Đại biểu Quốc hội đề nghị nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh lên 3 tỷ đồng

Sáng nay (23/4), tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt. Các đại biểu tập trung đề xuất kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro tiềm ẩn liên quan đến công tác quản lý thuế và quy định liên quan đến chủ trương ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện.

Tại Phiên thảo luận, các đại biểu Quốc hội đều bày tỏ đồng tình và đánh giá rất cao tinh thần trách nhiệm, sự quyết liệt của Quốc hội và Chính phủ trong điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa. Cụ thể là đã cắt giảm lãi suất và đang xem xét thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp và Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Đại biểu đánh giá, đây là những quyết sách đúng đắn, kịp thời, không chỉ giúp tháo gỡ điểm nghẽn về vốn mà còn giảm bớt gánh nặng chi phí cho người dân, doanh nghiệp, thể hiện rõ sự quyết tâm đưa nền kinh tế vượt qua giai đoạn khó khăn và hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Các đại biểu Quốc hội tại Phiên thảo luận. (Nguồn: Quốc hội)

Cần tiêu chí rõ ràng và cơ chế rà soát định kỳ

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) bày tỏ sự ủng hộ đối với hướng tiếp cận giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu, bởi cách làm này tăng tính chủ động trong điều hành, phù hợp với thực tiễn khi quy mô hộ kinh doanh rất đa dạng.

Đại biểu dẫn chứng, cùng là hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống nhưng doanh thu có thể chênh lệch rất lớn giữa các quán nhỏ trong khu dân cư và chuỗi cửa hàng tại đô thị lớn. Nếu quy định cứng trong luật sẽ khó phản ánh kịp thời biến động giá cả, lạm phát hoặc thay đổi hành vi tiêu dùng.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Duy Thanh cho rằng, dự thảo luật và tờ trình của Chính phủ chưa làm rõ phương án điều chỉnh cụ thể và đại biểu đề xuất nâng lên 3 tỷ đồng/năm.

"Nếu lấy mức 3 tỷ đồng chia đều cho 12 tháng thì doanh thu mỗi tháng khoảng 250 triệu đồng. Sau khi trừ tất cả chi phí thuê mặt bằng, lãi suất, nhân công, hộ kinh doanh chỉ còn lời khoảng 10%, tức khoảng 20 triệu đồng. Một hộ gồm hai vợ chồng, hai con thì chia ra bốn người, thu nhập bình quân đầu người là rất thấp", đại biểu Nguyễn Duy Thanh phân tích.

Mặc dù tin tưởng và ủng hộ Chính phủ, đại biểu Nguyễn Duy Thanh vẫn cho rằng việc giao toàn bộ thẩm quyền cho Chính phủ mà thiếu khung định hướng có thể dẫn tới tâm lý thiếu ổn định về chính sách đối với người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ - đối tượng rất nhạy cảm với nghĩa vụ thuế.

Từ đó, đại biểu đề xuất hai hướng: Một là quy định một khung cứng trong luật gồm mức doanh thu tối thiểu và tối đa được miễn giảm thuế để đảm bảo tính ổn định; Hai là xác lập nguyên tắc rõ ràng, gắn ngưỡng doanh thu với các chỉ tiêu như thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư hoặc chỉ số giá tiêu dùng (CPI) để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh minh bạch, có thể dự báo trước.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau Nguyễn Duy Thanh phát biểu. (Ảnh: Minh Đức)

Cùng quan điểm, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) đánh giá việc không quy định cứng một mức doanh thu cụ thể trong luật mà giao Chính phủ quyết định là "một bước tiến quan trọng về thể chế", giúp chính sách thuế có khả năng điều chỉnh linh hoạt, kịp thời, phản ánh biến động của nền kinh tế.

Tuy nhiên, đại biểu Tú Anh cho rằng dự thảo hiện mới dừng ở quy định mang tính định tính là "căn cứ bối cảnh kinh tế - xã hội", cần bổ sung các tiêu chí định lượng cụ thể hơn như chỉ số CPI, thu nhập bình quân đầu người hoặc mức lương cơ sở.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh cũng đề nghị quy định rõ chu kỳ rà soát và điều chỉnh ngưỡng doanh thu, ví dụ định kỳ hai năm một lần hoặc khi các chỉ số kinh tế biến động vượt ngưỡng nhất định, nhằm tránh tình trạng chính sách bị lạc hậu so với thực tế.

