 |
| Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn trình bày tờ trình. (Nguồn: Quốc hội) |
Đề xuất đầu tư hơn 580.000 tỷ đồng hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục
Chính phủ đề xuất tổng các nguồn lực huy động để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035 khoảng 580.133 tỷ đồng.
Sáng nay, 25/11, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình Quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035.
Theo đó, tổng các nguồn lực huy động để thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2035 khoảng 580.133 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương khoảng 349.113 tỷ đồng (chiếm 60,2%); vốn ngân sách địa phương khoảng 115.773 tỷ đồng (chiếm 19,9%); vốn đối ứng của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học khoảng 89.073 tỷ đồng (chiếm 15,4%); vốn huy động hợp pháp khác dự kiến 26.173 tỷ đồng (chiếm 4,5%).
Chương trình dự kiến chia làm 2 giai đoạn. Tổng các nguồn lực huy động để thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030 tối thiểu 174.673 tỷ đồng; giai đoạn 2031-2035 khoảng 405.460 tỷ đồng.
Mục tiêu giai đoạn 2026-2030 tập trung giải quyết các vấn đề hạn chế, thách thức đặt ra trong thời gian qua; thực hiện và hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành một phần một số mục tiêu chủ yếu cần hỗ trợ từ ngân sách nhà nước được đề ra đến năm 2030 tại Nghị quyết số 71-NQ/TW và các quy định có liên quan. Giai đoạn 2031-2035 tiếp tục xây dựng và triển khai các nhiệm vụ, mục tiêu đặt ra đến 2035.
Chương trình đặt mục tiêu chuẩn hóa, hiện đại hóa toàn diện hệ thống giáo dục đào tạo, tạo bước chuyển căn bản, mạnh mẽ về chất lượng giáo dục đào tạo, mở rộng cơ hội học tập cho mọi người dân, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, quyền được học tập suốt đời; đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, cho sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đến 2030, tối thiểu 30% trường thí điểm trường học thông minh
Chương trình phấn đấu đến năm 2030 đạt 4 nhóm mục tiêu. Cụ thể, về cơ sở vật chất, từng bước chuẩn hóa, kiên cố hóa 100% trường lớp; phấn đấu đầu tư tối thiểu 30% cơ sở giáo dục phổ thông có đủ thiết bị dạy học để thực hiện dạy tiếng Anh qua một số môn học và dạy học một số môn học bằng tiếng Anh.
Về giáo dục nghề nghiệp, đầu tư trọng điểm cho 18 trường cao đẳng nghề từng bước hình thành 6 trung tâm quốc gia và 12 trung tâm vùng đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề cao trong các ngành nghề kỹ thuật, công nghệ và các ngành phục vụ các chương trình, dự án chiến lược, trọng điểm quốc gia; đầu tư cho khoảng 30 trường cao đẳng nghề đào tạo các ngành nghề trọng điểm, mũi nhọn phát triển kinh tế xã hội vùng và địa phương.
Về giáo dục đại học, từng bước đầu tư chuẩn hóa, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật, mở rộng không gian phát triển cho các cơ sở giáo dục đại học hoạt động hiệu quả.
Tập trung đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, xây dựng trung tâm đào tạo, nghiên cứu xuất sắc tại các cơ sở trọng điểm, cơ sở đào tạo giáo viên.
Phấn đấu đầu tư để hiện đại hóa cho khoảng 8 cơ sở giáo dục đại học công lập trọng điểm lọt nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á và tối thiểu có 1 cơ sở giáo dục đại học công lập lọt nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới ở một số lĩnh vực trọng điểm; phấn đấu đầu tư để hiện đại hóa toàn diện khoảng 30 cơ sở giáo dục đại học công lập, ưu tiên các trường trọng điểm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và đào tạo sau đại học gắn kết với nghiên cứu khoa học…
Về đội ngũ, chương trình cũng đặt mục tiêu đầu tư hỗ trợ nâng cao chất lượng, năng lực của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và người học.
Phấn đấu tối thiểu 30% cơ sở giáo dục phổ thông có giáo viên đủ năng lực giảng dạy một số môn khoa học tự nhiên và STEM/STEAM bằng tiếng Anh và triển khai thí điểm dạy học bằng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai ở một số môn; thí điểm mô hình trường học phát triển năng lực sáng tạo, tư duy phản biện và hội nhập quốc tế với tối thiểu 30% cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông triển khai thí điểm mô hình trường học thông minh ứng dụng công nghệ số và AI trong quản lý, giảng dạy và học tập, dạy học tích hợp STEM/STEAM, dạy các môn khoa học tự nhiên và STEM/STEAM bằng tiếng Anh.
