Đạo đức báo chí trong môi trường số: Thách thức ở Việt Nam (Kỳ 1)

HÀ ANH
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sự phát triển của môi trường số đang khiến báo chí phải đối mặt với nhiều thách thức, một số nhà báo thậm chí đã đánh mất mình...
Báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt, nói không với tin giả.
Báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt, nói không với tin giả.

Chưa bao giờ tác nghiệp báo chí thuận lợi như hiện nay, nhưng có lẽ, cũng chưa khi nào giới báo chí gặp những thách thức và hệ lụy từ sự chi phối và dẫn dắt dư luận của môi trường số...

Hiện tượng "nhà báo hai mặt"

Qua quan sát từ thực tế, ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông cho biết, nhiều phóng viên, nhà báo khi tham gia môi trường số đã quên mất mình, với những phát ngôn không còn cảm quan của nghề nghiệp.

Không chỉ nhấn nút chia sẻ một cách vô thức, họ thậm chí còn viết, đăng bài báo dựa trên thông tin chưa được xác minh và chưa được biên tập. Thậm chí, hiện tượng “nhà báo hai mặt” cũng đang khá phổ biến: khi ở không gian báo chí chính thống, họ rất chuẩn mực, nhưng trên không gian số, họ lại trưng ra bộ mặt hoàn toàn khác.

Xuất phát từ tình trạng này, Hội Nhà báo Việt Nam đã xây dựng và tổ chức thực hiện Quy tắc sử dụng mạng xã hội, trong đó có bốn điều quy định khuyến khích và bảy điều nghiêm cấm sử dụng mạng xã hội vào mục tiêu không đúng đắn, thiếu phù hợp.

Theo báo cáo của Hội Nhà báo, từ khi ban hành đến nay, có 11 trường hợp nhà báo, hội viên, phóng viên vi phạm Quy tắc sử dụng mạng xã hội phải chịu các hình thức kỷ luật. Thường trực Hội đồng cũng đã trao đổi, đối thoại, nhắc nhở trên 300 trường hợp hội viên chưa thực hiện đúng, đầy đủ quy trình tác nghiệp hoặc có phát ngôn chưa chuẩn xác trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, thời gian qua, việc quản lý phóng viên thường trú của các cơ quan báo chí tại địa phương gặp rất nhiều trở ngại trong công tác giám sát quản lý hội viên thực hiện các quy định nghề nghiệp đối người làm báo.

Tác động của kinh tế thị trường

Khi bàn về đạo đức báo chí trong môi trường số, ông Phan Hữu Minh, Trưởng Ban kiểm tra, Hội Nhà báo Việt Nam thẳng thắn cho rằng báo chí bị chi phối bởi mặt trái của kinh tế thị trường, nên không ít cơ quan báo chí và một bộ phận người làm báo chạy theo thị hiếu tầm thường, tìm cách để thu lợi, kể cả việc đơm đặt hoặc làm méo mó bản chất thật của sự kiện, tin tức.

Theo ông Minh, xu hướng thương mại hóa báo chí đang gây ra tác hại nhiều mặt. Hiện tượng “sáng đăng, trưa gặp, chiều gỡ” diễn ra với các báo, trang thông tin điện tử đã gây không ít bức xúc đối với dư luận xã hội.

Bởi vậy, ông Minh nhấn mạnh: “Người làm báo phải thuộc luật, quy định, có kỹ năng hành nghề, coi cơ quan báo chí của mình là nơi phụng sự cơ bản. Tổ chức Hội Nhà báo phải phát huy vai trò của Hội đồng xử lý vi phạm, giám sát hoạt động, nhắc nhở kịp thời để giảm thiểu vi phạm. Ngoài ra, các cơ quan báo chí, nhà nước có chính sách bảo đảm đời sống hơn cho người làm báo để họ chú tâm làm nghề”.

