 |
| UAE sẽ chính thức rút khỏi OPEC từ ngày 1/5. (Nguồn: Ảnh tạo bằng AI) |
Đây là nhận định trong bài viết Quyết định rời khỏi OPEC của UAE có thể định hình lại Trung Đông theo cách nào? của báo The Guardian đăng tải ngày 28/4.
| More from WVR |
 UAE vừa có một quyết định gây chấn động nhóm các nước xuất khẩu dầu mỏ |
Bài báo đánh giá, quyết định rời OPEC của UAE không chỉ mang tính kinh tế, mà còn là một bước đi chính trị, có thể làm bùng phát trở lại những bất đồng âm ỉ giữa UAE và Saudi Arabia.
Những căng thẳng này trước đó phần nào bị che lấp bởi sự chỉ trích chung đối với Iran sau các cuộc tấn công nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh kể từ khi nổ ra cuộc xung đột của nước Cộng hòa Hồi giáo này với Mỹ và Israel.
Rạn nứt vùng Vịnh và đòn giáng vào Saudi Arabia
Trong ngắn hạn, việc rời khỏi tổ chức mà UAE đã gia nhập từ năm 1967 giúp nước này linh hoạt hơn trong ứng phó với triển vọng nguồn cung bị hạn chế, đồng thời tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, đây không phải là quyết định mới, mà đã được Abu Dhabi cân nhắc từ lâu trong bối cảnh bất đồng kéo dài với Riyadh về hạn ngạch sản xuất.
Đáng chú ý, thời điểm và cách thức đơn phương của quyết định này cho thấy những rạn nứt nội bộ vùng Vịnh trong cách ứng phó với xung đột Iran có thể đang định hình lại cục diện Trung Đông.
Động thái "phân tách” này là một đòn giáng vào uy tín của Saudi Arabia, khi đặt UAE vào vị thế là quốc gia vùng Vịnh gần gũi nhất với Tổng thống Mỹ Donald Trump – một người đã chỉ trích OPEC trong một thời gian dài, đồng thời làm suy yếu khả năng của Riyadh trong việc điều tiết giá dầu.
Thông báo trên được đưa ra mà không có tham vấn trước, đúng thời điểm Hội đồng các quốc gia Vùng Vịnh (GCC) gồm 6 thành viên, trong đó có Saudi Arabia và UAE, đang nhóm họp khẩn cấp tại Jeddah – lần đầu tiên kể từ sau các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ trên khắp khu vực.
Kể từ khi xung đột với Iran nổ ra, UAE – quốc gia vùng Vịnh có lập trường gần gũi nhất với Israel và cứng rắn nhất với Tehran – đã âm thầm thúc đẩy Saudi Arabia và Qatar tiến hành các cuộc phản công chung nhằm vào Iran. UAE cũng là nước chịu thiệt hại nặng nề nhất, phải đối phó với hơn 2.200 thiết bị bay không người lái và tên lửa, một phần do vị trí địa lý gần Iran.
Dù có thông tin Saudi Arabia kêu gọi Mỹ đánh bại Iran, GCC vẫn không đạt được đồng thuận công khai cho một bước đi có rủi ro cao như vậy, bởi điều này có thể bị hiểu không chỉ là tự vệ mà còn là đứng về phía Israel.
Không đạt được sự đoàn kết chính trị mong muốn, UAE đã lựa chọn từ bỏ sự đoàn kết kinh tế trong khuôn khổ OPEC để hành động độc lập. Tập đoàn Dầu quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) cho biết có thể nâng sản lượng từ 3,4 triệu thùng/ngày trước xung đột ở Iran lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.
Sau khi eo biển Hormuz bị đóng cửa, hồi tháng 3, sản lượng của UAE giảm mạnh 44%, xuống còn 1,9 triệu thùng/ngày và khả năng gia tăng sản lượng vẫn còn gây tranh cãi.
Nhìn chung, cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran đã khiến sản lượng dầu của OPEC trong tháng 3 giảm 7,88 triệu thùng/ngày, tương đương mức giảm 27% xuống còn 20,79 triệu thùng/ngày – mức sụt giảm lớn nhất của nhóm trong nhiều thập kỷ.
| 'Vùng trung lập' Saudi Arabia: Chèo lái giữa 'đại dương xung đột' |
UAE tái định vị chiến lược
Tiến sĩ Ebtesam Al-Ketbi, người đứng đầu Trung tâm Chính sách Emirates tại Dubai, nhận định quyết định của UAE là một hành động đặt lợi ích quốc gia lên trên hết.
