Đằng sau chiến lược ngoại giao của Trung Quốc ở Trung Đông

Sơn Trà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sau châu Phi, chiến lược ngoại giao của Trung Quốc đối với Trung Đông tiếp tục gây sự chú ý đối với giới quan sát và truyền thông quốc tế.
Đằng sau chiến lược ngoại giao của Trung Quốc ở Trung Đông
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (phải) hội đàm với người đồng cấp Saudi Arabia, Hoàng tử Faisal bin Farhan Al Saud tại Vô Tích, tỉnh Giang Tô, ngày 10/1. (Nguồn: THX)

Khi Mỹ thúc đẩy “Khuôn khổ chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương” thì Trung Quốc có động thái ngược lại, mời đại điện các nước Vùng Vịnh và Iran đến thăm Vô Tích (Giang Tô), cùng hội đàm với Ngoại trưởng Vương Nghị, thiết lập mạng lưới thương mại, phát huy sức ảnh hưởng ở khu vực Trung Đông.

Kể từ khi lên cầm quyền đến nay, thành công lớn nhất của Tổng thống Mỹ Joe Biden về mặt ngoại giao chính là bắt tay với đồng minh thành lập “Liên minh chống Trung Quốc”, khiến cho chính sách ngoại giao của Bắc Kinh ở thế giới phương Tây rơi vào hoàn cảnh khó khăn, đình trệ và đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm cả việc hợp tác lâu dài với Australia và Canada về vấn đề năng lượng.

Ở mức độ nhất định, sự phong tỏa của phương Tây cũng buộc Trung Quốc thay đổi thứ tự ưu tiên trong chiến lược toàn cầu, đặt ngoại giao khu vực ở vị trí quan trọng trong chương trình nghị sự, trong đó chiến lược ngoại giao mới về Trung Đông trở thành điểm sáng truyền thông ngay đầu năm 2022, tiếp sau chính sách ngoại giao châu Phi.

Ba mục đích của các nước Trung Đông

Từ 10-14/1, Ngoại trưởng các nước Saudi Arabia, Kuwait, Oman, Bahrain và Tổng thư ký Hội đồng hợp tác Vùng Vịnh (GCC) Nayef bin Falah al-Hajrah lần lượt đến thăm Vô Tích (Giang Tô), cùng Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị hội đàm, thảo luận cách thức đẩy sâu quan hệ đối tác chiến lược và kinh tế thương mại giữa các nước Vùng Vịnh với Trung Quốc.

Những trọng tâm của các nước Trung Đông trong mối quan hệ với Trung Quốc được xác định như sau:

Thứ nhất, tiếp tục tham gia kế hoạch “Con đường tơ lụa mới” (BRI) của Trung Quốc, chia sẻ lợi ích lan tỏa về địa chính trị và kinh tế-thương mại của Trung Quốc, đồng thời dựa vào sự hỗ trợ thị trường của Bắc Kinh để chuyển đổi từ hình thái kinh tế lấy dầu mỏ làm chủ đạo sang mô hình kinh tế đa dạng hóa.

Thứ hai, xác định rõ “Chương trình hành động 2022-2025” giữa Bắc Kinh và các nước chủ chốt của Vùng Vịnh nhằm hoàn thành quá trình đàm phán đã kéo dài 17 năm, nhanh chóng ký Hiệp định thương mại tự do giữa Trung Quốc và các nước Vùng Vịnh, từ đó “thiết lập khu thương mại tự do Trung Quốc-GCC”.

Điều đáng quan tâm là Trung Quốc đang thay thế Liên minh châu Âu (EU) trở thành đối tác kinh tế lớn nhất của các nước thuộc GCC trong bối cảnh dịch bệnh năm 2020, đồng thời nhập khẩu khoảng 70% dầu mỏ từ khu vực này.

Thứ ba, hai bên trao đổi ý kiến về đàm phán hạt nhân giữa cộng đồng quốc tế với Iran.

Dựa trên lịch sử nội bộ và mâu thuẫn giữa các tôn giáo ở Trung Đông, các nước Vùng Vịnh rất lo ngại việc Tehran phát triển vũ khí hạt nhân sẽ gây ra sự mất ổn định của khu vực, do đó hy vọng Trung Quốc có tiếng nói trọng lượng với Iran, có thể ngăn chặn hiệu quả việc Tehran thúc đẩy phổ biến vũ khí hạt nhân.

