Chuyên gia hàng đầu về nghiên cứu, lý luận phê bình sân khấu qua đời ở tuổi 82

PGS.TS Trần Trí Trắc sinh năm 1943 tại làng Nho Tống (nay thuộc huyện Phú Xuyên, Hà Nội) trong một gia đình nhiều đời làm nghề y, được biết đến là chuyên gia hàng đầu về nghiên cứu, lý luận phê bình sân khấu, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật qua đời vào tối 27/9, ở tuổi 82.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Chuyên gia hàng đầu về nghiên cứu, lý luận phê bình sân khấu qua đời ở tuổi 82
Chuyên gia hàng đầu về nghiên cứu, lý luận phê bình sân khấu PGS.TS Trần Trí Trắc. (Nguồn: Vietnamnet)

PGS.TS Trần Trí Trắc có năng khiếu nghệ thuật từ nhỏ. Năm 22 tuổi, ông là diễn viên chính xuất sắc của Đoàn Chèo Lúa mới Hà Tây.

Với các vai diễn ấn tượng như: Tân (vở Trước giờ tái ngũ), ông bố (vở Đường xuân), Đức (vở Chị Nhàn), Việt (vở Đôi mắt), thư ký (vở Bản danh sách điệp viên), Lê Huy (vở Tiền tuyến gọi), bác sĩ (vở Lửa hậu phương), Ngô Thì Nhậm (vở Ngô Thì Nhậm)... Trần Trí Trắc được khán giả, đồng nghiệp yêu mến.

Năm 1969, ông học đạo diễn tại Trường Nghệ thuật sân khấu Việt Nam. Sau khi tốt nghiệp, ông Trần Trí Trắc đã dàn dựng hàng chục vở với nhiều thể loại khác nhau như: Sóng, Lời ru tình đời (Câu lạc bộ Bạch Đằng, Hải Phòng), Đường xuân, Bài thơ nghĩa tình (Đoàn Ca Múa Kịch Hà Tây), Hoa rừng và thanh gươm (Đoàn Ca múa nhạc dân tộc Hòa Bình), Mục Liên Thanh Đề (Đoàn Chèo Hà Nội), Tùng lò gạch (Đoàn Chèo Tổng cục Hậu cần, Đoàn Chèo Hà Nội), Vượt vũ môn (Nhà hát Múa rối Trung ương)…

Không chỉ ở cương vị diễn viên, đạo diễn, PGS.TS Trần Trí Trắc còn tham gia sáng tác kịch bản sân khấu. Năm 23 tuổi, ông đã viết kịch bản đầu tay Trước giờ tái ngũ, được Đoàn Ca múa kịch Hà Tây dàn dựng và biểu diễn. Từ đó đến nay, ông đã sáng tác khoảng 30 kịch bản, đoạt 19 giải thưởng.

Nhiều kịch bản của ông đã được các nhà hát, các đoàn nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp dàn dựng như: Tổ quốc Việt Nam, Tiếng hát, Người đàn bà bất hạnh, Chuyện tình hậu chiến, Cõi thiêng huyền thoại, Băng đạn cuối cùng…

Trong đó, trích đoạn Tùng lò gạch (hay Nghịch đời) trong vở Người đàn bà bất hạnh do ông sáng tác kiêm đạo diễn đã trở thành mẫu mực về trích đoạn chèo hay về đề tài hiện đại, được nhiều nghệ sĩ biểu diễn, gắn với tên tuổi của danh hài Xuân Hinh và NSND Quốc Trượng, được đưa vào đào tạo vai mẫu cho các khóa đào tạo diễn viên Chèo của Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Vốn kinh nghiệm về diễn xuất, đạo diễn và tác giả kịch bản - đã trở thành hành trang giúp PGS.TS Trần Trí Trắc quyết tâm theo đuổi con đường trở thành nhà lý luận phê bình sân khấu.

PGS.TS Trần Trí Trắc có hơn 300 bài viết đăng trên các tạp chí chuyên ngành và 11 công trình nghiên cứu khoa học viết riêng.

