Để xuất khẩu tri thức không còn bỏ ngỏ

Trần Xuân Tiến
Vì sao hàng triệu đầu sách nước ngoài hiện diện rộng khắp, trong khi sách Việt vẫn hiếm hoi trên các kệ sách quốc tế? Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần đẩy mạnh hơn nữa chiến lược xuất khẩu sách, qua đó khẳng định vị thế tri thức và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam trên bản đồ toàn cầu.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Trong hơn hai năm 2023, 2024 và sáu tháng đầu năm 2025, Việt Nam nhập gần 182.000 tên xuất bản phẩm, tương đương khoảng 14,8 triệu bản sách. Trong khi đó, tổng số bản ấn phẩm xuất khẩu sang nước ngoài trong cùng giai đoạn chỉ hơn 1 triệu bản, với kim ngạch vỏn vẹn khoảng 260.000 USD.

Xuất khẩu sách: Cú hích còn bỏ ngỏ
Sách Việt Nam tại Hội sách quốc tế Frankfurt 2025. (Nguồn: Nhà xuất bản Kim Đồng)
More from WVR
Văn chương từ thế giới trở về quê nhà Văn chương từ thế giới trở về quê nhà

Con số trên vừa được Cục Xuất bản, In và Phát hành công bố tại Hội nghị tổng kết công tác xuất khẩu, nhập khẩu xuất bản phẩm giai đoạn 2023-2025.

Báo cáo cho thấy có tới 28 doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh xuất bản phẩm nhập khẩu, nhưng chỉ 5 doanh nghiệp thực hiện xuất khẩu thường xuyên, nhiều đơn vị khác gần như “án binh bất động”.

Còn đó những bất cập

Một thực trạng rõ ràng đang hiện hữu là tình trạng nhập siêu tri thức: Sách ngoại ngữ từ Anh, Pháp, Nhật, Hàn, Mỹ… tràn vào Việt Nam, trong khi sách Việt, dù có giá trị nội dung, hiếm khi vươn ra ngoài biên giới quốc gia.

Vấn đề không chỉ nằm ở các con số thống kê, mà còn đặt ra câu hỏi về vị thế tri thức, bản sắc văn hóa và sức lan tỏa của văn học Việt Nam.

Nguyên nhân khiến sách Việt khó tiếp cận thị trường quốc tế, dù chất lượng không hề thua kém, xuất phát từ những hạn chế trong cấu trúc xuất bản.

Trước hết, nhiều doanh nghiệp xuất bản trong nước có quy mô nhỏ, thiếu vốn và chưa xây dựng được chiến lược rõ ràng hướng tới thị trường toàn cầu. Dù được cấp phép xuất nhập khẩu ấn phẩm, phần lớn đơn vị vẫn chỉ hoạt động trong nước; hoạt động xuất khẩu còn mang tính thủ công, manh mún, chủ yếu là các ấn phẩm giới thiệu, quảng bá về đất nước, con người Việt Nam, được xuất theo từng đơn hàng nhỏ tới một số thị trường quen thuộc như Lào, Nhật Bản, Mỹ, Australia.

Thứ hai, hệ sinh thái bản quyền và dịch thuật trong nước còn yếu, chưa đủ năng lực hỗ trợ xuất khẩu. Để một tác phẩm Việt tiếp cận được bạn đọc quốc tế, yếu tố then chốt là bản quyền minh bạch và bản dịch bảo đảm chất lượng. Hai yếu tố này vẫn chưa được đầu tư bài bản ở nhiều nơi. Việc thiếu các chính sách khuyến khích dịch thuật và hỗ trợ bản quyền khiến không ít tác phẩm có giá trị chưa thể vượt ra ngoài biên giới quốc gia.

Cuối cùng, thiếu động lực xúc tiến quốc tế khiến sách Việt dù đẹp, có nội dung tốt vẫn chỉ quẩn quanh trong sân nhà. Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành chia sẻ tại Hội nghị tổng kết rằng, nhiều đối tác quốc tế nói sách Việt rất đẹp, rất đáng quan tâm nhưng họ “không biết cách nào để tiếp cận”.