Ẩn ý của Trung Quốc

Đối với Trung Quốc, ý nghĩa chiến lược của tăng cường hợp tác với Trung Đông rất lớn. Hơn nữa, mở rộng ảnh hưởng ở Trung Đông cũng có thể mang lại hiệu ứng liên quan trong đọ sức Mỹ-Trung, bởi vì “thùng thuốc súng chiến tranh” và dầu mỏ trong lịch sử Trung Đông đều có tác dụng kiềm chế quan trọng đối với Mỹ, EU và thậm chí thế giới.

Mục tiêu chủ yếu của động thái ngoại giao lớn lần này đối với Trung Đông rất rõ ràng, ngoài tăng cường hỗ trợ đa dạng hóa nguồn cung năng lượng cho Trung Quốc, tìm cách thanh toán bằng đồng Nhân dân tệ trong các giao dịch dầu mỏ, mở rộng chiến lược “Vành đai và Con đường”, thì một điểm rất quan trọng chính là tranh thủ các nước Trung Đông ủng hộ lập trường của Bắc Kinh về vấn đề Tân Cương để phá vỡ vòng vây mà Mỹ và đồng minh phương Tây đang gây áp lực với Trung Quốc.

Hợp tác kiềm chế đàm phán hạt nhân

Ngày 14/1, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị hội kiến Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian tại Vô Tích. Hai bên tuyên bố khởi động thỏa thuận hợp tác toàn diện kéo dài 25 năm.

Thỏa thuận này được ký vào tháng 3/2021 sau nhiều năm đàm phán sẽ bao gồm nhiều lĩnh vực như năng lượng, an ninh, cơ sở hạ tầng và thông tin...

Với tư cách là đối tác thương mại lớn nhất của Iran, đồng thời cũng là một trong những bên mua dầu mỏ lớn nhất trước khi chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các lệnh trừng phạt Iran, trọng điểm của việc Bắc Kinh thông qua thỏa thuận hợp tác toàn diện Trung Quốc-Iran kéo dài 25 năm này chính là đảm bảo nền kinh tế thứ hai thế giới có được nguồn cung dầu mỏ ổn định.

Thỏa thuận trên không chỉ tập trung vào Trung Quốc và Iran, mà còn kiềm chế và dẫn dắt tương đối tinh tế việc tái khởi động đàm phán hạt nhân mà Mỹ và các đồng minh đang tiến hành với Iran ở Vienna (Áo).

Thỏa thuận đồng nghĩa tuyên bố với Washington rằng ngay cả khi đàm phán đổ vỡ, Trung Quốc cũng không thể một lần nữa tham gia các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran, ngừng nhập khẩu dầu mỏ từ Iran.

Thêm vào đó, Bắc Kinh đã cùng Tehran ký chương trình hợp tác kinh tế trị giá 400 tỷ USD, giúp Iran có được quyền chủ động lớn hơn trong đàm phán.

Tuy nhiên, điều Bắc Kinh đạt được lại nhiều hơn: Nguồn cung dầu mỏ ổn định của Iran giúp Trung Quốc có được sự đa dạng hóa về nguồn cung năng lượng (Mỹ, Canada, Nga, Trung Á, châu Phi…), đồng thời giảm thiểu sự lệ thuộc vào nguồn cung dầu mỏ như Canada.

Trên thực tế, cùng với việc Trung Quốc và Mỹ triển khai đọ sức toàn diện, Trung Quốc không còn e ngại thái độ của Mỹ ở khu vực Trung Đông và cũng không tự trói chân mình, không còn trao cho Mỹ tiếng nói trừng phạt kinh tế đối với các nước ở khu vực này.

Ngoài Iran, ngày 12/1, chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad của Syria tuyên bố chính thức tham gia kế hoạch đầu tư “Con đường tơ lụa mới” của Trung Quốc.

Đây là phản ứng của Damascus đối với các lệnh trừng phạt kinh tế của Washington, đồng thời cũng giúp Trung Quốc gia tăng sức ảnh hưởng đối với Syria tiếp sau Nga. Theo giới phân tích, kết quả này khiến Mỹ một lần nữa cảm thấy "mất mặt" ở Trung Đông.

