Giữa trùng điệp trừng phạt, Nga thành công khi quay 180 độ, khéo ‘uốn’ dòng chảy thương mại sang Trung Quốc và Liên minh kinh tế Á-Âu (Kỳ 1)

Hải An
Đứng trước các lệnh trừng phạt từ phương Tây, Nga thực hiện quá trình “Nhân dân tệ hóa”, đưa nội tệ của Trung Quốc thay cho USD của Mỹ với tư cách là phương tiện ngoại hối chính để thanh toán các giao dịch thương mại quốc tế.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
(Nguồn: RIA)
Trung Quốc đã trở thành thị trường trọng điểm của Nga và kim ngạch thương mại song phương dự kiến sẽ đạt 200 tỷ USD vào cuối năm 2023. (Nguồn: RIA)

Tác giả Ben Aris trong bài viết mới đây trên trang intellinews.com nhận định, Nga đã đảm nhận chức Chủ tịch Liên minh kinh tế Á-Âu (EAEU) vào đầu năm nay và đang coi khu vực này là một trong những cách để Moscow có thể mở rộng thương mại sau khi phương Tây áp đặt 10 gói trừng phạt lên nước này liên quan đến chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Liên minh Kinh tế Á-Âu chính thức hoạt động vào đầu năm 2015, gồm 5 quốc gia thành viên: Armenia, Belarus, Kazakhstan, Nga và Kyrgyzstan.

Trong vài thập niên qua, các thị trường mới nổi đã và đang xây dựng các thể chế mới hoạt động ngoài tầm kiểm soát hoặc ảnh hưởng của các thể chế truyền thống như Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF).

Nga chuyển hướng thương mại trong thế giới rạn nứt

Xung đột Nga-Ukraine đã tạo ra sự chia rẽ giữa phương Tây và một phần phương Đông và có thể dẫn đến một thế giới rạn nứt. Cựu Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-Moon đã nêu chính xác mối lo ngại này vào ngày 27/3 vừa qua, cảnh báo cuộc xung đột Nga-Ukraine có thể tạo ra các khối thương mại riêng biệt, được phân định bởi "biên giới địa chính trị".

Tại phiên khai mạc Diễn đàn châu Á Bác Ngao ở Trung Quốc, ông Ban Ki-Moon phát biểu: “Nền kinh tế toàn cầu hóa có nguy cơ bị phân mảnh thành các khối thương mại riêng biệt được vạch ra dọc theo các biên giới địa chính trị”.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã thành lập EEU như một hình ảnh phản chiếu của Liên minh châu Âu (EU) với hy vọng kết hợp các thành viên trong một khu vực thương mại tự do trải dài “từ Lisbon đến Vladivostok''. Tuy nhiên, giấc mơ đó đến giờ vẫn chưa thành hiện thực. Điều này đã thay đổi bản chất của EEU khi tổ chức này có vẻ sẽ mở rộng diện tích của mình không phải về phía Tây sang châu Âu mà về phía Nam và Đông sang châu Á.

EAEU đã có các hiệp định thương mại tự do (FTA) với Serbia, Iran và Việt Nam, trong khi ít nhất 20 quốc gia khác, bao gồm các nước lớn như Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan, Ai Cập và Các tiểu vương quốc Arab thông nhất (UAE) hiện đang có đàm phán tương tự.

Trung Quốc đã trở thành thị trường trọng điểm của Nga và kim ngạch thương mại song phương dự kiến sẽ đạt 200 tỷ USD vào cuối năm nay. Bắc Kinh cũng có một FTA “lỏng lẻo” với EEU, được phân loại là "không ưu đãi".

Theo đó, thuế quan được hạ xuống đối với hàng hóa và sản phẩm cụ thể trên cơ sở "khi cần thiết" thay vì cố định như trường hợp của hầu hết các FTA. Tuy nhiên, Nga tiếp tục thể hiện vai trò đứng đầu trong các thành viên khác của EAEU và chiếm 80% thương mại liên khu vực.

