Đồng hành, kiến tạo tương lai vì một Việt Nam khỏe mạnh

Toàn cảnh Hội thảo “Đồng hành, kiến tạo tương lai: Vì một Việt Nam khỏe mạnh”. (Ảnh: Phi Khanh)

"Một dân tộc muốn khỏe phải bắt đầu từ trẻ em"

Phát biểu đề dẫn, ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT) dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Một dân tộc muốn khỏe phải bắt đầu từ trẻ em. Một nền thể thao mạnh phải bắt đầu từ trường học”; đồng thời nhắc đến hai nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị: Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo.

Trong đó, triển khai thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW, các quy định của Luật Phòng bệnh và Nghị định số 165/2026/NĐ-CP, Bộ GD&ĐT đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khoẻ học đường giai đoạn 2026-2035.

Triển khai nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại Chương trình Sức khoẻ học đường giai đoạn 2026-2035, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình Sức khoẻ học đường của ngành Giáo dục giai đoạn 2026-2035 kèm theo Quyết định số 1991/QĐ-BGDĐT.

Mục tiêu chung của Chương trình là nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác y tế trường học và các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, bảo vệ, chăm sóc, quản lý sức khỏe trong các cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm điều kiện để người học phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần; góp phần thực hiện các mục tiêu, giải pháp về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Ông Hoàng Đức Minh nhận định: Giai đoạn 2019-2025, mặc dù các điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị triển khai hoạt động chăm sóc sức khỏe người học đã có những cải thiện đáng kể. Tuy nhiên ở nhiều nơi, các điều kiện đảm bảo về nhân lực, cơ sở vật chất phục vụ công tác y tế trường học còn rất hạn chế, đặc biệt ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT). (Nguồn: MOET)

Hệ thống chính sách về chăm sóc sức khỏe người học, dinh dưỡng học đường chưa hoàn thiện đầy đủ nên việc tổ chức, quản lý sức khỏe người học, chăm sóc dinh dưỡng học đường, giám sát bữa ăn học đường vẫn còn nhiều hạn chế.

Công tác chỉ đạo, điều hành, phối hợp liên ngành ở một số nơi chưa đồng bộ, quyết liệt. Công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong thực hiện chế độ ăn khoa học, hợp lý, đảm bảo dinh dưỡng cho người học ở một số cơ sở giáo dục chưa thật sự hiệu quả. Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số còn hạn chế…

Về giải pháp, ông Hoàng Đức Minh nhấn mạnh đầu tiên là nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện chính sách; trong đó, hướng tới một số vấn đề như: Hướng dẫn sửa đổi các quy định về danh mục thiết bị, các kỹ thuật thiết yếu trong công tác y tế trường học, qua đó hỗ trợ các đơn vị ở cơ sở xây dựng, hoàn thiện các tiêu chuẩn về trường học, cơ sở vật chất và trang thiết bị...; các quy định về vị trí việc làm và định mức số lượng người làm việc; các quy định về dinh dưỡng, tổ chức bữa ăn.

Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; tăng cường về truyền thông, giáo dục chăm sóc sức khỏe và xây dựng nhân rộng mô hình; tăng cường và tích cực phối hợp, huy động các nguồn lực xã hội.

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm. (Nguồn: MOET)

Truyền thông "đi trước, mở đường"

Phát biểu tại hội thảo, nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo GD&TĐ, chăm sóc sức khỏe học đường không còn là câu chuyện riêng của ngành Giáo dục hay Y tế, mà là nền tảng đối với sự phát triển toàn diện của học sinh và chất lượng nguồn nhân lực tương lai.

Nhận thức rõ vai trò này, ngày 1/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035. Tiếp đó, ngày 9/7/2026, Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định số 1991/QĐ-BGDĐT về kế hoạch triển khai chương trình trong toàn ngành.

Theo nhà báo Triệu Ngọc Lâm, chính sách và mục tiêu đã rõ, vấn đề đặt ra là làm thế nào để tạo chuyển biến thực chất tại từng nhà trường, địa phương và với mỗi học sinh. Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng, nguồn lực ngân sách Nhà nước có giới hạn, việc huy động nguồn lực xã hội là yêu cầu tất yếu.

Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở việc huy động thêm nguồn lực mà quan trọng hơn là đưa nguồn lực đến đúng nơi cần thiết, sử dụng minh bạch, đúng mục tiêu và tạo ra hiệu quả có thể đo đếm. Đây là bài toán về cơ chế, dữ liệu, niềm tin và khả năng kết nối, trong đó truyền thông, đặc biệt là báo chí chính thống, cần đóng vai trò “đi trước, mở đường”.

