi nóng vào Trung Quốc thông qua tập hợp quốc gia theo từng nhóm lợi ích. Cách tiếp cận này giúp Washington thiết lập mạng lưới đối tác rộng hơn, linh hoạt hơn trong cạnh tranh chiến lược toàn diện với Bắc Kinh.

Trong bối cảnh đó, mở rộng hợp tác với tất cả quốc gia Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, trên nhiều bình diện và lĩnh vực sẽ giúp EU tăng cường lợi ích thực chất, đồng thời củng cố vị thế của khối tại khu vực này. Từ đó, châu Âu sẽ trở thành đối tác Mỹ khó ngó lơ khi nghĩ về Trung Quốc.

Mặt khác, chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và ở góc độ nào đó, nghị quyết về chiến lược EU -Trung Quốc mới, cho thấy nỗ lực tự chủ của EU về đối ngoại, giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Châu Âu đã hiểu rõ một nước Mỹ đơn phương là như thế nào dưới thời ông Donald Trump.

Ngay khi Tổng thống Joe Biden khẳng định ưu tiên ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, EU từng lo Washington sẽ hành động quyết đoán hơn, với Afghanistan hay AUKUS là minh chứng rõ nét.

Trong bối cảnh đó, EU cần soạn giai điệu của riêng mình.

Vì thế, chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới có thể là tác phẩm đầu tiên, song chắc chắn chưa phải cuối cùng của châu Âu.

Mỹ và những mục tiêu chiến lược ở Biển Đông

Mỹ và những mục tiêu chiến lược ở Biển Đông

Trong bài viết trên trang Maritime-executive, nhà nghiên cứu các vấn đề hàng hải Ronald O'Rourke* nhận định, sự quyết đoán ngày càng tăng của ...

10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

Hiệp định Đối tác tăng cường an ninh ba bên giữa Australia, Anh và Mỹ (AUKUS) có phiên âm khá thú vị (ô kis)-“Hôn nhau ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Toyota Land Cruiser Prado 2021 sắp ra mắt tại Việt Nam, giá dự kiến 2,5 tỷ đồng

Toyota Land Cruiser Prado 2021 sắp ra mắt tại Việt Nam, giá dự kiến 2,5 tỷ đồng

Baoquocte.vn. Toyota Land Cruiser Prado 2021 nhập khẩu từ Nhật Bản với một phiên bản duy nhất và được chào bán với giá dự kiến khoảng 2,5 tỷ đồng.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 20/10/2021: Thiên Bình vấn vương người cũ

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 20/10/2021: Thiên Bình vấn vương người cũ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 20/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMN 20/10/2021, kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/10/2021. xổ số hôm nay

XSMN 20/10/2021, kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/10/2021. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 20/10, xổ số miền Nam hôm nay 20/10/2021 có quay không? XSMN khi nào quay trở lại?
Đột ngột giảm tốc, kinh tế Trung Quốc đang gặp phải vấn đề gì?

Đột ngột giảm tốc, kinh tế Trung Quốc đang gặp phải vấn đề gì?

Baoquocte.vn. Kinh tế Trung Quốc quý III giảm tốc là dấu hiệu của mặt trái các chính sách trung và dài hạn của Trung Quốc, đồng thời bộc lộ nhiều nguy ...
Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài làm việc với Ban Đối ngoại Trung ương

Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài làm việc với Ban Đối ngoại Trung ương

Baoquocte.vn. Ông Lê Hoài Trung, Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương, đã tiếp và làm việc với Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam tại ...
Chuyên gia Nhật Bản đánh giá về việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP

Chuyên gia Nhật Bản đánh giá về việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP

Baoquocte.vn. Nhóm 11 quốc gia trong CPTPP phản ứng trước việc Trung Quốc nộp đơn gia nhập sẽ có ý nghĩa chiến lược to lớn đối với khu vực và thế ...
Tin thế giới 19/10: Nga 'dụ' NATO sau ngón đòn mới; Triều Tiên có ý gì? Mỹ phản đối Dòng chảy phương Bắc 2 lại đòi Nga tăng cung khí đốt?

