Nghị quyết 18 - 'cú hích' để báo chí nâng cao chất lượng và làm mới mình

Phi Khanh
Bài toán đặt ra là làm sao để tinh gọn nhưng vẫn mạnh, hiện đại hóa nhưng không đánh mất bản sắc báo chí cách mạng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nghị quyết 18 tạo ra cho báo chí cơ hội để tự làm mới mình
Nghị quyết 18 tạo ra cho báo chí cơ hội để tự làm mới mình. (Ảnh: Thành Long)

Phiên thảo luận về Nghị quyết 18 và yêu cầu đổi mới nhân sự báo chí, diễn ra chiều 20/6 tại Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2025 đã thu hút nhiều ý kiến. Từ đó, đặt ra yêu cầu không chỉ tinh gọn tổ chức mà còn chuyển biến toàn diện về tư duy, nhân sự, mô hình tòa soạn, đào tạo và thích ứng với trí tuệ nhân tạo (AI).

Cơ hội để cơ quan báo chí tự làm mới mình

Hiện nay, nhiều cơ quan báo chí từ cấp bộ, ngành Trung ương đến các cơ quan báo chí địa phương đang phải tiến hành sáp nhập, hợp nhất. Đặc biệt, có những cơ quan báo chí phải giải thể, chấm dứt nhiệm vụ; một số khác phải đối diện với tình trạng "nhập chồng". Đó là những bối cảnh cụ thể mà các cơ quan báo chí đang phải thích ứng.

Chủ trì phiên thảo luận, nhà báo Nguyễn Minh Đức, Tổng Biên tập báo Hà Nội Mới cho biết, trong hoàn cảnh hiện nay, nhiều cơ quan báo chí buộc phải điều chỉnh phương thức hoạt động, thậm chí có đơn vị phải dừng hoạt động. Tất cả đều đặt trong tinh thần của Nghị quyết 18 - tinh gọn, sắp xếp lại, nhằm hướng đến một hệ thống báo chí hoạt động hiệu quả hơn, mạnh mẽ hơn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới, khi chúng ta thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Với bối cảnh như vậy, diễn đàn này đặt ra nhiều vấn đề rất nóng như: các cơ quan báo chí cần xây dựng mô hình tổ chức mới như thế nào để thích ứng? Trong quá trình sáp nhập, các đơn vị áp dụng nguyên tắc nào, theo mô hình gì để đảm bảo phù hợp với Luật Báo chí đang được sửa đổi và chuẩn bị trình Quốc hội trong thời gian tới? Việc áp dụng mô hình tổ hợp truyền thông tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng đang triển khai ra sao?

Ông Phạm Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Báo chí và Truyền thông TP. Hải Phòng cho biết: Hải Phòng là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong việc hợp nhất báo và đài, thành lập trung tâm báo chí - truyền thông, chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/3/2025.

Việc hợp nhất bước đầu đã giảm được đầu mối, tinh giản cơ học bộ máy. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất không nằm ở tổ chức mà ở việc thay đổi tư duy, thói quen làm việc của đội ngũ nhà báo. Trước đây, mỗi đơn vị có cách thức vận hành khác nhau, khi nhập vào một cơ quan chung, không chỉ đòi hỏi sự đa nhiệm, mà còn cần sự chuyển biến văn hóa làm việc.

“Trước đây một sự kiện có thể cử vài ba người đi tác nghiệp, nay chỉ một người đảm đương toàn bộ quy trình viết tin, quay hình, dựng video”, ông Tuấn cho biết.

Bài toán đặt ra không chỉ là kỹ năng đa phương tiện, mà còn là chế độ đãi ngộ, cơ chế vận hành, sự thích nghi với môi trường hội tụ. Trung tâm cũng đang đề xuất thống nhất tên gọi cơ quan báo chí sau hợp nhất, đảm bảo đúng quy định và tránh nhầm lẫn trong nhận diện. Đến nay, bộ máy đã tinh gọn từ 21 đầu mối còn 15, từng bước ổn định, hướng tới vận hành hiệu quả trong giai đoạn tiếp theo.

"Việc hợp nhất trước đây thừa có thừa mà thiếu cũng thiếu rất nhiều. Bản thân Đài truyền hình Hải Phòng có phương án tái đào tạo. Chúng tôi sẵn sàng tiếp nhận phóng viên phù hợp với vị trí truyền thông đa phương tiện, đặc biệt thiếu nhân lực chất lượng cao dù đơn vị có cơ chế riêng", ông Tuấn chia sẻ.

