Cuốn sách đầu tiên viết về trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ

Hà Anh
'Trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ' của tác giả Ngô Quý Sơn là một công trình mang lại nguồn tư liệu đáng quý, liên quan đến một chủ đề hiếm khi được khai thác.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Các trò chơi của trẻ em luôn là một mảng nghiên cứu đặc biệt của dân tộc học, mang lại một kho thông tin dồi dào. Cuốn sách Trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ là nguồn tư liệu gốc, chân thực về trò chơi của trẻ em, mà phần lớn các trò chơi đó đến nay không còn; nhiều trò chơi bị mất từ rất lâu.

Chính nhờ những trò chơi thôn dã như đánh khăng, đánh đáo, bịt mắt bắt dê... mà ta hiểu rõ hơn tính chất các hoạt động của thiếu niên An Nam.

Cuốn sách đầu tiên viết về trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ
Cuốn sách là một dự án nghiên cứu văn hóa của Nhã Nam, được xuất bản với sự tài trợ của VinIF - Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup. (Nguồn: Nhã Nam)

Cuốn sách của Ngô Quý Sơn được biên soạn bằng tiếng Pháp, có lẽ chủ yếu cho người Pháp đọc và những người Việt biết tiếng Pháp, tuy nhiên nó lại là tài liệu nghiên cứu văn hóa quý giá, với đối tượng là những trò chơi của trẻ em Bắc Kỳ, thời kỳ thực dân-phong kiến.

Trong xã hội hiện đại ngày nay, tính cộng đồng trẻ em làng xã không còn và rất nhiều trò chơi trong cuốn sách cũng mất đi tính phổ biến. Ngoài tính chất khảo cứu về mặt xã hội học, dân tộc học, Trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ cũng là một cuốn sách bổ ích giúp độc giả ngày nay tìm lại những trò chơi đã bị lãng quên.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Phan Cẩm Thượng, nếu đối chiếu với thực tế, thì các trò chơi này ít nhất còn tồn tại đến những năm 1970, tuy nhiên việc thực hành các trò chơi này giảm dần ở tùy địa phương khác nhau.

Ví dụ các trò phổ biến đến những năm 1970, như Chồng nụ chồng hoa, đánh khăng, đánh đáo, bịt mắt bắt dê, đánh chắt… thì thay đổi dần vài mẹo thuật, cũng như thay đổi đôi chút các câu đồng dao hát kèm so với năm mươi năm trước.

Cuốn sách chủ yếu khảo tả các trò chơi phổ biến ở Bắc Bộ, cấu trúc đầu và cuối của một trò chơi, mà không đi sâu nghiên cứu lịch sử của nó, một việc có lẽ không thể làm được, vì trò chơi đã diễn ra tự nhiên qua đời này đời kia, không ai ghi chép thống nhất điều gì cả.

Ngô Quý Sơn đưa ra một hệ thống về trò chơi của trẻ em Bắc Bộ như sau: các trò chơi liên quan đến cơ thể, các trò chơi dùng que, các trò chơi dùng sỏi, đánh đáo, chơi diều, các trò chơi may rủi và tìm kiếm, ác trò ma thuật, các trò dùng lời nói, những trò ức hiếp diễu nhại và cuối cùng là các bài đồng dao.

Trong hệ thống này, chúng ta thấy có những trò chơi dễ, không cần học hỏi gì cả, không cần phương tiện, nhưng khá nhiều trò chơi cần thực tập, cần sự trợ giúp của người lớn (ví dụ chơi diều, soạn bài đồng dao nào đó có ý nghĩa), lại có thể nhìn nhận trò chơi với lứa tuổi, ví dụ chơi quay, chơi sáo diều cần có thể lực và lớn một chút.

Xã hội trẻ em là lĩnh vực ít khi được xem xét trong bộ môn Dân tộc học, bởi vậy cuốn sách của Ngô Quý Sơn có thể coi là tác phẩm tiên phong và đặc biệt đáng quý ở hai điểm: Thứ nhất, đây là một công trình đầy đủ, sáng rõ và trung thực. Các trò chơi, bài vè, các ngạn ngữ... được mô tả tỉ mỉ, được chỉ rõ địa danh và cung cấp nhiều phiên bản khác nhau; Thứ hai, cuốn sách là một công trình mang lại nguồn tư liệu đáng quý, liên quan đến một chủ đề hiếm khi được khai thác, lại còn về một dân tộc lớn, điều này giúp ta hiểu rõ hơn không chỉ tổng thể dân tộc đó mà cả các dân tộc khác.

Theo nhà nghiên cứu Ngô Thế Long, Ngô Quý Sơn là thành viên thực thụ của Viện Nghiên cứu về con người Đông Dương, thành lập năm 1937.

