Chữ 'Lễ' rất đẹp, việc gì mà phải bỏ?

Yến Nguyệt
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chia sẻ với báo TG&VN, nhà báo Hoàng Nguyên Vũ cho rằng, xin đừng hiểu phiến diện, định kiến với chữ 'Lễ' bằng những cách hiểu chật chội và đóng khung.
Chữ 'Lễ' rất đẹp, việc gì mà phải bỏ?
Nhà báo Hoàng Nguyên Vũ quan niệm chữ "Lễ" rất đẹp, vì vậy sao phải bỏ?

Chữ "Lễ” đã trở thành một quy chuẩn ứng xử, một luật bất thành văn để hành động có ý thức, vượt qua mọi không gian trở thành nguyên tắc tôn trọng.

Nếu một cá nhân nào muốn bỏ nó, cá nhân đó đang tự tách mình ra khỏi giá trị mà loài người đang hướng tới.

Quan điểm của anh về việc bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn”?

Tôi xin được thẳng thắn: Việc gì phải bỏ? Khi ta bỏ một cái gì đó trở thành khẩu hiệu thì đảm bảo rằng khẩu hiệu đó mang đến những hành vi không tích cực.

Còn những thứ mang đến hành vi tích cực được kiểm chứng qua thời gian, trở thành của chung, cá nhân nào muốn bỏ cũng không bỏ được, vì nó đã ăn sâu vào ý thức và hành động của con người rồi.

Tôi hiểu là người đề xuất bỏ điều này đang hiểu một cách định kiến rằng câu khẩu hiệu trên nó thuộc về quy tắc ứng xử của xã hội phong kiến, của việc áp đặt trật tự xã hội miễn cưỡng trong ý thức con người.

Tuy nhiên, có những giá trị đạo đức, hành xử nó xuyên qua thời gian, không gian và lịch sử, trở thành một thứ di sản vô hình, một điều đẹp đẽ được lưu giữ một cách “bình thường”. Cái “bình thường” giá trị lắm, nó không bất thường như cách mà người ta định kiến.

Nhìn sâu vào chữ “Lễ”, có thể ban đầu được hiểu gói gọn trong quan điểm nho giáo: Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín. Nhưng mấy ngàn năm trôi qua, chữ “Lễ” đã vượt ra khỏi những khuôn phép ban đầu, trở thành một giá trị văn hoá sống, một khuôn phép ứng xử tích cực, một quy chuẩn của văn minh giao tiếp, một phạm trù đạo đức về lòng tôn kính và sự biết ơn.

Chữ “Lễ” cũng vượt ra khỏi giới hạn của quan niệm sống phương Đông, hoà nhập chung với văn minh ứng xử phương Tây, trở thành thứ giá trị mang tên tôn trọng.

Khi đã thành một giá trị lớn, một chân lý lớn, đâu phải ai đó cứ muốn bỏ là bỏ, muốn chối là chối? Bởi không một điều gì có thể phủ nhận được giá trị của nhân loại, hoặc phủ nhận được chân lý cả.

Việc bỏ khẩu hiệu này có ảnh hưởng ra sao đến xã hội? Liệu có thúc đẩy việc xã hội cởi mở, sáng tạo hơn?

Như tôi nói ở trên, cái gì thành giá trị, thành chân lý, đâu cứ muốn bỏ là bỏ được? Thứ hai, bạn có thể chối bỏ và cho rằng nó không là giá trị, là chân lý của bạn. Nhưng, số đông họ sẽ cho là bạn lập dị, thiển cận và phiến diện, thậm chí sống lệch.

Quý giá biết bao khi có những quy chuẩn xã hội trở thành thứ luật bất thành văn như chữ “Lễ”, anh tự phủ nhận thì anh sống có còn tôn ti trật tự, có còn ý thức sống và hành xử nữa không?

Lễ nên hiểu thế nào cho đúng trong ứng xử? Việc giữ chữ "Lễ" cũng là giữ văn hóa, giữ mình thế nào?

Trong lịch sử, đã không ít lần chúng ta chứng kiến cảnh chữ “Lễ” bị huỷ hoại. Những màn đấu tố, những sự phủ nhận nhưng những cái gì là giá trị thật, tự khắc nó có đời sống của nó, trong ý thức của con người.

Trong văn hoá phương Đông nói chung và văn hoá Việt Nam nói riêng, chữ “Lễ” thành một bản sắc. Đó là sự cung kính, tôn kính, là ý thức gia đình, là văn hoá nguồn cội. Nó đã đi sâu vào đời sống, dày dặn thêm theo thời gian. Nó giúp ta hiểu chúng ta đến từ đâu và có một đời sống tinh thần thế nào.

Nếu thiếu nó, chúng ta sẽ thành cái gì? Không thành cái gì cả. Tây chẳng ra Tây, ta chẳng ra ta, chẳng ra làm sao cả.

