 |
| Robot hình người đang học cách sắp xếp đồ lên kệ tại khu huấn luyện thu thập dữ liệu cho robot hình người ở Thanh Đảo, Trung Quốc. (Nguồn: Getty Images) |
Trung Quốc chủ động trước ngã rẽ mới
Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông và biến động thương mại toàn cầu do chính sách thuế quan của Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang đặt cược vào một chiến lược để bảo vệ đất nước trước những biến động này: thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhằm đưa Bắc Kinh trở thành siêu cường công nghệ hàng đầu thế giới.
Trong 5 năm tới, Trung Quốc đặt mục tiêu nâng cấp nền công nghiệp vốn đã lớn mạnh của nước này, tăng cường tự chủ công nghệ và các lĩnh vực được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh vị thế thống trị về công nghệ quốc gia, từ trí tuệ nhân tạo (AI) và robot đến hàng không vũ trụ và điện toán lượng tử.
“Lần đầu tiên, Trung Quốc muốn dẫn đầu trong một số công nghệ. Trọng tâm trước đây luôn là bắt kịp phương Tây,” Dan Wang, Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại công ty tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group, nhận định.
Những chi tiết về chiến lược trong tương lai của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã được thông qua tại Bắc Kinh sau khi bế mạc kỳ họp Lưỡng hội thường niên kéo dài một tuần.
Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 được đánh giá là giữ vai trò như “ngôi sao Bắc Đẩu” định hướng cho sự phát triển của Trung Quốc trong nửa thập kỷ tới.
Trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc đang phải vật lộn với những thách thức cấu trúc sâu sắc, bao gồm cuộc khủng hoảng bất động sản dai dẳng và niềm tin người tiêu dùng ở mức thấp, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang tập trung củng cố lĩnh vực công nghệ, chủ động đặt cược vào các công nghệ mới nổi để thúc đẩy đà tăng trưởng trong những thập kỷ tới.
Tuần trước, Trung Quốc đã đặt ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế thấp nhất từ trước đến nay kể từ khi nước này bắt đầu áp dụng các chỉ tiêu tăng trưởng.
“Đối mặt với những biến động quốc tế đầy sóng gió cùng hàng loạt rủi ro và thách thức, chúng ta phải tập trung làm tốt công việc của mình... củng cố và mở rộng thế mạnh, xóa bỏ các nút thắt và điểm nghẽn, đồng thời khắc phục những điểm yếu”, tài liệu chính sách viết.
Mặc dù Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh vào cuối tháng này để thảo luận về việc kéo dài thỏa thuận đình chiến thương mại và thu hẹp các khác biệt, các chuyên gia cho rằng, quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ tiếp tục xoay quanh trục cạnh tranh trong 5 năm tới.
“Hợp tác sẽ giảm trên mọi khía cạnh, từ giới học thuật đến các ngành công nghiệp. Cả hai bên đều muốn giảm sự phụ thuộc vào bên còn lại, do đó, quá trình phân tách sẽ diễn ra từ hai phía,” chuyên gia Dan Wang nhận định, đồng thời cảnh báo rằng căng thẳng song phương có thể bùng phát trở lại sau một thời gian tạm lắng.
Trong một thế giới đầy bất định, Trung Quốc đang định vị bản thân như một “mỏ neo ổn định cho nền kinh tế toàn cầu”, theo chuyên gia Vương Huy Diệu, Giám đốc Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa (CCG).
"Một nước Trung Quốc mà Mỹ đang phải đối mặt ngày nay là một quốc gia có tính tổ chức cao, vẫn được thúc đẩy bởi sức sống và động lực tăng trưởng mạnh mẽ, đồng thời phát triển với quyết tâm chiến lược rõ ràng thông qua các kỳ Quy hoạch 5 năm", học giả này chia sẻ.
 |
| Người dân Trung Quốc xếp hàng để cài đặt máy tính xách tay với OpenClaw - trợ lý AI mã nguồn mở tại trụ sở chính của Baidu ở Bắc Kinh. (Nguồn: Getty Images) |
Một cuộc chơi dài hạn
Mô hình phát triển của Trung Quốc đang giúp nước này nhanh chóng thu hẹp khoảng cách so với Mỹ về chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển (R&D).
Bắc Kinh đã cam kết tăng 10% ngân sách cho khoa học và công nghệ mỗi năm, tương đương với tốc độ tăng trưởng trong hai năm gần đây. Kế hoạch này cũng đặt mục tiêu mở rộng đầu tư R&D ít nhất 7% mỗi năm.
“Trung Quốc hiện đang dẫn đầu thế giới về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trong các lĩnh vực như AI, y sinh học, robot và công nghệ lượng tử, cùng với những đột phá mới được tạo ra trong việc tự chủ nghiên cứu và phát triển chip”, CNN trích dẫn báo cáo của chính phủ Trung Quốc cho biết.
Đáng chú ý, thuật ngữ “trí tuệ nhân tạo” được nhắc đến hơn 50 lần trong Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 - lĩnh vực mà Trung Quốc đã chứng minh được vị thế hàng đầu của mình, thống trị các mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn mở, huy động được những khoản tiền khổng lồ trong các đợt ra mắt thị trường.