Năm 1943, ông cho ra mắt Trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ lần đầu bằng tiếng Pháp trên Tập san của Viện.

Các tài liệu đi kèm trong cuốn sách được Ngô Quý Sơn thu thập vào các năm 1940 và 1941 tại một số làng ở Bắc Kỳ. Phần đa trò chơi được ông quan sát trực tiếp tại các tỉnh Hà Đông, Bắc Ninh và Sơn Tây.

Thông tin về trò chơi ở các địa phương khác được cung cấp bởi những người đưa tin là dân gốc tại đó song tạm trú ở Hà Nội.

Tản mạn kiến trúc Nam Bộ: Một biên khảo về kiến trúc dân dụng miền Nam

Tản mạn kiến trúc Nam Bộ: Một biên khảo về kiến trúc dân dụng miền Nam

Cuốn sách là một nghiên cứu có tính dẫn nhập về các công trình kiến trúc Nam Bộ được xây dựng trong phạm vi từ ...

Cuốn sách khám phá sự vận hành ly kỳ của trí óc

Cuốn sách khám phá sự vận hành ly kỳ của trí óc

Cuốn sách Trí óc vận hành như thế nào của tác giả Steven Pinker khai thác sâu sắc nguyên lý vận hành cuả trí óc ...

Trò chuyện cùng nhà văn người Pháp gốc Việt Hồng Vân

Trò chuyện cùng nhà văn người Pháp gốc Việt Hồng Vân

Ngày 5/11, Viện Pháp tại Việt Nam sẽ tổ chức tọa đàm ‘Mây Hồng thì thầm với gió - Trò chuyện cùng nhà văn người ...

Cuốn sách cùng ta tìm lại chính mình

Cuốn sách cùng ta tìm lại chính mình

Qua cuốn sách, thiền sư người Mỹ Adyashanti dẫn dắt độc giả bước vào những giai thoại giản dị nhưng tỏa sáng những bí mật ...

Chuyên gia khởi nghiệp Mỹ giải mã bí mật về Thung lũng Silicon

Chuyên gia khởi nghiệp Mỹ giải mã bí mật về Thung lũng Silicon

'Giải mã bí ẩn Thung lung Silicon' được xem là cuốn cẩm nang không thể thiếu cho những nhà khởi nghiệp tương lai. Cuốn sách ...

Đọc thêm

XSCM 17/6, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 17/6/2024. Xổ số Cà Mau ngày 17 tháng 6

XSCM 17/6, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 17/6/2024. Xổ số Cà Mau ngày 17 tháng 6

XSCM 17/6 - Trực tiếp kết quả xổ số Cà Mau hôm nay - XSCM 17/6/2024. Ket qua xo so Ca Mau. KQXSCM thứ 2. kết quả xổ số Cà ...
XSMT 17/6, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 ngày 17/6/2024. SXMT 17/6/2024

XSMT 17/6, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 ngày 17/6/2024. SXMT 17/6/2024

XSMT 17/6 - xổ số hôm nay 17/6. trực tiếp xổ số miền Trung 17/6. kết quả xổ số miền Trung hôm nay 17/6/2024. xổ số miền Trung thứ 2. ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 17/6/2024: Xử Nữ tài lộc gặp may

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 17/6/2024: Xử Nữ tài lộc gặp may

Tử vi hôm nay 17/6/2024 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Vietlott 17/6, kết quả xổ số Vietlott Max 3D thứ 2 ngày 17/6/2024. xổ số Max 3D hôm nay

Vietlott 17/6, kết quả xổ số Vietlott Max 3D thứ 2 ngày 17/6/2024. xổ số Max 3D hôm nay

Vietlott 17/6 - xổ số Vietlott Max 3D 17/6. Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 17/6/2024 nhanh nhất và chính xác nhất. Vietlott 3D hôm nay.
XSDT 17/6, kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay 17/6/2024. Xổ số Đồng Tháp ngày 17 tháng 6

XSDT 17/6, kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay 17/6/2024. Xổ số Đồng Tháp ngày 17 tháng 6

XSDT 17/6 - Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay - XSDT 17/6/2024. Ket qua xo so Dong Thap. kết quả xổ số Đồng Tháp ngày 17 ...
XSMN 17/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ Hai 17/6/2024. xổ số hôm nay 17/6

XSMN 17/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ Hai 17/6/2024. xổ số hôm nay 17/6

XSMN 17/6 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 17/6/2024. kết quả xổ số ngày 17 tháng 6. xổ số miền Nam thứ 2. xổ số hôm nay ...
Lễ hội Mùa trái chín 2024: Khám phá vẻ đẹp văn hóa và đặc sản của Bình Dương

