Điều ít biết về bản dịch tiếng Phần Lan 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Quế Hoa
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Với việc có thêm bản dịch tiếng Phần Lan, 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho đến nay đã được dịch ra ít nhất 33 ngôn ngữ nước ngoài.

Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những tác phẩm nổi tiếng của văn học Việt Nam và đã được dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài. Nhưng cho đến nay, số lượng ngôn ngữ và bản dịch tác phẩm này vẫn là vấn đề chưa có câu trả lời thống nhất.

Trong một bài viết công bố năm 2015, tác giả Đỗ Hồng Công cho biết: “Nhật ký trong tù đã được dịch ra 11 thứ tiếng trên thế giới: Nga, Mông Cổ, Ba Lan, Anh, Pháp, Hungary, Quốc tế ngữ, Đan Mạch, Tiệp, Nam Tư, Đức”. Nhưng trong một bài viết vào năm 2013, dịch giả Thúy Toàn, đã dẫn ra một danh sách với 31 ngôn ngữ.

Điều ít biết về bản dịch tiếng Phần Lan 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Bìa sách 'Nhật ký trong tù' đã được dịch ra tiếng Phần Lan. (Ảnh: Quế Hoa)

Năm 2015, một bản dịch Nhật ký trong tù bằng tiếng Albania chưa có trong danh sách của hai bài viết trên đã được ra mắt tại Hà Nội.

Như vậy, số liệu các ngôn ngữ và bản dịch Nhật ký trong tù bằng tiếng nước ngoài (không kể tiếng Hán và tiếng Việt) vẫn ở tình trạng mà dịch giả Thúy Toàn nói đến: “Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng như số nơi mà tác phẩm của Người được xuất bản, cho đến nay còn chưa được tìm hiểu đầy đủ, chính xác”.

‘Nhật ký trong tù’ bằng tiếng Phần Lan

Ngoài tiếng Albania, trong các nguồn dẫn ra ở trên, cũng chưa thấy nói đến một bản dịch Nhật ký trong tù bằng ngôn ngữ khác là tiếng Phần Lan có tên Ho Tsi Minh: Poliittisen vangin runot. Đây là bản dịch đã ra đời lần đầu tiên cách đây hơn nửa thế kỷ (1969), đúng vào năm Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời và đã được tái bản 2 lần vào năm 1970 nhưng chưa được biết đến. Ho Tsi Minh: Poliittisen vangin runot do nhà thơ Pentti Saarikoski (1937-1983) dịch từ bản dịch tiếng Anh The Prison Diary của Aileen Palmer, nhà xuất bản Tammi xuất bản ở Helsinki.

Ho Tsi Minh: Poliittisen vangin runot gồm 107 trang, khổ 11,5 x 19cm với 101 bài thơ, mỗi bài in riêng trên một trang. Đối chiếu với bản nguồn tiếng Anh của Aileen Palmer, bản dịch tiếng Phần Lan thiếu bài Word-Play (Chơi chữ), không có 1 trang chữ Hán bài này và không có chữ Hán trang Fac-simile of President HO CHI MINH’s autograph.

Ngoài ra, bản dịch này cũng không có lời giới thiệu và 4 chú thích như trong bản tiếng Anh. Tất cả các bài thơ đều được Saarikoski dịch sang thơ tiếng Phần Lan theo thể tự do và chuyển tải trung thành nội dung của bản dịch tiếng Anh.

Người biết tiếng Phần Lan dù không am hiểu nhiều về thơ Phần Lan, song từng đọc và thuộc một số bài thơ trong Nhật ký trong tù bằng tiếng Việt đều có thể hiểu nội dung và nhận ra các bài thơ tiếng Phần Lan trong bản dịch này.

Pentti Saarikoski (1937-1983) là một trong những nhà thơ nổi tiếng và quan trọng nhất của Phần Lan vào thập kỷ 60-80 của thế kỷ trước, Mặc dù mất sớm (khi mới 45 tuổi), nhưng ông đã để lại một di sản văn học vô cùng đồ sộ, với 70 tác phẩm (thơ, ký, kịch bản sân khấu, truyền hình) và 65 tác phẩm dịch các loại.