Sự lễ nghĩa, kính trên nhường dưới liệu có hạn chế, cản trở sự phản biện và tư duy sáng tạo của người học hay không?

Không, một ông giáo sư, một bà tiến sĩ rất giỏi giang ngoài đời, thành đạt ngoài xã hội nhưng về trong gia đình vẫn là một người con, một người em, một thành tố trong gia phả gia đình, họ hàng.

Cái gì ra cái đấy, sự tôn trọng luôn hiện diện trong tất cả mọi mặt của đời sống nên chẳng có gì cản trở sự phản biện hay sáng tạo cả. Bạn có quyền phát biểu ý kiến của mình nhưng hãy nhớ rằng, phải tôn trọng người khác bằng các quy tắc ứng xử, văn hoá phản biện. Đó chính là “Lễ”.

Anh nhận định thế nào về tầm quan trọng của chữ "Lễ" trong giáo dục cũng như cuộc sống nói chung?

Câu khẩu hiệu ở trước cổng trường cũng nhắc những đứa trẻ từ nhỏ hãy hiểu cách sống "kính trên nhường dưới", tôn trọng phép tắc, giữ lễ thầy trò. Chứ giờ nói với học sinh nên bỏ điều này đi, vậy trường học chỉ đơn thuần trở thành nơi dạy kiến thức chứ có còn nơi dạy ta làm người nữa không?

Bên cạnh đó, bạn cứ tưởng tượng đi, chữ “tự do” và “vô kỷ luật” khá giống nhau trong một số hành động, nhưng khác nhau hoàn toàn về cách tác động của nó đến đời sống của bạn và với xã hội.

Khi có “Lễ” trong hành động, bạn phản biện, bạn chọn cách sống, sẽ thành “tự do”. Nhưng nếu không có chữ “Lễ”, sự phản biện của bạn thành cãi vã hỗn hào, cách sống của bạn trở thành vô kỷ luật. Nó tai hại vô cùng.

Tiện đây tôi cũng kể một chút, là tôi vừa xin phép tổ tiên, cha mẹ để tu sửa lại căn nhà cũ của cha mẹ tôi thành một căn nhà theo lối cổ truyền. Bàn thờ tổ tiên đặt ở giữa, có hoành phi câu đối, có không gian sinh hoạt chung. Từ đó, mình nhắc nhở con cháu lại cái “nếp nhà Việt”, để cùng giữ gìn. Trong nếp nhà ấy, chính là cái “Lễ”.

Đáng tiếc là cuộc sống bây giờ nhiều phép tắc bị "bẻ gãy", người mới giàu cũng nhiều lên, học cái hay đâu chẳng thấy, thấy không ít học đòi. Không ít người phủ nhận những giá trị cũ vì cho là lỗi thời nhưng thực sự để chứng minh mình tân tiến. Cuối cùng, cái đẹp không giữ được, cái hay không học được, không ít người trở thành những sản phẩm lỗi, không có điểm tựa của những giá trị sâu thẳm, chới với giữa "mùi vị" của đồng tiền.

Vậy thì, hãy biết học “Lễ” đi. Đó là điểm tựa giữa mọi phức tạp đời sống đấy!

Xin cảm ơn anh!

Nhà báo Hoàng Nguyên Vũ, sinh năm 1980, từng là phóng viên báo Quân đội nhân dân, Công an Nhân dân, Phụ nữ TP. Hồ Chí Minh, báo Điện tử Trí thức trẻ (quản lý phía Nam, chuyên trang Soha). Được biết đến là một cây viết ký sự nhân vật xuất sắc với nhiều giải thưởng báo chí và là một trong những cây phỏng vấn sắc sảo hiện nay. Hiện nay anh phụ trách mảng truyền thông đối ngoại của Khối quảng cáo, Công ty cổ phần VC Corp.

Các tập sách cá nhân được xuất bản: Có tuổi hai mươi thành sóng nước - ký sự hậu chiến 2005, Khúc bi tráng một thời (Ký sự hậu chiến, 2006), Hành trình số phận (Phóng sự thân phận, 2007), Nghệ sĩ bình yên và không bình yên (Chân dung nhân vật, 2007), Thân phận và hào quang (Phỏng vấn nghệ sĩ, 2015), Danh hoạ và tôi (Chân dung hội hoạ, sắp xuất bản).

TS. Lưu Bình Nhưỡng: 'Đừng biến văn hóa thành thỏi vàng rồi cất kỹ trong tủ'

TS. Lưu Bình Nhưỡng: 'Đừng biến văn hóa thành thỏi vàng rồi cất kỹ trong tủ'

Theo TS. Lưu Bình Nhưỡng (Phó Trưởng ban Dân nguyện của Quốc hội), cần biết quảng bá cho văn hoá của mình, biến nó thành ...