Lễ hội Mùa trái chín 2024: Khám phá vẻ đẹp văn hóa và đặc sản của Bình Dương

Lễ hội Mùa trái chín năm 2024 chính thức khai mạc, thu hút hàng ngàn người dân và du khách tham dự, với chủ đề 'Lái Thiêu Mùa Hẹn'.
Lễ hội Pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng - DIFF 2024: Cuộc đối đầu mãn nhãn giữa Italy và Hoa Kỳ

Lễ hội Pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng - DIFF 2024: Cuộc đối đầu mãn nhãn giữa Italy và Hoa Kỳ

Lễ hội Pháo hoa quốc tế Đà Nẵng - DIFF 2024 mang đến một sự kiện nghệ thuật hoành tráng và tạo nên nhiều cung bậc cảm xúc cho khán giả.
Việt Nam được đề xuất là một trong 10 điểm đến hàng đầu tại Đông Á

Việt Nam được đề xuất là một trong 10 điểm đến hàng đầu tại Đông Á

Việt Nam vừa được tạp chí du lịch The Travel (Canada) đề xuất là một trong 10 điểm đến hàng đầu nhất định phải ghé thăm ở khu vực Đông Á.
Truyền thông nước ngoài: Việt Nam là viên ngọc tuyệt đẹp của Đông Á, thu hút du khách từ khắp nơi trên thế giới

Truyền thông nước ngoài: Việt Nam là viên ngọc tuyệt đẹp của Đông Á, thu hút du khách từ khắp nơi trên thế giới

Mới đây, Việt Nam được tạp chí du lịch The Travel (Canada) đề xuất là một trong 10 điểm đến hàng đầu nhất định phải ghé thăm ở khu vực Đông Á.
Du lịch Trung Đông sôi động trở lại với chính sách miễn thị thực mới, điểm đến 'hot' của du khách Trung Quốc

Du lịch Trung Đông sôi động trở lại với chính sách miễn thị thực mới, điểm đến 'hot' của du khách Trung Quốc

Du lịch Trung Đông bất ngờ sôi động trở lại bởi lý do gì?
Ấn tượng khó quên của du khách nước ngoài trên tuyến tàu hỏa Việt Nam

Ấn tượng khó quên của du khách nước ngoài trên tuyến tàu hỏa Việt Nam

Tờ Bưu điện Hoa nam Buổi sáng vừa có bài đăng của Tim Pile - nhân vật trải nghiệm trực tiếp trên chuyến tàu của The Vietage by Anantara từ Nha Trang tới Quy Nhơn.
Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 11]

Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 11]

Jack London (1876-1916) là nhà văn vô sản Mỹ đầu tiên. Ông sinh ra và lớn lên trong gia đình nghèo ở thành phố San Francisco, bang California.
Hai tháng Hè ý nghĩa cùng nghệ thuật hát bội

Hai tháng Hè ý nghĩa cùng nghệ thuật hát bội

Công chúng, đặc biệt là giới trẻ sẽ có một mùa Hè ý nghĩa hơn khi được tìm hiểu và thực hành hát bội – một loại hình nghệ thuật truyền thống của Việt Nam.
Việt Nam được tín nhiệm bầu làm Phó Chủ tịch Đại hội đồng Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể

Việt Nam được tín nhiệm bầu làm Phó Chủ tịch Đại hội đồng Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể

Thứ trưởng Hà Kim Ngọc nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của sự kiện này, một lần nữa cho thấy vị thế và uy tín quốc tế ngày càng cao của Việt Nam.
Việt Nam và các thành viên UNESCO thúc đẩy hợp tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa

Việt Nam và các thành viên UNESCO thúc đẩy hợp tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa

Thứ trưởng Hà Kim Ngọc cảm ơn lãnh đạo UNESCO và các nước đã tin cậy, ủng hộ Việt Nam đảm nhận vai trò tại các cơ chế điều hành then chốt của UNESCO.
Cộng đồng Hồi giáo dòng Ibadism tại Tunisia ứng dụng AI để bảo tồn di sản

Cộng đồng Hồi giáo dòng Ibadism tại Tunisia ứng dụng AI để bảo tồn di sản

Để bảo tồn tài liệu tôn giáo lâu đời, cộng đồng người Hồi giáo dòng Ibadism tại Tunisia đã sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI).
Hiệu quả thiết thực từ dự án 'Chia sẻ và gìn giữ di sản Việt Nam'

Hiệu quả thiết thực từ dự án 'Chia sẻ và gìn giữ di sản Việt Nam'

Được triển khai trong vòng hai năm, từ 2022-2024, dự án 'Chia sẻ và gìn giữ di sản Việt Nam' cho thấy kết quả tổng thể khả quan ở nhiều khía cạnh.
Phiên bản di động