Chuyên gia tâm lý học và an ninh mạng cảnh báo về thủ đoạn 'bắt cóc online'

Ngọc Hoàng
Tình trạng “bắt cóc online” ngày càng gia tăng tại Việt Nam, khi những kẻ lừa đảo sử dụng các thủ đoạn tinh vi để thao túng người trẻ và gia đình của họ.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Các vụ lừa đảo thường bắt đầu bằng việc kẻ gian giả mạo công an, cán bộ nhà nước hoặc các tổ chức đáng tin cậy. Nạn nhân bị thao túng phải tách bản thân khỏi gia đình và bạn bè, trong khi người thân bị lừa tin rằng con em mình đã bị bắt cóc, đôi khi bằng cả công nghệ deepfake giả giọng nói do AI tạo ra.

Chuyên gia tâm lý học và an ninh mạng cảnh báo về thủ đoạn 'bắt cóc online'
Từ trái qua phải: Tiến sĩ Katrina Philips, Tiến sĩ Jeff Nijsse, Tiến sĩ Sreenivas Tirumala, Tiến sĩ Joshua Dwight. (Nguồn: Đại học RMIT)
More from WVR
Nhiều điểm sáng trong hoạt động tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài năm 2025 Nhiều điểm sáng trong hoạt động tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài năm 2025

Kẻ lừa đảo tìm cách thao túng nạn nhân

Tiến sĩ Katrina Phillips, giảng viên cấp cao ngành Tâm lý học tại RMIT Việt Nam, cho biết dù các vụ lừa đảo có nhiều hình thức khác nhau, thường rơi vào hai nhóm chính: hứa hẹn mang lại lợi ích và giúp tránh hậu quả tiêu cực.

Tại Việt Nam, có một số trường hợp người trẻ bị thao túng vì họ không muốn làm cha mẹ thất vọng.

Ông giải thích: “Trong đa số trường hợp, kẻ lừa đảo không đưa ra yêu cầu ngay từ đầu. Thay vào đó, chúng giăng bẫy, tìm cách thu hút sự chú ý và khiến nạn nhân bắt đầu tương tác.

Chúng thường bắt đầu bằng cách tạo dựng niềm tin, giả danh các cơ quan có thẩm quyền hoặc công ty uy tín bằng cách sử dụng thông tin và logo bị đánh cắp.

Khi niềm tin được thiết lập, chúng tạo ra cảm giác cấp bách, cảnh báo nạn nhân rằng họ phải hành động ngay lập tức nếu không sẽ chịu hậu quả nghiêm trọng. Kẻ lừa đảo sau đó sẽ đưa ra một biện pháp để xử lý vấn đề, thực chất là giải quyết một tình huống không có thật.

Người trẻ là đối tượng bị nhắm đến

Các chuyên gia cho biết, người trẻ, đặc biệt là sinh viên mới ra trường hoặc đang trải qua những thay đổi lớn trong cuộc sống là nhóm dễ bị nhắm đến.

Kẻ gian sử dụng dữ liệu công khai, cơ sở dữ liệu bị rò rỉ và thông tin trên mạng xã hội để tìm kiếm những nạn nhân tiềm năng.

Một số nghiên cứu cho thấy, nếu một người từng là nạn nhân của lừa đảo trước đây, họ có khả năng bị nhắm đến lần nữa trong tương lai.

“Có quan niệm sai lầm rằng chỉ những người yếu thế mới bị nhắm đến. Thực tế, kẻ lừa đảo tìm kiếm những người dễ tiếp cận như am hiểu công nghệ, phụ thuộc tài chính vào gia đình hoặc bị cô lập về mặt cảm xúc”, ông Katrina Phillips nói.

Theo ông, những thay đổi trong hành vi như tự cô lập bất thường, lén lút trên mạng, hoặc bất ổn cảm xúc, có thể là dấu hiệu sớm cho thấy một người trẻ đang bị thao túng trên mạng.

Những vụ tấn công tinh vi, đa nền tảng

Các chuyên gia an ninh mạng tại Đại học RMIT cho biết, khía cạnh kỹ thuật của các vụ lừa đảo này cũng vô cùng phức tạp.

Tiến sĩ Jeff Nijsse, giảng viên cấp cao ngành Kỹ thuật phần mềm, cho rằng, tội phạm mạng sử dụng kỹ thuật xã hội, trang web giả mạo, phần mềm độc hại, thậm chí cả công cụ AI như phần mềm giả giọng nói để đánh lừa cả nạn nhân và gia đình họ.

