Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Quang Đào
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sau 4 năm cầm quyền, Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã vướng vào một cuộc chiến chính trị kéo dài, kéo theo đó là những tranh chấp nội bộ, khiến ông có nhiều kẻ thù.

Ngày 7/7, Haiti, quốc gia nhỏ bé ở vùng Caribbean đã trải qua một cơn sốc nặng khi Tổng thống Jovenel Moise (53 tuổi) bị ám sát tại tư gia.

Theo giới chức Haiti, thủ phạm là một nhóm “biệt kích nước ngoài” đã giả dạng thành các đặc vụ của Lực lượng Chống Ma túy Mỹ (DEA). Đệ nhất phu nhân Martine Moise cũng bị thương nặng và đã được đưa đến bang Florida (Mỹ) cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Tổng thống Haiti Jovenel Moise. (Nguồn: NY Times)
Tổng thống Haiti Jovenel Moise. (Nguồn: NY Times)

Ông Moise đã vướng phải nhiều chỉ trích và đối mặt với làn sóng phản đối gay gắt. Theo đó, phe đối lập cáo buộc vị tổng thống “tham quyền cố vị” - do ông vẫn tiếp tục cầm quyền trong bối cảnh đất nước không thể tổ chức bầu cử trong suốt 2 năm, dẫn đến việc Quốc hội nước này bị giải tán.

Các nhà lãnh đạo đối lập đã nhiều lần yêu cầu ông Moise từ chức, đồng thời, người dân cũng tổ chức hàng loạt các cuộc biểu tình chống lại ông trong những năm gần đây.

Hồi tháng Hai, ông Moise thông báo về việc bắt giữ 23 người, trong đó có một cựu ứng viên tổng thống, một thanh tra cảnh sát cấp cao và một thẩm phán Tòa tối cao. Ông Moise cáo buộc những người này có âm mưu đảo chính và ám sát tổng thống.

Xuất thân bình thường

Ông Jovenel Moise sinh ngày 26/6/1968 trong một gia đình trung lưu ở thành phố Trou-du-Nord. Cha ông là một thương gia, còn mẹ là một thợ may.

Năm lên 6 tuổi, gia đình ông chuyển tới thủ đô Port-au-Prince sinh sống. Tại đây, ông Moise đã tốt nghiệp ngành khoa học chính trị tại Đại học Quisqueya, nơi ông gặp người bạn đời của mình.

Sau khi tốt nghiệp, ông bắt đầu kinh doanh phụ tùng ô tô và sở hữu một nông trại chuối rộng hơn 10 ha.

Năm 2001, hợp tác với Culligan, ông đã khởi động một công trình phân phối nước uống cho các khu vực Tây Bắc và Đông Bắc nước này.

Năm 2004, ông được nhận vào làm việc tại Phòng Thương mại và Công nghiệp của vùng Tây Bắc. Không lâu sau, ông được bầu làm chủ tịch và giữ chức Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Haiti. Ông đã rất nỗ lực trong việc giới thiệu năng lượng mặt trời đến với quốc gia này, cũng như giúp Haiti có được nhiều dự án nông nghiệp sáng tạo, giúp cải thiện cuộc sống của người dân.

Năm 2015, ông Moise bỗng dưng trở nên nổi tiếng trên chính trường Haiti, tổng thống bấy giờ là ông Michel Martelly chỉ định ông trở thành ứng cử viên tổng thống của đảng Tet Kale (PHTK) cầm quyền tại nước này. Quyết định này bị nhận nhiều chỉ trích, do khi đó ông Moise không có chút kinh nghiệm chính trị nào.

Tuy nhiên, giới chuyên gia trong nước nhận định, ông Moise có cơ hội chiến thắng cao do đã có nhiều sáng kiến thúc đẩy ngành nông nghiệp.

Sau đó, tại cuộc bầu cử Tổng thống Haiti diễn ra vào ngày 20/11/2016, ông Moise đã giành chiến thắng. Đó cũng là lúc nhiều người đặt câu hỏi về chiến thắng của ông.

