Đạo đức báo chí trong môi trường số: Thách thức ở Việt Nam (Kỳ 1)

HÀ ANH
Sự phát triển của môi trường số đang khiến báo chí phải đối mặt với nhiều thách thức, một số nhà báo thậm chí đã đánh mất mình...
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt, nói không với tin giả.
Báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt, nói không với tin giả.

Chưa bao giờ tác nghiệp báo chí thuận lợi như hiện nay, nhưng có lẽ, cũng chưa khi nào giới báo chí gặp những thách thức và hệ lụy từ sự chi phối và dẫn dắt dư luận của môi trường số...

Hiện tượng "nhà báo hai mặt"

Qua quan sát từ thực tế, ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông cho biết, nhiều phóng viên, nhà báo khi tham gia môi trường số đã quên mất mình, với những phát ngôn không còn cảm quan của nghề nghiệp.

Không chỉ nhấn nút chia sẻ một cách vô thức, họ thậm chí còn viết, đăng bài báo dựa trên thông tin chưa được xác minh và chưa được biên tập. Thậm chí, hiện tượng “nhà báo hai mặt” cũng đang khá phổ biến: khi ở không gian báo chí chính thống, họ rất chuẩn mực, nhưng trên không gian số, họ lại trưng ra bộ mặt hoàn toàn khác.

Xuất phát từ tình trạng này, Hội Nhà báo Việt Nam đã xây dựng và tổ chức thực hiện Quy tắc sử dụng mạng xã hội, trong đó có bốn điều quy định khuyến khích và bảy điều nghiêm cấm sử dụng mạng xã hội vào mục tiêu không đúng đắn, thiếu phù hợp.

Theo báo cáo của Hội Nhà báo, từ khi ban hành đến nay, có 11 trường hợp nhà báo, hội viên, phóng viên vi phạm Quy tắc sử dụng mạng xã hội phải chịu các hình thức kỷ luật. Thường trực Hội đồng cũng đã trao đổi, đối thoại, nhắc nhở trên 300 trường hợp hội viên chưa thực hiện đúng, đầy đủ quy trình tác nghiệp hoặc có phát ngôn chưa chuẩn xác trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, thời gian qua, việc quản lý phóng viên thường trú của các cơ quan báo chí tại địa phương gặp rất nhiều trở ngại trong công tác giám sát quản lý hội viên thực hiện các quy định nghề nghiệp đối người làm báo.

Tác động của kinh tế thị trường

Khi bàn về đạo đức báo chí trong môi trường số, ông Phan Hữu Minh, Trưởng Ban kiểm tra, Hội Nhà báo Việt Nam thẳng thắn cho rằng báo chí bị chi phối bởi mặt trái của kinh tế thị trường, nên không ít cơ quan báo chí và một bộ phận người làm báo chạy theo thị hiếu tầm thường, tìm cách để thu lợi, kể cả việc đơm đặt hoặc làm méo mó bản chất thật của sự kiện, tin tức.

Theo ông Minh, xu hướng thương mại hóa báo chí đang gây ra tác hại nhiều mặt. Hiện tượng “sáng đăng, trưa gặp, chiều gỡ” diễn ra với các báo, trang thông tin điện tử đã gây không ít bức xúc đối với dư luận xã hội.

Bởi vậy, ông Minh nhấn mạnh: “Người làm báo phải thuộc luật, quy định, có kỹ năng hành nghề, coi cơ quan báo chí của mình là nơi phụng sự cơ bản. Tổ chức Hội Nhà báo phải phát huy vai trò của Hội đồng xử lý vi phạm, giám sát hoạt động, nhắc nhở kịp thời để giảm thiểu vi phạm. Ngoài ra, các cơ quan báo chí, nhà nước có chính sách bảo đảm đời sống hơn cho người làm báo để họ chú tâm làm nghề”.

Cuộc chiến giành thông tin

Đây chính là thách thức lớn nhất của các cơ quan báo chí, cũng như mỗi người làm báo hiện nay. Như chia sẻ của ông Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Tổng Biên tập VietnamPlus, bản thân báo chí cũng đang phải “gồng mình” để tồn tại trong thời đại kỹ thuật số và xây dựng những thang giá trị mới trong truyền thông. Trong cuộc chiến thông tin này, không riêng gì báo chí, những người dùng điện thoại thông minh đều có thể trở thành người đưa tin lên mạng xã hội.

