Đổi mới giáo dục không phải ở khẩu hiệu

TS. Vũ Thu Hương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trong những năm gần đây, giáo dục Việt Nam tồn tại khá nhiều vấn đề. Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc, cần tìm hiểu kĩ nguyên nhân, không có chuyện giáo dục kém chỉ vì một khẩu hiệu.
Lỗi không ở chữ Lễ
Đổi mới giáo dục không phải ở khẩu hiệu mà ở phương pháp.

Lỗi không nằm ở chữ "Lễ"

Liên quan đến đề nghị bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ hậu học văn” của GS. Trần Ngọc Thêm với mục đích là nhằm khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo của con người, nhiều nhà giáo và các chuyên gia cho rằng không thể đồng tình với quan điểm này.

Bởi, dù tư duy phản biện là cần thiết nhưng không có nghĩa là học sinh được phép bỏ qua chuyện lễ nghĩa. Và để khai mở tư duy phản biện cũng không cần thiết phải bỏ khẩu hiệu vốn đã trở nên quen thuộc với người Việt.

GS. TSKH Trần Ngọc Thêm cho rằng, để đổi mới giáo dục và đào tạo cần có một giải pháp tổng thể nhưng không dàn trải mà có chìa khóa, có trọng tâm, trọng điểm. Chìa khóa phải là thay đổi triết lý giáo dục. Đồng nghĩa, để có con người sáng tạo, cần chống bệnh thành tích, bệnh phong trào và bệnh đối phó. Cần bắt đầu từ việc thay đổi quan niệm, không sử dụng những cách biểu đạt mang tính thụ động.

Tôi và các nhà giáo dục vẫn quan niệm chữ "Lễ" trong câu khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” là đạo đức, lối sống, cách ứng xử lịch sự, lễ phép. Đó cũng là cách chúng tôi giảng giải cho học sinh từ trước tới nay. Việc sử dụng câu khẩu hiệu này trong giờ giảng dạy của chúng tôi chủ yếu đề cao, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rèn đức cho học sinh. Những vấn đề vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức, vô văn hóa, vô giáo dục bị lên án và coi những người vi phạm đó là không có... lễ.

Nhiều người băn khoăn liệu chữ "Lễ" có biến người học trở nên thụ động, lệ thuộc vào người thầy, đánh mất sự chủ động, sáng tạo và tư duy phản biện hay không? Thực tế, mỗi chữ trong tiếng Việt cổ đều có nhiều nghĩa. Với người này, chúng ta coi chữ "Lễ" là áp đặt, là giáo dục kiểu thụ động, với người khác chữ "Lễ" lại có ý nghĩa là đạo đức. Cùng một chữ, có nhiều nghĩa là bình thường.

Theo tôi, không nhất thiết phải xóa bỏ đi khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” mà có thể hiểu chữ "Lễ" ở góc độ phù hợp với thời đại và giáo dục ngày nay.

Nhìn rộng ra, các nước phương Đông vẫn giữ khá nhiều nếp cũ, nhưng họ vẫn cởi mở đón nhận những tư tưởng mới, đón nhận cách suy nghĩ mới. Giáo dục mà thản nhiên đập bỏ truyền thống để hi vọng tân tiến là cách làm thiếu thận trọng.

Do đó, vấn đề cần thay đổi ở đây là cách tiếp cận và việc đổi mới giáo dục không nằm ở bỏ khẩu hiệu. Thực tế, khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” cũng không phải là triết lý giáo dục của Việt Nam.

Hiện nay, triết lý giáo dục của chúng ta là giáo dục phát triển năng lực. Vì thế, sự tồn tại của khẩu hiệu này không hề ảnh hưởng đến phương pháp giảng dạy của giáo dục Việt Nam. Nếu theo khẩu hiệu trên, giờ đạo đức phải chiếm 30 - 50% mới đúng.

