Giáo sư Nguyễn Lân Dũng: Giáo dục cần đào tạo ra con người tử tế!

TRỌNG VŨ
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Nhớ lại thời còn đi học, Giáo sư Nguyễn Lân Dũng nói rằng: “Hình như ngày ấy không có chuyện khen thưởng nhưng tại sao chúng tôi lại chăm chỉ học tập và biết sống tử tế với nhau đến thế”...
TIN LIÊN QUAN
GS. NGND Nguyễn Lân Dũng và câu hỏi Học để làm gì?
GS. Nguyễn Lân Dũng: Giáo dục bằng đòn roi đã lỗi thời
giao su nguyen lan dung dao tao nguoi tu te
Giáo sư Nguyễn Lân Dũng.

Kết thúc năm học cũng đồng nghĩa với mùa thu hoạch thành tích, Giáo sư suy nghĩ gì về hình thức khen thưởng cuối năm cho học sinh ở Việt Nam hiện nay?

Thời gian qua, bức ảnh cả lớp chỉ có một học sinh duy nhất không giơ giấy khen đã trở thành tâm điểm trên các tờ báo, mạng xã hội và nhận được rất nhiều bình luận. Khen thưởng là hình thức biểu dương người tốt, việc tốt trong một phong trào thi đua. Bác Hồ từng chỉ đạo: “Thi đua ái quốc phải có phương hướng đúng và vững… Phải có kế hoạch tỉ mỉ. Kế hoạch ấy phải do từng đơn vị nhỏ, từng gia đình, từng cá nhân bàn bạc kỹ, hiểu biết thấu, vui vẻ làm… Nội dung của kế hoạch phải thiết thực, rõ ràng, đúng mực”. Người từng nhấn mạnh: “Sau đợt thi đua, phải thiết thực kiểm tra, tổng kết, phổ biến kinh nghiệm, khen thưởng những người kiểu mẫu, nâng đỡ những người kém cỏi”.

Như vậy khen thưởng phải phù hợp với nội dung của các đợt phát động thi đua, hoặc sau một nhiệm kỳ công tác với cán bộ hoặc một năm học với học sinh, sinh viên. Khen thưởng thường xuyên, nhất là khen thưởng “đại trà” làm mất ý nghĩa của phong trào thi đua yêu nước mà nhân dân cả nước đã thực hiện có hiệu quả trong suốt nhiều năm qua.

Giáo sư cho rằng đâu là ý nghĩa và giá trị thực sự của thành tích trong nhà trường dành cho học sinh?

Tôi thường xuyên suy nghĩ về việc nên tạo hình mẫu nào để các em học sinh phấn đấu rèn luyện đạo đức, tư cách. Việc khen thưởng phải dựa trên các tiêu chí yêu cầu mà học sinh cần rèn luyện, phấn đấu. Trên trang Góc nhìn của VnExpress tôi đọc được bài Phẩm chất của thiên tài của nhà báo Hoàng Trọng Hiếu.

Trong bài đại ý có đoạn nhắc đến hơn 13 trang A4 trong nội dung Chương trình tổng thể chỉ để liệt kê các “yêu cầu cần đạt”, tổng cộng có 68 gạch đầu dòng quy định các phẩm chất và năng lực cần đạt cho một học sinh trung học phổ thông, chưa kể 13 năng lực đặc thù liên quan đến các môn học mà ngành giáo dục yêu cầu học sinh cần đạt được. Tôi là cán bộ quản lý nhiều năm, đơn vị của tôi cũng có hơn 100 người trưởng thành đang làm việc, nhưng thực sự tôi không dám chắc là có ai trong số đó (bao gồm cả tôi) đạt được một nửa trong số 30 phẩm chất và năng lực mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đòi hỏi một học sinh phổ thông của Việt Nam cần phải có?

Trước đây, Bác Hồ chỉ dạy Thiếu nhi có 5 điều: “Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, Học tập tốt, lao động tốt, Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt, Giữ gìn vệ sinh thật tốt, Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm” Thật dễ nhớ, dễ hiểu và có đủ ngần ấy phẩm chất đã đủ trở thành con người tử tế lắm rồi.

