Công nghệ đưa giá trị văn hóa đi xa hơn

ĐBQH. Bùi Hoài Sơn
Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội
Dù công nghệ có hiện đại đến đâu, điều quan trọng nhất vẫn là giữ được tinh thần và bản chất của lễ hội văn hóa…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Hát Quan họ trên thuyền tại lễ hội Lim. (Nguồn: Bộ VHTT&DL)
Hát Quan họ trên thuyền tại lễ hội Lim. (Nguồn: Bộ VHTT&DL)

Làm mới lễ hội

Lễ hội đầu năm không đơn thuần là sự kiện văn hóa, mà còn là sợi dây kết nối sâu sắc giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người với cội nguồn dân tộc. Trong dòng chảy của thời gian, lễ hội trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần người Việt, giúp nhớ về những giá trị truyền thống và gìn giữ bản sắc văn hóa qua nhiều thế hệ.

Để lễ hội đầu năm vẫn giữ được những giá trị văn hóa cốt lõi, chúng ta không chỉ bảo tồn mà còn phải tìm cách phát huy, làm mới nó một cách phù hợp với thời đại. Việc đầu tiên cần làm là bảo vệ tính nguyên bản của lễ hội, tránh thương mại hóa hoặc biến tấu quá mức khiến lễ hội mất đi tinh thần vốn có. Tôi từng thấy nhiều lễ hội truyền thống bị “hiện đại hóa” quá đà, trở thành những sự kiện hoành tráng nhưng lại thiếu đi linh hồn, nơi mà những nghi thức văn hóa bị thay thế bởi sân khấu biểu diễn, âm thanh rộn ràng nhưng không còn chiều sâu văn hóa.

Truyền thông cần đóng vai trò định hướng, khai thác những câu chuyện văn hóa đằng sau mỗi nghi lễ, mỗi tập tục. Muốn vậy, cần có sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa truyền thống và hiện đại. Quan trọng nhất, mỗi người tham gia lễ hội không chỉ là khán giả, mà còn là một phần của câu chuyện văn hóa, tiếp nối truyền thống, để những giá trị tốt đẹp ấy không chỉ dừng lại trong hiện tại mà còn lan tỏa đến tương lai.

Công nghệ làm cầu nối

Việc ứng dụng công nghệ vào các hoạt động trong lễ hội là xu hướng tất yếu trong xã hội hiện đại. Tôi từng chứng kiến những lễ hội truyền thống ít được biết đến, chỉ gói gọn trong phạm vi một làng, một vùng, nhưng nhờ sự hỗ trợ của công nghệ, đặc biệt là truyền thông trực tuyến, mạng xã hội mà những lễ hội này dần được lan tỏa.

Tuy nhiên, nếu lạm dụng công nghệ một cách không kiểm soát, lễ hội có thể mất đi sự chân thật và trở nên xa rời với giá trị gốc. Một số nơi biến lễ hội thành sự kiện hoành tráng với quá nhiều màn trình diễn sân khấu hiện đại, ánh sáng rực rỡ, đến mức làm lu mờ những nghi thức truyền thống quan trọng. Vậy nên, điều quan trọng không phải là có sử dụng công nghệ hay không, mà là sử dụng nó một cách hài hòa, có chọn lọc. Chúng ta có thể áp dụng công nghệ để quản lý và bảo tồn di sản tốt hơn, nhưng không nên để công nghệ lấn át giá trị nguyên bản của lễ hội. Làm được điều này, công nghệ trở thành công cụ giúp giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa theo cách bền vững nhất.

ĐBQH. Bùi Hoài Sơn.
ĐBQH. Bùi Hoài Sơn.

Ngoài việc phát trực tiếp, tôi thấy một số địa phương đã ứng dụng thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) để tái hiện không gian lễ hội truyền thống. Chẳng hạn, tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long, du khách hoàn toàn có thể sử dụng công nghệ AR để nhìn thấy khung cảnh của những lễ hội cung đình xưa ngay trên màn hình điện thoại. Đây là một cách làm rất sáng tạo, vừa giữ được giá trị truyền thống, vừa tạo trải nghiệm mới.

Một hình thức kết hợp công nghệ khác mà tôi thấy rất hiệu quả là ứng dụng di động và mã QR trong các di tích. Tại một số điểm tổ chức lễ hội, ban quản lý đã cung cấp mã QR để du khách có thể quét và đọc thông tin về lịch sử, ý nghĩa của lễ hội, thay vì chỉ xem những tấm bảng giới thiệu đơn giản như trước đây. Ở một số nơi như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hệ thống thuyết minh tự động bằng giọng nói qua ứng dụng di động giúp du khách có thể hiểu rõ hơn về các nghi thức, không gian văn hóa mà họ đang trải nghiệm. Nếu các lễ hội khác cũng áp dụng mô hình này sẽ giúp du khách, đặc biệt là giới trẻ, có cái nhìn sâu sắc hơn về giá trị truyền thống mà vẫn bảo đảm tính tiện lợi.