Trong đó có 6 cuốn sách đoạt 8 giải thưởng như. Cuốn Cơ sở triết học, văn hóa học và mỹ học của chèo cổ đoạt giải A của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam năm 2012, giải A của Hội đồng lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương năm 2013 và Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2016. Cuốn Thi pháp chèo cổ đoạt giải A năm 2019 của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam. Cuốn Cơ sở văn hóa của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam đoạt giải B (không có giải A) của Hội đồng Lý luận phê bình văn học nghệ thuật Trung ương năm 2018. Cuốn Chèo cách mạng được trao giải B của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam năm 2020.

Gần đây nhất, PGS.TS Trần Trí Trắc đã xuất bản cuốn sách Tuồng, đoạt giải Khuyến khích năm 2023 và Kịch dân ca đoạt giải C của Hội đồng Lý luận phê bình văn học nghệ thuật Trung ương.

TS. NSND Triệu Trung Kiên, Giám đốc Nhà hát Cải lương Việt Nam - học trò của PGS.TS Trần Trí Trắc chia sẻ: "Tôi có nhiều duyên nợ với thầy. Khi dựng hai vở của thầy viết kịch bản là Linh khí trời NamNgười đi tìm minh chủ, thầy là người tận tình, nhiệt huyết và chu đáo, luôn hối thúc học trò, hướng dẫn như cách cha mẹ nâng đỡ con những bước đi chập chững đầu tiên. Tôi là một nghệ sĩ cải lương lại dấn thân vào con đường nghiên cứu khoa học, nhờ sự giúp đỡ của thầy đã bảo vệ thành công luận văn Thạc sĩ, Tiến sĩ''.

Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam lần thứ nhất: Lan toả ý chí, sức mạnh mềm văn hóa kinh doanh Việt ra thế giới

Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam lần thứ nhất: Lan toả ý chí, sức mạnh mềm văn hóa kinh doanh Việt ra thế giới

Chương trình Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam lần thứ nhất với chủ đề “Văn hóa kinh doanh Việt Nam và châu Âu, góc ...

Giữ hồn dân tộc qua đồ chơi truyền thống

Giữ hồn dân tộc qua đồ chơi truyền thống

Mỗi mùa Trung thu, làng Ông Hảo (xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên) lại nhộn nhịp không khí làm nghề. Nơi đây, ...

Phát triển mạng lưới cơ sở văn hóa quốc gia đồng bộ, hiện đại, bản sắc

Phát triển mạng lưới cơ sở văn hóa quốc gia đồng bộ, hiện đại, bản sắc

Phó Thủ tướng Lê Thành Long vừa ký Quyết định số 991/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao ...

Đọc sách khiến xa rời thực tế?

Đọc sách khiến xa rời thực tế?

Xã hội không khỏi hốt hoảng khi một người nổi tiếng phát ngôn trong cuộc thi nhan sắc cho rằng bản thân là người thực ...

Hội Sách Hà Nội lần thứ IX: Điểm hẹn văn hóa của các độc giả yêu sách tại Thủ đô

Hội Sách Hà Nội lần thứ IX: Điểm hẹn văn hóa của các độc giả yêu sách tại Thủ đô

Từ 27-29/9, UBND TP. Hà Nội - Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức Hội Sách Hà Nội lần thứ IX - năm 2024 ...

(theo Vietnamnet)

Đọc thêm

Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp chúc mừng Đại hội XII của Lào

Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp chúc mừng Đại hội XII của Lào

Phái đoàn Việt Nam bên cạnh UNESCO, Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp chúc mừng thành công của Đại hội lần thứ XII của Đảng Nhân dân Cách mạng ...
Tình hình Iran: Nhiều nước nâng cảnh báo, đóng cửa cơ quan ngoại giao

Tình hình Iran: Nhiều nước nâng cảnh báo, đóng cửa cơ quan ngoại giao

Trước tình hình an ninh bất ổn tại Iran, nhiều quốc gia đã liên tiếp đưa ra các biện pháp như nâng mức cảnh báo du lịch, kêu gọi công ...
Malaysia dừng nhiều dự án mua sắm quốc phòng

