 |
| Năm 2050, giá trị toàn cầu của kinh tế bạc có thể đạt hơn 15.000 tỷ USD, theo ước tính của Oxford Economics. (Nguồn: Getty Images) |
Khái niệm “Silver Economy” xuất hiện từ thực tế cơ cấu dân số thế giới đang thay đổi nhanh. Cùng với sự gia tăng nhanh chóng của tuổi thọ và xu hướng giảm tỷ lệ sinh, ở nhiều quốc gia như Nhật Bản, Đức, Mỹ… số người trên 50 tuổi đang chiếm tỷ lệ lớn trong nền kinh tế đã và đang tạo ra nhu cầu tiêu dùng mới.
Một động lực tăng trưởng mới
Nghiên cứu của Tổ chức tư vấn kinh tế Oxford Economics ước tính, vào năm 2050, giá trị toàn cầu của kinh tế bạc có thể đạt hơn 15.000 tỷ USD, bao gồm nhiều lĩnh vực, như y tế, dược phẩm, bảo hiểm, tài chính, du lịch, công nghệ số, thiết bị hỗ trợ và dịch vụ cộng đồng.
Kinh tế bạc bao gồm hai lĩnh vực chính: Một là sự tham gia trực tiếp của người cao tuổi vào hoạt động kinh tế thông qua kinh nghiệm, tri thức và nguồn lực tài chính; Hai là sự phát triển của các ngành dịch vụ phục vụ người cao tuổi, từ chăm sóc sức khỏe, y tế, đời sống tinh thần đến các sản phẩm và công nghệ hỗ trợ.
Trong đó, sự gia tăng mạnh mẽ của nhóm dân số cao tuổi đã kéo theo nhu cầu tiêu dùng đặc thù, từ đó thúc đẩy kinh tế bạc phát triển, ngày càng chiếm tỷ trọng đáng kể trong các nền kinh tế. Kinh tế bạc bao phủ nhiều lĩnh vực cốt lõi như chăm sóc sức khỏe, dịch vụ vui chơi giải trí, bất động sản dành cho người cao tuổi, tài chính-ngân hàng, lao động-việc làm, giáo dục-đào tạo, công nghệ, giao thông và dinh dưỡng.
Trên thực tế, các dịch vụ y tế lão khoa, chăm sóc dài hạn, thiết bị thông minh hay các sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt đang trở thành những ngành có tốc độ tăng trưởng nhanh.
Kinh tế bạc phân hóa theo từng nhóm tuổi, đòi hỏi các sản phẩm, dịch vụ phải được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của từng nhóm đối tượng. Chẳng hạn, nhóm 60-70 tuổi thường có nhu cầu cao về kết nối cộng đồng, thể thao, du lịch, văn hóa nghệ thuật...; hay nhóm cao tuổi hơn lại cần các dịch vụ chuyên sâu như chăm sóc y tế, quản lý bệnh tật, hỗ trợ đi lại, các thiết bị hỗ trợ sinh hoạt, nghe nhìn...
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế thông qua tạo việc làm, mở rộng thị trường và đóng góp vào GDP, kinh tế bạc còn có ý nghĩa xã hội sâu sắc khi góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi, giảm áp lực lên hệ thống an sinh, duy trì sự ổn định xã hội. Tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Đức, Pháp hay Trung Quốc, kinh tế bạc đã được xác định là một trong những động lực tăng trưởng mới với quy mô thị trường không ngừng mở rộng.
Để sống thọ hơn có cuộc sống tốt hơn
Theo Trung tâm EU SMEs, già hóa dân số đang trở thành một bài toán phát triển ngày càng rõ nét đối với Trung Quốc. Chỉ trong hơn hai thập kỷ, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đã tăng hơn gấp đôi, từ 10,18% vào năm 2000 lên 22% vào năm 2024. Con số này hiện tương đương 310 triệu người. Dự kiến đến năm 2035, sẽ vượt mốc 400 triệu, gần bằng tổng dân số Vương quốc Anh và Mỹ cộng lại.
UNDP đánh giá, thay vì chỉ nhìn già hóa như sức ép đối với y tế, lương hưu, tài chính công và thị trường lao động, Bắc Kinh đang đứng trước một không gian kinh tế mới - kỷ nguyên của nền kinh tế bạc, với một thị trường chuyên phục vụ hàng hóa và dịch vụ cho người từ 50 tuổi trở lên đang mở rộng mạnh mẽ. Từ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, thực phẩm chức năng cho đến công nghệ nhà thông minh, giải trí và du lịch… nền kinh tế bạc đang nổi lên như một động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư.
Nhận thức được tiềm năng này, chính phủ Trung Quốc đã chủ động thực hiện các bước nhằm thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực này. Năm 2024, Bắc Kinh đã ban hành văn bản chính sách cấp quốc gia đầu tiên tập trung hoàn toàn vào nền kinh tế bạc: “Hướng dẫn của Văn phòng Quốc vụ viện về phát triển nền kinh tế bạc nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi”.