Bài học quốc tế

Trên thế giới đã có những mô hình thành công mà Việt Nam có thể tham khảo, tiêu biểu là LTI Korea (Viện Dịch thuật văn học Hàn Quốc), được thành lập năm 1996 với mục tiêu đưa văn học Hàn Quốc ra toàn cầu. Tổ chức này thường xuyên tài trợ cho hoạt động dịch thuật, xuất bản và quảng bá các tác phẩm tiếng Hàn sang nhiều ngôn ngữ như Anh, Pháp, Nhật, Trung và các ngôn ngữ châu Âu.

Nhờ đó, hàng nghìn đầu sách Hàn Quốc thuộc nhiều thể loại, từ văn học, thiếu nhi, tiểu thuyết đương đại đến phi hư cấu, đã được xuất bản ở nước ngoài, giúp nhiều tác giả Hàn Quốc tạo dựng tên tuổi tại các thị trường châu Á, châu Âu và châu Mỹ.

Bệ phóng để văn học Hàn vươn ra thế giới không đến từ sự may mắn ngẫu nhiên, mà từ chiến lược rõ ràng, bao gồm triển khai quỹ hỗ trợ dịch thuật, xuất bản kết hợp hoạt động quảng bá và kết nối quốc tế. Với sự đầu tư có trọng tâm, Hàn Quốc đã biến văn học thành một công cụ quyền lực mềm, lan tỏa văn hóa cũng như câu chuyện đất nước ra toàn cầu.

Việt Nam có thể xây dựng cho mình một lộ trình tương tự, với năm trụ cột chính: Thành lập một quỹ quốc gia hỗ trợ bản quyền và dịch thuật cho sách Việt; xây dựng thương hiệu quốc gia cho sách Việt; khai thác ngoại giao sách và quyền lực mềm; đẩy mạnh chuyển đổi số chuỗi xuất bản; xây dựng hệ liên kết giữa ba chủ thể: nhà xuất bản, doanh nghiệp phát hành, tác giả/ dịch giả để vận hành xuất khẩu theo chuỗi (bản quyền, dịch, ấn bản, phát hành) thay vì manh mún từng đầu sách riêng lẻ.

Nếu các giải pháp trên được triển khai đồng bộ, chúng ta có thể từng bước đảo chiều cán cân, không chỉ nhập khẩu mà còn xuất khẩu tri thức. Khi đó, Việt Nam không chỉ đọc thế giới, mà còn để thế giới đọc Việt Nam.

Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết dân tộc của người Việt tại Nhật Bản

Chương trình “Xuân Quê hương – Tết đại đoàn kết Osaka 2026” dành cho người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc ...

Vinh danh các thành tựu nghiên cứu văn học Nhật Bản tại Việt Nam

Trung tâm Giao lưu văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản) và Quỹ Tưởng nhớ Inoue Yasushi sẽ ...

Khi ngoại giao văn hóa thắp sáng di sản

Từ làng tranh ven sông Đuống đến di sản toàn cầu, hành trình của nghề tranh Đông Hồ cho thấy vai trò nổi bật của ...

Khai trương tour trải nghiệm 'Ký ức Cột cờ' tại Hoàng thành Thăng Long

Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội vừa phối hợp với Tổng Công ty Du lịch Hà Nội tổ chức khai ...

Rực rỡ những sắc màu văn hoá Việt Nam tại Trung Quốc

Ngày 21/12 tại thủ đô Bắc Kinh đã diễn ra Ngày Văn hóa Việt Nam tại Trung Quốc với chương trình biểu diễn nghệ thuật ...

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12 là thời điểm lý tưởng để khám phá miền Bắc với những điểm đến hấp dẫn như Sa Pa, Tà Xùa, Mộc Châu...
PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại quốc tế Phương Nam - PNTRIP ra đời vào ngày 8/3/2011.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động