Tổng thống Haiti Jovenel Moise và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm Pháp năm 2017. (Nguồn: Reuters)
Tổng thống Haiti Jovenel Moise và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm Pháp năm 2017. (Nguồn: Reuters)

Nhiệm kỳ nhiều tranh cãi

Sau khi đắc cử, ông Moise bị cáo buộc hành xử ngày càng giống một "kẻ độc tài" tìm cách củng cố quyền lực, dù ông liên tục phủ nhận. Ông bị phe đối lập đánh giá là một trong những nhà lãnh đạo gây tranh cãi nhất trong lịch sử một quốc gia cũng không mấy yên bình.

Các nhà lãnh đạo đối lập đã cáo buộc ông tìm cách gia tăng quyền lực, bao gồm việc thông qua một sắc lệnh hạn chế quyền hạn của các tòa án và thành lập một cơ quan tình báo riêng của tổng thống.

Năm 2017, Thượng viện Haiti đã ra một báo cáo cáo buộc ông biển thủ ít nhất 700.000 USD từ một quỹ phát triển cơ sở hạ tầng có tên PetroCaribe. Năm 2019, các cuộc biểu tình yêu cầu cách chức ông Moise nổ ra và liên tục được tổ chức sau đó. Phần lớn người tham gia biểu tình đến từ vùng nghèo nhất và cáo buộc chính phủ của ông không cung cấp cho người dân những nhu cầu thiết yếu.

Đã có nhiều tranh cãi về việc ông Jovenel Moise tiếp tục nắm quyền tổng thống trong năm nay. Trong khi đó Mỹ, Liên hợp quốc và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) ủng hộ ông Moise tiếp tục cầm quyền năm thứ 5 liên tiếp, đến năm 2022.

Tuy nhiên, phe đối lập, vốn cáo buộc ông Moise tham nhũng và làm mất an ninh trong nước, lập luận rằng, nhiệm kỳ của ông đúng ra đã kết thúc vào ngày 7/2 do một điều khoản trong hiến pháp, bắt đầu tính nhiệm kỳ sau khi tổng thống đắc cử, chứ không phải sau khi ông nhậm chức.

Bản thân ông Moise tuyên bố sẵn sàng chuyển giao quyền lực cho người chiến thắng trong cuộc bầu cử, song sẽ không từ nhiệm trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào năm 2022. Ông cũng đẩy mạnh các kế hoạch tổ chức trưng cầu dân ý về việc sửa đổi hiến pháp vào tháng 4/2021.

Hồi tháng 2, ông Moise đã từng cảnh báo rằng, ông là mục tiêu của một vụ ám sát bất thành, sau khi ông ra lệnh bắt 23 đối thủ chính trị, trong đó có một thẩm phán tối cao.

Vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise đã đưa Haiti, quốc gia vốn luôn chìm trong khó khăn và hỗn loạn, giờ đây lại phải đối mặt với tương lai bất định.

Các nhà chức trách tư pháp Haiti hôm 9/7 cho biết, các thành viên chủ chốt của nhóm biệt kích bị cáo buộc đứng sau vụ ám sát Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã ở nước này khoảng 3 tháng.

Lực lượng chức năng phát hiện thi thể của ông Moise có tổng cộng 12 vết đạn ở vùng đầu, ngực, mông và bụng. Các con của ông may mắn thoát chết.

Trong cuộc họp báo tối 8/7 tại Port-au-Prince, Tư lệnh cảnh sát quốc gia Haiti Leon Charles cho biết, họ đã bắt giữ 17 nghi phạm ám sát Tổng thống Moise, bao gồm 15 người Colombia và 2 công dân Mỹ. Hai công dân Mỹ gốc Haiti được xác định danh tính là James Solages, 35 tuổi và Joseph Vincent, 55 tuổi. Trong khi đó, một số nghi phạm người Colombia là cựu quân nhân.

Hậu ám sát Tổng thống: Éo le chồng chất, lối đi nào cho Haiti?