Tin liên quan
Kinh tế thế giới nổi bật (17-23/3): Nga mạnh tay đáp trả trừng phạt của phương Tây, Nhật Bản cấp tiền cho Ukraine qua NATO, Trung Quốc đón tin vui Kinh tế thế giới nổi bật (17-23/3): Nga mạnh tay đáp trả trừng phạt của phương Tây, Nhật Bản cấp tiền cho Ukraine qua NATO, Trung Quốc đón tin vui

Giống như EU, EAEU được thiết kế để cho phép tự do di chuyển lao động, vốn và hàng hóa giữa các thành viên. Nhưng kể từ khi các biện pháp trừng phạt được áp dụng đối với Nga, khu vực này đã trở thành nguồn cung cấp các mặt hàng bị ngăn chặn, như máy móc và công nghệ bằng cách sử dụng các kế hoạch nhập khẩu song song.

Do cơ sở hạ tầng hậu cần của Nga từ lâu đã phục vụ các đối tác thương mại chính của họ ở châu Âu, giờ đây, dưới áp lực các lệnh trừng phạt, Nga cần đầu tư mạnh vào việc định hướng lại cơ sở hạ tầng này về phía Nam và Đông để đảm bảo lưu thông hàng hóa dễ dàng trong các nước thành viên, cũng như phát triển chuỗi cung ứng mới với các nước thứ ba từ chối tham gia lệnh trừng phạt.

Ngành ngân hàng đau đầu

Một vấn đề khác cần khắc phục là việc các ngân hàng Nga bị khỏi hệ thống tin nhắn thanh toán toàn cầu SWIFT đã khiến quá trình thực hiện các thỏa thuận thương mại trở nên khó khăn. Moscow đã cố gắng thiết lập các giải pháp thay thế và kêu gọi các quốc gia khác tham gia hệ thống truyền tải thông điệp tài chính (SPFS) của Ngân hàng Trung ương Nga - một hệ thống tương tự như SWIFT - nhưng không đạt được nhiều thành công.

Để giải quyết vấn đề này, Moscow thực hiện một quá trình “Nhân dân tệ hóa”, đưa đồng tiền của Trung Quốc thay cho USD của Mỹ với tư cách là phương tiện ngoại hối chính để thanh toán các giao dịch thương mại quốc tế.

Khí đốt Nga. (Nguồn: AFP)
Nga đang phải đối mặt với việc mất vĩnh viễn nguồn thu từ xuất khẩu khí đốt sang EU do mất khả năng tiếp cận thị trường 27 nước. (Nguồn: AFP)

Liam Peach, một nhà kinh tế về các thị trường mới nổi của Capital Economics, cho biết: “Trung Quốc đã trở thành một phần của nền kinh tế Nga kể từ sau xung đột tại Ukraine, điều này giúp Moscow thích nghi với các biện pháp trừng phạt của phương Tây”.

Nhà kinh tế này đồng thời cho biết, Nga đã cố gắng thay thế hàng nhập khẩu từ phương Tây bằng hàng hóa Trung Quốc và đồng Nhân dân tệ đã đóng một vai trò lớn hơn trong các giao dịch tiền tệ.

Dù vậy, chuyên gia của Capital Economics cũng nói thêm: “Nhưng chúng tôi nghĩ rằng vẫn còn những giới hạn về mức độ mà Nga có thể dựa vào Trung Quốc trong tương lai. Bắc Kinh khó có thể can thiệp và thay thế hoàn toàn tất cả vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ở phía Tây nước Nga, vốn trước đây đến từ EU. Và Moscow vẫn đang phải đối mặt với việc mất vĩnh viễn nguồn thu từ xuất khẩu khí đốt sang EU (ước tính khoảng 30% vào cuối thập niên này) do mất khả năng tiếp cận thị trường liên minh 27 nước thành viên”.

Trong lĩnh vực ngân hàng, ngay cả “những người bạn” của Nga cũng cảnh giác khi làm ăn với nước này, vì tất cả các ngân hàng lớn trên thế giới đều có chi nhánh và hoạt động kinh doanh ở phương Tây, do đó phải chịu các lệnh trừng phạt thứ cấp đối với hoạt động kinh doanh của họ ở Mỹ hoặc châu Âu.

Ông Alexander Korolev thuộc Hội đồng các vấn đề quốc tế của Nga cho biết: “Vào đầu tháng 3/2022, Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) do Trung Quốc đứng đầu và Ngân hàng Phát triển mới BRICS (NDB) đã thông báo tạm dừng các giao dịch với Nga và Belarus.