Trả lời cho câu hỏi “Báo chí chính thống đứng ở đâu?”, ông Nhật cũng đưa ra con số trong 20 trang mạng truy cập nhiều nhất hiện nay, hoàn toàn không có những cơ quan báo chí chính thống hàng đầu Việt Nam như Nhân dân, Thông tấn xã Việt Nam... Mặt khác, hiện tượng “người người nhà nhà” hóng xem livestream bóc phốt của một vài cá nhân trên mạng với những lượt tương tác khủng như thời gian vừa qua là sự chạnh lòng của không ít báo chí chính thống.

Như vậy, trong cuộc cạnh tranh này, báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt không khoan dung với tin giả, thúc đẩy truyền thông có trách nhiệm và tiếp cận công chúng trên phương tiện truyền thông mới.

Ông Nhật nói: Chúng ta tiếp tục phải coi độc giả là trung tâm, xây dựng nền tảng giá trị đạo đức và quan hệ tin cậy với công chúng. Bên cạnh việc điều chỉnh ngôn ngữ chính thống đến gần độc giả hơn, phải tăng cường hiểu biết về công nghệ mới để nâng tầm lên, cũng như thúc đẩy tòa soạn vượt qua thách thức của công nghệ số”.

Đạo đức nghề nghiệp vẫn là cốt lõi

Sự phát triển của mạng số thay đổi đời sống báo chí Việt Nam và đặt ra những yêu cầu liên quan đến đạo đức của người làm báo. Theo bà Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, trong kỷ nguyên số này, cách thức, phương thức làm nghề không ngừng đổi mới nhưng luôn phải tuân theo đạo đức, lý tưởng làm nghề vì giá trị tốt đẹp của xã hội.

Bà Giang cũng cho rằng, ở thời nào, trong bất cứ nền báo chí nào, đạo đức nghề nghiệp cũng là yêu cầu tất yếu và cốt lõi. Việc tôn trọng và tuân thủ nghiêm đạo đức nghề nghiệp là cách duy nhất để báo chí tồn tại và đứng vững trong lòng công chúng.

Cũng theo ông Phan Hữu Minh, hoạt động báo chí trong môi trường số là hướng tất yếu. Tuy nhiên, muốn hoàn thành sứ mệnh của mình, người làm báo bên cạnh vững vàng về tư tưởng chính trị, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ còn phải gương mẫu về đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội, xứng đáng với sự tin yêu, kỳ vọng của nhân dân.

Kỳ 2: Kinh nghiệm từ chuyên gia quốc tế

Bàn thảo về quy tắc đạo đức báo chí trong môi trường số tại Việt Nam

Bàn thảo về quy tắc đạo đức báo chí trong môi trường số tại Việt Nam

Bộ Thông tin và Truyền thông vừa phối hợp với Uỷ ban Quốc gia UNESCO Việt Nam tổ chức Hội thảo Quy tắc đạo đức ...

Tăng cường phối hợp, tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí, xuất bản

Tăng cường phối hợp, tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí, xuất bản

Sáng 16/6, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì, phối hợp cùng Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt ...

Đọc thêm

Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024: Hơn 40 công ty nước ngoài xác nhận tham gia

Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024: Hơn 40 công ty nước ngoài xác nhận tham gia

Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024 đã có sự xác nhận tham gia của hơn 40 công ty, đầu mối đến từ 19 quốc gia, vùng lãnh ...
Dự đoán trong 10 năm tới, số lượng triệu phú gốc Phi sẽ tăng tới 65%

Dự đoán trong 10 năm tới, số lượng triệu phú gốc Phi sẽ tăng tới 65%

Châu Phi là nơi sinh sống của 135.200 triệu phú và 21 tỷ phú, tính bằng USD với tổng tài sản có thể đầu tư hiện đang nắm giữ lên ...
Quần thể Danh thắng Tràng An chính thức hiện diện trên “bảo tàng số” Google Arts & Culture

Quần thể Danh thắng Tràng An chính thức hiện diện trên “bảo tàng số” Google Arts & Culture

Triển lãm trực tuyến trên nền tảng Google Arts & Culture đưa đến cho du khách những góc nhìn đẹp nhất về Quần thể Danh thắng Tràng An.
Xung đột Iran-Israel: Cuộc so găng lên đỉnh điểm, ‘gọi tên’ đối đầu quân sự trực tiếp?

Xung đột Iran-Israel: Cuộc so găng lên đỉnh điểm, ‘gọi tên’ đối đầu quân sự trực tiếp?