Chương trình cũng đặt mục tiêu phát triển tài năng, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và phát triển toàn diện người học với các chỉ tiêu như phấn đấu 50% cơ sở giáo dục phổ thông xây dựng và vận hành hệ sinh thái ươm mầm tài năng; 50% cơ sở giáo dục phổ thông có cán bộ tư vấn khởi nghiệp được bồi dưỡng; 70% cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học vận hành hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo; tối thiểu 70% học sinh, sinh viên tham gia ít nhất 1 hoạt động thể thao, văn hóa, nghệ thuật; 50% cơ sở giáo dục có câu lạc bộ thể thao, văn hóa hoạt động thường xuyên; 50% học sinh, sinh viên được tham gia ít nhất 1 hoạt động hoặc dự án phục vụ cộng đồng, góp phần hình thành phẩm chất, năng lực và trách nhiệm xã hội.
Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai vào năm 2035
Đến năm 2035, chương trình đặt mục tiêu 100% các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông đạt chuẩn về cơ sở vật chất, đủ thiết bị dạy học để triển khai thực hiện đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Với giáo dục nghề nghiệp, hoàn thiện mạng lưới, đầu tư cho khoảng 60 trường cao đẳng nghề chất lượng cao tiếp cận trình độ các nước ASEAN; 6 trường tiếp cận trình độ các nước phát triển trong nhóm G20 (lựa chọn từ các trường được đầu tư thành trung tâm quốc gia, trung tâm vùng).
Với giáo dục đại học, chương trình tiếp tục đầu tư để hướng đến hoàn thành 100% các cơ sở giáo dục đại học công lập trong quy hoạch đạt chuẩn vào năm 2035; đầu tư đồng bộ cho một số cơ sở công lập trọng điểm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và đào tạo sau đại học các lĩnh vực khoa học cơ bản, sư phạm, sức khỏe, kỹ thuật và công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược, công nghệ ưu tiên của công nghiệp 4.0; đầu tư, hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp tại các cơ sở giáo dục đại học công lập.
Về đội ngũ nhà, giáo, tiếp tục bồi dưỡng nâng cao chất lượng, năng lực như phát triển năng lực chuyên sâu trong ứng dụng công nghệ số, giảng dạy tích hợp liên môn và năng lực tổ chức dạy học bằng tiếng Anh đối với các môn khoa học; xây dựng đội ngũ chuyên gia nòng cốt có khả năng dẫn dắt đổi mới sư phạm tại địa phương và toàn hệ thống; hoàn thiện và nhân rộng mô hình đổi mới giáo dục phát triển năng lực sáng tạo, tư duy phản biện và hội nhập quốc tế đã được thí điểm thành công trong giai đoạn 2026-2030.
Chương trình dự kiến gồm 5 dự án: dự án bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu thực hiện chương trình GDMN, GDPT (Bộ GDĐT hướng dẫn, UBND các tỉnh tổ chức thực hiện, tổng vốn 202.000 tỷ đồng).
Dự án Hiện đại hóa giáo dục nghề nghiệp để tăng quy mô và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực có kỹ năng với tổng vốn hơn 59.700 tỷ đồng.
Dự án Tăng cường cơ sở vật chất cho các cơ sở giáo dục đại học; đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm để ngang tầm khu vực và thế giới, có năng lực đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số (vốn đầu tư 277.000 tỷ đồng).
Dự án 4 Phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, cơ sở giáo dục đào tạo và người học trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và đổi mới toàn diện giáo dục đào tạo (vốn đầu tư 38.800 tỷ đồng). Dự án Kiểm tra, giám sát, đánh giá, đào tạo, tập huấn tổ chức thực hiện Chương trình (vốn đầu tư 2.590 tỷ đồng).
Báo cáo thẩm tra dự án, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho hay Ủy ban cơ bản tán thành với đề xuất của Chính phủ về tên gọi, đối tượng thụ hưởng, tổng mức đầu tư ngân sách trung ương, mục tiêu và các dự án thành phần của Chương trình.
Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị ưu tiên ngân sách Trung ương đầu tư trọng tâm, trọng điểm; bố trí vốn sát với mục tiêu và khả năng giải ngân, bảo đảm khả thi, hiệu quả.
Về ngân sách địa phương, cần làm rõ căn cứ xác định tỷ lệ, cơ cấu vốn đối ứng từ ngân sách địa phương; khuyến khích các địa phương có nguồn thu ngân sách cao chủ động bố trí đầu tư cho giáo dục. Ủy ban thẩm tra cũng cho rằng tỷ lệ vốn đối ứng của các trường đại học và dạy nghề theo theo đề xuất của Chính phủ là rất lớn, chưa hợp lý, cần làm rõ cơ sở đề xuất.
Ủy ban cũng đề nghị làm rõ căn cứ và tính khả thi của việc xác định tổng nguồn vốn huy động hợp pháp khác thực hiện chương trình; tăng cường huy động nguồn vốn khác để giảm áp lực cho ngân sách nhà nước đồng thời rà soát để tránh trùng lặp với các chương trình, dự án đã có.