Hậu ám sát Tổng thống: Éo le chồng chất, lối đi nào cho Haiti?

Sau vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise, tình hình Haiti vốn đã hỗn loạn nay càng trở nên phức tạp.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp về tình hình Haiti

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp về tình hình Haiti

Sáng ngày 8/7, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã họp về tình hình Haiti. Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ...

(theo New York Post)

Đọc thêm

Xuất khẩu ngày 25-27/9: Tôm bị cạnh tranh khốc liệt tại Mỹ, nhập khẩu ngô từ Ấn Độ tăng sốc, Pháp 'mạnh tay' mua tiêu Việt

Xuất khẩu ngày 25-27/9: Tôm bị cạnh tranh khốc liệt tại Mỹ, nhập khẩu ngô từ Ấn Độ tăng sốc, Pháp 'mạnh tay' mua tiêu Việt

Baoquocte.vn. Tôm Việt vẫn bị cạnh tranh khốc liệt tại Mỹ, nhập khẩu ngô từ Ấn Độ tăng hơn 500 lần... là những tin chính trong bản tin xuất khẩu.
Dự kiến các sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 27/9 đến ngày 3/10

Dự kiến các sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 27/9 đến ngày 3/10

Baoquocte.vn. Hội nghị G20 về Afghanistan, Thượng đỉnh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ, Thủ tướng Hungary thăm Czech.. là những sự kiện thế giới nổi bật tuần này.
Căng thẳng tăng cao giữa Serbia-Kosovo, NATO và EU thay nhau ra mặt hòa giải

Căng thẳng tăng cao giữa Serbia-Kosovo, NATO và EU thay nhau ra mặt hòa giải

Baoquocte.vn. Tổng thư ký NATO đã điện đàm với Tổng thống Serbia và Thủ tướng Kosovo để thảo luận về những căng thẳng tăng cao tại CH Kosovo tự xưng.
Nhận định thị trường chứng khoán tuần 27/9 - 1/10 - Không lơ là tài khoản

Nhận định thị trường chứng khoán tuần 27/9 - 1/10 - Không lơ là tài khoản

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch ...
AUKUS-nấc thang trên con đường thể chế hóa các liên minh đa phương

AUKUS-nấc thang trên con đường thể chế hóa các liên minh đa phương

Baoquocte.vn. AUKUS cho thấy Mỹ từ hợp tác song phương đang chuyển hướng sang đa phương nhiều hơn và từng bước thể chế hóa các liên minh.
48 giờ qua Hà Nội không có ca mắc Covid-19 mới; 96,15% dân số trên 18 tuổi được tiêm vaccine

48 giờ qua Hà Nội không có ca mắc Covid-19 mới; 96,15% dân số trên 18 tuổi được tiêm vaccine

Baoquocte.vn. 12 giờ qua Thành phố Hà Nội tiếp tục không ghi nhận ca mắc Covid-19 mới và còn 20 điểm phong toả phòng dịch, hơn 3.000 người đang cách ly ...
Khoảng 14.000 vũ khí hạt nhân được dự trữ trên toàn cầu, Tổng thư ký LHQ: Đã đến lúc bắt đầu một giai đoạn mới

Khoảng 14.000 vũ khí hạt nhân được dự trữ trên toàn cầu, Tổng thư ký LHQ: Đã đến lúc bắt đầu một giai đoạn mới

Baoquocte.vn. Tổng thư ký LHQ tuyên bố, cần phải loại bỏ vũ khí hạt nhân khỏi thế giới và bắt đầu một giai đoạn mới của đối thoại, tin cậy và ...
Ảnh ấn tượng tuần 20-26/9: Binh sĩ Ukraine bắn UAV ở Donetsk, kiểu nắm tay ‘viên kim cương Merkel’, Thổ Nhĩ Kỳ khoe sức mạnh ‘con ma’ F-4 Phantom II

Ảnh ấn tượng tuần 20-26/9: Binh sĩ Ukraine bắn UAV ở Donetsk, kiểu nắm tay ‘viên kim cương Merkel’, Thổ Nhĩ Kỳ khoe sức mạnh ‘con ma’ F-4 Phantom II

