Chuyên gia tâm lý: Mùa thi, đừng đo lường năng lực và giá trị của học sinh bằng điểm số

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chia sẻ với Báo TG&VN, Thạc sĩ tâm lý Đinh Văn Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm giáo dục kỹ năng sống ATC, Giảng viên kỹ năng mềm cho rằng, đo lường năng lực và giá trị của học sinh ngày nay chỉ bằng điểm số, bằng cấp thôi là chưa đủ. Điểm số chỉ là điều kiện cần, để đủ phải xét đến các yếu tố về đạo đức, trách nhiệm, biết yêu thương...
Giáo dục
Thạc sĩ tâm lý Đinh Văn Thịnh cho rằng, đánh giá năng lực và giá trị của học sinh bằng điểm số, bằng cấp thôi là chưa đủ.

Câu chuyện áp lực học tập, áp lực thành tích của trẻ được bàn luận nhiều trên các diễn đàn giáo dục. Chúng ta cũng liên tục cải tiến giáo dục nhưng áp lực trên vai trẻ dường như không hề giảm đi. Có thể lý giải ra sao về điều này, theo anh?

Tuy đã cải tiến chương trình giáo dục cho học sinh, nhưng áp lực học tập, áp lực về thành tích vẫn cứ xoay vần, thậm chí, đã có nhiều câu chuyện buồn về áp lực học tập của học sinh trước và sau kỳ thi cử.

Trong cuộc sống, mỗi người sẽ có những mục tiêu quan trọng để thực hiện và giữ gìn, như mục tiêu về sức khỏe, gia đình, học tập, công việc, tài chính, tình bạn…

Những mục tiêu này phải thực hiện thế nào, khi mà một trong số ấy bị trục trặc? Ví dụ, sức khỏe không tốt sẽ kéo theo việc không thể thực hiện các mục tiêu hoặc chuyện này ảnh hưởng đến tinh thần. Từ đó, các em suy nghĩ, lo lắng, sức khỏe sẽ ảnh hưởng, các mục tiêu khác cũng rất khó để có thể thực hiện tốt.

Việc học sinh áp lực trong học tập hay áp lực về thành tích có thể nhiều lý do. Nếu học sinh không cân bằng được các mục tiêu quan trọng như kể trên, không biết cách sắp xếp thời gian, lên kế hoạch học tập, phương pháp học chưa hiệu quả, sử dụng công nghệ và mạng xã hội làm mất thời gian, từ đó ảnh hưởng đến học tập.

Theo tôi, không phải cứ cải tiến, giảm các chương trình học thì học sinh sẽ bớt áp lực, điều này chỉ một phần. Nếu giảm và cải tiến, học sinh dùng thời gian trống ấy để thực hiện các mục tiêu quan trọng thì rất tốt, nhưng nhiều em cũng sẽ có những lựa chọn chơi, giải trí nhiều hơn, chơi game, lướt mạng xã hội…

Như thế, rõ ràng áp lực vẫn cứ chồng chất áp lực. Quan trọng là học sinh phải biết cân bằng lại các giá trị và mục tiêu sống quan trọng.

Phải chăng áp lực thành tích càng lớn hơn mỗi mùa tuyển sinh đang đẩy phụ huynh, học sinh và cả giáo viên vào cuộc "chạy đua" khốc liệt?

Thành tích cũng là một phần thưởng dành cho những ai biết cố gắng và phấn đấu học tập tốt. Nhưng chúng ta cũng biết, năng lực học tập, ước mơ của mỗi học sinh là khác nhau. Không thể nào "đồng phục" các em, bắt ép mỗi em sẽ trở thành kim cương hay trở thành viên ngọc "không tì vết".

Hãy để các em được phát triển tự nhiên, trở thành một điều gì đó rất bình thường cũng rất đẹp và quý giá.

Do vậy, theo tôi, áp lực thành tích sẽ giảm nếu nhà giáo dục, phụ huynh và học sinh am hiểu và thông cảm cho nhau. Tạo cơ hội để phụ huynh và học sinh trải nghiệm thực tế ở các doanh nghiệp, để nhận biết mong muốn về nhân sự của nhà tuyển dụng.

Từ đó, họ biết cách trau dồi các khía cạnh quan trọng khác để đáp ứng nhu cầu việc làm thay vì chú trọng vào thành tích thái quá, chỉ nằm ở những tờ giấy, bằng khen.

Theo ông, đo lường năng lực và giá trị của một bạn trẻ bằng điểm số, bằng thành tích sẽ để lại những hệ lụy gì?

