Từ những quán cà phê jazz nhỏ bé ở Tokyo đến các không gian âm thanh tại London, New York, Berlin hay Jakarta, mô hình listening bar (quán bar nghe nhạc) đang trở thành một xu hướng văn hóa đô thị. Đằng sau những chiếc loa lớn, đĩa vinyl và ánh đèn dịu, xu hướng này phản ánh nhu cầu tìm lại sự tập trung, trải nghiệm trực tiếp và kết nối với âm nhạc theo cách chậm rãi hơn.
![]() |
| Trên và dưới: Meikyoku Kissa Lion, một quán cà phê nhạc cổ điển ở quận Shibuya, Tokyo, được thành lập năm 1926. (Ảnh của Lee Chapman, từ sách ảnh “Một thế kỷ trong âm thanh”) |
Từ truyền thống Nhật Bản đến xu hướng toàn cầu
Listening bar bắt nguồn từ Nhật Bản, nơi những quán cà phê âm nhạc, hay ongaku kissa, xuất hiện từ những năm 1920. Khi những bản thu âm cổ điển và jazz nhập khẩu còn đắt đỏ, các quán này trở thành nơi công chúng có thể thưởng thức âm nhạc trên các hệ thống âm thanh chất lượng cao.
Từ những quán cà phê phát nhạc cổ điển ban đầu, mô hình dần mở rộng sang jazz, rock và nhiều thể loại khác. Vào cuối những năm 1960, các quán bar nhạc rock xuất hiện, chơi nhạc lớn, phục vụ đồ uống có cồn và mở cửa đến khuya. Sau khi bong bóng kinh tế Nhật Bản sụp đổ vào đầu những năm 1990, các quán bar phát nhiều thể loại nhạc khác nhau tiếp tục phát triển, phần lớn được mở bởi những người muốn biến tình yêu âm nhạc thành công việc lâu dài.
Một trong những địa điểm tiêu biểu là Meikyoku Kissa Lion ở Tokyo, được thành lập năm 1926. Gần một thế kỷ sau, quán vẫn duy trì không gian thưởng thức âm nhạc cổ điển với những chiếc loa lớn, cách bố trí chỗ ngồi hướng về hệ thống âm thanh, tạo nên bầu không khí gần như một buổi hòa nhạc thu nhỏ.
Khác với những quán bar thông thường, nhiều jazz kissa đặt việc nghe nhạc ở vị trí trung tâm. Khách có thể ngồi hàng giờ với một tách cà phê, trà hoặc đồ uống, và nghe trọn vẹn một mặt đĩa LP. Ở một số nơi, việc nói chuyện được hạn chế tối đa, thậm chí bị cấm, nhằm đảm bảo sự tập trung của người nghe.
Người chủ thường tự lựa chọn và sắp xếp các bản thu âm, xây dựng một hành trình âm thanh từ nghệ sĩ, thể loại đến những sắc thái cảm xúc khác nhau. Có quán phát trọn vẹn một album, có quán lựa chọn nhạc theo chủ đề, trong khi những nơi khác quyết định bản nhạc tiếp theo dựa trên bầu không khí của khách trong phòng.
Từ những năm 2010, mô hình này bắt đầu lan rộng ra ngoài Nhật Bản. Brilliant Corners ở London được thành lập năm 2013, trong khi Spiritland mở cửa năm 2014, góp phần đưa văn hóa nghe nhạc với hệ thống âm thanh chất lượng cao đến với một bộ phận công chúng rộng hơn tại Anh.
DJ kiêm chủ hãng thu âm người Nhật Bản sống tại London, Kay Suzuki, là một trong những người góp phần thành lập Brilliant Corners. Anh nhớ lại rằng vào thời điểm đó, ở Anh, nhiều người vẫn hướng đến việc chơi nhạc càng lớn càng tốt. Brilliant Corners ra đời từ mong muốn tạo ra một không gian dành cho những người yêu âm thanh, với hệ thống loa chất lượng cao và trải nghiệm nghe nhạc khác biệt.
Paul Noble, đồng sáng lập Spiritland, lại lấy cảm hứng trực tiếp từ các quán bar nghe nhạc ở Tokyo. Spiritland kết hợp hệ thống âm thanh chuyên biệt, bộ sưu tập đĩa, thực đơn đồ uống và không gian được thiết kế theo hướng thư giãn, tạo nên trải nghiệm vừa thưởng thức âm nhạc vừa giao lưu.
Khi được đưa ra thế giới, listening bar không nhất thiết phải giữ nguyên những quy tắc nghiêm ngặt của Nhật Bản. Theo Suzuki, ở Nhật Bản, khách đến quán chủ yếu để nghe nhạc hơn là giao lưu, trong khi nhiều địa điểm ở nước ngoài lại tập trung vào hệ thống loa lớn, đĩa vinyl và không khí thoải mái, tạo điều kiện để trò chuyện nhiều hơn.