Baoquocte.vn. Tiêm kích F4 Phantom II của Thổ Nhĩ Kỳ, binh sĩ Ukraine tại Donetsk, tình hình Covid-19, Afghanistan… là những ảnh ấn tượng trong tuần.
11 tháng 5 ngày: Phản ứng của vợ Trung Ruồi khi chồng đóng với các nữ diễn viên trẻ đẹp

11 tháng 5 ngày: Phản ứng của vợ Trung Ruồi khi chồng đóng với các nữ diễn viên trẻ đẹp

Baoquocte.vn. Vợ Trung Ruồi chia sẻ, là diễn viên múa nên hiểu được phần nào công việc của chồng, cô không ghen khi chồng đóng cùng bạn diễn nữ xinh đẹp.
Quân đội Israel đột kích Bờ Tây, trấn áp và truy lùng trong đêm những nhân vật liên quan Hamas

Quân đội Israel đột kích Bờ Tây, trấn áp và truy lùng trong đêm những nhân vật liên quan Hamas

Baoquocte.vn. Các lực lượng an ninh Isreal đã mở các chiến dịch đột kích vào khu Bờ Tây trong cùng ngày, dẫn đến các vụ đấu súng với các tay súng ...
Dự kiến các sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 27/9 đến ngày 3/10

Dự kiến các sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 27/9 đến ngày 3/10

Baoquocte.vn. Hội nghị G20 về Afghanistan, Thượng đỉnh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ, Thủ tướng Hungary thăm Czech.. là những sự kiện thế giới nổi bật tuần này.
Căng thẳng tăng cao giữa Serbia-Kosovo, NATO và EU thay nhau ra mặt hòa giải

Căng thẳng tăng cao giữa Serbia-Kosovo, NATO và EU thay nhau ra mặt hòa giải

Baoquocte.vn. Tổng thư ký NATO đã điện đàm với Tổng thống Serbia và Thủ tướng Kosovo để thảo luận về những căng thẳng tăng cao tại CH Kosovo tự xưng.
Khoảng 14.000 vũ khí hạt nhân được dự trữ trên toàn cầu, Tổng thư ký LHQ: Đã đến lúc bắt đầu một giai đoạn mới

Khoảng 14.000 vũ khí hạt nhân được dự trữ trên toàn cầu, Tổng thư ký LHQ: Đã đến lúc bắt đầu một giai đoạn mới

Baoquocte.vn. Tổng thư ký LHQ tuyên bố, cần phải loại bỏ vũ khí hạt nhân khỏi thế giới và bắt đầu một giai đoạn mới của đối thoại, tin cậy và hòa bình.
Ảnh ấn tượng tuần 20-26/9: Binh sĩ Ukraine bắn UAV ở Donetsk, kiểu nắm tay ‘viên kim cương Merkel’, Thổ Nhĩ Kỳ khoe sức mạnh ‘con ma’ F-4 Phantom II

Ảnh ấn tượng tuần 20-26/9: Binh sĩ Ukraine bắn UAV ở Donetsk, kiểu nắm tay ‘viên kim cương Merkel’, Thổ Nhĩ Kỳ khoe sức mạnh ‘con ma’ F-4 Phantom II

Baoquocte.vn. Tiêm kích F4 Phantom II của Thổ Nhĩ Kỳ, binh sĩ Ukraine tại Donetsk, tình hình Covid-19, Afghanistan… là những ảnh ấn tượng trong tuần.
Quân đội Israel đột kích Bờ Tây, trấn áp và truy lùng trong đêm những nhân vật liên quan Hamas

Quân đội Israel đột kích Bờ Tây, trấn áp và truy lùng trong đêm những nhân vật liên quan Hamas

Baoquocte.vn. Các lực lượng an ninh Isreal đã mở các chiến dịch đột kích vào khu Bờ Tây trong cùng ngày, dẫn đến các vụ đấu súng với các tay súng Palestine.
Trước thềm Thượng đỉnh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ: Ankara điều thêm quân tới Syria, lộ toan tính với Moscow dễ khiến Mỹ 'nóng mặt'