Một người bạn tôi nói: Tôi chỉ dạy con tôi có ba điều thôi: “Trung thực, Dũng cảm và Biết yêu thương”. Tôi thấy cũng rất có lý. Đã “Trung thực” thì không gian dối, không làm điều gì trái với luân thường, đạo lý. Đã “Dũng cảm” thì không thể lười biếng trong học tập, trong lao động. Và đã “Biết thương” người thì không thể thiếu lòng nhân ái, không thể có bạo hành với bạn, thiếu lễ độ với cha mẹ, thầy cô và những người lớn tuổi.

Hội Liên hiệp Thanh niên Quốc tế (IYF) với thanh niên hơn 100 quốc gia là thành viên cũng đâu có nêu lên chủ nghĩa này, học thuyết nọ, mà chỉ nêu có mỗi một mục tiêu: Đào tạo thanh niên thành những con người tử tế.

Theo ông, việc khen thưởng gần như đồng loạt và phong phú danh hiệu dành cho học sinh, đặc biệt ở cấp tiểu học hiện nay sẽ có những tác động gì đến tâm lý trẻ em?

Trong thời gian qua tôi được báo điện tử Giáo dục Việt Nam tổ chức cho đi nói chuyện về Kỹ năng sống tại rất nhiều trường phổ thông. Tôi thật sự cảm động khi thấy dù trời nắng hay mưa nhỏ các em vẫn che ô và im lặng nghe tôi nói chuyện trong suốt 2-3 giờ liền. Tôi ngẫm ra rằng lớp trẻ đâu muốn nghe những lời diễn giảng, răn dạy sáo rỗng mà rất dễ dàng tiếp thu một cách hứng thú khi nghe kể chuyện về những điều mà chúng chưa biết và muốn biết.

Mỗi bằng khen phải làm cho học sinh thấy tăng thêm ý chí phấn đấu để mình có thể đạt được. Muốn vậy khen ai phải khen một cách xứng đáng và đủ làm gương cho các bạn khác trong lớp hay trong trường. Khen hầu hết lớp học thì thật là phi lý và phản tác dụng.

Tôi rất buồn vì mọi thầy cô giáo của tôi từ bậc tiểu học đến đại học đều đã về với tổ tiên, nhưng những tấm gương và những lời khuyên nhủ của các thầy cô ấy đã tạo nên cuộc sống của tôi sau này và tôi luôn biết ơn các thầy cô ấy, không trừ một ai. Tôi nhớ lại hình như ngày ấy không có chuyện khen thưởng học sinh, sinh viên, nhưng tại sao chúng tôi lại chăm chỉ học tập và biết sống tử tế với nhau đến thế.

Việt Nam có thể học tập được gì ở mô hình giáo dục coi trọng giáo dục nhân cách và kỹ năng sống, chẳng hạn như ở Thụy Điển, thưa ông?

Người Thụy Điển cho rằng việc giáo dục cấp mẫu giáo và tiểu học là tập trung vào rèn luyện các kỹ năng giao tiếp xã hội, tập cho học sinh biết cách sống hòa hợp với người khác, ý thức được trách nhiệm của bản thân mình trong mọi sinh hoạt tập thể hơn là học kiến thức. Thụy Điển đã xây dựng một nền giáo dục toàn diện với nội dung chương trình kiến thức phổ thông và phổ cập, coi trọng giáo dục nhân cách và khả năng tiếp cận tri thức, tự học và sáng tạo.

Tôi còn biết ở Thụy Điển trẻ em sẽ học không tính điểm cho đến lớp 6. Trước đó, phụ huynh sẽ nhận được các báo cáo quá trình học tập để biết tiến trình học tập của con họ như thế nào. Khi một đứa trẻ bắt đầu vào lớp 6, mọi thứ thay đổi. Với A, B, C, D và E là đạt qua các lớp và F là không đạt/rớt. Học sinh cần nỗ lực học tập vì chính mình chứ không phải ganh đua với các bạn khác. Trong điều kiện như vậy, học sinh và phụ huynh đều cảm thấy thoải mái vì nhân cách của mỗi học sinh đều được thật sự tôn trọng.