“Chúng thường yêu cầu nạn nhân tự cách ly, sau đó sử dụng các cuộc gọi thông qua kết nối Internet (VoIP) để đe dọa pháp lý và yêu cầu cung cấp thông tin ngân hàng hoặc mã OTP”, Tiến sĩ Sreenivas Tirumala, giảng viên cấp cao ngành Công nghệ thông tin, bổ sung.

Tiến sĩ Joshua Dwight, Phó chủ nhiệm Bộ môn CNTT và Kỹ thuật phần mềm cho biết, hiện nay các nền tảng phổ biến ở Việt Nam như Facebook, Zalo, WhatsApp và Telegram thường được sử dụng trong các vụ lừa đảo này vì phạm vi tiếp cận rộng và tính năng mã hóa.

Ông giải thích: “WhatsApp đặc biệt có lợi cho kẻ lừa đảo vì rất khó truy vết. Nhưng thực tế là chúng sử dụng cả công nghệ cũ lẫn mới – từ deepfake đến tin nhắn SMS giả mạo. Điều này khiến kẻ lừa đảo có rất nhiều cách tiếp cận nạn nhân và thực hiện các tội nghiêm trọng hơn như tống tiền, bắt cóc và buôn người”.

Chuyên gia tâm lý học và an ninh mạng cảnh báo về thủ đoạn 'bắt cóc online'
Kẻ gian thường “săn mồi” dựa trên những thông tin trước đó. (Nguồn: Freepik)

Cần làm gì để phòng tránh?

Tiến sĩ Sreenivas Tirumala khuyến nghị một chiến lược kết hợp giữa nhận thức, phòng ngừa và xác minh dành cho gia đình và nhà trường:

Giáo dục và nâng cao hiểu biết cho học sinh, sinh viên: Nhận thức về an ninh mạng giúp phân biệt kẻ lừa đảo với người thật.

Hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân trực tuyến: Không nên công khai các thông tin như ngày sinh, số CMND/CCCD, số điện thoại, địa chỉ.

Xác minh mọi thông tin liên lạc: Luôn kiểm tra chéo các cuộc gọi, email, yêu cầu thông qua nguồn đáng tin cậy. Điều này sẽ giúp bạn có thêm thời gian xác minh xem người gọi có phải là người thật hay không.

Tạm dừng trước khi phản ứng: Không cơ quan chức năng chính thống nào gây áp lực buộc thực hiện hành động nào đó ngay lập tức mà không cho thời gian xác minh.

Trên cương vị chuyên gia tâm lý, Tiến sĩ Katrina Phillips nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo dựng mối quan hệ cởi mở và hỗ trợ con cái trong mỗi gia đình.

Ông nhấn mạnh: “Điều quan trọng phải đảm bảo rằng con cái chúng ta có thể đặt câu hỏi và tìm kiếm lời khuyên, thay vì giấu giếm chuyện đang xảy ra”.

Bộ GD&ĐT cảnh báo chiêu lừa đảo học sinh, sinh viên trên mạng

Bộ GD&ĐT cảnh báo chiêu lừa đảo học sinh, sinh viên trên mạng

Bộ GD&ĐT vừa có văn bản cảnh báo thủ đoạn tội phạm lợi dụng không gian mạng để dụ dỗ, lôi kéo học sinh, sinh ...

Đại lễ A80 – Niềm tự hào dân tộc và 'cú hích' đưa du lịch Hà Nội bứt phá

Đại lễ A80 – Niềm tự hào dân tộc và 'cú hích' đưa du lịch Hà Nội bứt phá

Đại lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9 là một dấu mốc trọng đại, được kỳ vọng sẽ thu hút đông đảo du khách ...

Cuộc thi 'Bản sắc': Cùng viết tiếp câu chuyện vẻ vang của dân tộc bằng ngôn ngữ thời đại số

Cuộc thi 'Bản sắc': Cùng viết tiếp câu chuyện vẻ vang của dân tộc bằng ngôn ngữ thời đại số

Ngày 15/8, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) phát động cuộc thi “Bản sắc” nhằm khuyến khích, vận động ...

Không gian văn hóa nghệ thuật giàu ý nghĩa ở Thủ đô Hà Nội

Không gian văn hóa nghệ thuật giàu ý nghĩa ở Thủ đô Hà Nội

Từ 15/8 đến 15/9, triển lãm ảnh “Một dải non sông” và giới thiệu sách ảnh “Biển của lòng người” được tổ chức tại Trung ...

Điểm chạm văn học quê nhà

Điểm chạm văn học quê nhà

Theo TS. Nguyễn Thị Thu Hiền - nhà khoa học lâm sàng/chuyên gia cao cấp về y sinh tại Bệnh viện Đại học Aalborg Đan ...