Trung Đông đứng trước nguy cơ rơi vào vòng xoáy bạo lực mới, sau cuộc tấn công đáp trả của Iran đối với Israel.
XSMB 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 21/4/2024. dự đoán XSMB 21/4/2024

XSMB 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 21/4/2024. dự đoán XSMB 21/4/2024

XSMB 21/4 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật 21/4/2024. kết quả xổ số hôm nay 21/4. dự đoán xổ số miền Bắc Chủ ...
XSMT 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật ngày 21/4/2024. SXMT 21/4/2024

XSMT 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật ngày 21/4/2024. SXMT 21/4/2024

XSMT 21/4 - Trực tiếp xổ số miền Trung 21/4/2024. xổ số hôm nay 21/4/2024. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung Chủ nhật. SXMT ...
Tuyển sinh lớp 10 công lập không chuyên ở Hà Nội: 4 trường hợp được tuyển thẳng

Tuyển sinh lớp 10 công lập không chuyên ở Hà Nội: 4 trường hợp được tuyển thẳng

Bốn trường hợp học sinh dưới đây được tuyển thẳng vào lớp 10 Trung học Phổ thông công lập không chuyên năm học 2024-2025 tại Hà Nội.
Loạt trường Đại học công bố điểm chuẩn học bạ 2024; cao nhất 25,5 điểm

Loạt trường Đại học công bố điểm chuẩn học bạ 2024; cao nhất 25,5 điểm

Đến thời điểm hiện tại, có 13 trường Đại học công bố điểm chuẩn trúng tuyển học bạ 2024.
Lễ công bố thành lập Viện Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm, trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái Nguyên

Lễ công bố thành lập Viện Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm, trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái Nguyên

Sáng ngày 11/4/2024, Viện Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tổ chức lễ công bố quyết định thành lập Viện.
PGS. TS. Chu Cẩm Thơ: Để lan tỏa văn hóa đọc, cần có chiến lược đầu tư cho phát triển sách

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ: Để lan tỏa văn hóa đọc, cần có chiến lược đầu tư cho phát triển sách

Cần thấy trách nhiệm của chính chúng ta, mỗi người lớn là không thể thiếu trong xây dựng, phát triển văn hóa đọc.
Thêm một bước tiến quan trọng trong quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga

Thêm một bước tiến quan trọng trong quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga

Nga và Việt Nam có quan hệ hợp tác song phương trong nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó, giáo dục và đào tạo là lĩnh vực hợp tác ưu tiên.
Hơn 45.000 học sinh tại TP. Hồ Chí Minh không có cơ hội vào lớp 10 công lập

Hơn 45.000 học sinh tại TP. Hồ Chí Minh không có cơ hội vào lớp 10 công lập

Tại TP. Hồ Chí Minh, trong năm nay, hơn 45.000 học sinh không có cơ hội vào lớp 10 trường công lập.
Khám phá các dự án của Meriton và Coronation tại Australia dành cho người Việt

Khám phá các dự án của Meriton và Coronation tại Australia dành cho người Việt

Con bạn theo đuổi ước mơ du học, bạn là một nhà đầu tư đang tìm kiếm cơ hội trên thị trường bất động sản tại Australia.
Vietnam Airlines tăng hơn 2.000 chuyến phục vụ nhu cầu du lịch dịp nghỉ lễ 30/4-1/5 và cao điểm hè 2024

Vietnam Airlines tăng hơn 2.000 chuyến phục vụ nhu cầu du lịch dịp nghỉ lễ 30/4-1/5 và cao điểm hè 2024

Vietnam Airlines mở bán nhiều vé hạng phổ thông với mức giá từ 1.724.000 đồng/chặng-1.929.000 đồng/chặng trong khung giờ muộn một số chặng bay nội địa.
Những trường hợp thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô từ 1/6/2024

Những trường hợp thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô từ 1/6/2024

6 trường hợp thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô từ 1/6/2024.
Vùng 5 Hải quân điều tàu cấp nước ngọt cho người dân tỉnh Cà Mau

Vùng 5 Hải quân điều tàu cấp nước ngọt cho người dân tỉnh Cà Mau

Ngày 18/4, Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân đã tổ chức cấp nước ngọt miễn phí cho người dân vùng hạn hán trên địa bàn tỉnh Cà Mau.
Quảng Nam xuất hiện mưa đá hiếm thấy

Quảng Nam xuất hiện mưa đá hiếm thấy

Giông lốc kèm mưa đá xuất hiện tại xã Trà Mia và trung tâm huyện Nam Trà My, Quảng Nam khiến nhiều diện tích hoa màu bị thiệt hại.
Những người lao động nào được tăng lương 2 lần từ ngày 1/7/2024?

Những người lao động nào được tăng lương 2 lần từ ngày 1/7/2024?