Những mô hình tương tự đang xuất hiện ở nhiều thành phố, với các tên gọi và phong cách khác nhau như Tokyo Record Bar và Kissa Kissa ở New York, Unkompress ở Berlin, Son of a Pitch ở Jakarta hay Gramocone ở đảo Ko Lanta, Thái Lan. Spiritland cũng đang vận hành một không gian tạm thời tại Trung tâm Barbican ở London đến tháng 7/2027, cho thấy sức hút ngày càng lớn của mô hình này.
![]() |
| Trên và dưới: Paul Noble đồng sáng lập quán bar nghe nhạc Spiritland ở London vào năm 2014, lấy cảm hứng từ những quán bar đĩa nhạc mà anh từng ghé thăm ở Tokyo. (Ảnh của Charlie Mackay) |
Khi thế hệ trẻ tìm kiếm một cách giải trí khác
Sự phát triển của listening bar diễn ra trong bối cảnh một bộ phận công chúng, đặc biệt là giới trẻ, có xu hướng tìm kiếm những hình thức giải trí ít ồn ào, mang tính trải nghiệm và sâu sắc hơn.
Những không gian với ánh sáng dịu, ghế sofa, bộ sưu tập đĩa vinyl và âm nhạc được lựa chọn cẩn thận tạo ra một cách giao lưu khác so với các câu lạc bộ đêm truyền thống. Khách có thể thưởng thức đồ uống, nghe nhạc và gặp gỡ bạn bè mà không bị cuốn vào bầu không khí quá ồn ào.
Tại Tokyo, Jazz Kissa Masako là một ví dụ cho thấy văn hóa nghe nhạc có thể được duy trì qua nhiều thế hệ. Quán được mở năm 1953 bởi Masako Okuda và hoạt động cho đến khi bà qua đời vào năm 1984. Sau đó, người bạn đời Nobuyoshi Fukushima tiếp tục duy trì quán. Địa điểm ban đầu bị phá bỏ trong quá trình tái phát triển năm 2009, nhưng đến năm 2020, Moeko Hayashi, một nhân viên bán thời gian trước đây, đã mở lại Masako.
Hayashi tiếp quản khoảng 2.000 đĩa nhạc và hệ thống loa JBL lớn của quán. Khách được yêu cầu giữ im lặng, gọi ít nhất một đồ uống trong mỗi 90 phút và chỉ chụp ảnh từ chỗ ngồi của mình. Những người nói lớn hơn tiếng thì thầm có thể được nhân viên nhắc nhở.
Bộ sưu tập đĩa của quán tiếp tục được mở rộng. Các nhân viên cũng tham gia lựa chọn nhạc, mang những bản thu âm yêu thích của mình đến và cùng xây dựng danh sách phát. Hayashi có quan điểm rộng về jazz, đồng thời tìm những đĩa mà nhân viên yêu cầu.
Quán thu hút ngày càng nhiều khách trẻ, phần lớn biết đến địa điểm này qua mạng xã hội hoặc YouTube. Một số khách nước ngoài sau khi đến Masako đã trở về quê hương và mở quán ongaku kissa riêng, tiếp tục giới thiệu mô hình này.
Hayashi thậm chí đã mở thêm Parfun, một địa điểm khác cách Masako chưa đến 5 phút đi bộ, để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.
![]() |
| Trên: Moeko Hayashi đã mở lại quán Jazz Kissa Masako ở khu Shimokitazawa, Tokyo vào năm 2020. Dưới: Quán cà phê, được mở cửa lần đầu vào năm 1953, vẫn phát những đĩa nhạc từ bộ sưu tập ban đầu gồm khoảng 2.000 đĩa trên hệ thống loa JBL tại địa điểm cũ. (Ảnh của Lee Chapman, từ cuốn sách ảnh “A Century in Sound”) |
Sự trở lại của trải nghiệm analog trong thời đại thuật toán
Một trong những lý do khiến listening bar được chú ý là sự tương phản với cách âm nhạc đang được tiêu thụ trên các nền tảng số.
Các dịch vụ phát nhạc trực tuyến giúp người dùng tiếp cận hàng triệu bản nhạc, cá nhân hóa danh sách phát và khám phá nghệ sĩ mới thông qua các thuật toán. Nhưng chính sự tiện lợi đó cũng khiến âm nhạc dễ trở thành một phần của những hoạt động khác: làm việc, lái xe, tập luyện, lướt mạng hoặc di chuyển.