Đọc thêm

Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Thúc đẩy tinh thần đồng hành, đồng kiến tạo

Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Thúc đẩy tinh thần đồng hành, đồng kiến tạo

Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ trả lời phỏng vấn báo chí trước thềm chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch ...
Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ nhà Hội nghị toàn thể ICAPP lần thứ 14: Dấu ấn quan trọng của đối ngoại Đảng

Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ nhà Hội nghị toàn thể ICAPP lần thứ 14: Dấu ấn quan trọng của đối ngoại Đảng

Đảng Cộng sản Việt Nam đã chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Hội nghị toàn thể ICAPP lần thứ 14 vào năm 2028, với sự ủng hộ mạnh ...
ETRI và Busan thử nghiệm AI dự báo ngập đô thị trên dữ liệu thực tế

ETRI và Busan thử nghiệm AI dự báo ngập đô thị trên dữ liệu thực tế

Viện Nghiên cứu Điện tử và Viễn thông Hàn Quốc (ETRI) cho biết đang phối hợp với Thành phố Busan, Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Xây dựng Hàn Quốc (KICT).
Dự báo thời tiết hôm nay và ngày mai (7/11): Bắc Bộ đêm và sáng mưa rào, dông rải rác, cục bộ mưa to; các khu vực khác mưa vài nơi

Dự báo thời tiết hôm nay và ngày mai (7/11): Bắc Bộ đêm và sáng mưa rào, dông rải rác, cục bộ mưa to; các khu vực khác mưa vài nơi

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (7/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Stavian Hóa chất ghi dấu ấn hai năm liên tiếp tại bảng xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Stavian Hóa chất ghi dấu ấn hai năm liên tiếp tại bảng xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Tập đoàn Stavian tiếp tục khẳng định sự hiện diện tại các diễn đàn kinh tế và doanh nghiệp hàng đầu khu vực.
Đổi mới mô hình phát triển đô thị, tạo động lực tăng trưởng quốc gia

Đổi mới mô hình phát triển đô thị, tạo động lực tăng trưởng quốc gia

Ngày 6/11, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam ...
Nâng cấp mạng xã hội Phật giáo Butta, tạo đột phá công nghệ hoằng pháp số

Nâng cấp mạng xã hội Phật giáo Butta, tạo đột phá công nghệ hoằng pháp số

Mạng xã hội Phật giáo Butta vừa giới thiệu phiên bản nâng cấp toàn diện, bổ sung nhiều tiện ích phục vụ học tập, thực hành Phật pháp và kết nối cộng đồng.
Phụ nữ ASEAN tăng cường hợp tác, chung tay bảo vệ phụ nữ và trẻ em trong kỷ nguyên số

Phụ nữ ASEAN tăng cường hợp tác, chung tay bảo vệ phụ nữ và trẻ em trong kỷ nguyên số

Đại hội đồng lần thứ 22 Liên đoàn các Tổ chức Phụ nữ ASEAN (ACWO) diễn ra ngày 4/11 tại Hà Nội, tập trung thúc đẩy hợp tác khu vực.
WHO báo động tình trạng y tế khẩn cấp tại miền Bắc Ethiopia

WHO báo động tình trạng y tế khẩn cấp tại miền Bắc Ethiopia

WHO cảnh báo xung đột và các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái tại Ethiopia đang đẩy hệ thống y tế vốn mong manh đến bờ vực sụp đổ.
Nga tuyên bố đạt thỏa thuận với Ukraine về các sứ mệnh nhân đạo thường xuyên

Nga tuyên bố đạt thỏa thuận với Ukraine về các sứ mệnh nhân đạo thường xuyên

Nga tuyên bố đã đạt thỏa thuận với Ukraine về việc tổ chức các sứ mệnh nhân đạo thường xuyên tại thành phố Oleshky, vùng Kherson.
Việt Nam đăng cai Đại hội đồng Liên đoàn các Tổ chức Phụ nữ ASEAN

Việt Nam đăng cai Đại hội đồng Liên đoàn các Tổ chức Phụ nữ ASEAN

Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam đăng cai tổ chức cuộc họp Hội đồng Liên đoàn, Ban Lãnh đạo và Đại hội đồng Liên đoàn các Tổ chức Phụ nữ ASEAN năm 2026.
Tổng thư ký LHQ kêu gọi tăng vai trò của phụ nữ trong đàm phán hòa bình, nhấn mạnh 'bình đẳng không phải là một giấc mơ'

Tổng thư ký LHQ kêu gọi tăng vai trò của phụ nữ trong đàm phán hòa bình, nhấn mạnh 'bình đẳng không phải là một giấc mơ'

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi các chính phủ tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong đàm phán hòa bình.
Tình hình Nepal: UN Women ước tính 43.000 phụ nữ và trẻ em gái cần hỗ trợ khẩn cấp