Nghị quyết 18 tạo ra cho báo chí cơ hội để tự làm mới mình
Nhà báo Nguyễn Văn Hoài, Tổng Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay (Điện tử Dân Việt) chia sẻ tại phiên thảo luận. (Ảnh: Thành Long)

Trong khi đó, nhà báo Nguyễn Văn Hoài, Tổng Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay (Điện tử Dân Việt) cho biết, với đơn vị này, quá trình tái cơ cấu theo Nghị quyết 18 đã diễn ra từ rất sớm, trước cả thời điểm nhiều cơ quan báo chí bắt đầu thực hiện. Từ ngày 1/3, Báo Nông thôn Ngày nay đã hoàn tất việc hợp nhất giữa tờ báo in, báo điện tử và tạp chí Nông thôn Mới, đồng thời sắp xếp lại toàn bộ tổ chức bộ máy, tinh gọn các phòng ban, văn phòng đại diện, từ 22 đầu mối xuống còn 12.

Theo ông Hoài, việc sáp nhập không chỉ đơn giản là giảm số lượng mà thực chất là thay đổi căn bản phương thức vận hành, tạo ra động lực mới. “Chúng tôi yêu cầu phóng viên không chỉ viết bài mà phải biết cả tổ chức sự kiện, sản xuất video, làm MC dẫn chương trình. Một người làm nhiều việc, thay vì nhiều người làm một việc như trước”, Tổng Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay nhấn mạnh.

Ông Hoài cũng nhìn nhận, ban đầu có những khó khăn nhất định về sự khác biệt văn hóa, lề lối làm việc giữa các bộ phận, nhưng sau ba tháng, đội ngũ đã thích nghi tốt, hiệu quả công việc được nâng cao rõ rệt. Đặc biệt, quá trình sáp nhập giúp đơn vị phát hiện và phát huy tốt hơn thế mạnh của từng cá nhân, mở ra không gian phát triển mới cho cả tổ chức và con người.

“Tôi cho rằng, Nghị quyết 18 tạo ra cho báo chí một cơ hội để tự làm mới mình”, ông Hoàng khẳng định.

Chuyển biến về tư duy để thích nghi và phát triển

Ông Nguyễn Minh Đức cho biết, một trong những thách thức hiện nay của tòa soạn Báo Hà Nội Mới là cơ cấu nhân sự đang mất cân đối về độ tuổi. “Tuổi trung bình hiện nay của đội ngũ là 49, điều này cho thấy chúng tôi đang thiếu hụt nghiêm trọng lực lượng trẻ, đặc biệt là ở các vị trí chuyên sâu về báo chí đa phương tiện”, ông Đức chia sẻ.

Các vị trí như thiết kế đồ họa, công nghệ, quảng cáo trực tuyến, SEO hay phóng viên đa nền tảng đang rất cần nhưng chưa được bổ sung kịp thời. Trong khi đó, yêu cầu chuyển đổi số và sản xuất nội dung đa phương tiện đang đặt ra ngày càng rõ nét với các cơ quan báo chí.

“Tinh gọn bộ máy không đồng nghĩa với đủ người. Thực tế là nhiều vị trí việc làm vẫn còn đang thiếu, nhất là trong các mảng chuyên môn mới”, ông Đức nhấn mạnh.

Ở góc nhìn đào tạo, TS. Lê Thu Hà, Phó Viện trưởng Viện Báo chí Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết, trong nhiều năm qua, sự thay đổi mạnh mẽ của thị trường truyền thông và yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực đã thúc đẩy các cơ sở đào tạo báo chí, trong đó có Học viện Báo chí và Tuyên truyền, chủ động đổi mới để thích ứng.

“Chúng tôi không đợi đến khi có Nghị quyết 18 mới thay đổi, mà đã sớm đón đầu xu thế về công nghệ, sáng tạo nội dung và yêu cầu mới từ thị trường lao động. Việc đào tạo ngày nay phải mang tính liên ngành, ứng dụng cao, để sinh viên khi tốt nghiệp có thể đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của các tòa soạn hiện đại”, bà Hà nhấn mạnh.

Trước những lo ngại về xu hướng tuyển sinh ngành báo chí giảm, bà Hà cho biết, thực tế lại cho thấy tín hiệu tích cực. “Tuyển sinh sau đại học đợt 1 năm nay tăng mạnh, nhiều nhà báo quay lại học để nâng cao trình độ. Ở bậc đại học, số lượng đăng ký chưa có biến động đáng kể. Nếu có giảm, chúng tôi cũng xem đó là cơ hội để lựa chọn những người thực sự yêu nghề và sẵn sàng vượt qua thử thách”.

Theo TS. Lê Thu Hà, sinh viên báo chí hiện nay không chỉ cần kỹ năng nghề truyền thống, mà còn phải rèn luyện các kỹ năng số, quản trị mạng xã hội, phân tích công chúng và nắm bắt xu hướng truyền thông mới. Bên cạnh đó, phẩm chất nghề nghiệp, đạo đức báo chí và kỹ năng mềm như giao tiếp, ứng xử và thích nghi với môi trường truyền thông biến động cũng là những năng lực cốt lõi được chú trọng.

