Chuyên gia tâm lý: Mùa thi, đừng đo lường năng lực và giá trị của học sinh bằng điểm số

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chia sẻ với Báo TG&VN, Thạc sĩ tâm lý Đinh Văn Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm giáo dục kỹ năng sống ATC, Giảng viên kỹ năng mềm cho rằng, đo lường năng lực và giá trị của học sinh ngày nay chỉ bằng điểm số, bằng cấp thôi là chưa đủ. Điểm số chỉ là điều kiện cần, để đủ phải xét đến các yếu tố về đạo đức, trách nhiệm, biết yêu thương...
Giáo dục
Thạc sĩ tâm lý Đinh Văn Thịnh cho rằng, đánh giá năng lực và giá trị của học sinh bằng điểm số, bằng cấp thôi là chưa đủ.

Câu chuyện áp lực học tập, áp lực thành tích của trẻ được bàn luận nhiều trên các diễn đàn giáo dục. Chúng ta cũng liên tục cải tiến giáo dục nhưng áp lực trên vai trẻ dường như không hề giảm đi. Có thể lý giải ra sao về điều này, theo anh?

Tuy đã cải tiến chương trình giáo dục cho học sinh, nhưng áp lực học tập, áp lực về thành tích vẫn cứ xoay vần, thậm chí, đã có nhiều câu chuyện buồn về áp lực học tập của học sinh trước và sau kỳ thi cử.

Trong cuộc sống, mỗi người sẽ có những mục tiêu quan trọng để thực hiện và giữ gìn, như mục tiêu về sức khỏe, gia đình, học tập, công việc, tài chính, tình bạn…

Những mục tiêu này phải thực hiện thế nào, khi mà một trong số ấy bị trục trặc? Ví dụ, sức khỏe không tốt sẽ kéo theo việc không thể thực hiện các mục tiêu hoặc chuyện này ảnh hưởng đến tinh thần. Từ đó, các em suy nghĩ, lo lắng, sức khỏe sẽ ảnh hưởng, các mục tiêu khác cũng rất khó để có thể thực hiện tốt.

Việc học sinh áp lực trong học tập hay áp lực về thành tích có thể nhiều lý do. Nếu học sinh không cân bằng được các mục tiêu quan trọng như kể trên, không biết cách sắp xếp thời gian, lên kế hoạch học tập, phương pháp học chưa hiệu quả, sử dụng công nghệ và mạng xã hội làm mất thời gian, từ đó ảnh hưởng đến học tập.

Theo tôi, không phải cứ cải tiến, giảm các chương trình học thì học sinh sẽ bớt áp lực, điều này chỉ một phần. Nếu giảm và cải tiến, học sinh dùng thời gian trống ấy để thực hiện các mục tiêu quan trọng thì rất tốt, nhưng nhiều em cũng sẽ có những lựa chọn chơi, giải trí nhiều hơn, chơi game, lướt mạng xã hội…

Như thế, rõ ràng áp lực vẫn cứ chồng chất áp lực. Quan trọng là học sinh phải biết cân bằng lại các giá trị và mục tiêu sống quan trọng.

Phải chăng áp lực thành tích càng lớn hơn mỗi mùa tuyển sinh đang đẩy phụ huynh, học sinh và cả giáo viên vào cuộc "chạy đua" khốc liệt?

Thành tích cũng là một phần thưởng dành cho những ai biết cố gắng và phấn đấu học tập tốt. Nhưng chúng ta cũng biết, năng lực học tập, ước mơ của mỗi học sinh là khác nhau. Không thể nào "đồng phục" các em, bắt ép mỗi em sẽ trở thành kim cương hay trở thành viên ngọc "không tì vết".

Hãy để các em được phát triển tự nhiên, trở thành một điều gì đó rất bình thường cũng rất đẹp và quý giá.

Do vậy, theo tôi, áp lực thành tích sẽ giảm nếu nhà giáo dục, phụ huynh và học sinh am hiểu và thông cảm cho nhau. Tạo cơ hội để phụ huynh và học sinh trải nghiệm thực tế ở các doanh nghiệp, để nhận biết mong muốn về nhân sự của nhà tuyển dụng.

Từ đó, họ biết cách trau dồi các khía cạnh quan trọng khác để đáp ứng nhu cầu việc làm thay vì chú trọng vào thành tích thái quá, chỉ nằm ở những tờ giấy, bằng khen.

Theo ông, đo lường năng lực và giá trị của một bạn trẻ bằng điểm số, bằng thành tích sẽ để lại những hệ lụy gì?