Đo lường năng lực và giá trị của học sinh ngày nay chỉ bằng điểm số, bằng cấp thôi là chưa đủ. Thực tế, điểm số chỉ là điều kiện cần, để đủ phải xét đến các yếu tố về đạo đức, trách nhiệm, biết yêu thương và sống vì mọi người, cộng đồng, biết giải quyết các vấn đề, làm chủ cảm xúc, ứng xử…

Nếu chỉ đánh giá qua mặt điểm số, các em sẽ trau dồi phương diện này nhiều, hẳn là khía cạnh khác các em sẽ ít quan tâm. Như thế sẽ làm các em gặp tình trạng “ảo tưởng sức mạnh” khi điểm cao là giỏi hết. Điều này sẽ làm các em khó thích nghi khi ra ngoài xã hội làm việc và chung sống.

Nói như vậy tức là rất cần giáo dục kỹ năng cho trẻ. Nhưng bản lĩnh của một đứa trẻ không chỉ được rèn bằng vài buổi học kỹ năng sống trên lớp mà phải được thực hành hằng ngày ở đời sống xã hội. Ông có nghĩ như vậy?

Đúng vậy, kỹ năng sống không chỉ được nghe giảng trên lớp, học vài buổi, vài khóa là có được. Kỹ năng phải được trau dồi và rèn luyện thực hành, được hình thành từ chính các hoạt động, thói quen hằng ngày.

Muốn giao tiếp giỏi, học sinh sẽ phải tiếp xúc nhiều với người khác, tập chủ động bắt chuyện, làm quen… Muốn nâng cao kỹ năng tự lập thì các em sẽ phải thực hành mỗi ngày các hoạt động như tự gấp chăn màn, ngăn nắp góc học tập, biết nấu ăn đơn giản…

Trên lớp đã có thầy cô giáo, ở nhà có cha mẹ đồng hành và ý thức tự giác rèn luyện của trẻ thì trẻ sẽ có được những kỹ năng sống hữu ích cho bản thân. Theo tôi, đó là hành trang ý nghĩa cho các em ở hiện tại và tương lai sau này.

Nhiều bạn trẻ đang học để thi, học để lấy thành tích, học theo nguyện vọng của cha mẹ và theo đánh giá của xã hội, thậm chí học vì dễ xin việc, “việc nhẹ lương cao”. Theo anh, cần những giải pháp nào để không còn những chuyện buồn sau mỗi mùa thi và trách nhiệm của gia đình đến đâu trong chuyện này?

Cần có sự phối hợp đồng bộ từ phía nhà trường, học sinh và gia đình. Nhà trường cần làm rõ việc học tập tốt là một điều đáng khen ngợi, nhưng chú trọng quá vào việc phải học thật nhiều chỉ để có điểm cao, thành tích hơn người là một điều đáng lo ngại.

Không chỉ là điểm số mà nhà trường cần cho các em biết những mục tiêu quan trọng khác trong cuộc đời cũng không kém phần quan trọng như học tập.

"Không thể nào 'đồng phục' các em, bắt ép mỗi em sẽ trở thành kim cương hay trở thành viên ngọc không tì vết. Hãy để các em là một điều gì đó rất bình thường như cỏ cây, một mảng xanh không thể thiếu trong hành tinh này cũng rất rất đẹp và quý giá".

Đồng thời, nhà trường cần kết nối với doanh nghiệp, tạo cơ hội cho học sinh tiếp xúc doanh nghiệp để trò chuyện về những mong muốn, những tiêu chí cần có của nhân sự ngày nay. Cụ thể, để biết điểm số có thật sự quan trọng với các doanh nghiệp không, hay là thành tích, thái độ hay trình độ, cái nào cần hơn?

Nhà trường cũng cần trang bị cho các em kỹ năng về giải toả áp lực bản thân, kỹ năng lên kế hoạch học tập, xác lập mục tiêu trong cuộc sống, kỹ năng về quản lý cảm xúc.

Về phía gia đình, theo tôi, cần hiểu về năng lực học tập và thế mạnh của con, tránh trường hợp kỳ vọng quá cao vào con mình, để rồi từ chính sự kỳ vọng quá lớn đó là áp lực đè nặng trên đôi vai các em. Thay vì làm con áp lực thì cha mẹ cần động viên và tạo động lực cho con, đồng hành là bước đi cùng nhau, cùng con chia sẻ và giải quyết các khó khăn trong hành trình lớn lên của con.

Các em học sinh khi có khó khăn và áp lực phải tìm cách để chia sẻ cho thầy cô, bạn bè và gia đình của mình, trang bị thêm nhiều kỹ năng sống, cần lên kế hoạch, thời gian biểu, giải trí phù hợp để có một tinh thần tốt. Đặc biệt, các em cần tập cách nhận định các vấn đề, tập nắm bắt suy nghĩ cho người khác, tránh việc tự hủy hoại bản thân mình khi có áp lực.

Xin cảm ơn anh!