Malaysia dừng nhiều dự án mua sắm quốc phòng

Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Malaysia, ông Anwar Ibrahim tạm dừng quyết định về dự án mua sắm quốc phòng đang bị điều tra trong quân đội và ...
Giá vàng hôm nay 18/1/2026 khởi đầu tốt nhất lịch sử, rất khó để dự đoán điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Giá vàng hôm nay 18/1/2026 khởi đầu tốt nhất lịch sử, rất khó để dự đoán điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Giá vàng hôm nay 18/1/2026 đã hạ nhiệt, tuần tới có thể ổn hơn, nhưng đợt tăng giá vẫn chưa thể kết thúc bởi lý do này.
Bộ Ngoại giao đẩy mạnh tuyên truyền về Đại hội XIV của Đảng

Bộ Ngoại giao đẩy mạnh tuyên truyền về Đại hội XIV của Đảng

Các tổ chức đảng trực thuộc Đảng bộ Bộ Ngoại giao đã và đang triển khai nhiều hình thức tuyên truyền trước thềm Đại hội XIV của Đảng.
Đảo Phú Quý ở Lâm Đồng lọt top điểm đến hàng đầu Đông Nam Á

Đảo Phú Quý ở Lâm Đồng lọt top điểm đến hàng đầu Đông Nam Á

Phú Quý, hòn đảo mang vẻ đẹp điện ảnh, được Khaosod Thái Lan đưa vào danh sách 10 điểm đến yên tĩnh và nguyên sơ nhất Đông Nam Á.
Đảo Phú Quý ở Lâm Đồng lọt top điểm đến hàng đầu Đông Nam Á

Đảo Phú Quý ở Lâm Đồng lọt top điểm đến hàng đầu Đông Nam Á

Phú Quý, hòn đảo mang vẻ đẹp điện ảnh, được Khaosod Thái Lan đưa vào danh sách 10 điểm đến yên tĩnh và nguyên sơ nhất Đông Nam Á.
Cánh đồng hoa ly tại Hải Phòng khoe sắc, du khách thích thú đến tham quan, chụp ảnh

Cánh đồng hoa ly tại Hải Phòng khoe sắc, du khách thích thú đến tham quan, chụp ảnh

Cánh đồng hoa ly cách Hà Nội 70km đang vào mùa nở rộ, thu hút du khách từ nhiều nơi đến tham quan và chụp ảnh.
Những điểm dừng chân không thể bỏ qua khi du lịch Hồ Tràm

Những điểm dừng chân không thể bỏ qua khi du lịch Hồ Tràm

Không ồn ào như Vũng Tàu, Hồ Tràm mang một nét hoang sơ, mộc mạc nhưng vẫn đủ tiện nghi để du khách có thể tận hưởng trọn vẹn chuyến nghỉ ngơi ngắn ngày.
Những tuyến tàu đáng mong đợi nhất năm 2026

Những tuyến tàu đáng mong đợi nhất năm 2026

Năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm đặc biệt hấp dẫn của những chuyến tàu, vừa tiện lợi, vừa đầy trải nghiệm.
Khám phá Tây Ban Nha tuyệt sắc vào mùa Xuân

Khám phá Tây Ban Nha tuyệt sắc vào mùa Xuân

Mùa Xuân là một trong những thời điểm tuyệt vời nhất để khám phá Tây Ban Nha.
Thung lũng Pankisi - Viên ngọc phủ bụi định kiến

Thung lũng Pankisi - Viên ngọc phủ bụi định kiến

Hành trình đến thung lũng Pankisi thường bắt đầu bằng những lời nhắc nhở đầy lo lắng.
Một hành trình dài cùng Việt Nam

Một hành trình dài cùng Việt Nam

Thomas Bo Pedersen là một trong số ít người nước ngoài có mối gắn bó bền bỉ, sâu sắc với Việt Nam suốt hơn bốn thập kỷ.
Ra mắt sách ảnh ‘90 Gương mặt thân quen’ của nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Đạo