Theo chuyên gia này, UAE đang tái định vị vai trò từ một nhà sản xuất trong khối sang một “nhà sản xuất cân bằng”, có khả năng góp phần ổn định thị trường thông qua hành động độc lập.
“Dù động thái này có thể dần làm suy yếu sự gắn kết của OPEC, nhưng đồng thời cũng củng cố vị thế của UAE như một tác nhân có khả năng tác động trực tiếp đến động lực cung toàn cầu”, bà nói.
Trong chiến lược đa dạng hóa, UAE phụ thuộc vào thiện chí của Mỹ nhiều hơn so với Saudi Arabia. Việc rời OPEC có thể giúp nước này củng cố vị thế là đối tác ngoại giao được ưu ái của Washington, qua đó mang lại những hệ quả tích cực về đầu tư.
UAE cũng đã bắt đầu thể hiện ảnh hưởng của mình. Đầu tháng 4/2026, nước này rút 3,5 tỷ USD tiền gửi khỏi Pakistan – tương đương 1/5 dự trữ ngoại hối của nước này – nhằm thể hiện sự không hài lòng với lập trường trung lập của Islamabad trong xung đột Iran, buộc Saudi Arabia phải can thiệp hỗ trợ.
Song song đó, tại khu vực Sừng châu Phi, UAE theo đuổi chính sách đối ngoại mang tính thương mại rõ nét, nhiều khi đi ngược lợi ích của Riyadh. Những căng thẳng này có thể xuất hiện trở lại, tùy thuộc vào phản ứng của Saudi Arabia.
Tiến sĩ Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, đã nhiều lần cảnh báo về sự thất vọng của nước này đối với phản ứng tập thể kém hiệu quả của vùng Vịnh trước “cuộc tấn công có tính toán” của Iran. Ngày 27/4, ông cho rằng: “Lập trường của GCC hiện nay là yếu nhất trong lịch sử, xét đến tính chất của cuộc tấn công và mối đe dọa mà nó đặt ra cho tất cả chúng ta”.
Trong bối cảnh các nước vùng Vịnh tranh luận về tương lai của bảo đảm an ninh từ Mỹ, ông Gargash khẳng định, Iran vẫn là mối đe dọa chiến lược lớn nhất – chứ không phải Israel – và vai trò của Mỹ trong khu vực vẫn là không thể thay thế.
Cố vấn Tổng thống UAE nhấn mạnh: “Vai trò của Mỹ ngày nay quan trọng hơn, không phải ít đi. Đó không chỉ là hiện diện quân sự, mà còn là hệ thống phòng thủ, là sự ủng hộ chính trị, cũng như gắn kết kinh tế và tài chính”.
Thông qua việc rời OPEC, UAE kỳ vọng sẽ củng cố và bảo đảm sự can dự lâu dài của Mỹ tại khu vực.
Có thể thấy, động thái mới nhất của UAE không chỉ phản ánh những bất đồng sâu sắc trong nội bộ vùng Vịnh, mà còn cho thấy xu hướng các quốc gia trong khu vực ngày càng ưu tiên lợi ích riêng, thay vì duy trì các cơ chế phối hợp truyền thống.
Trong bối cảnh đó, Trung Đông có thể bước vào giai đoạn cạnh tranh linh hoạt hơn, nơi các liên kết không còn cố định và vai trò của các cường quốc bên ngoài, đặc biệt là Mỹ, tiếp tục được định hình lại.
| Mỹ trừng phạt Rosneft và Lukoil: Dầu khí Nga bị tấn công, phương Tây có thể phải trả giá Giới phân tích nhận định, đòn trừng phạt mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump đánh vào dầu khí Nga có thể làm biến ... |
| OPEC+ tiếp tục tăng sản lượng dầu nhằm thực hiện điều này Ngày 2/11, Saudi Arabia, Nga và sáu thành viên chủ chốt khác của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và đồng minh ... |
| OPEC sẽ có 'đối thủ' mới cạnh tranh về giá và nguồn cung dầu mỏ Rystad Energy dự đoán, dầu từ ngoài khơi Brazil, Guyana, Suriname và mỏ đá phiến Vaca Muerta của Argentina sẽ là nguồn cung cấp dầu ... |
| Giá dầu thế giới ổn định bước vào Năm mới 2026 Sau một năm 2025 đầy biến động với mức giảm mạnh nhất kể từ đại dịch 2020, giá dầu thế giới bước vào năm 2026 ... |
|
| UAE vừa có một quyết định gây chấn động nhóm các nước xuất khẩu dầu mỏ Ngày 28/4, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) cho biết sẽ rút khỏi Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và ... |