Saarikoski đã được nhận 13 giải thưởng các loại về văn học, trong đó có 6 giải thưởng nhà nước. Đáng chú ý, chỉ một năm sau khi Nhật ký trong tù bằng tiếng Phần Lan được xuất bản, ông đã được nhận giải thưởng nhà nước Phần Lan về dịch thuật năm 1970 cùng với năm tác phẩm dịch khác của mình.

Bản dịch Phần Lan và dòng sách “Huutomerkki!”

Trong trang đầu và cuối bìa 4 của bản dịch Ho Tsi Minh: Poliittisen vangin runot, dịch giả Saarikoski viết: “Tôi dịch những bài thơ này trong thời gian ngừng bắn khi nhân dân Việt Nam tiếc thương vĩnh biệt người giải phóng và vị lãnh tụ của họ. Tôi dịch chúng vì chúng là những bài thơ hay. Bởi vì tôi ngưỡng mộ cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh. Cuộc đấu tranh dũng cảm, kiên cường của ông cho tự do của nhân dân, một cuộc đấu tranh mà dân tộc sẽ chiến thắng. Ông đã đem đến cho người dân sự tự tin. Ông đã đem đến cho họ những lời khuyên”.

Những lời trên đây đã nói lên sự kính trọng của nhà thơ Pentti Saarikoski đối với cuộc đời và sự nghiệp cũng như giá trị nội dung của tác phẩm Nhật ký trong tù và lý do khiến ông dịch sang tiếng Phần Lan.

Ngoài ra, còn một lý do khác giải thích cho sự ra đời của bản dịch Nhật ký trong tù bằng tiếng Phần Lan là không khí chính trị xã hội ở Phần Lan vào cuối thập kỷ 60-70 của thế kỷ trước và dòng sách “Huutomerkki” (Dấu chấm than!).

Đây là thời gian mà phong trào chống chiến tranh, ủng hộ hòa bình trên thế giới dâng cao và lan rộng ở Phần Lan dẫn đến sự ra đời của loạt sách về những vấn đề chính trị, xã hội mang tính thời sự, được dư luận quan tâm gọi là “Huutomerkki” do Tammi xuất bản trong khoảng thời gian 1968–1983.

Điều ít biết về bản dịch tiếng Phần Lan 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Nhà thơ Pentti Saarikoski. (Ảnh; Quế Hoa)

Về Việt Nam, ngoài Ho Tsi Minh: Poliittisen vangin runot (xuất bản năm 1969, tái bản 2 lần năm 1970), trong dòng sách này còn có Näin toimivat Vietnamin sissit (Hoạt động của du kích Việt Nam) của Mauno Sissonen, xuất bản năm 1972 và Kotirintama riisivainiolla (Hậu phương trên cánh đồng lúa) của Johan von Bonsdorffin, xuất bản năm 1975.

Đáng chú ý, với sự xuất hiện của Ho Tsi Minh: Poliittisen vangin runot, mà một số bài hát trong album Elämme Vietnamin aikaa (Chúng ta sống trong thời đại Việt Nam) ra đời vào năm 1973, những lời ca cách mạng của bài thơ Trời hửng trong Nhật ký trong tù của Hồ Chí Minh đã vang lên trong các cuộc mít tinh, biểu tình ủng hộ Việt Nam của người Phần Lan.

Ho Tsi Minh: Poliittisen vangin runot không chỉ là cuốn sách đầu tiên được dịch ra tiếng Phần Lan mà có lẽ còn là tác phẩm văn học Việt Nam được tái bản nhiều lần nhất (3 lần) ở Phần Lan cho đến nay.

Như vậy, với việc có thêm bản dịch tiếng Phần Lan và tiếng Albania cho đến nay Nhật ký trong tù đã được dịch ra ít nhất 33 ngôn ngữ nước ngoài.

Người viết sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Thái Lan

Người viết sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Thái Lan

TGVN. Mới đây, một bộ sách quý được biên soạn bằng ba ngôn ngữ tiếng Việt, tiếng Thái Lan và tiếng Anh về quá trình ...