Tin thế giới 19/10: Nga 'dụ' NATO sau ngón đòn mới; Triều Tiên có ý gì? Mỹ phản đối Dòng chảy phương Bắc 2 lại đòi Nga tăng cung khí đốt?

Baoquocte.vn. Khủng hoảng năng lượng châu Âu và Dòng chảy phương Bắc 2, Triều Tiên thử tên lửa, Nga-NATO, Mỹ-Ukraine... là một số tin thế giới nổi bật.
Bộ GD&ĐT: Khu vực nào kiểm soát được dịch thì chủ động cho học sinh trở lại trường

Bộ GD&ĐT: Khu vực nào kiểm soát được dịch thì chủ động cho học sinh trở lại trường

Baoquocte.vn. Bộ GD&ĐT đề nghị UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương chỉ đạo rà soát các điều kiện để tổ chức cho học sinh tới lớp học trực tiếp.
Covid-19 ở Hà Nội ngày 19/10: Thêm 5 ca mắc mới tại 5 quận, huyện và đã được cách ly

Covid-19 ở Hà Nội ngày 19/10: Thêm 5 ca mắc mới tại 5 quận, huyện và đã được cách ly

Baoquocte.vn. Ngày 19/10 trên địa bàn Hà Nội ghi nhận 5 ca dương tính với Covid-19 tại: Hà Đông (1), Thường Tín (1), Chương Mỹ (1), Ba Đình (1), Cầu Giấy ...
Covid-19 ở Việt Nam tối 19/10: TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương chiếm gần nửa số ca mắc mới; Xét nghiệm diện rộng tại Thanh Hóa, Phú Thọ

Covid-19 ở Việt Nam tối 19/10: TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương chiếm gần nửa số ca mắc mới; Xét nghiệm diện rộng tại Thanh Hóa, Phú Thọ

Baoquocte.vn. Ngày 19/10 ghi nhận 3.034 ca nhiễm Covid-19 mới, trong đó TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương chiếm gần một nửa với hơn 1.500 ca.
Tin thế giới 19/10: Nga 'dụ' NATO sau ngón đòn mới; Triều Tiên có ý gì? Mỹ phản đối Dòng chảy phương Bắc 2 lại đòi Nga tăng cung khí đốt?

Tin thế giới 19/10: Nga 'dụ' NATO sau ngón đòn mới; Triều Tiên có ý gì? Mỹ phản đối Dòng chảy phương Bắc 2 lại đòi Nga tăng cung khí đốt?

Baoquocte.vn. Khủng hoảng năng lượng châu Âu và Dòng chảy phương Bắc 2, Triều Tiên thử tên lửa, Nga-NATO, Mỹ-Ukraine... là một số tin thế giới nổi bật.
Sau lùm xùm Polexit, lãnh đạo Ba Lan và EU xung đột trực diện, đáp nhau gay gắt

Sau lùm xùm Polexit, lãnh đạo Ba Lan và EU xung đột trực diện, đáp nhau gay gắt

Baoquocte.vn. Chủ tịch EC và Thủ tướng Ba Lan đã có màn đáp trả nhau về những căng thẳng suốt thời gian qua giữa EU và Warsaw liên quan hệ thống tư pháp.
Chuyên gia: Xung đột Nga-NATO tiềm ẩn những hậu quả khó lường

Chuyên gia: Xung đột Nga-NATO tiềm ẩn những hậu quả khó lường

Baoquocte.vn. Giám đốc điều hành Hội đồng Nga về các vấn đề quốc tế nhận định, xung đột ngoại giao giữa Nga và NATO đang tiềm ẩn những hậu quả khó lường.
Bị 10 nước gồm cả Mỹ 'vỗ thẳng mặt', Thổ Nhĩ Kỳ tức tốc triệu tập hàng loạt đại sứ