Tại Thụy Điển, chương trình quốc gia và tiêu chuẩn đánh giá học sinh có tính chất hướng dẫn nhiều hơn là áp đặt, có thể linh hoạt vận dụng. Các bậc cha mẹ có thể lựa chọn và đề nghị chương trình học ưa thích cho con cái. Các nhà trường và giáo viên có trách nhiệm hướng dẫn học sinh tự học, tự đánh giá, nâng cao tinh thần tự chủ trong việc học và hầu hết các hoạt động giáo dục.

Nền giáo dục toàn học sinh giỏi: Mài ngọc chớ mài quá tay…

Nền giáo dục toàn học sinh giỏi: Mài ngọc chớ mài quá tay…

Nền giáo dục Việt Nam hiện nay tìm được học sinh yếu kém khó như mò kim đáy biển. Theo Đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu, ...

Cơ hội vàng đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới

Cơ hội vàng đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới

Chia sẻ với báo TG&VN về Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều lần 2, GS. NGND. Nguyễn Lân Dũng nhận định, đây là cơ ...

GS Nguyễn Lân Dũng: Đến lúc ngành giáo dục cần nghe phản biện

GS Nguyễn Lân Dũng: Đến lúc ngành giáo dục cần nghe phản biện

"Tôi rất tiếc khi thấy ta không học mô hình giáo dục của Mỹ hay một số nước phát triển khác mà lại lấy mô ...

Trọng Vũ
(thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (25/11): Bắc Bộ sáng sớm sương mù và lạnh; Trung Bộ mưa dông vài nơi; Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (25/11): Bắc Bộ sáng sớm sương mù và lạnh; Trung Bộ mưa dông vài nơi; Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết Bắc Bộ sáng sớm sương mù, trưa chiều giảm mây trời nắng; Trung Bộ, Nam Bộ mưa dông.
Ngày Quốc tế xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ (25/11): Chung tay đẩy lùi vấn nạn của xã hội

Ngày Quốc tế xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ (25/11): Chung tay đẩy lùi vấn nạn của xã hội

Hiện nay, bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em vẫn là một trong những vi phạm về quyền con người phổ biến nhất trên thế giới.
Israel-Bahrain: Quan hệ 'nở hoa', Thủ tướng Netanyahu sắp công du Manama

Israel-Bahrain: Quan hệ 'nở hoa', Thủ tướng Netanyahu sắp công du Manama

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sẽ sớm công du Bahrain sau chuyến thăm của một phái đoàn Bahrain tới Israel vào tuần trước.
Sắp tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia về nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh

Sắp tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia về nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh

Đây là lần đầu tiên Hội thảo khoa học cấp Quốc gia về nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh được tổ chức nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh ...
Đại sứ Indonesia Ibnu Hadi: Việt Nam đã trở thành quê hương thứ hai của tôi

Đại sứ Indonesia Ibnu Hadi: Việt Nam đã trở thành quê hương thứ hai của tôi

Đại sứ Indonesia Ibnu Hadi chia sẻ, nhiệm kỳ qua mang lại cho ông nhiều kỷ niệm tốt đẹp và Việt Nam đã trở thành quê hương thứ hai của ...
'Vượt mặt' Bill Gates, Elon Musk trở thành tỷ phú giàu thứ 2 thế giới

'Vượt mặt' Bill Gates, Elon Musk trở thành tỷ phú giàu thứ 2 thế giới

Elon Musk đã chính thức vượt qua Bill Gates để trở thành tỷ phú giàu thứ 2 thế giới với khối tài sản được tính toán là 127,9 tỷ USD.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hội đàm trực tuyến với Thủ tướng Campuchia Hun Sen

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hội đàm trực tuyến với Thủ tướng Campuchia Hun Sen

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng Campuchia Hun Sen hội đàm trực tuyến để trao đổi các biện pháp thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam-Campuchia.
Né tránh 'lời tạm biệt', Ngoại trưởng Pompeo tự tin trong chuyến công du 'bất thường' nhất

Né tránh 'lời tạm biệt', Ngoại trưởng Pompeo tự tin trong chuyến công du 'bất thường' nhất

Chuyến công du nước ngoài 10 ngày của Ngoại trưởng Pompeo vừa qua dường như không phải để nói một lời tạm biệt.
Tin thế giới 24/11: Chuyển giao quyền lực, gà tây và câu đùa 'vận vào thân' ông Trump; Triều Tiên hành động bất ngờ; Ông Vương Nghị đến Nhật Bản