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh dự lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Sở Ngoại vụ TP Hồ Chí Minh

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh dự lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Sở Ngoại vụ TP Hồ Chí Minh

TGVN. Chiều ngày 30/10, tại TP Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã đến dự và phát biểu ...

Nhà báo Đức sẽ ra mắt cuốn sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhà báo Đức sẽ ra mắt cuốn sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh

TGVN. Ngày 30/6, tại Đại sứ quán Việt Nam tại Đức, nhà báo Hellmut Kapfenberger đã trao tặng Đại sứ Nguyễn Minh Vũ cuốn “Tiểu ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

C.Ronaldo có cứu nổi Juventus thoát khỏi 'cơn ác mộng' tại Champions League?

C.Ronaldo có cứu nổi Juventus thoát khỏi 'cơn ác mộng' tại Champions League?

'Cơn ác mộng' bị loại khỏi Champions League đang thực sự ám ảnh Juventus, đây là lúc mà họ cần người hùng C.Ronaldo tỏa sáng.
Vượt Mỹ, Canada trở thành điểm đến hấp dẫn nhất đối với lao động quốc tế

Vượt Mỹ, Canada trở thành điểm đến hấp dẫn nhất đối với lao động quốc tế

Một cuộc khảo sát với sự tham gia của 208.807 người cho thấy, Canada đã vượt Mỹ, trở thành điểm đến mong muốn nhất đối với lao động quốc tế.
XSMN 10/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 10/3/2021 - SXMN 10/3 - xổ số hôm nay

XSMN 10/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 10/3/2021 - SXMN 10/3 - xổ số hôm nay

XSMN 10/3. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 10 tháng 3 năm 2021. KQXSMN thứ 4. SXMN 10/3. KQSXMN.
XSMB 10/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 10/3/2021 - SXMB 10/3 - xổ số hôm nay

XSMB 10/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 10/3/2021 - SXMB 10/3 - xổ số hôm nay

XSMB 10/3. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 10 tháng 3 năm 2021. KQXSMB thứ 4. SXMB 10/3. KQSXMB.
XSMT 10/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 10/3/2021 - SXMT 10/3 - xổ số hôm nay

XSMT 10/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 10/3/2021 - SXMT 10/3 - xổ số hôm nay

XSMT 10/3. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 10 tháng 3 năm 2021. KQXSMT thứ 4. SXMT 10/3. KQSXMT.
XSMN 9/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/3/2021 - SXMN 9/3 - dự đoán XSMN 10/3

XSMN 9/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/3/2021 - SXMN 9/3 - dự đoán XSMN 10/3

XSMN 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMN thứ 3. KQXSMN. SXMN 9/3.
XSMB 9/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 9/3/2021 - SXMB 9/3 - dự đoán XSMB 10/3

XSMB 9/3 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 9/3/2021 - SXMB 9/3 - dự đoán XSMB 10/3

XSMB 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMB thứ 3. KQXSMB. SXMB 9/3.
XSBL 9/3 - Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 9/3/2021 - SXBL 9/3 - KQXSBL thứ 3

XSBL 9/3 - Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 9/3/2021 - SXBL 9/3 - KQXSBL thứ 3

XSBL 9/3. KQXSBL 9/3. Xổ số Bạc Liêu hôm nay ngày 9 tháng 3 năm 2021. Xo so Bac Lieu. KQSXBL. SXBL 9/3
XSMT 9/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/3/2021 - SXMT 9/3 - dự đoán XSMT 10/3

XSMT 9/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/3/2021 - SXMT 9/3 - dự đoán XSMT 10/3

XSMT 9/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 9/3/2021. XSMT thứ 3. KQXSMT. SXMT 9/3.
Du lịch Đà Nẵng: Lạc vào chợ Cồn, 'thiên đường ẩm thực' cả trăm món

Du lịch Đà Nẵng: Lạc vào chợ Cồn, 'thiên đường ẩm thực' cả trăm món

Những món ăn đường phố đặc sắc ở chợ Cồn, 'thiên đường ẩm thực' trong lòng TP. Đà Nẵng đã níu chân biết bao thực khách khi đến đây.
Du lịch Đà Nẵng: Lạc vào chợ Cồn, 'thiên đường ẩm thực' cả trăm món