Từ góc độ nghiên cứu, TS. Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định: "Nghị quyết 18 không chỉ là tinh gọn mà là một cuộc cách mạng về tư duy và tổ chức. Nếu hiểu tinh gọn là cắt giảm số lượng mà không nâng chất lượng, hệ thống sẽ càng khó vận hành hiệu quả. Cần giảm trùng lặp, tăng đa nhiệm, phát huy năng lực của từng người".

TS. Kiền cũng nhấn mạnh, trong môi trường báo chí hiện đại, tính đa nhiệm là yêu cầu tất yếu. Mỗi phóng viên không chỉ viết mà còn phải biết chụp ảnh, quay phim, dựng hình, làm nội dung đa phương tiện. Tổ chức tòa soạn hội tụ phải gắn liền với đào tạo đội ngũ phóng viên toàn diện. Điều quan trọng là cần phát triển nguồn nhân lực linh hoạt hơn.

"Nghị quyết 18 là cơ hội thực sự để báo chí Việt Nam đổi mới toàn diện. Quan trọng là mọi cá nhân trong hệ thống từ nhà quản lý đến phóng viên, sinh viên đều cần chuyển biến về tư duy để thích nghi và phát triển trong bối cảnh mới", TS. Phan Văn Kiền nhấn mạnh.

Có thể thấy, Nghị quyết 18 không chỉ đặt ra nhiệm vụ tinh giản cơ học, mà là "cú hích" để báo chí Việt Nam tái cấu trúc sâu rộng và nâng cao chất lượng. Trong tiến trình ấy, chuyển biến về tư duy, phát huy năng lực đội ngũ, xây dựng mô hình tòa soạn hội tụ, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng đào tạo là những yếu tố then chốt.

Nghị quyết 18 tạo ra cho báo chí cơ hội để tự làm mới mình
Phiên thảo luận nhận được sự quan tâm của đông đảo người làm báo. (Ảnh: Thành Long)

AI sẽ làm xói mòn chất lượng và bản sắc thông tin

Chia sẻ tại diễn đàn, chuyên gia truyền thông và AI, ông Nguyễn Anh Phong cho rằng, AI đang tạo ra những thay đổi căn bản trong hoạt động của tòa soạn báo chí. Nếu các vị trí như thư ký toàn soạn, phóng viên, biên tập viên thuần thục công cụ AI, năng suất lao động có thể tăng lên đáng kể, đặt ra câu hỏi thực tế: liệu có còn cần tuyển thêm người như trước?

Ông Phong đưa ra cảnh báo rằng AI không thể thay thế hoàn toàn con người, nhưng nếu không có định hướng đúng, AI sẽ làm xói mòn chất lượng và bản sắc thông tin. Theo ông, nhân sự báo chí cần được đào tạo song song hai năng lực, đó là kỹ thuật công nghệ và tư duy phản biện báo chí.

Ông Phong chỉ ra, nhiều công việc đơn giản từng là bước đệm cho sinh viên mới ra trường, như gỡ băng phỏng vấn, xử lý văn bản... đang dần bị thay thế bởi các công cụ AI. Điều này đồng nghĩa với việc yêu cầu đầu vào đối với sinh viên báo chí ngày càng cao hơn, bởi họ phải chứng minh được năng lực vượt trội ngay từ khi mới bước chân vào nghề.

“Không cần sinh viên quá chuyên sâu ngay từ đầu, nhưng điều quan trọng là khả năng học hỏi nhanh và làm chủ công nghệ, phương thức sáng tạo mới”, ông Phong cho hay.

Tuy nhiên, ông Phong cũng cảnh báo rằng việc ứng dụng AI không khiến người làm báo nhàn hơn, trái lại, áp lực tư duy sẽ tăng lên vì tốc độ phản ứng và xử lý thông tin của AI là cực kỳ nhanh. Chỉ một nhóm nhỏ những người hiểu sâu và biết cách khai thác AI mới thực sự tạo ra khác biệt. Do đó, các cơ sở đào tạo cần chú trọng rèn luyện khả năng học hỏi, tư duy phản biện và năng lực sử dụng công cụ công nghệ một cách chủ động, không phụ thuộc.

“AI là công cụ hỗ trợ, không phải thay thế con người. Điều quan trọng là con người phải làm chủ được nó”, ông Phong nhấn mạnh.

Nhà báo Ngô Việt Anh: Cơ quan báo chí cần liên tục đổi mới sáng tạo, dám nghĩ dám làm để đột phá

Nhà báo Ngô Việt Anh: Cơ quan báo chí cần liên tục đổi mới sáng tạo, dám nghĩ dám làm để đột phá

Một “tòa soạn báo chí-công nghệ” xét đến cùng là sự phối hợp nhuần nhuyễn, bổ trợ kỹ năng mới từ khối nhà báo và ...