Khẩu hiệu trên cũng không đi vào đời sống học sinh từ lâu lắm rồi khi hạnh kiểm giờ chỉ tồn tại trên giấy. Ngoài ra, những vấn đề của giáo dục hiện nay nằm ở phương thức quản lý giáo dục đã lỗi thời, nhiều bất cập. Để giải quyết các vấn đề trong giáo dục, nhất thiết phải có sự cải tổ trong các phương thức quản lý giáo dục.

Bỏ "Lễ", đạo đức các con sẽ ra sao?

Trong khi đó, bên cạnh thực trạng bạo lực học đường, còn rất nhiều các vấn đề nóng khác của học sinh Việt Nam mà chủ yếu tập trung chính ở đạo đức, lối sống. Trẻ Việt Nam giờ “Lễ” có nhiều vấn đề. Nói tục, chửi bậy thành cửa miệng, nói trống không, cư xử thiếu văn hóa... Chữ "Lễ" chưa bao giờ yếu như thế, vậy giờ lại bỏ "Lễ", đạo đức các con sẽ ra sao? Do đó, chữ "Lễ" càng nên được coi trọng trong giáo dục nhà trường.

Bệnh thành tích khiến cho nhiều đứa trẻ lạc vào ma trận học hành, thi cử không mệt mỏi; khiến cho giá trị của giáo viên phụ thuộc vào thành tích của học sinh, vào những giờ dự giờ, thi giáo viên dạy giỏi… Rõ ràng, dù nói rằng tồn tại khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” nhưng các trường học vẫn tiếp tục đề cao việc học kiến thức chứ ít quan tâm đến chữ "Lễ".

Nếu chúng ta xóa bỏ khẩu hiệu này, hiệu ứng có thể sẽ rất lớn. Hiện nay, cái tôi của trẻ Việt đã được đẩy lên quá cao. Giáo dục khai phóng quan tâm đến quan niệm và ý tưởng của trẻ. Nhưng ở không ít gia đình và trong lớp học hiện nay, ý thích, đòi hỏi của trẻ cũng khá cao. Điều này gây nguy hại cho tính cách và hình thành nhân cách của trẻ. Có không ít gia đình đã nhận ra, cảm thấy hối hận khi đáp ứng mọi yêu cầu và sở thích của con.

Hơn nữa, các trường học hiện nay đâu bắt buộc phải treo khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn". Mỗi trường có những slogan (khẩu hiệu) của riêng mình. Vậy lý do gì phải “khai tử” một trong các khẩu hiệu vốn rất quan trọng với giáo dục?

Nói một cách công bằng thì giáo dục không đi theo một khẩu hiệu. Trong những năm gần đây, giáo dục Việt Nam tồn tại nhiều vấn đề. Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc, cần tìm hiểu kĩ nguyên nhân, không có chuyện giáo dục kém chỉ vì một khẩu hiệu.

Không có người thầy, ta sẽ 'đuối' trong bể thông tin nhưng vẫn 'đói' về tri thức

Không có người thầy, ta sẽ 'đuối' trong bể thông tin nhưng vẫn 'đói' về tri thức

Trong bối cảnh CMCN 4.0, nếu không có những người thầy, chúng ta sẽ 'đuối' trong bể thông tin của thời đại số nhưng vẫn ...

Chữ 'Lễ' rất đẹp, việc gì mà phải bỏ?

Chữ 'Lễ' rất đẹp, việc gì mà phải bỏ?

Chia sẻ với báo TG&VN, nhà báo Hoàng Nguyên Vũ cho rằng, xin đừng hiểu phiến diện, định kiến với chữ 'Lễ' bằng những cách ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Đại sứ Hàn Quốc Park Noh Wan

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Đại sứ Hàn Quốc Park Noh Wan

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ song phương với Hàn Quốc.
Giá cà phê hôm nay 8/10: Tăng giảm trái chiều, thị trường mắc kẹt giữa lạm phát và suy thoái

Giá cà phê hôm nay 8/10: Tăng giảm trái chiều, thị trường mắc kẹt giữa lạm phát và suy thoái

Baoquocte.vn. Giá cà phê trên cả hai sàn bị ảnh hưởng rõ rệt khi USD tiếp tục là kênh trú ẩn của dòng tiền đầu cơ.
Giá tiêu hôm nay 8/10, nối đà lao dốc, thị trường nhiễu loạn thông tin, chủ yếu tin xấu nhằm ép giá?