Xin cho tôi hỏi những người lao động nào được tăng lương 2 lần từ ngày 1/7/2024? - Độc giả Minh Hằng
Ngủ và uống nước có làm giảm nồng độ cồn?

Ngủ và uống nước có làm giảm nồng độ cồn?

Theo Đại học Bowling Green State, uống nước và ngủ sẽ không đẩy nhanh quá trình giảm nồng độ cồn.
5 đồ uống giúp tăng huyết sắc tố tự nhiên

5 đồ uống giúp tăng huyết sắc tố tự nhiên

Huyết sắc tố hay Hemoglobin là một loại protein có trong tế bào hồng cầu, hãy bổ sung những loại nước ép dưới đây để tăng huyết sắc tố.
Loại quả chứa nguồn dinh dưỡng giúp phòng chống ung thư

Loại quả chứa nguồn dinh dưỡng giúp phòng chống ung thư

Nhờ giàu vitamin C và A, kali, đồng, sắt và chất tannin chống oxy hóa, hồng xiêm có tác dụng hỗ trợ sức khoẻ, phòng ngừa ung thư.
5 loại quả ít đường và calo giúp bạn giảm cân

5 loại quả ít đường và calo giúp bạn giảm cân

Việc thêm trái cây vào chế độ ăn vừa giúp bạn giảm cân nhưng vẫn bổ sung được dưỡng chất cho cơ thể.
Chuyên gia gợi ý chế độ dinh dưỡng có lợi cho mái tóc, làn da và vóc dáng

Chuyên gia gợi ý chế độ dinh dưỡng có lợi cho mái tóc, làn da và vóc dáng

Thiếu hụt đạm khiến tóc không đủ nguyên liệu để phát triển, dễ chẻ ngọn, gãy rụng, cần bảo đảm nạp đủ lượng protein, tránh kiêng khem hà khắc.
Đu đủ là 'trái cây của các thiên thần' nhưng không phải ai cũng nên ăn

Đu đủ là 'trái cây của các thiên thần' nhưng không phải ai cũng nên ăn

Quả đu đủ là loại trái cây được ưa chuộng ở nhiều nơi, thậm chí còn được gọi là 'trái cây của các thiên thần'.
XSMB 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 21/4/2024. dự đoán XSMB 21/4/2024

XSMB 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 21/4/2024. dự đoán XSMB 21/4/2024

XSMB 21/4 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật 21/4/2024. kết quả xổ số hôm nay 21/4. dự đoán xổ số miền Bắc Chủ Nhật. SXMB 21/4.
XSMT 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật ngày 21/4/2024. SXMT 21/4/2024

XSMT 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật ngày 21/4/2024. SXMT 21/4/2024

XSMT 21/4 - Trực tiếp xổ số miền Trung 21/4/2024. xổ số hôm nay 21/4/2024. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung Chủ nhật. SXMT 21/4
XSMN 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ nhật 21/4/2024. xổ số hôm nay 21/4

XSMN 21/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ nhật 21/4/2024. xổ số hôm nay 21/4

XSMN 21/4 - xổ số hôm nay 21/4. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 21/4/2024. xổ số ngày 21 tháng 4. XSMN chủ nhật. SXMN 21/4
XSMN 20/4, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 20/4/2024. xổ số hôm nay 20/4. xổ số ngày 20 tháng 4

XSMN 20/4, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 20/4/2024. xổ số hôm nay 20/4. xổ số ngày 20 tháng 4

XSMN 20/4 - xổ số hôm nay 20/4. trực tiếp xổ số miền Nam hôm nay 20/4/2024. xổ số miền Nam thứ 7. SXMN 20/4/2024. kết quả xổ số ngày 20 tháng 4.
Vietlott 20/4, kết quả xổ số Vietlott Power thứ 7 ngày 20/4/2024. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 20/4, kết quả xổ số Vietlott Power thứ 7 ngày 20/4/2024. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 20/4 - Vietlott Power 20/4. Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay thứ 7 ngày 20/4/2024. xo so Vietlott 655 hôm nay. xs Power hom nay.
XSMT 20/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ Bảy ngày 20/4/2024. SXMT 20/4/2024

XSMT 20/4, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ Bảy ngày 20/4/2024. SXMT 20/4/2024

XSMT 20/4 - Kết quả xổ số ngày 20 tháng 4. SXMT 20/4. trực tiếp kết quả xổ số miền Trung 20/4/2024. xổ số hôm nay 20/4. xổ số miền Trung thứ 7.
Phiên bản di động