Đại biểu Quốc hội: 'Bình đẳng không phải là cố gắng để ngang tài ngang sức'

Đại biểu Quốc hội: 'Bình đẳng không phải là cố gắng để ngang tài ngang sức'

Bình đẳng không phải là cố gắng để ngang tài ngang sức, mà đảm bảo vai trò, cơ hội phát triển và được thụ hưởng ...

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Phụ huynh có giật mình tự hỏi 'mình đã đúng trong cách giáo dục con'?

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Phụ huynh có giật mình tự hỏi 'mình đã đúng trong cách giáo dục con'?

Thời gian qua, xảy ra những câu chuyện buồn liên quan đến trẻ trầm cảm, tự tử vì những áp lực khác nhau, có lẽ ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Lịch cúp điện hôm nay tại Bến Tre ngày 9/2/2023

Lịch cúp điện hôm nay tại Bến Tre ngày 9/2/2023

Baoquocte.vn. Thông tin lịch cúp điện tại Bến Tre theo từng khu vực được cập nhật mới nhất từ Điện lực Bến Tre ngày 9/2/2023.
Cập nhật tin động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria: Hơn 9.600 người thiệt mạng, lực lượng cứu hộ 'chạy đua với tử thần' giữa giá lạnh

Cập nhật tin động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria: Hơn 9.600 người thiệt mạng, lực lượng cứu hộ 'chạy đua với tử thần' giữa giá lạnh

Baoquocte.vn. Số nạn nhân thiệt mạng tại do trận động đất ở Thổ Nhĩ kỳ là hơn 7.100 và ở Syria là hơn 2.500 người.
Trung Quốc đòi khinh khí cầu bị bắn hạ

Trung Quốc đòi khinh khí cầu bị bắn hạ

Baoquocte.vn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nói: "Khinh khí cầu không thuộc về Mỹ. Nó thuộc về Trung Quốc".
Trải nghiệm văn hoá Nhật Bản cùng nhóm sinh viên tại Hà Nội

Trải nghiệm văn hoá Nhật Bản cùng nhóm sinh viên tại Hà Nội

Baoquocte.vn. Dự án truyền thông văn hoá về nghệ thuật gấp giấy Origami vừa được nhóm sinh viên năm cuối của Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức tại ...
Điều gì sẽ xảy ra khi một tập đoàn ở Qatar cùng sở hữu Man Utd và PSG?

Điều gì sẽ xảy ra khi một tập đoàn ở Qatar cùng sở hữu Man Utd và PSG?

Baoquocte.vn. Một số hệ quả khó lường sẽ xảy đến nếu tập đoàn Qatar cùng lúc sở hữu Man Utd và PSG, khi thành công mua lại thương vụ "Quỷ ...
Trung Quốc tuyên bố 'kiên quyết' sau Thông điệp liên bang Mỹ 2023

Trung Quốc tuyên bố 'kiên quyết' sau Thông điệp liên bang Mỹ 2023

Baoquocte.vn. Bắc Kinh hối thúc Washington hợp tác để đưa quan hệ Mỹ-Trung Quốc trở lại lộ trình phát triển lành mạnh và ổn định.
Ronaldo và nhiều cầu thủ ủng hộ nạn nhân trận động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ

Ronaldo và nhiều cầu thủ ủng hộ nạn nhân trận động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ

Baoquocte.vn. Cristiano Ronaldo cùng nhiều ngôi sao bóng đá của thế giới đã tham gia ủng hộ các nạn nhân trong vụ động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Không khí lạnh tấn công vùng Đông Bắc nước Mỹ

Không khí lạnh tấn công vùng Đông Bắc nước Mỹ

Baoquocte.vn. Không khí lạnh từ Bắc cực tràn xuống khiến vùng Đông Bắc Mỹ ghi nhận mức nhiệt độ thấp kỷ lục chưa từng có.
Chăm sóc sức khỏe trong thời tiết mưa phùn, nồm ẩm thế nào cho đúng?

Chăm sóc sức khỏe trong thời tiết mưa phùn, nồm ẩm thế nào cho đúng?

Baoquocte.vn. Thời tiết mưa phùn, nồm ẩm khiến bạn dễ dàng nhiễm lạnh, nhiễm khuẩn và mắc cúm hơn. Sau đây là một số mẹo chăm sóc sức khỏe hữu ích mà bạn cần phải biết ...
Quay cuồng giữa khủng hoảng nhân khẩu học, thanh niên Trung Quốc vẫn chọn sự nghiệp thay vì kết hôn, sinh con

Quay cuồng giữa khủng hoảng nhân khẩu học, thanh niên Trung Quốc vẫn chọn sự nghiệp thay vì kết hôn, sinh con

Baoquocte.vn. Theo một cuộc khảo sát được công bố vào tháng 1/2023, hầu hết sinh viên đại học ở Trung Quốc không còn nghĩ kết hôn là điều cần thiết trong cuộc sống
Thời tiết Hà Nội 3 ngày tới: Trời nhiều mây, có mưa rào