Truyền thông về sức khỏe học đường không chỉ cung cấp kiến thức về dinh dưỡng, vệ sinh, phòng chống bệnh học đường, an toàn thực phẩm, vận động thể chất hay sức khỏe tâm thần, mà còn phải góp phần thay đổi nhận thức, hành vi và kết nối chính sách với thực tiễn. Theo đó, truyền thông cần biến những nhu cầu cụ thể thành vấn đề có thể nhìn thấy, xác định mục tiêu cần giải quyết và kết nối mục tiêu đó với nguồn lực phù hợp.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm cho rằng, xã hội hóa chăm sóc sức khỏe học đường không nên được hiểu đơn giản là kêu gọi thêm tiền cho nhà trường. Mục tiêu cuối cùng là hình thành cơ chế trong đó Nhà nước tạo hành lang, ngành Giáo dục và Y tế xác định nhu cầu, nhà trường tổ chức thực hiện, doanh nghiệp và xã hội đồng hành, còn báo chí góp phần kết nối, giám sát và lan tỏa.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại phát biểu tại Hội thảo. (Nguồn: MOET)

Giá trị của xã hội hóa không nằm ở số tiền huy động được, mà ở việc mỗi nguồn lực được chuyển hóa thành cơ hội chăm sóc sức khỏe tốt hơn, điều kiện học tập tốt hơn và nền tảng vững chắc hơn cho thế hệ tương lai.

Tại hội thảo, bà Jenelle Babb, Cố vấn khu vực về Giáo dục Sức khỏe và Phát triển toàn diện, Văn phòng khu vực UNESCO tại Bangkok nhấn mạnh mô hình Trường học nâng cao sức khỏe là một sáng kiến trọng tâm nhằm thúc đẩy triển khai các chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường.

Theo bà Jenelle Babb, Chính phủ các nước từ lâu đã nhận thức vai trò quyết định của ngành Giáo dục đối với những kết quả có mối liên hệ chặt chẽ giữa giáo dục và sức khỏe. Với tư cách là cơ quan đầu mối của Liên hợp quốc về Mục tiêu Phát triển Bền vững số 4, UNESCO đặt sức khỏe và hạnh phúc vào vị trí trung tâm trong chiến lược của tổ chức, hướng tới mục tiêu giúp mọi người học phát triển toàn diện thông qua cách tiếp cận toàn diện, qua đó cải thiện cả kết quả sức khỏe và kết quả giáo dục.

Trên phạm vi toàn cầu, 9/10 quốc gia thực hiện chính sách hoặc chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường; hơn 100 quốc gia đã có chương trình tiêm chủng tại trường học; hầu như quốc gia nào cũng đưa nội dung giáo dục sức khỏe vào chương trình giảng dạy.

Bà Jenelle Babb khẳng định, các chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường là một trong những khoản đầu tư thông minh nhất mà các quốc gia có thể thực hiện để đảm bảo tiềm năng con người và phát triển nguồn nhân lực. Đây là những khoản đầu tư hiệu quả về chi phí, khả thi trong mọi bối cảnh và mang lại lợi ích phát triển đáng kể.

Từ kinh nghiệm của 5 quốc gia tiên phong tham gia quá trình xây dựng các tiêu chuẩn toàn cầu về sức khỏe học đường, bà Jenelle Babb chỉ ra một số bài học quan trọng. Trước hết, sức khỏe học đường phải được coi là một ưu tiên của giáo dục, không phải nhiệm vụ nằm ngoài ngành Giáo dục. Vì vậy, nội dung này cần được thể hiện rõ trong các kế hoạch, quy trình và hệ thống giám sát của ngành Giáo dục.

Vai trò của ngành Giáo dục và Y tế cần mang tính bổ trợ lẫn nhau. Trong đó, ngành Giáo dục chủ trì việc lồng ghép các nội dung sức khỏe vào trường học và hệ thống giáo dục; ngành Y tế hỗ trợ về tiêu chuẩn kỹ thuật, dịch vụ và chuyển tuyến chuyên môn. Bên cạnh đó, cần kế thừa và phát triển từ những nền tảng sẵn có, củng cố các chương trình và những cải cách đang được triển khai, thay vì tạo ra một sáng kiến hoàn toàn mới.