Tránh thách thức Mỹ

Rõ ràng, trong chiến lược ngoại giao Trung Đông lần này, Bắc Kinh đã thu được thành công tương đối lớn, giành được làn sóng hỗ trợ ngoại giao đối với Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh, giảm bớt hậu quả gây nên từ việc Liên minh Ngũ nhãn bao gồm Mỹ và Canada tẩy chay ngoại giao sự kiện thể thao.

Tuy nhiên, trong tuyên bố công khai về chính sách ngoại giao Trung Đông, Bắc Kinh vẫn tránh trực tiếp thách thức Mỹ, mà nhấn mạnh xuất phát từ lợi ích cơ bản của nhân dân Trung Đông, phản đối trừng phạt phiến diện. Trung Quốc không tìm kiếm người ủy quyền mà thuyết phục và thúc đẩy đàm phán; thúc đẩy vòng tròn bạn bè BRI; không tìm cách “điền vào chỗ trống”, mà xây dựng mạng lưới đối tác hợp tác cùng thắng.

Có thể thấy, khi chiến lược mới về Trung Đông tiến triển, Bắc Kinh đang phát huy sức mạnh mềm để giành lòng tin của một trong những khu vực then chốt trên thế giới.

Đức: Ấn Độ là đối tác chiến lược; hành vi quyết đoán của Trung Quốc gây sức ép lên trật tự quốc tế

Đức: Ấn Độ là đối tác chiến lược; hành vi quyết đoán của Trung Quốc gây sức ép lên trật tự quốc tế

Theo mạng India News Network, Tư lệnh Hải quân Đức, Phó Đô đốc Kay Achim Schonbach, gọi Ấn Độ là một đối tác chiến lược ...

Ngoại giao vaccine - Chiến lược sáng suốt và hiệu quả

Ngoại giao vaccine - Chiến lược sáng suốt và hiệu quả

Ngoại giao vaccine là một trong những công cụ chính sách đối ngoại hiệu quả nhất của Việt Nam, thích ứng trước những thách thức ...

(theo Tạp chí Tuần san châu Á)

Đọc thêm

Từng tồn tại 'siêu đại dương' chiếm 70% diện tích Trái đất

Từng tồn tại 'siêu đại dương' chiếm 70% diện tích Trái đất

Baoquocte.vn. Trái đất từng ghi nhận một 'siêu đại dương' với diện tích bao phủ 70% bề mặt, bao quanh lục địa khổng lồ thời cổ đại.
Lễ Quốc khánh 2/9: Ngành đường sắt tăng nhiều chuyến tàu khách đến các điểm du lịch

Lễ Quốc khánh 2/9: Ngành đường sắt tăng nhiều chuyến tàu khách đến các điểm du lịch

Baoquocte.vn. Đường sắt Việt Nam sẽ tổ chức chạy nhiều chuyến tàu trên các tuyến đường sắt phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách dịp nghỉ lễ Quốc khánh ...
Jerusalem: Xả súng vào xe buýt, nhiều người thương vong, nghi ngờ tấn công khủng bố

Jerusalem: Xả súng vào xe buýt, nhiều người thương vong, nghi ngờ tấn công khủng bố

Baoquocte.vn. 7 người bị thương, trong đó có 2 người bị thương nặng, sau khi xảy ra vụ nổ súng vào một xe buýt ở khu vực Thành cổ Jerusalem.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 34]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 34]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Quang Hải chơi tốt trong trận Pau hoà chủ nhà Havre ở vòng ba Ligue 2

Quang Hải chơi tốt trong trận Pau hoà chủ nhà Havre ở vòng ba Ligue 2

Baoquocte.vn. Nguyễn Quang Hải đá chính và rời sân phút 62, trước khi Pau ghi bàn ấn định tỷ số 1-1 với chủ nhà Havre 1-1 ở vòng ba Ligue 2 ...
Tiểu sử Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani

Tiểu sử Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani thăm chính thức Việt Nam từ ngày 14-15/8.
Nơi kết nối, trao đổi văn hóa, xúc tiến, thúc đẩy thương mại, đầu tư Việt Nam-Ấn Độ

