Diễn đàn do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh, Ban tổ chức Triển lãm Công nghiệp và Sản xuất Việt Nam (VIMF 2026) và Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp TP. Bắc Ninh tổ chức.
Sự chuyển dịch trong dòng vốn FDI
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhấn mạnh Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để tiếp tục thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, trong đó có môi trường kinh doanh thuận lợi và mạng lưới hội nhập kinh tế sâu rộng.
Không chỉ là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Việt Nam còn ghi nhận những bước tiến trong xu hướng chuyển dịch sang sản xuất sản phẩm công nghệ tiên tiến. Cùng với Malaysia và Thái Lan, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh nhờ nhu cầu gia tăng đối với sản phẩm sản xuất và dịch vụ điện tử liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).
“Khi tỷ lệ nội địa hóa cao hơn, năng lực công nghệ mạnh hơn và doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào khâu thiết kế, nghiên cứu và phát triển, Việt Nam sẽ không còn chỉ là nơi đặt nhà máy để lắp ráp, mà sẽ trở thành trung tâm tạo ra công nghệ, sáng tạo sản phẩm và dẫn dắt chuỗi cung ứng khu vực.
 |
| Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phát biểu tại Diễn đàn. (Nguồn: Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp) |
Là vùng đất thủ phủ công nghiệp điện tử và công nghệ cao của cả nước, Bắc Ninh sở hữu dư địa và lợi thế đặc biệt để tiên phong triển khai mô hình này. Việc chủ động hình thành hệ sinh thái sản xuất phụ trợ không chỉ giúp địa phương thu hút các dự án vốn FDI quy mô lớn mà còn bảo đảm tính bền vững, tự chủ của nền kinh tế nội địa”, ông Phòng nhấn mạnh.
Theo số liệu của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, 9 tháng năm 2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, mức cao nhất trong cùng kỳ 5 năm.
Trong tổng vốn đăng ký, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là lĩnh vực thu hút đầu tư lớn nhất, với 13,38 tỷ USD, chiếm 45,8% tổng vốn FDI. Điều này cho thấy vai trò của Việt Nam trong mạng lưới sản xuất quốc tế vẫn gắn chặt với công nghiệp, đặc biệt là các ngành chế biến, chế tạo.
Đánh giá về quy mô và chất lượng dòng vốn FDI, bà Vương Thị Minh Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho rằng, Việt Nam đang có vị trí ngày càng quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao vẫn còn hạn chế; mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa chưa tương xứng với tiềm năng.
Bà Hiếu cũng chỉ rõ định hướng trọng tâm trong tái cấu trúc chuỗi cung ứng, theo đó Việt Nam đang thu hút FDI có chọn lọc, ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao, năng lực quản trị hiện đại và cam kết gắn kết với nền kinh tế trong nước. Trọng tâm dòng vốn đang hướng thẳng vào các lĩnh vực bán dẫn, điện tử, thiết bị thông minh, đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của công nghiệp hỗ trợ gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
 |
| Bà Vương Thị Minh Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho rằng, Việt Nam đang có vị trí ngày càng quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. (Ảnh: Trung Đỗ) |
Theo bà Hiếu, sự dịch chuyển này không chỉ mang tính thời điểm mà phản ánh một chiến lược dài hạn. Các Tập đoàn công nghệ đang coi Việt Nam là mắt xích quan trọng để đa dạng hóa rủi ro và tối ưu hóa chuỗi giá trị. Tuy nhiên, để “giữ chân” những đại bàng công nghệ này, việc chỉ cung cấp mặt bằng giá rẻ và ưu đãi thuế là chưa đủ.
“Các nhà đầu tư quốc tế đang đòi hỏi một hệ sinh thái đồng bộ, từ hạ tầng giao thông, logistics thông minh đến nguồn nhân lực chất lượng cao và đặc biệt là hệ thống nhà cung cấp nội địa đủ năng lực để đón đầu làn sóng đầu tư thế hệ mới, các khu công nghiệp không thể mãi duy trì mô hình cấp đất, xây xưởng rồi cho thuê. Đã đến lúc phải chuyển từ tư duy cung cấp hạ tầng sản xuất sang kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp”, bà Hiếu nhấn mạnh.
Khu công nghiệp thế hệ mới không chỉ dừng ở mặt bằng
Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Đinh Nam Thắng, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu công nghiệp Bắc Ninh, cho rằng các khu công nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi từ hạ tầng sản xuất truyền thống sang hệ sinh thái công nghệ cao và chuỗi cung ứng bền vững.