Tin thế giới 24/11: Chuyển giao quyền lực, gà tây và câu đùa 'vận vào thân' ông Trump; Triều Tiên hành động bất ngờ; Ông Vương Nghị đến Nhật Bản

Câu nói đùa 2 năm trước đang vận vào ông Trump, Triều Tiên hành động bất ngờ trong khi im lặng về bầu cử Mỹ 2020 là một số tin ...
Gia nhập CPTPP, Trung Quốc đang chuyển hướng từ 'thủ' sang 'công'?

Gia nhập CPTPP, Trung Quốc đang chuyển hướng từ 'thủ' sang 'công'?

Trung Quốc đang cân nhắc việc gia nhập Hiệp định CPTPP, tái khẳng định theo đuổi mục tiêu toàn cầu hóa nền kinh tế và tự do thương mại đa ...
Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (25/11): Bắc Bộ sáng sớm sương mù và lạnh; Trung Bộ mưa dông vài nơi; Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (25/11): Bắc Bộ sáng sớm sương mù và lạnh; Trung Bộ mưa dông vài nơi; Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết Bắc Bộ sáng sớm sương mù, trưa chiều giảm mây trời nắng; Trung Bộ, Nam Bộ mưa dông.
Covid-19 tại Việt Nam chiều 24/11: 4 ca mắc mới là chuyên gia Ấn Độ và người trở về từ Czech; tổng cộng 1.316 bệnh nhân

Covid-19 tại Việt Nam chiều 24/11: 4 ca mắc mới là chuyên gia Ấn Độ và người trở về từ Czech; tổng cộng 1.316 bệnh nhân

Đã ghi nhận 4 ca mắc mới Covid-19 là 2 chuyên gia Ấn Độ và 2 người Việt Nam trở về từ Cộng hoà Czech. Việt Nam hiện có 1.316 bệnh nhân.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 25/11: Tuổi Dần hao hụt tiền bạc, tuổi Hợi bị tiểu nhân quấy phá

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 25/11: Tuổi Dần hao hụt tiền bạc, tuổi Hợi bị tiểu nhân quấy phá

Tử vi hôm nay 25/11/2020, tử vi vui 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong hội nhập quốc tế

Thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong hội nhập quốc tế

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã tổ chức Diễn đàn Việt - Mỹ 'Thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong hội nhập quốc tế' nhằm thúc đẩy giao lưu nhân dân.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (24-25/11): Nam Bộ chiều tối, đêm mưa dông rải rác, ngày nắng; Bắc Bộ lạnh về đêm và sáng sớm

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (24-25/11): Nam Bộ chiều tối, đêm mưa dông rải rác, ngày nắng; Bắc Bộ lạnh về đêm và sáng sớm

Dự báo thời tiết Bắc Bộ có mây, mưa vài nơi, trưa chiều giảm mây hửng nắng, lạnh về đêm, sáng sớm; Trung Bộ mưa dông rải rác; Nam Bộ ngày nắng.
Dự báo thời tiết 3 ngày tới (24-26/11): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm và sáng sớm trời lạnh; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ mưa dông rải rác

Dự báo thời tiết 3 ngày tới (24-26/11): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm và sáng sớm trời lạnh; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ mưa dông rải rác

Dự báo thời tiết Bắc Bộ có mưa vài nơi, trưa chiều trời nắng, đêm và sáng sớm trời lạnh; Trung Bộ mưa rào và rải rác có dông, Nam Bộ mưa dông.
Sôi động Ngày hội hiến máu nhân đạo - Festival Trái tim nhân ái năm 2020

Sôi động Ngày hội hiến máu nhân đạo - Festival Trái tim nhân ái năm 2020

Ngày 22/11, tại Hà Nội đã diễn ra “Ngày hội hiến máu nhân đạo – Festival Trái tim nhân ái” năm 2020.
Mỹ cấp phép sử dụng khẩn cấp kháng thể đã từng điều trị Covid-19 cho Tổng thống Trump

Mỹ cấp phép sử dụng khẩn cấp kháng thể đã từng điều trị Covid-19 cho Tổng thống Trump

