Thấy gì từ việc Mỹ rút quân khỏi Iraq?

Vân Anh
Theo Modern Diplomacy, việc Mỹ rút quân khỏi các căn cứ còn lại tại Iraq làm dấy lên lo ngại về việc khoảng trống an ninh có thể xuất hiện, tạo điều kiện để các lực lượng dân quân Hồi giáo dòng Shi’ite do Iran hậu thuẫn gia tăng ảnh hưởng, đồng thời mở ra cơ hội để tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng củng cố và tái tổ chức lực lượng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Mỹ rút quân khỏi Iraq
Khoảng 4.500 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong hơn hai thập kỷ chiến tranh tại Iraq. (Nguồn: Inquam)

Động thái rút quân này vốn được thông qua từ năm 2024 dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden và được Tổng thống đương nhiệm Donald Trump triển khai, trong bối cảnh Washington đang tiến hành xung đột với Iran. Về phần mình, Tehran và các đồng minh đã hoan nghênh việc quân đội Mỹ rời Iraq, coi đây là một thắng lợi.

More from WVR
Mỹ rút quân hoàn toàn khỏi Iraq: Đóng lại hơn 20 năm hiện diện quân sự, mở ra cuộc cạnh tranh ảnh hưởng mới? Mỹ rút quân hoàn toàn khỏi Iraq: Đóng lại hơn 20 năm hiện diện quân sự, mở ra cuộc cạnh tranh ảnh hưởng mới?

Mỹ rút khỏi Iraq 23 năm sau khi lực lượng do Washington dẫn đầu lật đổ cựu Tổng thống Saddam Hussein - thời điểm mở ra nhiều năm bất ổn và bạo lực tại quốc gia Trung Đông này, góp phần tạo điều kiện cho lực lượng IS trỗi dậy.

Việc quân đội Mỹ rời Iraq nhận được sự ủng hộ của người dân nước này. Tuy nhiên, một bộ phận người Iraq vẫn lo ngại lực lượng an ninh trong nước có thể gặp khó khăn trong việc bảo vệ đất nước nếu không còn sự hiện diện quân sự của liên quân.

Ông Jassim al-Bahadli, một nhà phân tích người Iraq đang cố vấn cho các lực lượng an ninh cho biết, bài học từ hai thập kỷ qua là khoảng trống an ninh có thể gây ra những hậu quả hết sức nguy hiểm.

Từ sự hiện diện của Mỹ đến cuộc trỗi dậy của IS

Cuộc chiến tranh Iraq năm 2003 do Mỹ dẫn đầu đã lật đổ Tổng thống Saddam Hussein, sau đó là thời kỳ Mỹ kiểm soát kéo dài, thành lập một chính phủ do người Shi’ite giữ vai trò lãnh đạo và nhiều năm đối đầu với các lực lượng nổi dậy.

Ban đầu, quân đội Mỹ chiến đấu với những lực lượng trung thành với ông Saddam Hussein, sau đó chuyển sang đối phó với các tay súng có liên hệ với mạng lưới al-Qaeda. Washington rút quân khỏi Iraq vào cuối năm 2011.

Chưa đầy ba năm sau, Mỹ đưa quân trở lại Iraq sau khi IS chiếm giữ nhiều khu vực rộng lớn tại Iraq và Syria. Sự trỗi dậy nhanh chóng cùng chiến dịch bạo lực khốc liệt của tổ chức này đã thúc đẩy một chiến dịch quân sự quốc tế. Trong giai đoạn 2014-2017, quân đội Mỹ hỗ trợ lực lượng Iraq đánh bại IS và giành lại các vùng lãnh thổ do tổ chức này kiểm soát.

Ở thời kỳ đỉnh cao, IS từng kiểm soát khoảng 1/3 lãnh thổ Iraq. Dù hiện không còn kiểm soát những vùng lãnh thổ đáng kể, tổ chức này vẫn duy trì một mạng lưới các “tế bào đang ngủ đông” tại Iraq.

Cuộc xung đột cũng khiến Mỹ phải trả giá rất lớn. Số người Mỹ thiệt mạng trong chiến sự Iraq cao gần gấp đôi so với cuộc xung đột tại Afghanistan - nơi Mỹ hoàn tất việc rút quân vào năm 2021.

Mỹ rút quân khỏi Iraq
Máy bay vận tải quân sự của Mỹ tại Căn cứ Victory, gần sân bay quốc tế Baghdad, Iraq, ngày 29/9. (Nguồn: The Japan Times)

Iran và các đồng minh được lợi gì?