Tranh cãi khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn': Nên lược bỏ chứ không loại bỏ 'lễ' trong trường học

Tranh cãi khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn': Nên lược bỏ chứ không loại bỏ 'lễ' trong trường học

Tiến sĩ Chu Đức Hà (Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, ý nghĩa của câu nói 'Tiên học lễ, ...

Yến Nguyệt

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãy cùng TG&VN nhìn lại một số vị quân vương có thời gian giữ ngai vàng lâu trong lịch sử thế giới.
Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam thăm làm việc tại Thổ Nhĩ Kỳ

Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam thăm làm việc tại Thổ Nhĩ Kỳ

Baoquocte.vn. Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam do bà Bùi Thị Minh Hoài, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Dân vận Trung ương dẫn đầu.
Một quốc gia ứng viên gia nhập EU ký hiệp định phối hợp chính sách đối ngoại với Nga

Một quốc gia ứng viên gia nhập EU ký hiệp định phối hợp chính sách đối ngoại với Nga

Baoquocte.vn. Serbia đã ký một thỏa thuận với Nga để 'tham vấn' lẫn nhau về các vấn đề chính sách đối ngoại.
Lịch âm 26/9, âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 26/9/2022 là ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 26/9/2022

Lịch âm 26/9, âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 26/9/2022 là ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 26/9/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 26/9. âm lịch hôm nay 26/9. Xem âm lịch hôm nay ngày 26/9/2022? Lịch vạn niên ngày 26 tháng 9 năm 2022. Ngày âm hôm nay tốt hay ...
Năm 2022, xe điện sẽ chiếm 13% thị trường ô tô toàn cầu

Năm 2022, xe điện sẽ chiếm 13% thị trường ô tô toàn cầu

Baoquocte.vn. Theo IEA, doanh số bán xe điện dự kiến sẽ đạt mức cao kỷ lục trong năm 2022.
Giá vàng hôm nay 25/9, Giá vàng lao dốc ‘bi thảm’, đà bán tháo chưa dứt, khi nào nên ‘ôm’ vào? Vàng SJC diễn biến khó hiểu

Giá vàng hôm nay 25/9, Giá vàng lao dốc ‘bi thảm’, đà bán tháo chưa dứt, khi nào nên ‘ôm’ vào? Vàng SJC diễn biến khó hiểu

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 25/9, Giá vàng giảm mạnh. Kim loại quý khó có thể phục hồi mạnh mẽ. Khi nào nên mua vào? Vàng SJC nới rộng chênh lệch ...
Giá tiêu hôm nay 25/9, thị trường tiếp tục xu hướng giảm, giá hồ tiêu bị kìm hãm do lực cầu yếu

Giá tiêu hôm nay 25/9, thị trường tiếp tục xu hướng giảm, giá hồ tiêu bị kìm hãm do lực cầu yếu

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang tại một số vùng trồng trọng điểm, giao dịch từ 64.000 - 67.000 đ/kg.
Triều Tiên lần thứ 5 phóng tên lửa trong hơn 4 tháng

Triều Tiên lần thứ 5 phóng tên lửa trong hơn 4 tháng

Baoquocte.vn. Triều Tiên bắn một tên lửa đạn đạo tầm ngắn ra vùng biển phía Đông, 2 ngày sau khi một tàu sân bay Mỹ tới khu vực này để tập ...
XSMB 25/9, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật ngày 25/9/2022. dự đoán XSMB hôm nay

XSMB 25/9, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật ngày 25/9/2022. dự đoán XSMB hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 25/9. kết quả xổ số miền Bắc 25/9/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 25 tháng 9. xổ số hôm nay 25/9. dự đoán XSMB 25/9. SXMB 25/9
Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh ‘Nghệ thuật Xòe Thái’ vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh ‘Nghệ thuật Xòe Thái’ vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Baoquocte.vn. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự và có bài phát biểu quan trọng tại buổi lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh ‘Nghệ thuật Xòe Thái’.
Dự báo thời tiết: Bão Noru đi vào Biển Đông, giật cấp 16, có thể mạnh hơn, Trung Bộ mưa lớn

Dự báo thời tiết: Bão Noru đi vào Biển Đông, giật cấp 16, có thể mạnh hơn, Trung Bộ mưa lớn

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết, bão Noru có thể giật cấp 16, di chuyển rất nhanh, chiều 25/9 sẽ đi vào Biển Đông và có khả năng gây mưa lớn tại khu vực Trung Bộ.
Văn khấn mùng 1 tháng 9 Âm lịch năm Nhâm Dần 2022, bài cúng gia tiên và thần linh theo truyền thống Việt Nam

Văn khấn mùng 1 tháng 9 Âm lịch năm Nhâm Dần 2022, bài cúng gia tiên và thần linh theo truyền thống Việt Nam