TS. Nguyễn Sĩ Dũng: Sứ mệnh mới đòi hỏi báo chí phải bước ra khỏi 'vùng an toàn', thắp lửa đổi mới sáng tạo

TS. Nguyễn Sĩ Dũng: Sứ mệnh mới đòi hỏi báo chí phải bước ra khỏi 'vùng an toàn', thắp lửa đổi mới sáng tạo

100 năm là một dấu mốc vẻ vang để báo chí cách mạng Việt Nam nhìn lại và tiếp tục bước tới. Trách nhiệm của ...

Lãnh đạo cơ quan báo chí phải xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo thay vì để cấp dưới 'tự bơi'

Lãnh đạo cơ quan báo chí phải xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo thay vì để cấp dưới 'tự bơi'

Nhiều cơ quan báo chí ồ ạt chuyển đổi số theo hướng số hóa các sản phẩm nhưng không chọn cho mình thị trường ngách, ...

Báo chí cần cởi mở, lắng nghe mạng xã hội và 'chạm' đúng thị hiếu của độc giả

Báo chí cần cởi mở, lắng nghe mạng xã hội và 'chạm' đúng thị hiếu của độc giả

Để thu hút sự chú ý của công chúng trong kỷ nguyên số, báo chí đối ngoại cần chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy, ...

Đọc thêm

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

Rockstar Games công bố danh sách diễn viên của Grand Theft Auto VI (GTA 6), xác nhận Dylan Rourke đảm nhận vai Jason Duval và Manni L. Perez thể hiện ...
Lan tỏa hương vị xứ Chùa Vàng giữa lòng Hà Nội

Lan tỏa hương vị xứ Chùa Vàng giữa lòng Hà Nội

Đại sứ Thái Lan Urawadee Sriphiromya kỳ vọng Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ góp phần quảng bá bản sắc và tăng cường giao lưu văn ...
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI gia tăng và 111 trường ...
Khởi động ý tưởng không gian văn hóa Góc Baku và Khu ẩm thực Azerbaijan tại Hà Nội

Khởi động ý tưởng không gian văn hóa Góc Baku và Khu ẩm thực Azerbaijan tại Hà Nội

Ngày 21/11, bà Leyla Aliyeva, con gái Tổng thống Azerbaijan cùng đoàn đại biểu đã đến thăm Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội (HCCT).
Mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Pháp từ nền tảng giáo dục ngôn ngữ

Mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Pháp từ nền tảng giáo dục ngôn ngữ

Giáo dục là lĩnh vực hợp tác quan trọng giữa Việt Nam và Pháp, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị, thúc đẩy hợp tác và kết nối thế hệ trẻ hai nước.
Nước Mỹ thời Trump 2.0 qua lăng kính hai thế hệ giảng viên – sinh viên

Nước Mỹ thời Trump 2.0 qua lăng kính hai thế hệ giảng viên – sinh viên

Cuốn sách “Nước Mỹ trong nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump: Góc nhìn lịch sử và văn hóa” mang đến góc nhìn chuyên sâu về nước Mỹ đương đại.
PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

Giữa những thay đổi không ngừng của giáo dục, khi tri thức ngày càng dễ tiếp cận nhờ Internet và trí tuệ nhân tạo (AI), vai trò của người thầy cũng đang đứng trước những ...
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Chính sách phụ cấp đối với nhân viên y tế theo các nghị định mới

Chính sách phụ cấp đối với nhân viên y tế theo các nghị định mới

Nghị định số 192 và 350 quy định mức phụ cấp trực, phẫu thuật, chống dịch và ưu đãi nghề mới cho nhân viên y tế.
Các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến thuốc lá

Các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến thuốc lá

Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Không cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể từ người dưới 18 tuổi sau khi chết não

Không cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể từ người dưới 18 tuổi sau khi chết não

Ngày 21/11, với 83,17% đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Thêm nhiều địa phương tại Nga cấm bán lẻ thuốc lá điện tử

Thêm nhiều địa phương tại Nga cấm bán lẻ thuốc lá điện tử

Thống đốc thành phố lớn thứ hai tại Nga Saint (St.) Petersburg Alexander Beglov mới ký luật cấm bán lẻ thuốc lá điện tử tại thành phố này.
Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Anh theo hướng chuyên sâu, hiện đại

Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Anh theo hướng chuyên sâu, hiện đại

Từ ngày 16-20/11, Phái đoàn Thương mại Y tế Vương quốc Anh có chuyến thăm và làm việc đến Hà Nội và Đà Nẵng.
Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Thói quen thường xuyên ăn sáng mặn với bánh mì kẹp đồ chế biến, bánh ngọt hay mì mặn, làm tăng huyết áp, khiến thận quá tải, có nguy cơ hình thành sỏi.
Phiên bản di động