Cuộc chiến giành thông tin

Đây chính là thách thức lớn nhất của các cơ quan báo chí, cũng như mỗi người làm báo hiện nay. Như chia sẻ của ông Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Tổng Biên tập VietnamPlus, bản thân báo chí cũng đang phải “gồng mình” để tồn tại trong thời đại kỹ thuật số và xây dựng những thang giá trị mới trong truyền thông. Trong cuộc chiến thông tin này, không riêng gì báo chí, những người dùng điện thoại thông minh đều có thể trở thành người đưa tin lên mạng xã hội.

Trả lời cho câu hỏi “Báo chí chính thống đứng ở đâu?”, ông Nhật cũng đưa ra con số trong 20 trang mạng truy cập nhiều nhất hiện nay, hoàn toàn không có những cơ quan báo chí chính thống hàng đầu Việt Nam như Nhân dân, Thông tấn xã Việt Nam... Mặt khác, hiện tượng “người người nhà nhà” hóng xem livestream bóc phốt của một vài cá nhân trên mạng với những lượt tương tác khủng như thời gian vừa qua là sự chạnh lòng của không ít báo chí chính thống.

Như vậy, trong cuộc cạnh tranh này, báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt không khoan dung với tin giả, thúc đẩy truyền thông có trách nhiệm và tiếp cận công chúng trên phương tiện truyền thông mới.

Ông Nhật nói: Chúng ta tiếp tục phải coi độc giả là trung tâm, xây dựng nền tảng giá trị đạo đức và quan hệ tin cậy với công chúng. Bên cạnh việc điều chỉnh ngôn ngữ chính thống đến gần độc giả hơn, phải tăng cường hiểu biết về công nghệ mới để nâng tầm lên, cũng như thúc đẩy tòa soạn vượt qua thách thức của công nghệ số”.

Đạo đức nghề nghiệp vẫn là cốt lõi

Sự phát triển của mạng số thay đổi đời sống báo chí Việt Nam và đặt ra những yêu cầu liên quan đến đạo đức của người làm báo. Theo bà Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, trong kỷ nguyên số này, cách thức, phương thức làm nghề không ngừng đổi mới nhưng luôn phải tuân theo đạo đức, lý tưởng làm nghề vì giá trị tốt đẹp của xã hội.

Bà Giang cũng cho rằng, ở thời nào, trong bất cứ nền báo chí nào, đạo đức nghề nghiệp cũng là yêu cầu tất yếu và cốt lõi. Việc tôn trọng và tuân thủ nghiêm đạo đức nghề nghiệp là cách duy nhất để báo chí tồn tại và đứng vững trong lòng công chúng.

Cũng theo ông Phan Hữu Minh, hoạt động báo chí trong môi trường số là hướng tất yếu. Tuy nhiên, muốn hoàn thành sứ mệnh của mình, người làm báo bên cạnh vững vàng về tư tưởng chính trị, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ còn phải gương mẫu về đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội, xứng đáng với sự tin yêu, kỳ vọng của nhân dân.

Kỳ 2: Kinh nghiệm từ chuyên gia quốc tế

Bàn thảo về quy tắc đạo đức báo chí trong môi trường số tại Việt Nam

Bàn thảo về quy tắc đạo đức báo chí trong môi trường số tại Việt Nam

Bộ Thông tin và Truyền thông vừa phối hợp với Uỷ ban Quốc gia UNESCO Việt Nam tổ chức Hội thảo Quy tắc đạo đức ...

Tăng cường phối hợp, tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí, xuất bản

Tăng cường phối hợp, tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí, xuất bản

Sáng 16/6, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì, phối hợp cùng Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt ...

Đọc thêm

Hà Nội và Vientiane cùng phấn đấu để các thành tựu hợp tác tương xứng với tầm vóc của quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào

Hà Nội và Vientiane cùng phấn đấu để các thành tựu hợp tác tương xứng với tầm vóc của quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Bí thư Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thủ đô ...
Điện thăm hỏi về việc mưa lớn gây thiệt hại nghiêm trọng tại Hàn Quốc

Điện thăm hỏi về việc mưa lớn gây thiệt hại nghiêm trọng tại Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Được tin mưa lớn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản tại một số địa phương Hàn Quốc, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gửi điện thăm ...
Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Vừa qua, nghệ sĩ có nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Vừa qua, nghệ sĩ có nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa

Baoquocte.vn. Bạo lực học đường hiện nay rất nhức nhối; đồng thời nghệ sĩ vừa qua có rất nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp các Đại sứ Kuwait và Israel trình Quốc thư

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp các Đại sứ Kuwait và Israel trình Quốc thư

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc khẳng định Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn thúc đẩy quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp với Kuwait.
Dự báo thời tiết: Bão số 2 cách Quảng Ninh khoảng 180km; Hà Nội mưa lớn kèm gió giật mạnh

Dự báo thời tiết: Bão số 2 cách Quảng Ninh khoảng 180km; Hà Nội mưa lớn kèm gió giật mạnh

Baoquocte.vn. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão số 2 mạnh cấp 8 (62-74km/giờ), giật cấp 10; bán kính gió mạnh cấp 6, giật cấp 8 khoảng 110km từ tâm ...
Link xem trực tiếp Real Madrid vs Frankfurt (02h00 ngày 11/8) tranh Siêu cúp châu Âu 2022

Link xem trực tiếp Real Madrid vs Frankfurt (02h00 ngày 11/8) tranh Siêu cúp châu Âu 2022

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Real Madrid vs Frankfurt tranh Siêu cúp châu Âu 2022 02h00 ngày 11/8 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Sử dụng máy phát điện như nào để đảm bảo an toàn?

Sử dụng máy phát điện như nào để đảm bảo an toàn?

Baoquocte.vn. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đưa ra 05 khuyến cáo về việc sử dụng an toàn máy phát điện trong gia đình nhằm hướng dẫn cụ thể ...
Ford Territory lộ diện trước ngày ra mắt tại Việt Nam

Ford Territory lộ diện trước ngày ra mắt tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Ford Territory sẽ được ra mắt tại Việt Nam vào tháng tới, Ford cũng xác nhận sẽ lắp ráp mẫu xe này tại Hải Dương.
Tin thế giới 10/8: Mỹ sẽ giúp ‘bảo vệ chủ quyền’ Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan

Tin thế giới 10/8: Mỹ sẽ giúp ‘bảo vệ chủ quyền’ Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan

Baoquocte.vn. Mỹ sẽ giúp “bảo vệ chủ quyền” Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan…là tin thế giới nổi bật ngày 10/8.
Điều bất thường gì đang xảy ra với kinh tế Mỹ?

Điều bất thường gì đang xảy ra với kinh tế Mỹ?

Baoquocte.vn. Nền kinh tế Mỹ đang phục hồi với lộ trình 'bất thường' với những tín hiệu trái chiều.
Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Vừa qua, nghệ sĩ có nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Vừa qua, nghệ sĩ có nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa

Baoquocte.vn. Bạo lực học đường hiện nay rất nhức nhối; đồng thời nghệ sĩ vừa qua có rất nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa.
Điểm sàn xét tuyển của các trường Công an nhân dân 2022 là 70 điểm

Điểm sàn xét tuyển của các trường Công an nhân dân 2022 là 70 điểm

Baoquocte.vn. Điểm sàn xét tuyển đối với trình độ đại học chính quy tuyển mới các trường Công an là 70 điểm.
Học sinh TP. Hồ Chí Minh tựu trường ngày nào?

Học sinh TP. Hồ Chí Minh tựu trường ngày nào?

Baoquocte.vn. Tại TP. Hồ Chí Minh, học sinh các cấp từ tiểu học đến THPT sẽ tựu trường ngày 22/8, riêng học sinh mầm non tựu trường ngày 31/8.
Kết luận của 2 Phó Thủ tướng về học phí và sách giáo khoa

Kết luận của 2 Phó Thủ tướng về học phí và sách giáo khoa

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái và Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đã có kết luận tại cuộc họp về sách giáo khoa và học phí phổ thông.
GS. Phan Văn Trường: Để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng

GS. Phan Văn Trường: Để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng

Baoquocte.vn. Theo GS. Phan Văn Trường, để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng. Tự trọng chính là nền tảng, là mỗi lời nói là một lời cam kết.
Sắp ban hành Thông tư sửa đổi về bổ nhiệm, xếp lương giáo viên