Baoquocte.vn. Văn khấn mùng 1 tháng 9 Âm lịch với ước nguyện cầu xin cho gia đạo luôn được bình an, khỏe mạnh, gặp nhiều may mắn trong công việc và cuộc sống.
Tuyên truyền về an toàn giao thông, CSGT phát tờ rơi song ngữ trên ‘phố đường tàu’

Tuyên truyền về an toàn giao thông, CSGT phát tờ rơi song ngữ trên ‘phố đường tàu’

Baoquocte.vn. Lực lượng CSGT đã phát tời rơi song ngữ để nhắc nhở, tuyên truyền cho du khách nước ngoài thực hiện các quy định an toàn tại khu vực ‘phố đường tàu’.
Sự hào nhoáng và thực tế của nghề làm KOL và Influencer

Sự hào nhoáng và thực tế của nghề làm KOL và Influencer

Baoquocte.vn. Làm KOL (Key Opinion Leader) và Influencer (người có sức ảnh hưởng) được tô vẽ là nghề có khoản thu nhập khủng và là công việc được khao khát hiện nay.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (24/9-3/10): Tin bão gần Biển Đông; Bắc Bộ cục bộ có mưa rất to; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa dông duy trì trong nhiều ngày

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (24/9-3/10): Tin bão gần Biển Đông; Bắc Bộ cục bộ có mưa rất to; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa dông duy trì trong nhiều ngày

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới (24/9-3/10), tin bão gần Biển Đông; Bắc Bộ cục bộ có mưa rất to; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa dông duy trì trong nhiều ngày.
Dự báo thời tiết: Bão Noru sẽ đi vào Biển Đông, vùng gần tâm bão gió mạnh cấp 9-10, giật cấp 13

Dự báo thời tiết: Bão Noru sẽ đi vào Biển Đông, vùng gần tâm bão gió mạnh cấp 9-10, giật cấp 13

Baoquocte.vn. Hồi 7 giờ ngày 24/9, vị trí tâm bão Noru ở khoảng 16,5 độ Vĩ Bắc; 128,3 độ Kinh Đông, cách đảo Luzon (Philippines) khoảng 710km về phía Đông.
Covid-19 ngày 24/9: Cả nước có tổng cộng gần 11,5 triệu ca nhiễm kể từ đầu dịch đến nay

Covid-19 ngày 24/9: Cả nước có tổng cộng gần 11,5 triệu ca nhiễm kể từ đầu dịch đến nay

Baoquocte.vn. Ngày 24/9, cả nước có có 1.176 ca mắc mới Covid-19, giảm xuống mức thấp nhất trong hai tháng qua. Trong ngày có 930 ca khỏi bệnh.
Ăn khuya có thể làm tăng nguy cơ ung thư

Ăn khuya có thể làm tăng nguy cơ ung thư

Baoquocte.vn. Những người thường xuyên ăn sau 21h và ngủ trong vòng 2 giờ sau đó có nguy cơ mắc bệnh ung thư cao hơn 25% so với những người khác.
Adenovirus: Số ca bệnh tăng cao, lây truyền thế nào? Bộ Y tế bàn gấp giải pháp

Adenovirus: Số ca bệnh tăng cao, lây truyền thế nào? Bộ Y tế bàn gấp giải pháp

Baoquocte.vn. Bệnh viện Nhi Trung ương có số bệnh nhân viêm đường hô hấp đến khám được phát hiện mắc Adenovirus chiếm nhiều nhất tại Hà Nội.
Covid-19 ngày 23/9: Hơn 2.500 ca mắc mới; 1.319 bệnh nhân chữa khỏi; tiếp tục không có ca tử vong

Covid-19 ngày 23/9: Hơn 2.500 ca mắc mới; 1.319 bệnh nhân chữa khỏi; tiếp tục không có ca tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 23/9 của Bộ Y tế cho biết, có 2.545 ca mới, hơn 1.300 bệnh nhân khỏi, tiếp tục không có F0 tử vong.
WHO cảnh báo đại dịch Covid-19 chưa thể chấm dứt

WHO cảnh báo đại dịch Covid-19 chưa thể chấm dứt

Baoquocte.vn. Ngày 22/9, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới Tedros Ghebreyesus cảnh báo thế giới không nên tự mãn với thành quả chống đại dịch Covid-19.
Tăng cường năng lực chăm sóc sức khỏe cho người bệnh ung thư

Tăng cường năng lực chăm sóc sức khỏe cho người bệnh ung thư

Baoquocte.vn. Novartis Việt Nam và Bệnh viện K đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác đa dạng nhằm tăng cường năng lực chăm sóc sức khỏe cho người bệnh ung thư tại Việt Nam.
Phiên bản di động