Iran từ lâu đã tìm cách chấm dứt sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Do đó, Tehran coi việc quân đội Mỹ rút khỏi Iraq là một thắng lợi đối với mạng lưới các nhóm vũ trang đồng minh của nước này trong khu vực.

Nhà phân tích chính trị Ahmed Younis tại Baghdad nhận định: “Điều đáng lo ngại nhất không phải là khả năng Iran trực tiếp can thiệp, mà là các lực lượng do Iran hậu thuẫn có thể cảm thấy được tiếp thêm sức mạnh khi không còn sự hiện diện quân sự của phương Tây”.

Theo ông, các lực lượng này có thể tìm cách mở rộng ảnh hưởng đối với nhà nước Iraq, đồng thời củng cố vị thế trong các cơ quan và thể chế chủ chốt.

Các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn vốn đã có ảnh hưởng đáng kể về chính trị và an ninh tại Iraq. Do đó, việc Mỹ rút quân có thể tác động đáng kể đến thế cân bằng giữa Baghdad, Tehran và Washington.

Động thái này cũng diễn ra trong bối cảnh Iraq đang nỗ lực củng cố các cơ quan an ninh của mình sau nhiều năm phụ thuộc vào sự hỗ trợ quân sự từ quốc tế.

IS có thể tận dụng khoảng trống an ninh?

Các quan chức an ninh Iraq thuộc cả chính quyền liên bang và khu vực tự trị Kurdistan đã nêu lên một mối lo ngại khác: IS có thể tận dụng việc lực lượng quân sự phương Tây giảm hiện diện để khôi phục năng lực hoạt động.

Thời gian qua, quân đội Mỹ đã cung cấp cho lực lượng an ninh Iraq thông tin tình báo về hoạt động của IS, hỗ trợ giám sát và trinh sát trên không. Lực lượng Iraq cũng dựa vào sự hỗ trợ của liên quân trong các chiến dịch truy quét mạng lưới phiến quân.

Tướng quân đội Iraq đã nghỉ hưu Mohammed al-Jubouri, người từng chỉ huy một lữ đoàn trong cuộc chiến chống IS, cho rằng vấn đề quan trọng là liệu các cơ quan an ninh Iraq đã xây dựng được một kế hoạch đủ hiệu quả để hoạt động mà không có sự hỗ trợ của liên quân quốc tế hay chưa.

“Câu hỏi quan trọng nhất lúc này là liệu các cơ quan an ninh Iraq đã chuẩn bị một 'Kế hoạch B' khả thi cho giai đoạn sau khi liên quân rút đi hay chưa”, ông đặt câu hỏi.

Đáng chú ý, các nhóm phiến quân đang ngày càng sử dụng UAV. Tướng al-Jubouri cảnh báo, IS có thể tìm cách sở hữu UAV mang vũ khí hoặc UAV được cải tiến để mang chất nổ, trong khi khả năng phòng thủ của Iraq trước những cuộc tấn công kiểu này vẫn còn hạn chế.

Do đó, việc Mỹ rút quân không chỉ đánh dấu một chương mới trong quá trình can dự quân sự kéo dài của Washington tại Iraq. Động thái này còn đặt ra câu hỏi rằng liệu Baghdad có thể tự duy trì an ninh hay không, đồng thời kiểm soát ảnh hưởng của các lực lượng vũ trang do Iran hậu thuẫn và ngăn IS tận dụng những điểm yếu có thể xuất hiện sau khi liên quân rút đi.

Cơ quan đại diện của Mỹ tại Iraq bị tấn công, Baghdad nổi giận

Nhiều tiếng nổ lớn đã vang lên tại thủ đô Baghdad của Iraq trong ngày 17/3, trong khi một quan chức an ninh báo cáo ...

Iraq chốt 'ngày cuối' của liên quân quốc tế chống khủng bố, hoàn tất việc rút lực lượng

Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi ngày 12/8 khẳng định, ngày 30/9 là thời hạn “cố định và cuối cùng” để chấm dứt sứ mệnh quân ...

Iraq đẩy nhanh tiến trình chấm dứt sứ mệnh của liên minh quân sự quốc tế

Ngày 27/8, người phát ngôn quân đội Iraq Sabah al-Numan cho biết, quá trình rút lực lượng của liên minh quân sự quốc tế do ...

Mỹ rút hệ thống phòng không khỏi một quốc gia Trung Đông: Cần bao lâu để lấp đầy khoảng trống an ninh khu vực?

Mới đây, Cố vấn An ninh Qasim al-Araji của Thủ tướng Iraq cho biết, Mỹ sẽ rút toàn bộ lực lượng và các hệ thống ...