Tình hình Nepal: UN Women ước tính 43.000 phụ nữ và trẻ em gái cần hỗ trợ khẩn cấp

Theo UN Women, khoảng 43.000 phụ nữ và trẻ em gái tại Nepal đang cần hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp sau trận lũ quét xảy ra tại nhiều khu vực của nước này ngày ...
Làn sóng xin quốc tịch Canada từ Mỹ tăng mạnh

Làn sóng xin quốc tịch Canada từ Mỹ tăng mạnh

Hồ sơ tồn đọng lên khoảng 120.000 khi hàng nghìn người Mỹ tìm cách chứng minh quyền được nhập quốc tịch Canada theo diện thừa kế quốc tịch.
Từ khủng hoảng di cư Tây Ban Nha, đi tìm lời giải cho bài toán bảo vệ những người dễ bị tổn thương

Từ khủng hoảng di cư Tây Ban Nha, đi tìm lời giải cho bài toán bảo vệ những người dễ bị tổn thương

Vấn đề di cư đã trở thành một trong những vấn đề nhân đạo và chính trị quan trọng nhất hiện nay.
Trao quyền cho phụ nữ: Tăng cường khả năng chống chịu của xã hội trước biến động

Trao quyền cho phụ nữ: Tăng cường khả năng chống chịu của xã hội trước biến động

Trong bối cảnh hiện nay, hợp tác quốc tế về thúc đẩy quyền năng của phụ nữ và phát triển bao trùm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Trung Quốc ra tuyên bố chung về khả năng tiếp cận AI tại Liên hợp quốc

Trung Quốc ra tuyên bố chung về khả năng tiếp cận AI tại Liên hợp quốc

Trung Quốc kêu gọi các bên tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thúc đẩy khả năng tiếp cận cho mọi người và hiện thực hóa đầy đủ các quyền con người.
Làng Tre (Đồng Nai) đón những người bạn đến từ Nhật Bản, lan tỏa yêu thương đến trẻ em mồ côi

Làng Tre (Đồng Nai) đón những người bạn đến từ Nhật Bản, lan tỏa yêu thương đến trẻ em mồ côi

105 trẻ em tại Trung tâm Nhân đạo Làng Tre (Đồng Nai) tham gia chương trình giao lưu, nhận nhu yếu phẩm và trải nghiệm văn hóa cùng đoàn Nhật Bản.
Toàn quyền thứ 31 của Canada, là ai?

Toàn quyền thứ 31 của Canada, là ai?

Thủ tướng Mark Carney vừa bổ nhiệm bà Louise Arbour - một luật sư song ngữ và cựu Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc - làm Toàn quyền thứ 31 của Canada.
Anh: Giải pháp mở cánh cửa hòa nhập cho người yếu thế

Anh: Giải pháp mở cánh cửa hòa nhập cho người yếu thế

Trong bối cảnh xã hội số phát triển nhanh, việc thiếu kết nối kỹ thuật số có thể đẩy những nhóm yếu thế ở Anh vào sự cô lập và mất cơ hội hòa nhập.
Những nội dung cơ bản của Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài

Những nội dung cơ bản của Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài

Lấy con người làm trung tâm, coi văn hóa, tri thức, sáng tạo và trách nhiệm quốc tế là nền tảng cốt lõi để xây dựng hình ảnh Việt Nam hiện đại, nhân văn...
Những 'bóng hồng' Việt Nam bảo vệ thành công danh hiệu vô địch bi sắt nữ thế giới

Những 'bóng hồng' Việt Nam bảo vệ thành công danh hiệu vô địch bi sắt nữ thế giới

Ngày 12/10, Đội tuyển nữ Việt Nam đã bảo vệ thành công danh hiệu vô địch bi sắt nữ thế giới sau chiến thắng áp đảo trước Thái Lan tại Pháp.
Các hoạt động tôn vinh phẩm giá và nâng cao đời sống người cao tuổi tại Iran

Các hoạt động tôn vinh phẩm giá và nâng cao đời sống người cao tuổi tại Iran

Từ 30/9-6/10, Iran tổ chức Tuần lễ Người cao tuổi quốc gia nhằm khuyến khích sự tham gia xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống cho thế hệ cao niên.
Đầu tư vào bình đẳng giới 'sinh lời' lớn cho nền kinh tế toàn cầu

Đầu tư vào bình đẳng giới 'sinh lời' lớn cho nền kinh tế toàn cầu

Thu hẹp khoảng cách giới có thể giúp hàng trăm triệu phụ nữ và trẻ em gái, đồng thời đóng góp thêm khoảng 1.500 tỷ USD GDP toàn cầu vào năm 2030.
Phiên bản di động