Bắc Ninh là một trong những địa phương có nền tảng sản xuất công nghiệp lớn. Trong 10 tháng đầu năm 2026, các khu công nghiệp trên địa bàn ghi nhận 183 dự án đầu tư mới, hơn 264 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn, với tổng vốn đăng ký cấp mới và điều chỉnh tăng đạt 4.418,99 triệu USD. Cùng thời gian này, có 216 doanh nghiệp mới đi vào sản xuất. Hiện địa phương có 23/40 khu công nghiệp đã thành lập đi vào hoạt động, với hơn 2.310 dự án đầu tư còn hiệu lực. Quỹ đất sạch đủ điều kiện thu hút đầu tư khoảng 600 ha, dự kiến tăng lên 1.155 ha vào cuối năm 2026.
Ông Thắng cho rằng, lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn tới không chỉ được quyết định bởi số lượng khu công nghiệp, dự án hay tổng vốn đầu tư, mà còn phụ thuộc vào mức độ kết nối giữa các doanh nghiệp, năng lực công nghệ, năng suất và tính bền vững của hoạt động sản xuất. Đất đai và nhà xưởng vẫn quan trọng nhưng chưa đủ tạo lợi thế lâu dài. Nhà đầu tư còn cần công nghệ, nhân lực, nhà cung ứng, logistics, năng lượng và dịch vụ hỗ trợ.
Từ thực tiễn này, đại diện Ban Quản lý các khu công nghiệp Bắc Ninh đề xuất 3 chuyển dịch chiến lược: Từ hạ tầng sản xuất sang hạ tầng hệ sinh thái; từ thu hút dự án riêng lẻ sang phát triển cụm liên kết ngành; từ tăng trưởng theo quy mô sang cạnh tranh bằng chất lượng và tính bền vững.
Theo đó, khu công nghiệp cần được phát triển đồng bộ với hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông, logistics, đào tạo nhân lực và dịch vụ hỗ trợ. Việc thu hút đầu tư cũng cần gắn với hình thành các cụm sản xuất kết nối doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp nội địa, cơ sở đào tạo và tổ chức nghiên cứu.
Bên cạnh hạ tầng cứng về không gian và vận tải, các yếu tố “mềm” như hệ thống cấp thoát nước, xử lý môi trường cũng trở thành tiêu chí lựa chọn khắt khe. Trao đổi dưới góc độ nhà cung cấp vật liệu, ông Nguyễn Duy Bình, Giám đốc Kinh doanh Công ty Nhựa Bình Minh Miền Bắc, nhấn mạnh, hạ tầng cấp thoát nước không đơn thuần là một hạng mục xây dựng, mà là khoản đầu tư cho sự ổn định và năng lực cạnh tranh lâu dài của khu công nghiệp. Đặc biệt đối với các nhà máy điện tử, linh kiện chính xác, bán dẫn và công nghệ cao, nguồn nước ổn định và hệ thống thoát nước đáng tin cậy là điều kiện tiên quyết để duy trì hoạt động liên tục.
 |
| Phiên thảo luận chuyên đề tại Diễn đàn. (Nguồn: Tạp chí Diễn đàn doanh nghiệp) |
Để hiện thực hóa khát vọng này, sự đồng hành của cơ quan quản lý và các tập đoàn đầu chuỗi là yếu tố then chốt. Cần thúc đẩy mạnh mẽ việc hình thành các cụm liên kết ngành, nơi doanh nghiệp FDI giữ vai trò dẫn dắt về tiêu chuẩn và thị trường, còn doanh nghiệp trong nước tham gia cung ứng linh kiện, vật liệu và dịch vụ kỹ thuật.
Đồng thời, các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ, chuyển giao công nghệ và tư vấn cải tiến năng suất chất lượng cần được thiết kế sát thực tiễn, giải quyết trực tiếp những “nút thắt” về vốn và kỹ năng quản trị của khối nội.
| Kinh tế Việt Nam: Đột phá sau thử thách Các thành tựu kinh tế Việt Nam cho thấy bức tranh tăng trưởng ấn tượng, ổn định vĩ mô được giữ vững, các động lực ... |
| Từ thung lũng Silicon đến lớp học Việt Nam Trong chuyến thăm Việt Nam kéo dài 17 ngày của đoàn doanh nhân và nhà đầu tư Mỹ, hình ảnh học sinh Việt Nam tiếp ... |
| Ngành nào đang hút nhiều vốn FDI nhất Trung Quốc? Theo số liệu của Bộ Thương mại Trung Quốc, tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) thực tế được sử dụng trong 6 tháng đầu ... |
| Khởi động Chương trình xét chọn doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa doanh nghiệp Việt Nam năm 2026 Ban tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam” (BTC 248), Hiệp hội Phát triển văn hóa doanh ... |
| AEF 2026: Doanh nghiệp nước ngoài gợi mở hướng phát triển mới cho Việt Nam Dịch chuyển chuỗi cung ứng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phát triển công nghệ sinh học đang mở ra những hướng hợp ... |