Thời tiết Hà Nội 3 ngày tới: Trời nhiều mây, có mưa rào

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Hà Nội 3 ngày tới, trời nhiều mây, có mưa rào vào buổi đêm và sáng sớm. Trời lạnh, nhiệt độ thấp nhất dao động từ 20-22 độ.
Những cải cách chính sách tiền lương Quân đội mới nhất

Những cải cách chính sách tiền lương Quân đội mới nhất

Baoquocte.vn. Tiền lương của Quân đội sẽ được xây dựng theo chức vụ, chức danh và cấp bậc quân hàm phù hợp với Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.
Chìa khóa để Australia củng cố hệ thống y tế

Chìa khóa để Australia củng cố hệ thống y tế

Baoquocte.vn. Đại diện Bộ Y tế Australia đưa ra giải pháp để củng cố hệ thống y tế là thu hút thêm các bác sĩ nước ngoài.
Dấu hiệu nhận biết và phòng tránh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên ở trẻ em

Dấu hiệu nhận biết và phòng tránh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên ở trẻ em

Baoquocte.vn. Bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên ở trẻ em thường xảy ra vào thời điểm giao mùa, độ ẩm trong không khí giảm thấp.
Điểm danh 3 nhóm bệnh dễ bùng phát mùa nồm ẩm

Điểm danh 3 nhóm bệnh dễ bùng phát mùa nồm ẩm

Baoquocte.vn. Thời tiết mưa phùn và nồm ẩm những ngày qua tại miền Bắc không chỉ gây khó chịu mà còn là nguyên nhân làm gia tăng nhiều bệnh lý.
Công bố lệnh của Quyền Chủ tịch nước về Luật Khám, chữa bệnh mới

Công bố lệnh của Quyền Chủ tịch nước về Luật Khám, chữa bệnh mới

Baoquocte.vn. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, dự kiến trong quý 1 hoặc quý 2, bộ sẽ ban hành thông tư về giá khám bệnh, chữa bệnh theo yêu cầu.
Cách ăn trứng để giảm 60% nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Cách ăn trứng để giảm 60% nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Baoquocte.vn. Dựa trên dữ liệu của 3.000 người ở Hy Lạp, cho thấy, ăn từ 1 tới 3 quả trứng mỗi tuần có thể giảm 60% nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
WHO: Covid-19 gây ra khủng hoảng y tế cộng đồng đáng lo ngại

WHO: Covid-19 gây ra khủng hoảng y tế cộng đồng đáng lo ngại

Baoquocte.vn. Ngày 30/1, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tiếp tục đánh giá đại dịch Covid-19 vẫn là tình trạng y tế khẩn cấp gây lo ngại trên toàn cầu (PHEIC).
Vietlott 8/2, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 8/2/2023. xổ số Mega 645

Vietlott 8/2, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 8/2/2023. xổ số Mega 645

Baoquocte.vn. Vietlott 8/2 - Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 8/2/2023 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội.
XSMT 8/2, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 8/2/2023. SXMT 8/2/2023

XSMT 8/2, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 8/2/2023. SXMT 8/2/2023

Baoquocte.vn. XSMT 8/2. trực tiếp xổ số miền Trung 8/2/2023. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số hôm nay 8/2/2023. xổ số miền Trung thứ 4. SXMT 8/2
XSMN 8/2, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 8/2/2023. xổ số hôm nay 8/2/2023

XSMN 8/2, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 8/2/2023. xổ số hôm nay 8/2/2023

Baoquocte.vn. XSMN 8/2 - xổ số hôm nay 8/2. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 4 ngày 8/2/2023. XSMN thứ 4. xổ số miền Nam ngày 8 tháng 2. SXMN 8/2.
XSMB 8/2, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 8/2/2023. dự đoán XSMB 8/2/2023

XSMB 8/2, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 8/2/2023. dự đoán XSMB 8/2/2023

Baoquocte.vn. XSMB 8/2 - trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay 8/2/2023. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay ngày 8 tháng 2. xổ số hôm nay 8/2. SXMB
Vietlott 7/2, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 7/2/2023. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 7/2, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 7/2/2023. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 7/2 - Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 7/2/2023 từ trường quay tầng 19, số 23 Lạc Trung, Hà Nội. Vietlott Power 655 hôm nay.
XSMB 7/2, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 7/2/2023. dự đoán XSMB 7/2/2023

XSMB 7/2, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 7/2/2023. dự đoán XSMB 7/2/2023

Baoquocte.vn. XSMB 7/2 - Trực tiếp xổ số miền Bắc 7/2/2023. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số hôm nay 7/2. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 3. SXMB 7/2
Phiên bản di động