Listening bar đưa âm nhạc trở lại vị trí trung tâm thông qua trải nghiệm vật lý. Khách phải đến một địa điểm, ngồi xuống, nghe những gì người chủ quán hoặc người tuyển chọn âm nhạc lựa chọn. Họ không thể dễ dàng chuyển sang bản nhạc khác chỉ vì vài giây đầu chưa đủ hấp dẫn, cũng không nhất thiết biết trước những gì sẽ được phát tiếp theo.
Việc nghe một album trọn vẹn, thưởng thức những đoạn chuyển giữa các bản nhạc hay nhận ra một chi tiết nhỏ trong âm thanh có thể trở thành trải nghiệm mà các nền tảng số khó tái tạo hoàn toàn trong cùng một bối cảnh.
Nick Dwyer, đạo diễn loạt phim tài liệu sáu phần A Century in Sound nghiên cứu về sự phát triển của ongaku kissa, cho rằng mọi người đang nhận ra rằng các công ty công nghệ và thuật toán đã làm thay đổi cách thưởng thức âm nhạc. Họ muốn ra ngoài, nghe nhạc theo cách truyền thống, với con người tuyển chọn danh sách phát.
Tại Masako, Hayashi cũng nhận thấy ngày càng nhiều khách hàng không lấy điện thoại ra sử dụng, hoặc chỉ để điện thoại trên bàn. Điều đó cho thấy listening bar không chỉ là nơi thưởng thức âm thanh mà còn trở thành một không gian để tạm rời xa công nghệ.
![]() |
| Trên: Silencio, một quán bar đĩa nhạc gần Kichijoji ở phía tây Tokyo, phục vụ rượu gin thủ công và phát đủ thể loại nhạc từ free jazz đến nhạc Brazil. Dưới: Những tấm áp phích phim cổ điển được treo trên tường của Jazz Kissa Eigakan ở khu Hakusan của Tokyo. Tên của quán có nghĩa là “rạp chiếu phim”. (Ảnh của Lee Chapman, từ cuốn sách ảnh “A Century in Sound”) |
Một văn hóa cần được gìn giữ
Dù listening bar đang phát triển ở nhiều thành phố trên thế giới, tương lai của những quán ongaku kissa truyền thống tại Nhật Bản vẫn chưa hoàn toàn chắc chắn.
Chi phí sinh hoạt, giá thuê mặt bằng, sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng và vấn đề kế thừa đang tạo ra những thách thức. Nhiều quán được duy trì bởi các chủ sở hữu lớn tuổi, những người đã dành hàng chục năm để xây dựng bộ sưu tập đĩa và hệ thống âm thanh, nhưng việc tìm người kế thừa không hề dễ dàng.
Theo trang jazzkissa.jp, khi ra mắt năm 2016, trang web này đã liệt kê khoảng 600 địa điểm trên khắp Nhật Bản. Đến năm 2023, 95 địa điểm đã đóng cửa, trong khi 54 địa điểm mới đã được mở. Tái phát triển đô thị và việc thiếu người kế thừa khi chủ sở hữu già đi là những nguyên nhân khiến nhiều quán không thể tiếp tục hoạt động.
Nhưng cũng chính trong những thách thức đó, thế hệ mới đang tìm cách duy trì văn hóa nghe nhạc. Những quán mới được mở, những bộ sưu tập đĩa được bổ sung liên tục, những người trẻ đến từ nước ngoài tìm hiểu và mang mô hình này về quê hương. Listening bar không chỉ là một hình thức kinh doanh, mà còn là sự tiếp nối của một truyền thống thưởng thức âm nhạc.
Có lẽ, điều khiến những quán bar nghe nhạc trở nên hấp dẫn trong thời đại ngày nay không nằm ở việc chúng có bao nhiêu đĩa vinyl, những chiếc loa lớn đến mức nào hay hệ thống âm thanh đắt tiền ra sao. Đó là khả năng tạo ra một khoảng thời gian mà con người không cần phải làm nhiều việc cùng lúc, không cần liên tục tìm kiếm nội dung mới, mà chỉ cần ngồi lại và lắng nghe.
Trong một thế giới ngày càng nhiều âm thanh, đôi khi điều xa xỉ nhất không phải là được nghe thêm một bản nhạc mới, mà là có đủ thời gian và không gian để thực sự lắng nghe một bản nhạc quen thuộc.
| Hơn 300 khán giả tham dự Hòa nhạc nghệ thuật dân tộc Việt Nam ở Fukuoka, Nhật Bản Ngày 10/10, chương trình Hòa nhạc nghệ thuật dân tộc Việt Nam - Công diễn tại Fukuoka năm 2026 đã diễn ra tại Trung tâm ... |
| Sân chơi lớn cho nghệ thuật độc tấu, hòa tấu nhạc cụ dân tộc Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 quy tụ gần 800 nghệ sĩ, diễn viên đến từ 33 ... |