Du lịch Đà Nẵng: Lạc vào chợ Cồn, 'thiên đường ẩm thực' cả trăm món

Những món ăn đường phố đặc sắc ở chợ Cồn, 'thiên đường ẩm thực' trong lòng TP. Đà Nẵng đã níu chân biết bao thực khách khi đến đây.
Khách quốc tế giảm 1 tỷ lượt người, 2020 trở thành năm ‘thảm họa’ của ngành du lịch

Khách quốc tế giảm 1 tỷ lượt người, 2020 trở thành năm ‘thảm họa’ của ngành du lịch

Gần 1/3 điểm đến du lịch trên toàn cầu vẫn đóng cửa đối với du khách quốc tế dù các nước đẩy mạnh việc tiêm vaccine ngừa Covid-19.
Những địa điểm 'sống ảo' ở Việt Nam đẹp không kém trời Tây

Những địa điểm 'sống ảo' ở Việt Nam đẹp không kém trời Tây

Việt Nam có nhiều địa danh hấp dẫn với khung cảnh đẹp không kém trời Tây, trở thành địa điểm sống ảo quen thuộc của các tín đồ du lịch.
Một mình du lịch Việt Nam và hàng chục quốc gia, cụ bà 91 tuổi người Nga gây bão mạng

Một mình du lịch Việt Nam và hàng chục quốc gia, cụ bà 91 tuổi người Nga gây bão mạng

'Tại sao phải chần chừ khi chúng ta cuối cùng cũng phải chết, vào một ngày nào đó', cụ bà Baba Lena từng một mình đi phượt vòng quanh thế giới nói.
Củng cố nền kinh tế giữa đại dịch Covid-19, Indonesia phát triển mô hình du lịch nông nghiệp

Củng cố nền kinh tế giữa đại dịch Covid-19, Indonesia phát triển mô hình du lịch nông nghiệp

Bộ trưởng Nông nghiệp Indonesia Syahrul Yasin Limpo cho biết, chính phủ nước này khuyến khích phát triển du lịch nông nghiệp ở tất cả các vùng.
Văn hóa, du lịch Việt Nam trong tâm thế vượt khó năm 2021

Văn hóa, du lịch Việt Nam trong tâm thế vượt khó năm 2021

Cuối năm 2020, du lịch Việt Nam đã nói đến câu chuyện tăng tốc và phục hồi, thì dịch quay trở lại khiến năm 2021 tiếp tục là năm của những khó khăn.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 2)

Văn học Italy chiếm một vị trí quan trọng trong văn hóa của châu Âu. Thời kỳ này bao gồm một số tên tuổi nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 1)

Alfieri Vittorio là nhà thơ, nhà viết kịch. Tác phẩm kịch tiêu biểu nhất của ông là Filippo. Ông là ông tổ của bi kịch cổ điển và ái quốc Italy.
Phần Lan: Ngày văn hóa quốc gia bắt nguồn từ một sử thi - Kalevala

Phần Lan: Ngày văn hóa quốc gia bắt nguồn từ một sử thi - Kalevala

Trên thế giới hiếm có nước như Phần Lan: Lấy ngày ra đời của một tác phẩm văn học làm ngày lễ lớn của dân tộc.
Ý nghĩa hình tượng con trâu ít người biết trong đời sống văn hóa đại chúng phương Đông

Ý nghĩa hình tượng con trâu ít người biết trong đời sống văn hóa đại chúng phương Đông

Trong văn hóa đại chúng phương Đông, hình tượng con trâu phổ biến và gắn bó với cuộc sống lao động của người dân.
Euripidés và các bi kịch cổ Hy Lạp

Euripidés và các bi kịch cổ Hy Lạp

Herakles mainomenos là bi kịch cổ Hy Lạp, có tính chất chính trị, được coi là nơi dung thân của những người khốn cùng và những kẻ lưu vong.
Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates (470-399 TCN) được coi là bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp. Ông cũng là sư phụ của Platon.
Phiên bản di động