Kháng thể tổng hợp này đã được chỉ định điều trị cho Tổng thống Mỹ Donald Trump ngay sau khi ông được chẩn đoán mắc Covid-19.
WHO: Tình trạng kháng thuốc kháng sinh nguy hiểm không kém đại dịch Covid-19

WHO: Tình trạng kháng thuốc kháng sinh nguy hiểm không kém đại dịch Covid-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo tình trạng kháng thuốc kháng sinh nguy hiểm như đại dịch Covid-19 và có nguy cơ đảo ngược những tiến bộ y học.
ADB 'rót' hơn 20 triệu USD giúp các nước đang phát triển tiếp cận vaccine Covid-19

ADB 'rót' hơn 20 triệu USD giúp các nước đang phát triển tiếp cận vaccine Covid-19

ADB đã phân bổ 20,3 triệu USD hỗ trợ kỹ thuật để giúp các thành viên đang phát triển tiếp cận với vaccine phòng dịch Covid-19.
May mắn không có bệnh nhân điều trị Covid-19, một bệnh viện dã chiến ở Đà Nẵng được giải thể

May mắn không có bệnh nhân điều trị Covid-19, một bệnh viện dã chiến ở Đà Nẵng được giải thể

Được thành lập để điều trị bệnh nhân Covid-19 nhưng rất may Bệnh viện dã chiến Tiên Sơn chưa phải tiếp nhận điều trị người bệnh nào.
Infographics: Việt Nam có 5,3 triệu người mắc tiền đái tháo đường

Infographics: Việt Nam có 5,3 triệu người mắc tiền đái tháo đường

Việt Nam hiện có 5,3 triệu người mắc tiền đái tháo đường - giai đoạn trung gian giữa người bình thường và người mắc đái tháo đường tuýp 2.
XSMB 25/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - XSMB thứ 4 - SXMB 25/11 - dự đoán XSMB 26/11

XSMB 25/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - XSMB thứ 4 - SXMB 25/11 - dự đoán XSMB 26/11

XSMB 25/11. SXMB 25/11. KQXSMB thứ 4. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Bắc hôm nay ngày 25 tháng 11 năm 2020. KQSXMB.
XSMT 25/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay - XSMT thứ 4 - SXMT 25/11 - dự đoán XSMT 26/11

XSMT 25/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay - XSMT thứ 4 - SXMT 25/11 - dự đoán XSMT 26/11

XSMT 25/11. SXMT 25/11. KQXSMT thứ 4. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Trung nhanh nhất hôm nay ngày 25 tháng 11 năm 2020. KQSXMT.
XSMN 25/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay - XSMN thứ 4 - SXMN 25/11 - dự đoán XSMN 26/11

XSMN 25/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay - XSMN thứ 4 - SXMN 25/11 - dự đoán XSMN 26/11

XSMN 25/11. SXMN 25/11. KQXSMN thứ 4. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam nhanh nhất hôm nay ngày 25 tháng 11 năm 2020. KQSXMN.
XSMT 24/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay - XSMT thứ 3 - SXMT 24/11 - dự đoán XSMT 25/11

XSMT 24/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay - XSMT thứ 3 - SXMT 24/11 - dự đoán XSMT 25/11

XSMT 24/11. SXMT 24/11. KQXSMT thứ 3. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Trung nhanh nhất hôm nay ngày 24 tháng 11 năm 2020. KQSXMT.
XSMB 24/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - XSMB thứ 3- SXMB 24/11 - dự đoán XSMB 25/11

XSMB 24/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - XSMB thứ 3- SXMB 24/11 - dự đoán XSMB 25/11

XSMB 24/11. SXMB 24/11. KQXSMB thứ 3. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Bắc hôm nay ngày 24 tháng 11 năm 2020. KQSXMB.
XSMN 24/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay - XSMN thứ 3 - SXMN 24/11 - dự đoán XSMN 25/11

XSMN 24/11 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay - XSMN thứ 3 - SXMN 24/11 - dự đoán XSMN 25/11

XSMN 24/11. SXMN 24/11. KQXSMN thứ 3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam nhanh nhất hôm nay ngày 24 tháng 11 năm 2020. KQSXMN.
Phiên bản di động