Đức-Ấn Độ: Định vị lại quan hệ đối tác

Chuyến thăm chính thức Ấn Độ của Thủ tướng Đức Friedrich Merz từ ngày 12-13/1 diễn ra trong bối cảnh kinh tế và chính trị quốc tế đang trải qua nhiều biến động sâu sắc.

Mỹ muốn giành Greenland: Thủ tướng Đức Merz vẫn gửi gắm kỳ vọng vào Washington, Nga đánh giá tình hình Thủ tướng Đức muốn Ấn Độ 'thoát Nga'; ông Modi khẳng định sát cánh Berlin chống một mối đe dọa nghiêm trọng nhất nhân loại Thủ tướng Đức chuẩn bị công du Ấn Độ lần đầu tiên từ khi nhậm chức

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và người đồng cấp Đức Friedrich Merz hội đàm trong chuyến thăm, ngày 13/1. (Nguồn: PTI/PMO)

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và người đồng cấp Đức Friedrich Merz hội đàm ngày 13/1. (Nguồn: PTI/PMO)

Đây là chuyến công du châu Á đầu tiên của ông Friedrich Merz kể từ khi nhậm chức hồi tháng 5/2025, đồng thời trùng với thời điểm Đức - Ấn Độ kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ đối tác chiến lược.

Kinh tế - thương mại là trọng tâm

Một trong những nội dung nổi bật của chuyến thăm là thúc đẩy hợp tác kinh tế và thương mại song phương. Tại các cuộc hội đàm ở Gujarat và Ahmedabad, Thủ tướng Friedrich Merz và người đồng cấp nước chủ nhà Narendra Modi nhấn mạnh vai trò của Đức với tư cách là đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ trong Liên minh châu Âu (EU), mong muốn đưa quan hệ kinh tế lên mức độ sâu rộng hơn. Việc ký kết 19 biên bản ghi nhớ và công bố tám sáng kiến hợp tác phản ánh nỗ lực thể chế hóa các lĩnh vực hợp tác then chốt, từ công nghệ cao, chuyển đổi số đến năng lượng sạch và phát triển kỹ năng.

Đối với Đức, việc tăng cường hợp tác với Ấn Độ diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế trong nước đối mặt với tăng trưởng chậm và nhu cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngày càng rõ nét. Những biến động trong thương mại toàn cầu, cùng với sự gia tăng các biện pháp bảo hộ ở một số thị trường lớn, khiến các doanh nghiệp Đức phải đẩy nhanh tìm kiếm đối tác và thị trường mới. Với quy mô dân số lớn, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và vai trò ngày càng tăng trong các lĩnh vực dịch vụ và công nghệ, Ấn Độ cũng được xem là một trong những lựa chọn hàng đầu của Berlin.

Về phía Ấn Độ, việc mở rộng hợp tác với Đức và EU phù hợp với mục tiêu thu hút đầu tư, tiếp cận công nghệ tiên tiến và nâng cao vị thế trong các chuỗi giá trị toàn cầu. Các sáng kiến về phát triển kỹ năng, trao đổi nhân lực và hợp tác giáo dục - đào tạo phản ánh nhu cầu của cả hai nền kinh tế trong giai đoạn chuyển đổi công nghệ. Việc Đức công bố chính sách miễn thị thực quá cảnh cho công dân Ấn Độ được nhìn nhận như bước đi nhằm tạo thuận lợi cho giao lưu doanh nghiệp, học thuật và nhân lực.

Một trọng tâm khác là Hiệp định thương mại tự do Ấn Độ - EU, được hai bên coi là mục tiêu quan trọng trước thềm Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ - EU. Dù các cuộc đàm phán đã kéo dài nhiều năm và còn tồn tại những khác biệt về tiếp cận thị trường, tiêu chuẩn và quy định, các tuyên bố trong chuyến thăm cho thấy quyết tâm chính trị nhằm đạt được tiến triển cụ thể. Nếu được ký kết, hiệp định này có thể tạo khuôn khổ pháp lý mới cho thương mại và đầu tư, đồng thời hỗ trợ nỗ lực liên kết chuỗi cung ứng giữa Ấn Độ và châu Âu.