Sắp ban hành Thông tư sửa đổi về bổ nhiệm, xếp lương giáo viên

Baoquocte.vn. Sắp tới sẽ có thông tư sửa đổi về quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương giáo viên mầm non, phổ thông.
Dự báo thời tiết: Bão số 2 cách Quảng Ninh khoảng 180km; Hà Nội mưa lớn kèm gió giật mạnh

Dự báo thời tiết: Bão số 2 cách Quảng Ninh khoảng 180km; Hà Nội mưa lớn kèm gió giật mạnh

Baoquocte.vn. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão số 2 mạnh cấp 8 (62-74km/giờ), giật cấp 10; bán kính gió mạnh cấp 6, giật cấp 8 khoảng 110km từ tâm bão.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (10-11/8): Hà Nội, Bắc Bộ, Thanh Hóa, Nghệ An mưa to đến rất to, cảnh báo ngập lụt; miền Nam mưa to cục bộ

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (10-11/8): Hà Nội, Bắc Bộ, Thanh Hóa, Nghệ An mưa to đến rất to, cảnh báo ngập lụt; miền Nam mưa to cục bộ

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Nam Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa dông rải rác và mưa to cục bộ.
Ấn Độ: Xây dựng bệnh viện tri ân những người cứu hộ tai nạn máy bay

Ấn Độ: Xây dựng bệnh viện tri ân những người cứu hộ tai nạn máy bay

Baoquocte.vn. Gia đình của các nạn nhân một vụ tai nạn máy bay ở Ấn Độ quyên góp để xây dựng bệnh viện cho người dân bang Kerala, những người đã cứu hộ các nạn nhân.
Dự báo hướng đi bão số 2: Tâm bão trên vùng biển Quảng Ninh-Nam Định; Hà Nội mưa to đến rất to

Dự báo hướng đi bão số 2: Tâm bão trên vùng biển Quảng Ninh-Nam Định; Hà Nội mưa to đến rất to

Baoquocte.vn. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão số 2 mạnh cấp 8-9 (62-88km/giờ), giật cấp 11, bán kính gió mạnh cấp 6, giật cấp 8 khoảng 130km từ tâm bão.
Nắng nóng khắc nghiệt, châu Âu đối phó với khủng hoảng năng lượng, thiếu nước sinh hoạt

Nắng nóng khắc nghiệt, châu Âu đối phó với khủng hoảng năng lượng, thiếu nước sinh hoạt

Baoquocte.vn. Nắng nóng khắc nghiệt khiến EU phải đương đầu với nhiều cuộc khủng hoảng về năng lượng, cháy rừng và thiếu nước sinh hoạt.
Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Baoquocte.vn. Hồi 7h ngày 10/8, vị trí tâm bão số 2 trên vùng biển phía Đông đảo Hải Nam (Trung Quốc), cách Móng Cái 480km về phía Đông Đông Nam.
Covid-19 ngày 10/8: 2.010 ca mắc mới, 1 F0 tử vong; 5.271 bệnh nhân được chữa khỏi

Covid-19 ngày 10/8: 2.010 ca mắc mới, 1 F0 tử vong; 5.271 bệnh nhân được chữa khỏi

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 10/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.010 ca mới, gần 5.300 bệnh nhân khỏi và 1 trường hợp tử vong tại Tây Ninh.
Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 9/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.340 ca mới; hơn 9.500 bệnh nhân khỏi và tiếp tục không có F0 tử vong.
Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 8/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.705 ca mới, gần 9.300 ca khỏi và tiếp tục không có bệnh nhân tử vong.
Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu từ Australia đã hoàn thành nghiên cứu về nguy cơ viêm cơ tim liên quan đến tiêm vaccine ngừa Covid-19 ở thanh thiếu niên.
Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Baoquocte.vn. Đến nay, Nga đã ghi nhận tổng cộng hơn 18,7 triệu ca Covid-19 trên cả nước kể từ đầu đại dịch.
Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 7/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.381 ca Covid-19 mới, giảm hơn 200 ca so với ngày trước đó.
Phiên bản di động