Quyết định của các tổ chức tài chính này, đặc biệt là đóng băng cho vay đối với cả hai quốc gia, cho thấy áp lực ngày càng tăng đối với các tổ chức tài chính toàn cầu. Điều này có thể ảnh hưởng xấu đến việc Nga có dự định tham gia việc thực hiện các dự án cơ sở hạ tầng khác nhau”.

Các tổ chức tài chính của các nước EAEU khác cũng đã phải suy nghĩ lại về tiền gửi của họ. Nga đã giảm cổ phần tại cả Ngân hàng Phát triển Á-Âu (EDB) và Ngân hàng Đầu tư quốc tế (IIB) - một ngân hàng phát triển khu vực với Nga, Kazakhstan, Belarus, Tajikistan, Kyrgyzstan và Armenia là thành viên.

EDB được đặc biệt quan tâm, vì tổ chức này đã có quỹ và hoạt động kinh doanh với nhiều quốc gia EEU và đang tìm cách mở rộng ảnh hưởng của mình.

Theo ông Korolev, sẽ không có gì ngạc nhiên khi thấy EDB được tái cấp vốn và mở rộng cổ phần, đặc biệt là từ Trung Quốc và Ấn Độ, vì cả hai đều có lợi ích trong khu vực.

(còn nữa)

Truyền thông Israel: Thổ Nhĩ Kỳ không trung chuyển hàng phương Tây sang Nga, tuân thủ lệnh trừng phạt của EU

Truyền thông Israel: Thổ Nhĩ Kỳ không trung chuyển hàng phương Tây sang Nga, tuân thủ lệnh trừng phạt của EU

Ngày 20/3, truyền thông Israel dẫn nguồn tin từ quan chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, Ankara đã ngừng vận chuyển những hàng hóa trong ...

Kinh tế thế giới nổi bật (17-23/3): Nga mạnh tay đáp trả trừng phạt của phương Tây, Nhật Bản cấp tiền cho Ukraine qua NATO, Trung Quốc đón tin vui

Kinh tế thế giới nổi bật (17-23/3): Nga mạnh tay đáp trả trừng phạt của phương Tây, Nhật Bản cấp tiền cho Ukraine qua NATO, Trung Quốc đón tin vui

Lạc quan về tăng trưởng toàn cầu, Nga cắt giảm sản lượng dầu nhằm đáp trả trừng phạt của phương Tây, Mỹ trấn an người ...

Bất động sản mới nhất: Thị trường sắp ‘tăng nhiệt’, trên 50% nhà đầu tư mắc kẹt trong vay vốn, rủi ro khi mua chung cư giá rẻ chưa có sổ hồng

Bất động sản mới nhất: Thị trường sắp ‘tăng nhiệt’, trên 50% nhà đầu tư mắc kẹt trong vay vốn, rủi ro khi mua chung cư giá rẻ chưa có sổ hồng

Điểm danh những rủi ro khi mua chung cư giá rẻ chưa có sổ hồng, tác động tích cực từ loạt chính sách, đang chịu ...

Kinh tế Nga chẳng hề hấn trước trừng phạt, không có làn sóng di cư, doanh nghiệp phương Tây đang làm đầy ngân khố Điện Kremlin

Kinh tế Nga chẳng hề hấn trước trừng phạt, không có làn sóng di cư, doanh nghiệp phương Tây đang làm đầy ngân khố Điện Kremlin

Trong bài viết mới đây trên wilsoncenter.org, tác giả Mark Temnycky nhận định, các doanh nghiệp phương Tây hoạt động tại Nga có nghĩa là ...

Gói trừng phạt thứ 11: EU người mệt mỏi, kẻ hào hứng, Ukraine hối chặn nốt ‘đường sống’ của kinh tế Nga

Gói trừng phạt thứ 11: EU người mệt mỏi, kẻ hào hứng, Ukraine hối chặn nốt ‘đường sống’ của kinh tế Nga

Hành vi lách luật và chống lại các kẽ hở của Nga được phía Liên minh châu Âu (EU) cho là sẽ bị chặn đứng ...

(theo intellinews.com)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động