Đo lường năng lực và giá trị của học sinh ngày nay chỉ bằng điểm số, bằng cấp thôi là chưa đủ. Thực tế, điểm số chỉ là điều kiện cần, để đủ phải xét đến các yếu tố về đạo đức, trách nhiệm, biết yêu thương và sống vì mọi người, cộng đồng, biết giải quyết các vấn đề, làm chủ cảm xúc, ứng xử…

Nếu chỉ đánh giá qua mặt điểm số, các em sẽ trau dồi phương diện này nhiều, hẳn là khía cạnh khác các em sẽ ít quan tâm. Như thế sẽ làm các em gặp tình trạng “ảo tưởng sức mạnh” khi điểm cao là giỏi hết. Điều này sẽ làm các em khó thích nghi khi ra ngoài xã hội làm việc và chung sống.

Nói như vậy tức là rất cần giáo dục kỹ năng cho trẻ. Nhưng bản lĩnh của một đứa trẻ không chỉ được rèn bằng vài buổi học kỹ năng sống trên lớp mà phải được thực hành hằng ngày ở đời sống xã hội. Ông có nghĩ như vậy?

Đúng vậy, kỹ năng sống không chỉ được nghe giảng trên lớp, học vài buổi, vài khóa là có được. Kỹ năng phải được trau dồi và rèn luyện thực hành, được hình thành từ chính các hoạt động, thói quen hằng ngày.

Muốn giao tiếp giỏi, học sinh sẽ phải tiếp xúc nhiều với người khác, tập chủ động bắt chuyện, làm quen… Muốn nâng cao kỹ năng tự lập thì các em sẽ phải thực hành mỗi ngày các hoạt động như tự gấp chăn màn, ngăn nắp góc học tập, biết nấu ăn đơn giản…

Trên lớp đã có thầy cô giáo, ở nhà có cha mẹ đồng hành và ý thức tự giác rèn luyện của trẻ thì trẻ sẽ có được những kỹ năng sống hữu ích cho bản thân. Theo tôi, đó là hành trang ý nghĩa cho các em ở hiện tại và tương lai sau này.

Nhiều bạn trẻ đang học để thi, học để lấy thành tích, học theo nguyện vọng của cha mẹ và theo đánh giá của xã hội, thậm chí học vì dễ xin việc, “việc nhẹ lương cao”. Theo anh, cần những giải pháp nào để không còn những chuyện buồn sau mỗi mùa thi và trách nhiệm của gia đình đến đâu trong chuyện này?

Cần có sự phối hợp đồng bộ từ phía nhà trường, học sinh và gia đình. Nhà trường cần làm rõ việc học tập tốt là một điều đáng khen ngợi, nhưng chú trọng quá vào việc phải học thật nhiều chỉ để có điểm cao, thành tích hơn người là một điều đáng lo ngại.

Không chỉ là điểm số mà nhà trường cần cho các em biết những mục tiêu quan trọng khác trong cuộc đời cũng không kém phần quan trọng như học tập.

"Không thể nào 'đồng phục' các em, bắt ép mỗi em sẽ trở thành kim cương hay trở thành viên ngọc không tì vết. Hãy để các em là một điều gì đó rất bình thường như cỏ cây, một mảng xanh không thể thiếu trong hành tinh này cũng rất rất đẹp và quý giá".

Đồng thời, nhà trường cần kết nối với doanh nghiệp, tạo cơ hội cho học sinh tiếp xúc doanh nghiệp để trò chuyện về những mong muốn, những tiêu chí cần có của nhân sự ngày nay. Cụ thể, để biết điểm số có thật sự quan trọng với các doanh nghiệp không, hay là thành tích, thái độ hay trình độ, cái nào cần hơn?

Nhà trường cũng cần trang bị cho các em kỹ năng về giải toả áp lực bản thân, kỹ năng lên kế hoạch học tập, xác lập mục tiêu trong cuộc sống, kỹ năng về quản lý cảm xúc.

Về phía gia đình, theo tôi, cần hiểu về năng lực học tập và thế mạnh của con, tránh trường hợp kỳ vọng quá cao vào con mình, để rồi từ chính sự kỳ vọng quá lớn đó là áp lực đè nặng trên đôi vai các em. Thay vì làm con áp lực thì cha mẹ cần động viên và tạo động lực cho con, đồng hành là bước đi cùng nhau, cùng con chia sẻ và giải quyết các khó khăn trong hành trình lớn lên của con.