Trước thềm Thượng đỉnh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ: Ankara điều thêm quân tới Syria, lộ toan tính với Moscow dễ khiến Mỹ 'nóng mặt'

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ điều quân tăng viện tới thành trì cuối cùng do phe nổi dậy kiểm soát ở Tây Bắc Syria khi Nga tăng cường không kích vào khu vực này.
Tổng thống Mỹ phát biểu tại Liên hợp quốc: Trong khác trước có giống trước

Tổng thống Mỹ phát biểu tại Liên hợp quốc: Trong khác trước có giống trước

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ đề cao chủ nghĩa đa phương, khác với người tiền nhiệm. Trong 'cái khác' ấy vẫn ẩn hiện nhiều điểm không khác với người tiền nhiệm. Báo TG&VN bình luận.
Bầu cử Canada: Vạch áo cho người xem lưng

Bầu cử Canada: Vạch áo cho người xem lưng

Baoquocte.vn. Chẳng những không thể giành đa số, đảng Tự do cầm quyền của Thủ tướng Justin Trudeau còn bộc lộ nhiều điểm yếu sau cuộc bầu cử sớm tại Canada ngày 20/9.
Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Baoquocte.vn. Chính sách mới phản ánh nhận thức, quyết tâm của Liên minh châu Âu (EU) về thúc đẩy hợp tác độc lập và toàn diện hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

Baoquocte.vn. Sự ra đời của AUKUS là kết quả của những nỗ lực thương lượng không ngừng nghỉ trong nhiều tháng trước đó của quan chức cấp cao Mỹ, Anh và Australia.
Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Baoquocte.vn. Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS) tách mình khỏi nhiều cơ chế khác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Bình luận của TG&VN.
Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh SCO và CSTO thể hiện tầm nhìn riêng của Trung Quốc và Nga, chia sẻ quan tâm chung về nhiều vấn đề nóng.
Bầu cử chủ tịch LDP Nhật Bản: Sẽ còn kịch tính đến vòng chung kết

Bầu cử chủ tịch LDP Nhật Bản: Sẽ còn kịch tính đến vòng chung kết

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền ở Nhật Bản sẽ phải bước vào vòng bỏ phiếu chung kết.
AUKUS - càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?

AUKUS - càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?

Baoquocte.vn. Những gì liên quan đến AUKUS không phải là đòi hỏi cấp thiết khiến EU phải tăng cường năng lực quân sự hay dàn trải lực lượng của mình.
Bầu cử Đức: 16 năm, được - mất và một khoảng trống rất lớn

Bầu cử Đức: 16 năm, được - mất và một khoảng trống rất lớn

Baoquocte.vn. Trước bà Angela Merkel, chưa có thủ tướng Đức nào rời chức vụ một cách thanh thản và được lòng dân đến vậy...
Nhìn lại di sản đối ngoại 'đồ sộ' của Thủ tướng Đức Angela Merkel

Nhìn lại di sản đối ngoại 'đồ sộ' của Thủ tướng Đức Angela Merkel

Baoquocte.vn. Suốt 16 năm làm Thủ tướng, bà Angela Merkel đã ghi nhiều dấu ấn trong chính sách đối ngoại của Đức.
Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Con đường an toàn và nhiều triển vọng

Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Con đường an toàn và nhiều triển vọng

Baoquocte.vn. EU tuyên bố sẽ đẩy mạnh mối quan hệ chặt chẽ và sự hiện diện mạnh mẽ hơn ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Khủng hoảng tàu ngầm Pháp-Australia: Được mất thuộc về ai?

Khủng hoảng tàu ngầm Pháp-Australia: Được mất thuộc về ai?

Baoquocte.vn. Hợp đồng tàu ngầm Pháp-Australia có đáng để Paris phải lao vào một cuộc đọ sức với cùng lúc cả ba đối tác chiến lược là Mỹ, Australia và Anh?
Phiên bản di động