Mỹ cùng liên minh quốc tế chính thức khép lại sứ mệnh ở Iraq

Ngày 30/9, Iraq tuyên bố kết thúc sứ mệnh của liên minh quốc tế do Mỹ dẫn đầu chống tổ chức khủng bố Nhà nước ...

(theo Modern Diplomacy)

Đọc thêm

Đàm phán COC về Biển Đông: LHQ hoan nghênh tiến triển, ASEAN-Trung Quốc chưa ấn định thời điểm hoàn tất mới

Đàm phán COC về Biển Đông: LHQ hoan nghênh tiến triển, ASEAN-Trung Quốc chưa ấn định thời điểm hoàn tất mới

Tổng thư ký LHQ đánh giá cao những nỗ lực của ASEAN, trong đó có tiến triển trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).
Kế hoạch mới của EU nhằm nâng cấp quan hệ với Syria

Kế hoạch mới của EU nhằm nâng cấp quan hệ với Syria

EU đang thúc đẩy nâng cấp đáng kể quan hệ với Syria, trong đó có việc tiến tới ký kết Thỏa thuận liên kết EU-Syria.
Iraq điều quân áp sát thành trì của lực lượng thân Iran, căng thẳng bao trùm Jurf al-Nasr

Iraq điều quân áp sát thành trì của lực lượng thân Iran, căng thẳng bao trùm Jurf al-Nasr

Iraq yêu cầu lực lượng Kataib Hezbollah rút khỏi Jurf al-Nasr trong chiến dịch điều tra buôn lậu dầu mỏ, làm gia tăng nguy cơ đối đầu quân sự.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự APEC 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự APEC 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu rời Thủ đô Hà Nội, lên đường tham dự Tuần lễ cấp cao Diễn đàn ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bắt đầu chuyến công tác tham dự Đại hội đồng AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bắt đầu chuyến công tác tham dự Đại hội đồng AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam rời thủ đô Hà Nội lên đường tham dự Đại hội đồng ...
Kế hoạch mới của EU nhằm nâng cấp quan hệ với Syria

Kế hoạch mới của EU nhằm nâng cấp quan hệ với Syria

EU đang thúc đẩy nâng cấp đáng kể quan hệ với Syria, trong đó có việc tiến tới ký kết Thỏa thuận liên kết EU-Syria.
Iraq điều quân áp sát thành trì của lực lượng thân Iran, căng thẳng bao trùm Jurf al-Nasr

Iraq điều quân áp sát thành trì của lực lượng thân Iran, căng thẳng bao trùm Jurf al-Nasr

Iraq yêu cầu lực lượng Kataib Hezbollah rút khỏi Jurf al-Nasr trong chiến dịch điều tra buôn lậu dầu mỏ, làm gia tăng nguy cơ đối đầu quân sự.
Ukraine mở đợt tấn công UAV lớn nhất qua đêm vào lãnh thổ Nga, quan điểm của Mỹ về việc Kiev gia nhập EU

Ukraine mở đợt tấn công UAV lớn nhất qua đêm vào lãnh thổ Nga, quan điểm của Mỹ về việc Kiev gia nhập EU

Trong khi các nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết xung đột Nga-Ukraine đang được thúc đẩy, tình hình trên thực địa vẫn diễn ra căng thẳng.
Năm nước châu Âu bắt tay Rwanda lập trung tâm hồi hương đầu tiên ngoài lục địa

Năm nước châu Âu bắt tay Rwanda lập trung tâm hồi hương đầu tiên ngoài lục địa

Năm quốc gia châu Âu và Rwanda đang xúc tiến mô hình trung tâm hồi hương mới, hướng tới chuyển người xin tị nạn bị từ chối từ năm 2027.
Tổng thống Mỹ bất ngờ tiết lộ có thể gặp Chủ tịch Triều Tiên tại Trung Quốc

Tổng thống Mỹ bất ngờ tiết lộ có thể gặp Chủ tịch Triều Tiên tại Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ để ngỏ khả năng gặp Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un tại Trung Quốc trong chuyến công du Đông Á tuần này.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ-Trung Quốc: Bắc Kinh khẳng định đột phá, Tổng thư ký Liên hợp quốc kỳ vọng một 'thành tựu lớn' cho toàn cầu

Thượng đỉnh Nga-Mỹ-Trung Quốc: Bắc Kinh khẳng định đột phá, Tổng thư ký Liên hợp quốc kỳ vọng một 'thành tựu lớn' cho toàn cầu

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ tiến hành hội nghị thượng đỉnh với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 19/11.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động