Nơi kết nối, trao đổi văn hóa, xúc tiến, thúc đẩy thương mại, đầu tư Việt Nam-Ấn Độ

Baoquocte.vn. Khai mạc Lễ hội ‘Xin chào Việt Nam-Namaste Vietnam Festival 2022' nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Ấn Độ.
Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Baoquocte.vn. Châu Phi giờ đây đang trở thành tâm điểm mới trong cạnh tranh địa-chiến lược, địa kinh tế giữa các nước lớn.
Mỹ-Saudi Arabia bắt đầu cuộc tập trận chung 1 tháng trên Biển Đỏ

Mỹ-Saudi Arabia bắt đầu cuộc tập trận chung 1 tháng trên Biển Đỏ

Baoquocte.vn. Các lực lượng vũ trang Saudi Arabia và thủy quân lục chiến Mỹ khởi động một cuộc tập trận chung dọc theo bờ Biển Đỏ tại thành phố Yanbu.
Nga bơm khí đốt bổ sung cho Hungary cao hơn số lượng đã được ký hợp đồng

Nga bơm khí đốt bổ sung cho Hungary cao hơn số lượng đã được ký hợp đồng

Baoquocte.vn. Ngày 13/8, Hungary thông báo, Nga đã bắt đầu cung cấp khí đốt bổ sung cho nước này.
Jerusalem: Xả súng vào xe buýt, nhiều người thương vong, nghi ngờ tấn công khủng bố

Jerusalem: Xả súng vào xe buýt, nhiều người thương vong, nghi ngờ tấn công khủng bố

Baoquocte.vn. 7 người bị thương, trong đó có 2 người bị thương nặng, sau khi xảy ra vụ nổ súng vào một xe buýt ở khu vực Thành cổ Jerusalem.
Mỹ-Saudi Arabia bắt đầu cuộc tập trận chung 1 tháng trên Biển Đỏ

Mỹ-Saudi Arabia bắt đầu cuộc tập trận chung 1 tháng trên Biển Đỏ

Baoquocte.vn. Các lực lượng vũ trang Saudi Arabia và thủy quân lục chiến Mỹ khởi động một cuộc tập trận chung dọc theo bờ Biển Đỏ tại thành phố Yanbu.
Cuộc đua chức Thủ tướng Anh: Ngoại trưởng Liz Truss giành lợi thế

Cuộc đua chức Thủ tướng Anh: Ngoại trưởng Liz Truss giành lợi thế

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Truss có được 61% sự ủng hộ, trong khi tỷ lệ này dành cho ông Sunak chỉ là 39% trong cuộc chạy đua vào vị trí Thủ tướng Anh.
Xung đột Nga-Ukraine: Tình hình tiếp tục căng thẳng ở nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, vẫn giao tranh tại Pisky

Xung đột Nga-Ukraine: Tình hình tiếp tục căng thẳng ở nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, vẫn giao tranh tại Pisky

Baoquocte.vn. Các lực lượng Ukraine sẽ tấn công những binh sĩ Nga bắn vào nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia hoặc sử dụng cơ sở này để bắn ra.
Xung đột Nagorno-Karabakh: Bị Azerbaijan cáo buộc về các vụ pháo kích, Armenia nói gì?

Xung đột Nagorno-Karabakh: Bị Azerbaijan cáo buộc về các vụ pháo kích, Armenia nói gì?

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng Armenia bác bỏ cáo buộc của Azerbaijan về các vụ pháo kích ở khu vực biên giới giữa hai nước.
Ai Cập cải tổ nội các quy mô lớn, thay một lúc 13 Bộ trưởng

Ai Cập cải tổ nội các quy mô lớn, thay một lúc 13 Bộ trưởng

Baoquocte.vn. Quốc hội Ai Cập họp khẩn ngày 13/8, đã thông qua các quyết định thay đổi nội các trong cuộc cải tổ quy mô lớn đầu tiên kể từ năm 2019.
Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Baoquocte.vn. Châu Phi giờ đây đang trở thành tâm điểm mới trong cạnh tranh địa-chiến lược, địa kinh tế giữa các nước lớn.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Baoquocte.vn. Các quốc gia đang gấp rút đặt ra các mục tiêu về 'Net zero' nhằm nhanh chóng thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Phiên bản di động