Các em học sinh khi có khó khăn và áp lực phải tìm cách để chia sẻ cho thầy cô, bạn bè và gia đình của mình, trang bị thêm nhiều kỹ năng sống, cần lên kế hoạch, thời gian biểu, giải trí phù hợp để có một tinh thần tốt. Đặc biệt, các em cần tập cách nhận định các vấn đề, tập nắm bắt suy nghĩ cho người khác, tránh việc tự hủy hoại bản thân mình khi có áp lực.

Xin cảm ơn anh!

Đại biểu Quốc hội: 'Bình đẳng không phải là cố gắng để ngang tài ngang sức'

Đại biểu Quốc hội: 'Bình đẳng không phải là cố gắng để ngang tài ngang sức'

Bình đẳng không phải là cố gắng để ngang tài ngang sức, mà đảm bảo vai trò, cơ hội phát triển và được thụ hưởng ...

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Phụ huynh có giật mình tự hỏi 'mình đã đúng trong cách giáo dục con'?

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Phụ huynh có giật mình tự hỏi 'mình đã đúng trong cách giáo dục con'?

Thời gian qua, xảy ra những câu chuyện buồn liên quan đến trẻ trầm cảm, tự tử vì những áp lực khác nhau, có lẽ ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Phái đoàn Việt Nam tại New York tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với sàn giao dịch chứng khoán điện tử Nasdaq

Phái đoàn Việt Nam tại New York tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với sàn giao dịch chứng khoán điện tử Nasdaq

Baoquocte.vn. Đại sứ Đặng Hoàng Giang đề nghị Nasdaq giới thiệu các nhà đầu tư Hoa Kỳ có uy tín, kinh nghiệm trong các lĩnh vực ông nghệ thông tin, năng ...
Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Baoquocte.vn. Hồi 7h ngày 10/8, vị trí tâm bão số 2 trên vùng biển phía Đông đảo Hải Nam (Trung Quốc), cách Móng Cái 480km về phía Đông Đông Nam.
Cuba khống chế thành công đám cháy kho chứa dầu

Cuba khống chế thành công đám cháy kho chứa dầu

Baoquocte.vn. Vụ cháy kho chứa dầu lớn nhất Cuba ở Vịnh Matanzas đã cơ bản được khống chế sau 5 ngày lực lượng cứu hỏa vật lộn với ngọn lửa.
Nổ lớn tại sân bay quân sự ở Crimea, Nga điều tra nguyên nhân, Ukraine nói 'có thể do cuộc tấn công kiểu du kích'

Nổ lớn tại sân bay quân sự ở Crimea, Nga điều tra nguyên nhân, Ukraine nói 'có thể do cuộc tấn công kiểu du kích'

Baoquocte.vn. Ngày 9/8, nhân chứng cho biết đã nghe thấy ít nhất 12 tiếng nổ từ phía căn cứ không quân Saki, gần Novofyodorovka trên bán đảo Crimea.
Samsung chuẩn bị rót hàng tỷ USD, Việt Nam hứa hẹn là 'bến đỗ' mới của ngành công nghiệp bán dẫn

Samsung chuẩn bị rót hàng tỷ USD, Việt Nam hứa hẹn là 'bến đỗ' mới của ngành công nghiệp bán dẫn

Baoquocte.vn. Việc Samsung sắp sản xuất các linh kiện bán dẫn tại Việt Nam đang làm 'bùng' lên hy vọng rằng, Việt Nam sẽ trở thành 'bến đỗ' mới của ngành ...
Lạm phát cao kỷ lục 22 năm, Ngân hàng Trung ương Mexico sẽ 'nối gót' Fed?

Lạm phát cao kỷ lục 22 năm, Ngân hàng Trung ương Mexico sẽ 'nối gót' Fed?

Baoquocte.vn. Ngày 9/8, Viện Thống kê và địa lý quốc gia Mexico công bố, trong tháng 7/2022, CPI của nước này đã tăng 8,15% so với cùng kỳ năm ngoái.
Mưa lũ ở Hàn Quốc: 16 người thiệt mạng và mất tích, thủ đô Seoul ngập sâu trong nước

Mưa lũ ở Hàn Quốc: 16 người thiệt mạng và mất tích, thủ đô Seoul ngập sâu trong nước

Baoquocte.vn. 16 người thiệt mạng hoặc mất tích và hơn 2.600 nhà cửa ngập trong mưa lũ do trận mưa lớn kỷ lục xảy ra tại Seoul và một số nơi ...
5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ đã đạt được bản dự thảo xác định các bước để quay trở lại việc tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân Iran ban đầu năm ...
Giá cà phê hôm nay 10/8: Tiếp tục xu hướng tăng, robusta tăng mạnh; Cầu cà phê tại thị trường Nga, Ukraine giảm mạnh