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là giữ được tinh thần và bản chất của lễ hội. Công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, giúp lan tỏa và nâng cao trải nghiệm, chứ không thể thay thế hoàn toàn những giá trị văn hóa gốc. Vậy làm thế nào để cân bằng giữa gìn giữ truyền thống và tiếp thu cái mới? Tôi nghĩ, phải đặt công nghệ vào đúng vị trí của công cụ hỗ trợ, chứ không phải là yếu tố chi phối. Ngoài ra, giáo dục về văn hóa truyền thống là yếu tố cốt lõi để cân bằng giữa hiện đại và truyền thống. Khi thế hệ trẻ hiểu được ý nghĩa thực sự của lễ hội, họ không chỉ tiếp cận lễ hội như một sự kiện giải trí, mà còn có ý thức giữ gìn nó.

Thời đại công nghệ phát triển, việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội truyền thống chắc chắn sẽ gặp nhiều thách thức, nhưng cũng mở ra những cơ hội mới. Quan trọng là chúng ta phải biết điều chỉnh, sử dụng công nghệ một cách hợp lý. Các ứng dụng di động có thể giúp nâng cao trải nghiệm lễ hội đáng kể. Thay vì chỉ đến lễ hội theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa”, du khách có thể sử dụng các ứng dụng để tìm hiểu trước về lịch sử, ý nghĩa của lễ hội. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát tốt, việc sử dụng nền tảng trực tuyến có thể làm giảm tính chân thực và bản sắc của lễ hội. Vì vậy, cách tốt nhất để cân bằng giữa công nghệ và truyền thống là sử dụng nền tảng trực tuyến như một phương tiện hỗ trợ, chứ không phải thay thế trải nghiệm thực tế.

Thêm nữa, một cách làm khác cũng rất hay là kết hợp nền tảng trực tuyến với các chương trình giáo dục về văn hóa truyền thống.Như thế, nếu biết ứng dụng công nghệ đúng cách, chúng ta hoàn toàn có thể thu hút giới trẻ và du khách quốc tế mà vẫn giữ được bản sắc văn hóa của lễ hội.

Công nghệ có thể là cầu nối các giá trị văn hóa đi xa hơn, đến được với nhiều thế hệ hơn. Điều cần nhất là chúng ta biết cách sử dụng khéo léo, có chọn lọc, để lễ hội vẫn giữ được hồn cốt riêng có, đồng thời cũng không bị lạc hậu trong dòng chảy của thời đại.

Đưa văn hóa và sản phẩm mỹ nghệ Việt Nam đến các thị trường mới

Đưa văn hóa và sản phẩm mỹ nghệ Việt Nam đến các thị trường mới

Công ty Rattan House tích cực giới thiệu, quảng bá sản phẩm văn hóa và thủ công mỹ nghệ Việt Nam tại Brunei Darussalam và ...

Cùng Hoa hậu Văn hóa du lịch Việt Nam 2024 lan tỏa giá trị tốt đẹp đến cộng đồng

Cùng Hoa hậu Văn hóa du lịch Việt Nam 2024 lan tỏa giá trị tốt đẹp đến cộng đồng

Thành công của cuộc thi Hoa hậu Văn hóa du lịch Việt Nam 2024 không thể không nhắc đến vai trò của Chủ tịch Hội ...

ĐBQH Bùi Hoài Sơn: Cần tận dụng sức mạnh của công nghệ để lan tỏa giá trị văn hóa

ĐBQH Bùi Hoài Sơn: Cần tận dụng sức mạnh của công nghệ để lan tỏa giá trị văn hóa

Trong kỷ nguyên hội nhập, đầu tư vào văn hóa và giải trí không chỉ là việc bảo tồn các giá trị truyền thống mà ...

Lụa, áo dài và thủ công mỹ nghệ: Kết nối tinh hoa văn hóa Việt với thế giới từ San Francisco

Lụa, áo dài và thủ công mỹ nghệ: Kết nối tinh hoa văn hóa Việt với thế giới từ San Francisco

Tối 16/1, tại San Francisco, Hoa Kỳ, Tổng lãnh sự quán Việt Nam đã phối hợp với Viện Nghiên cứu tài chính, đầu tư và ...

Du lịch Việt Nam vươn mình: 'Bản hòa ca' văn hóa, thiên nhiên, công nghệ và con người

Du lịch Việt Nam vươn mình: 'Bản hòa ca' văn hóa, thiên nhiên, công nghệ và con người

Du lịch không phải cuộc đua doanh số. Đó là hành trình gieo hạt - hạt giống của sự trân trọng di sản, kết nối ...

Đọc thêm

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

Rockstar Games công bố danh sách diễn viên của Grand Theft Auto VI (GTA 6), xác nhận Dylan Rourke đảm nhận vai Jason Duval và Manni L. Perez thể hiện ...
Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12 là thời điểm lý tưởng để khám phá miền Bắc với những điểm đến hấp dẫn như Sa Pa, Tà Xùa, Mộc Châu...
PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại quốc tế Phương Nam - PNTRIP ra đời vào ngày 8/3/2011.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) quy tụ 11 chuyên gia, nhà làm phim và nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam, quốc tế tham gia các Ban Giám khảo.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động