Trong khi đó, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cũng nhấn mạnh yêu cầu tương tự, đề nghị bổ sung tiêu chí định lượng và cơ chế rà soát định kỳ để nâng cao tính minh bạch, tạo khả năng dự báo cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình hoạch định kế hoạch sản xuất kinh doanh.

Đại biểu Phạm Văn Hoà (đoàn Đồng Tháp) phát biểu. (Nguồn: Quốc hội)

Chống thất thu thuế, chống trục lợi chính sách

Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao đề xuất của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Cụ thể, mức ngưỡng này dự kiến sẽ được điều chỉnh tăng gấp đôi so với hiện tại, từ mức 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng.

Về ý nghĩa của chính sách, đại biểu nhận định đây là chủ trương nhân văn, nhận được sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng các hộ sản xuất kinh doanh trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn. Dù thừa nhận việc nâng ngưỡng có thể làm giảm nguồn thu từ thuế trong ngắn hạn, nhưng sẽ tạo ra tác động tích cực về lâu dài. Việc nới rộng "ngưỡng" sẽ khuyến khích các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ mạnh dạn mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả sản xuất và tham gia thị trường một cách phấn khởi hơn, từ đó góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.

Tuy nhiên, đại biểu cũng chỉ ra rủi ro tiềm ẩn liên quan đến công tác quản lý thuế, lo ngại khi nâng "ngưỡng" lên 1 tỷ đồng, tình trạng các hộ kinh doanh cố tình khai báo doanh thu thấp hơn "ngưỡng" quy định để "né" thuế vẫn sẽ xảy ra.

“Để đảm bảo chính sách đi vào thực tiễn một cách hiệu quả và công bằng, đề nghị cần tăng cường công tác quản lý. Cụ thể, đội ngũ cán bộ thuế phải thường xuyên thực hiện kiểm tra, đôn đốc và nhắc nhở các cơ sở kinh doanh. Đặc biệt, yêu cầu về sự công tâm, minh bạch và lành mạnh trong quá trình thực thi nhiệm vụ của cán bộ thuế khi tiến hành kiểm tra, nhằm ngăn chặn các hành vi kê khai gian lận và đảm bảo sự công bằng cho tất cả các đối tượng nộp thuế”, đại biểu Phạm Văn Hoà đề xuất.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP. Hải Phòng) phát biểu. (Nguồn Quốc hội)

Nguy cơ chia nhỏ doanh thu để lách ngưỡng miễn thuế

Bên cạnh vấn đề ngưỡng doanh thu, nhiều đại biểu bày tỏ lo ngại sâu sắc về nguy cơ lạm dụng chính sách.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP. Hải Phòng) cho rằng vấn đề không chỉ là giao ai quy định mà còn là "quy định xong thì kiểm soát bằng cách nào". Nữ đại biểu cảnh báo nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ để không phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc không chịu thuế giá trị gia tăng thì rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hoặc đứng tên nhiều người để nằm dưới ngưỡng.

Đối với quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhận định đây là nội dung khiến bà "băn khoăn nhất". Dù nhất trí cao với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và tạo động lực cho hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, đại biểu chỉ ra một bất cập về mặt kỹ thuật chính sách: thuế thu nhập doanh nghiệp về bản chất là thuế đánh vào thu nhập, nhưng dự thảo lại dùng doanh thu làm căn cứ miễn thuế.

"Có doanh nghiệp doanh thu nhỏ nhưng lợi nhuận lại rất cao, trong khi có doanh nghiệp doanh thu lớn nhưng biên lãi lại thấp", đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga phân tích.

Đồng thời, bà Nga dẫn cảnh báo của Bộ Tư pháp trong báo cáo thẩm định về nguy cơ phát sinh khoảng cách lớn về nghĩa vụ tài chính giữa doanh nghiệp ngay dưới ngưỡng và doanh nghiệp bằng hoặc vượt ngưỡng, từ đó có thể dẫn đến tình trạng che giấu doanh thu, thao túng thời điểm ghi nhận doanh thu, thậm chí chia nhỏ doanh nghiệp để hưởng ưu đãi.