Vượt xa các chatbot, tham vọng của Bắc Kinh trải dài từ robot tích hợp AI đến AI tác tử, hay các hệ thống có thể xử lý các tác vụ vượt ra ngoài khả năng hội thoại. Quy hoạch cũng cam kết xây dựng các cụm điện toán quy mô siêu lớn để giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lực máy tính AI tiên tiến.
Các sáng kiến này hướng tới mục tiêu mở rộng ngành công nghiệp liên quan đến AI của Trung Quốc đạt giá trị hơn 10 nghìn tỷ Nhân dân tệ (tương đương 1,45 nghìn tỷ USD) vào cuối năm 2030.
| Mỹ vừa thực hiện một động thái mới đối với 16 đối tác kinh tế Ngày 11/3, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức khởi xướng các cuộc điều tra thương mại mới nhằm vào hàng chục ... |
Những rào cản chưa được giải quyết
Quyết định tăng cường nỗ lực tự chủ của Bắc Kinh nhấn mạnh tính cấp bách của việc giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây.
Mặc dù Quy hoạch nhấn mạnh những tiến bộ trong công nghệ nội địa, văn kiện cũng kêu gọi “những biện pháp đặc biệt” để đạt được “đột phá mang tính quyết định” trong các lĩnh vực chính - đặc biệt là chip bán dẫn tiên tiến.
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ qua hai nhiệm kỳ Tổng thống vừa qua đã tạo ra một chiếc “vòng kim cô”, gây sức ép lớn lên ngành bán dẫn của Trung Quốc và các ngành công nghiệp phụ thuộc, bao gồm cả việc phát triển các mô hình AI tiên tiến.
Theo Kendra Schaefer, đối tác chuyên trách về chính sách công nghệ tại công ty tư vấn Trivium Trung Quốc, Bắc Kinh coi việc thoát khỏi sự phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực chip AI là một nhu cầu chiến lược cấp bách. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng nhìn nhận thực tế rằng nước này chưa thể sản xuất chip ngang tầm với Nvidia trong 5 năm tới.
Thay vào đó, Bắc Kinh đang nhắm tới “các mắt xích trong chuỗi cung ứng bán dẫn hoặc các công nghệ bán dẫn tương lai chưa hoàn thiện”, nhằm tìm cách giành lợi thế trong những lĩnh vực đó, bà Schaefer nói.
Sự tập trung vào nội lực cũng phản ánh thực tế kinh tế của Trung Quốc.
Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc đã dựa vào vai trò “công xưởng của thế giới” và xuất khẩu để thúc đẩy tăng trưởng, mặc dù thặng dư thương mại ngày càng lớn đã gây ra căng thẳng với các đối tác thương mại.
Trong khi đó, nền kinh tế Trung Quốc trong những năm gần đây đã phải vật lộn với cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, nhu cầu tiêu dùng nội địa yếu và tình trạng dư thừa công suất công nghiệp, dẫn đến áp lực giảm phát.
Lynn Song, nhà kinh tế trưởng tại ngân hàng ING của Hà Lan cho rằng, Quy hoạch nhấn mạnh vào thị trường trong nước phản ánh cả sức ép quốc tế ngày càng tăng đối với mất cân bằng thương mại của Trung Quốc, cũng như nhận thức của Bắc Kinh về những rủi ro bên ngoài đang gia tăng.
| Thâm hụt thương mại của Mỹ giảm mạnh hơn dự báo, Canada ghi nhận một khởi đầu 'mong manh' Trong tháng 1/2026, tình hình thương mại của khu vực Bắc Mỹ không mấy khả quan, khi mà thâm hụt thương mại của Mỹ giảm ... |
| Mỹ có động thái nới lỏng đối với dầu mỏ Nga mắc kẹt trên biển trong vòng 30 ngày Ngày 12/3, Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành giấy phép có thời hạn 30 ngày, cho phép các quốc gia được mua dầu thô ... |
| Thương mại toàn cầu: Xuất khẩu của Trung Quốc tăng vượt dự đoán; Đức ghi nhận sụt giảm mạnh; Hàn Quốc gặp rủi ro lớn do căng thẳng Trung Đông Dưới đây là thông tin cập nhật nhất về tình hình xuất khẩu của các nước Trung Quốc, Đức, Hàn Quốc. |
| Korea Herald: Ngã rẽ nào cho ngành AI của Hàn Quốc trước sức mạnh công nghệ Trung Quốc? Báo Korea Herald của Hàn Quốc đã đăng bài phân tích về ngành AI của Trung Quốc sau thành công của app DeepSeek. Nội dung ... |
| Mỹ xem xét giới hạn số lượng chip Nvidia bán cho mỗi công ty Trung Quốc Đây được xem là động thái mới nhất nhằm thắt chặt hơn nữa con đường trở lại thị trường Trung Quốc của "gã khổng lồ" .. |