Giá tiêu hôm nay 8/10, nối đà lao dốc, thị trường nhiễu loạn thông tin, chủ yếu tin xấu nhằm ép giá?

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước hầu như ổn định tại một số địa phương, giao dịch từ 62.500 - 65.500 đ/kg.
Hơn 80 doanh nghiệp Đài Loan (Trung Quốc) sôi nổi tìm cơ hội đầu tư tại Bình Phước

Hơn 80 doanh nghiệp Đài Loan (Trung Quốc) sôi nổi tìm cơ hội đầu tư tại Bình Phước

Baoquocte.vn. UBND tỉnh Bình Phước, cùng Trung tâm xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh phối hợp với Tổng Công ty Becamex IDC, tổ chức buổi Hội thảo.
Điện chia buồn về vụ xả súng tại tỉnh Nongbua Lamphu, Thái Lan

Điện chia buồn về vụ xả súng tại tỉnh Nongbua Lamphu, Thái Lan

Baoquocte.vn. Được tin vụ xả súng tại tỉnh Nongbua Lamphu, Thái Lan khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gửi điện chia buồn.
Không quân Malaysia tiếp nhận máy bay quân sự từ Indonesia

Không quân Malaysia tiếp nhận máy bay quân sự từ Indonesia

Baoquocte.vn. Đến nay, Indonesia đã bàn giao 2 trong số 3 máy bay do Malaysia đặt hàng theo chương trình Sáng kiến an ninh hàng hải
Điện mừng Tổng thống nước Cộng hòa Nauru

Điện mừng Tổng thống nước Cộng hòa Nauru

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gửi Điện mừng Tổng thống và Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Nauru.
Tin thế giới ngày 7/10: Lãnh đạo Nga – Thổ Nhĩ Kỳ điện đàm, Mỹ tiếp tục nâng cấp THAAD

Tin thế giới ngày 7/10: Lãnh đạo Nga – Thổ Nhĩ Kỳ điện đàm, Mỹ tiếp tục nâng cấp THAAD

Baoquocte.vn. Na Uy cử tàu giám sát đường ống khí đốt tới Đức, Ấn Độ phản đối Đại sứ Mỹ tại Pakistan tới Kashmir…là một số tin thế giới đáng chú ...
Cận cảnh Lexus RX 2023 - SUV hạng sang kiến tạo những tiêu chuẩn mới

Cận cảnh Lexus RX 2023 - SUV hạng sang kiến tạo những tiêu chuẩn mới

Baoquocte.vn. Lexus RX 2023 là thế hệ thứ 5 là phiên bản tốt nhất của Lexus RX khi được nâng cấp toàn diện nhằm mang lại trải nghiệm hạng sang.
Quảng Ninh gỡ được 6/7 cảnh báo 'thẻ vàng' IUU, nỗ lực 'xóa sổ' tiêu chí cảnh báo cuối cùng

Quảng Ninh gỡ được 6/7 cảnh báo 'thẻ vàng' IUU, nỗ lực 'xóa sổ' tiêu chí cảnh báo cuối cùng

Baoquocte.vn. Trong 4 năm qua, để 'gỡ thẻ' vàng IUU, Quảng Ninh đã triển khai rất nhiều biện pháp, hành động quyết liệt chống khai thác hải sản bất hợp pháp.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (5-6/10): Hà Nội ngày nắng, chiều mưa rải rác; Trung Bộ, Nam Bộ mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (5-6/10): Hà Nội ngày nắng, chiều mưa rải rác; Trung Bộ, Nam Bộ mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết khu vực Bắc Bộ ngày nắng; Nam Trung Bộ, Nam Bộ chiều có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to.
Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ đề phòng lũ quét vì mưa có thể kéo dài

Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ đề phòng lũ quét vì mưa có thể kéo dài