Ra mắt sách ảnh ‘90 Gương mặt thân quen’ của nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Đạo

Sáng 11/1, tại Hà Nội, tác phẩm sách ảnh ‘90 Gương mặt thân quen’ của nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Đạo đã chính thức ra mắt công chúng.
Phá vỡ 'lời nguyền' doanh thu cho dòng phim nghệ thuật

Phá vỡ 'lời nguyền' doanh thu cho dòng phim nghệ thuật

Những bộ phim nghệ thuật Việt như Song Lang, Quán Kỳ Nam… dù được ca ngợi về giá trị sáng tạo nhưng lại thường rơi vào tình trạng thất bại doanh thu phòng vé.
Tặng sách gieo chữ đón 2026 - Cánh cửa mở tới tương lai

Tặng sách gieo chữ đón 2026 - Cánh cửa mở tới tương lai

Nhà thơ, cây bút trẻ, bè bạn quốc tế cùng chuyến tàu yêu thương cùng lan tỏa thông điệp 'Tặng sách gieo chữ đón 2026 - Cánh cửa mở tới tương lai'.
Hành trình du học và tinh thần vượt lên của người trẻ Việt

Hành trình du học và tinh thần vượt lên của người trẻ Việt

Ngày 28/12, Công ty phát hành sách Fahasa đã tổ chức buổi giao lưu, ra mắt cuốn sách “Viết cho những ngày không dám khóc” của tác giả Huỳnh Tú Uyên.
Ra mắt ấn bản đặc biệt 'Kim Vân Kiều' với phần minh họa của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm

Ra mắt ấn bản đặc biệt 'Kim Vân Kiều' với phần minh họa của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm

NXB Nhã Nam vừa giới thiệu ấn bản đặc biệt 'Kim Vân Kiều' tới bạn đọc và giới nghiên cứu.
Lễ hội Chùa Hương 2026 hướng tới xây dựng một mùa lễ hội an toàn, văn minh, thân thiện, chất lượng cao

Lễ hội Chùa Hương 2026 hướng tới xây dựng một mùa lễ hội an toàn, văn minh, thân thiện, chất lượng cao

Lễ hội du lịch Chùa Hương năm 2026 được tổ chức trong bối cảnh từng bước hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới.
Bảo tàng Phở, nơi ký ức bát phở Việt tìm được chốn dừng chân

Bảo tàng Phở, nơi ký ức bát phở Việt tìm được chốn dừng chân

Có những món ăn không chỉ để no lòng, mà còn để nhớ. Với người Việt, Phở là ký ức chung mùi khói bếp sớm mai, tiếng rao quen nơi đầu ngõ, là bát nước ...
'Tết bản làng' rộn ràng tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam

'Tết bản làng' rộn ràng tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Chuỗi hoạt động văn hoá với chủ đề “Tết bản làng” tái hiện sinh động không gian đón Tết cổ truyền của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Quần thể Tam Chúc và Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long hướng đến di sản thế giới

Quần thể Tam Chúc và Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long hướng đến di sản thế giới

Ngày 14/1, tại Di tích quốc gia đặc biệt Quần thể Tam Chúc, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về xác lập ranh giới khu vực đề cử.
Bổ sung gần 1.000 tác phẩm độc bản cho kho di sản mỹ thuật quốc gia

Bổ sung gần 1.000 tác phẩm độc bản cho kho di sản mỹ thuật quốc gia

Ngày 12/1, tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Lễ tiếp nhận gần 1.000 tác phẩm mỹ thuật do Hội Mỹ thuật Việt Nam chuyển giao.
Lan tỏa bản sắc văn hóa Việt qua lăng kính họa sĩ trẻ

Lan tỏa bản sắc văn hóa Việt qua lăng kính họa sĩ trẻ

Triển lãm tranh “Chất Địa Phương” sẽ giới thiệu tới công chúng những góc nhìn sáng tạo, đương đại về bản sắc văn hóa Việt Nam qua lăng kính của các họa sĩ trẻ.
Phiên bản di động