Trong lĩnh vực năng lượng và môi trường, Đức và Ấn Độ tiếp tục mở rộng hợp tác trong khuôn khổ Đối tác phát triển xanh và bền vững. Gói tài trợ mới của Đức cho các dự án giao thông sạch, hydro xanh và công nghệ khí hậu phản ánh ưu tiên chung về chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững. Các thỏa thuận liên quan đến cung ứng amoniac xanh và việc thành lập trung tâm về công nghệ xanh cho thấy hợp tác song phương đang mở rộng sang các lĩnh vực dài hạn và toàn cầu.

Khác biệt trong tiếp cận chiến lược

Bên cạnh kinh tế, hợp tác an ninh và quốc phòng là một nội dung đáng chú ý trong chuyến thăm. Hai bên nhất trí xây dựng lộ trình tăng cường hợp tác giữa các ngành công nghiệp quốc phòng, hướng tới cùng phát triển và cùng sản xuất. Các tuyên bố chung về ý định hợp tác trong lĩnh vực bán dẫn, khoáng sản trọng yếu và viễn thông cũng cho thấy mối quan tâm ngày càng lớn đối với các yếu tố nền tảng của an ninh kinh tế.

More from WVR
Thủ tướng Đức thăm Ấn Độ: Chuẩn bị cho kỷ nguyên mới

Tuy nhiên, hợp tác chiến lược giữa Đức và Ấn Độ cũng chịu tác động từ những khác biệt trong cách tiếp cận các vấn đề quốc tế, đặc biệt là liên quan đến Nga và xung đột tại Ukraine. Trong khi Đức là một thành viên chủ chốt của EU với lập trường rõ ràng về các biện pháp trừng phạt đối với Nga, Ấn Độ duy trì chính sách đối ngoại độc lập, tiếp tục hợp tác với Moscow trong nhiều lĩnh vực, bao gồm năng lượng và quốc phòng. Những khác biệt này được xem là thực tế khách quan của quan hệ song phương và chưa có dấu hiệu cho thấy sẽ được giải quyết trong ngắn hạn.

Trong lĩnh vực quốc phòng, Đức hiện chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nhập khẩu vũ khí của Ấn Độ. Nga vẫn là nhà cung cấp chính, trong khi một số đối tác khác như Pháp đã mở rộng đáng kể hiện diện trên thị trường này. Mặc dù vậy, kế hoạch hiện đại hóa lực lượng vũ trang của Ấn Độ trong những năm tới mở ra khả năng hợp tác mới, đặc biệt trong các dự án có yếu tố sản xuất trong nước và chuyển giao công nghệ - lĩnh vực mà Berlin đang quan tâm.

Ở góc độ rộng hơn, chuyến thăm của Thủ tướng Merz cho thấy xu hướng tiếp cận mang tính thực dụng của cả hai bên. Đức tìm cách mở rộng mạng lưới đối tác nhằm bảo đảm an ninh kinh tế và khả năng cạnh tranh, trong khi Ấn Độ tiếp tục đa dạng hóa quan hệ đối ngoại để phục vụ mục tiêu phát triển và duy trì tự chủ chiến lược. Do đó, quan hệ Ấn Độ - Đức được định hình không phải trên cơ sở đồng thuận hoàn toàn về chính trị, mà dựa trên sự giao thoa lợi ích trong từng lĩnh vực cụ thể.

Nhìn tổng thể, chuyến thăm Ấn Độ của Thủ tướng Friedrich Merz phản ánh xu hướng tăng cường hợp tác song phương trong bối cảnh môi trường quốc tế nhiều biến động của Berlin. Các kết quả đạt được cho thấy tiềm năng mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, song đồng thời cũng thể hiện những giới hạn của quan hệ đối tác. Trong thời gian tới, mức độ hiện thực hóa các thỏa thuận và sáng kiến đã được công bố sẽ là thước đo đối với hiệu quả và chiều sâu của quan hệ Ấn Độ - Đức.