Bị 10 nước gồm cả Mỹ 'vỗ thẳng mặt', Thổ Nhĩ Kỳ tức tốc triệu tập hàng loạt đại sứ

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ triệu tập các đại sứ của 10 nước, gồm cả Đức và Mỹ, sau khi họ kêu gọi trả tự do cho nhà hoạt động Osman Kavala.
Nhật Bản cảnh giác hàng loạt tàu Nga, Trung Quốc kéo nhau đi qua eo biển Tsugaru

Nhật Bản cảnh giác hàng loạt tàu Nga, Trung Quốc kéo nhau đi qua eo biển Tsugaru

Baoquocte.vn. Các tàu hải quân Trung Quốc và Nga cùng đi qua eo biển Tsugaru, nằm ở giữa đảo chính Honshu của Nhật Bản và Hokkaido về hướng Bắc.
Covid-19: Thủ tướng Campuchia nói vaccine là ‘pháo đài’, đã tìm ra nguyên nhân ca mắc mới ở Nga tăng chóng mặt

Covid-19: Thủ tướng Campuchia nói vaccine là ‘pháo đài’, đã tìm ra nguyên nhân ca mắc mới ở Nga tăng chóng mặt

Baoquocte.vn. Thủ tướng Campuchia khẳng định, số ca lây nhiễm mới và tử vong do Covid-19 ở mức ổn định, thậm chí thấp hơn so với trước kỳ nghỉ lễ Pchum Ben.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Baoquocte.vn. Mua bán vũ khí là một tiêu chí quan trọng thể hiện vị thế trong quan hệ đồng minh, đối tác.
Chuyên gia Nhật Bản đánh giá về việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP

Chuyên gia Nhật Bản đánh giá về việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP

Baoquocte.vn. Nhóm 11 quốc gia trong CPTPP phản ứng trước việc Trung Quốc nộp đơn gia nhập sẽ có ý nghĩa chiến lược to lớn đối với khu vực và thế giới.
Quan hệ Mỹ-Nhật Bản-Hàn Quốc và 'vũ điệu tango' do Washington 'biên đạo'

Quan hệ Mỹ-Nhật Bản-Hàn Quốc và 'vũ điệu tango' do Washington 'biên đạo'

Baoquocte.vn. Chuyên gia Hàn Quốc đã phân tích cơ sở lý luận mà Mỹ xác định trong quan hệ với Hàn Quốc, Nhật Bản.
Hướng đi nào cho chiến lược hạt nhân của Mỹ thời Tổng thống Biden?

Hướng đi nào cho chiến lược hạt nhân của Mỹ thời Tổng thống Biden?

Baoquocte.vn. Một chiến lược hạt nhân theo chủ nghĩa thực tế phòng thủ sẽ là cách tốt nhất để kết hợp các chính sách đối nội và đối ngoại của Tổng thống Joe Biden.
Đồng thuận và khác biệt tại thượng đỉnh G20 về Afghanistan

Đồng thuận và khác biệt tại thượng đỉnh G20 về Afghanistan

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh G20 về Afghanistan phản ánh sự đồng thuận cũng như một số khác biệt giữa các bên về cách giải quyết khủng hoảng tại đất nước Nam Á.
Quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Scholz sẽ đi về đâu?

Quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Scholz sẽ đi về đâu?

Baoquocte.vn. Không có nhiều lý do để kỳ vọng thay đổi trong quan hệ Đức-Nga dưới thời ông Olaf Scholz và đảng Dân chủ xã hội (SPD).
Ba điểm mấu chốt trong sáng kiến hòa bình liên Triều của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in

Ba điểm mấu chốt trong sáng kiến hòa bình liên Triều của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in

Baoquocte.vn. Tờ Korea Times đăng bài bình luận của Giáo sư Yang Moo-jin về bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc của Tổng thống Moon Jae-in.
Phiên bản di động