Giá cà phê hôm nay 10/8: Tiếp tục xu hướng tăng, robusta tăng mạnh; Cầu cà phê tại thị trường Nga, Ukraine giảm mạnh

Baoquocte.vn. Giá cà phê trên cả 2 sàn được hưởng lợi, bởi diễn biến của đồng USD trên thị trường.
Serena Williams dần từ giã sự nghiệp thi đấu, dành thời gian cho gia đình

Serena Williams dần từ giã sự nghiệp thi đấu, dành thời gian cho gia đình

Baoquocte.vn. Tay vợt huyền thoại Serena Williams bất ngờ tuyên bố sẽ giã từ sự nghiệp quần vợt để chuẩn bị cho việc sinh con ở tuổi 40.
Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Baoquocte.vn. Hồi 7h ngày 10/8, vị trí tâm bão số 2 trên vùng biển phía Đông đảo Hải Nam (Trung Quốc), cách Móng Cái 480km về phía Đông Đông Nam.
Mưa lũ ở Hàn Quốc: 16 người thiệt mạng và mất tích, thủ đô Seoul ngập sâu trong nước

Mưa lũ ở Hàn Quốc: 16 người thiệt mạng và mất tích, thủ đô Seoul ngập sâu trong nước

Baoquocte.vn. 16 người thiệt mạng hoặc mất tích và hơn 2.600 nhà cửa ngập trong mưa lũ do trận mưa lớn kỷ lục xảy ra tại Seoul và một số nơi khác ở Hàn Quốc.
Văn khấn, bài cúng chúng sinh cô hồn ngoài trời ngày rằm tháng 7 năm Nhâm Dần chuẩn nhất

Văn khấn, bài cúng chúng sinh cô hồn ngoài trời ngày rằm tháng 7 năm Nhâm Dần chuẩn nhất

Baoquocte.vn. Cúng chúng sinh, cô hồn là nghi lễ quan trọng trong dịp rằm tháng 7, thể hiện đạo đức từ bi của con người nhân dịp 'xá tội vong nhân'.
Những điều viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần lưu ý

Những điều viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần lưu ý

Baoquocte.vn. Viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần nắm được các chế độ, công việc theo Nghị định 50/2022/NĐ-CP.
Diễn biến bão số 2: Đêm 10/8, vùng ven biển Quảng Ninh-Hải Phòng gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9

Diễn biến bão số 2: Đêm 10/8, vùng ven biển Quảng Ninh-Hải Phòng gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9

Baoquocte.vn. Hồi 19h ngày 9/8, tâm bão số 2 trên khu vực phía Đông Bắc quần đảo Hoàng Sa; cách đảo Hải Nam khoảng 290km về phía Đông Đông Nam.
Phát động thi viết về ngành Đồ uống Việt Nam

Phát động thi viết về ngành Đồ uống Việt Nam

Baoquocte.vn. Hiệp hội Bia-Rượu-Nước giải khát Việt Nam đã phối hợp Tạp chí Đồ uống Việt Nam tổ chức chương trình giới thiệu cuộc thi viết về ngành Đồ uống Việt Nam.
Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 9/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.340 ca mới; hơn 9.500 bệnh nhân khỏi và tiếp tục không có F0 tử vong.
Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 8/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.705 ca mới, gần 9.300 ca khỏi và tiếp tục không có bệnh nhân tử vong.
Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu từ Australia đã hoàn thành nghiên cứu về nguy cơ viêm cơ tim liên quan đến tiêm vaccine ngừa Covid-19 ở thanh thiếu niên.
Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Baoquocte.vn. Đến nay, Nga đã ghi nhận tổng cộng hơn 18,7 triệu ca Covid-19 trên cả nước kể từ đầu đại dịch.
Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 7/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.381 ca Covid-19 mới, giảm hơn 200 ca so với ngày trước đó.
Trung Quốc 'nhẹ tay hơn' đối với chuyến bay có ca mắc Covid-19

Trung Quốc 'nhẹ tay hơn' đối với chuyến bay có ca mắc Covid-19

Baoquocte.vn. Trung Quốc quyết định kể từ ngày 7/8 sẽ rút ngắn thời gian tạm dừng hoạt động đối với các chuyến bay quốc tế trên những chặng có ca mắc Covid-19.
Phiên bản di động