Baoquocte.vn. Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ cần đề phòng nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh vùng núi và ngập úng tại các khu vực trũng, thấp.
Mỹ: Siêu bão Ian càn quét, ít nhất 23 người thiệt mạng, phá hủy nhiều nhà cửa, ngập lụt diện rộng

Mỹ: Siêu bão Ian càn quét, ít nhất 23 người thiệt mạng, phá hủy nhiều nhà cửa, ngập lụt diện rộng

Baoquocte.vn. Nhà chức trách bang Florida, Mỹ cho biết, cơn bão Ian đã làm ít nhất 23 người thiệt mạng và gây nhiều thiệt hại tài sản tại bang này.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (1-9/10): Bắc Bộ mưa to, từ Đà Nẵng đến Nam Bộ chiều tối mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (1-9/10): Bắc Bộ mưa to, từ Đà Nẵng đến Nam Bộ chiều tối mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết, do ảnh hưởng của bão Noru, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Hà Nội mưa to các ngày 1-2/10; từ Đà Nẵng đến Nam Bộ mưa dông vào chiều tối.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (30/9-1/10): Hà Nội và cả nước có mưa và mưa to cục bộ; Đông Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vừa, mưa to đến rất to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (30/9-1/10): Hà Nội và cả nước có mưa và mưa to cục bộ; Đông Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vừa, mưa to đến rất to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Đông Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa rào, dông rải rác, cục bộ mưa to.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (29-30/9): Hà Nội và nhiều khu vực mưa, dông, cục bộ mưa to; trung du Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa lớn

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (29-30/9): Hà Nội và nhiều khu vực mưa, dông, cục bộ mưa to; trung du Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa lớn

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước có mưa to cục bộ; riêng vùng đồng bằng, trung du Bắc Bộ và Bắc miền Trung mưa vừa, mưa to đến rất to.
Covid-19 ngày 7/10: Hơn 700 ca mắc mới, 437 người khỏi bệnh và 1 trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 7/10: Hơn 700 ca mắc mới, 437 người khỏi bệnh và 1 trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 7/10 của Bộ Y tế cho biết, có 702 ca mắc mới, 437 ca khỏi và ghi nhận 1 trường hợp ở Quảng Ninh tử vong.
Covid-19 ngày 6/10: Có 1.130 ca mắc mới, 515 bệnh nhân khỏi

Covid-19 ngày 6/10: Có 1.130 ca mắc mới, 515 bệnh nhân khỏi

Baoquocte.vn. Ngày 6/10, cả nước có 1.130 ca mắc Covid-19 mới, trong ngày có 515 bệnh nhân khỏi, không có ca nào tử vong.
Covid-19 ngày 5/10: Ca mắc mới tiếp tục tăng, 858 bệnh nhân khỏi bệnh và không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 5/10: Ca mắc mới tiếp tục tăng, 858 bệnh nhân khỏi bệnh và không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 5/10 cho biết có 1.194 ca mắc mới; trong ngày có 858 bệnh nhân khỏi và không có F0 tử vong.
Covid-19 ngày 4/10: Thêm 1.020 ca mắc mới, hơn 800 ca khỏi bệnh, 2 F0 tử vong

Covid-19 ngày 4/10: Thêm 1.020 ca mắc mới, hơn 800 ca khỏi bệnh, 2 F0 tử vong

Baoquocte.vn. Theo Bộ Y tế, ngày 4/10, Việt Nam có 1.020 ca mắc mới. Như vậy tính từ đầu dịch, Việt Nam có 11.482.334 ca nhiễm Covid-19.
Bệnh nhân mắc đậu mùa khỉ tại TP. Hồ Chí Minh đã âm tính với virus

Bệnh nhân mắc đậu mùa khỉ tại TP. Hồ Chí Minh đã âm tính với virus

Baoquocte.vn. Những thông tin mới nhất về tình trạng của bệnh nhân đậu mùa khỉ đầu tiên từ các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh chiều 4/10.
6 biện pháp phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ

6 biện pháp phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Để chủ động phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện 6 biện pháp phòng bệnh.
Phiên bản di động