Sáng kiến mang tính bước ngoặt này vạch ra các biện pháp tăng cường hỗ trợ tài chính cho các cơ sở, chương trình và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Gần đây hơn, “Kế hoạch hành động năm 2025 về ổn định đầu tư nước ngoài” đã mở đường cho các dự án có vốn đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực y tế, giáo dục và công nghệ sinh học, hứa hẹn tạo ra những cơ hội hấp dẫn cho các nhà đầu tư quốc tế.
Điểm đáng chú ý là Trung Quốc đang không chỉ mở rộng quy mô dịch vụ mà từng bước định hình lại hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi. Đến năm 2023, nước này đã có hơn 40.000 cơ sở chăm sóc người cao tuổi và 363.000 cơ sở chăm sóc dựa vào cộng đồng. Tuy nhiên, chỉ 0,9% người cao tuổi được chăm sóc tại các cơ sở chuyên biệt, cho thấy nhu cầu lớn vẫn nằm ở gia đình và cộng đồng.
Theo UNDP, thách thức vì thế không còn đơn thuần là tăng nguồn cung, mà là bảo đảm dịch vụ có chi phí phù hợp, dễ tiếp cận, có chất lượng và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng. Đặc biệt, y tế và chăm sóc dài hạn cần được tích hợp chặt chẽ hơn với điều trị, phục hồi chức năng và điều dưỡng.
Cách tiếp cận này mở ra một thị trường có quy mô đáng kể. UNDP ước tính kinh tế bạc của Trung Quốc đạt khoảng 7.000 tỷ NDT (khoảng 1,044 tỷ USD) năm 2023 và có thể tiến gần 30.000 tỷ NDT (khoảng 4,475 tỷ USD) vào năm 2035. Nhưng quy mô thị trường không tự động chuyển thành động lực tăng trưởng. Một số lĩnh vực như chăm sóc dự phòng, điều dưỡng cộng đồng hay dịch vụ tại nông thôn tạo ra lợi ích xã hội lớn nhưng lợi nhuận ngắn hạn thấp, khiến việc huy động vốn theo cơ chế thị trường truyền thống gặp khó khăn.
Vì vậy, một trong những hướng hành động quan trọng là kết hợp công - tư. Theo UNDP, chính sách công có thể giảm rủi ro, củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ các nhóm còn thiếu dịch vụ, trong khi vốn tư nhân giúp mở rộng các mô hình sáng tạo và quy mô cung ứng. UNDP cũng khuyến cáo thêm về những khác biệt rất lớn giữa thành thị và nông thôn, giữa các nhóm thu nhập, giới tính và độ tuổi.
Như vậy, cơ hội của kinh tế bạc Trung Quốc nằm ở khả năng biến một thay đổi nhân khẩu học thành nhu cầu mới về sản phẩm, dịch vụ và đầu tư. Nhưng để trở thành động lực tăng trưởng thực chất, thị trường này không thể chỉ hướng tới nhóm người cao tuổi có khả năng chi trả cao, mà còn phải đồng thời giải quyết khoảng trống chăm sóc, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng khả năng tiếp cận tại những khu vực còn thiếu dịch vụ.
Tại Diễn đàn Kinh tế bạc châu Á 2026 (6/2026), một báo cáo của UNDP chỉ ra, chính việc đặt sức khỏe, phẩm giá và khả năng tiếp cận của người cao tuổi vào trung tâm của các chính sách, hoạt động đầu tư và đổi mới sáng tạo sẽ quyết định kinh tế bạc có thể trở thành một trụ cột của tăng trưởng bao trùm hay không.
| Nền kinh tế cô đơn bùng nổ, Trung Quốc 'nối gót' Nhật Bản mở rộng sản phẩm, dịch vụ cho người độc thân Theo các chuyên gia xã hội học, số người sống độc thân ở Trung Quốc tăng chóng mặt đang kéo theo một làn sóng các ... |
| Kinh tế châu Á với bài toán ‘tác động kép’ từ bùng nổ công nghệ và khủng hoảng dầu mỏ Các chuyên gia kinh tế cảnh báo về sự ổn định tài chính của châu Á khi khu vực này phải đối mặt với "tác ... |
| Sự bùng nổ AI giúp kinh tế Đông Nam Á vững vàng hơn Theo báo cáo của công ty nghiên cứu thị trường Moody's Analytics công bố ngày 11/9, kinh tế Đông Nam Á đã chứng tỏ khả ... |
| ‘Nền kinh tế độc thân’ bùng nổ ở châu Á, quy mô vượt 1.000 tỷ USD Xu hướng sống độc thân đang tạo sức bật cho một thị trường mới tại Trung Quốc, từ ăn uống, giải trí, thú cưng, cho ... |
| Kinh tế Đức phục hồi mong manh, chưa thấy dấu hiệu của một chu kỳ bùng nổ mới Sau nhiều năm tăng trưởng trì trệ, kinh tế Đức đang có dấu hiệu phục hồi. Tuy nhiên, các viện nghiên cứu kinh tế hàng ... |
