Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Quang Đào
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sau 4 năm cầm quyền, Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã vướng vào một cuộc chiến chính trị kéo dài, kéo theo đó là những tranh chấp nội bộ, khiến ông có nhiều kẻ thù.

Ngày 7/7, Haiti, quốc gia nhỏ bé ở vùng Caribbean đã trải qua một cơn sốc nặng khi Tổng thống Jovenel Moise (53 tuổi) bị ám sát tại tư gia.

Theo giới chức Haiti, thủ phạm là một nhóm “biệt kích nước ngoài” đã giả dạng thành các đặc vụ của Lực lượng Chống Ma túy Mỹ (DEA). Đệ nhất phu nhân Martine Moise cũng bị thương nặng và đã được đưa đến bang Florida (Mỹ) cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Tổng thống Haiti Jovenel Moise. (Nguồn: NY Times)
Tổng thống Haiti Jovenel Moise. (Nguồn: NY Times)

Ông Moise đã vướng phải nhiều chỉ trích và đối mặt với làn sóng phản đối gay gắt. Theo đó, phe đối lập cáo buộc vị tổng thống “tham quyền cố vị” - do ông vẫn tiếp tục cầm quyền trong bối cảnh đất nước không thể tổ chức bầu cử trong suốt 2 năm, dẫn đến việc Quốc hội nước này bị giải tán.

Các nhà lãnh đạo đối lập đã nhiều lần yêu cầu ông Moise từ chức, đồng thời, người dân cũng tổ chức hàng loạt các cuộc biểu tình chống lại ông trong những năm gần đây.

Hồi tháng Hai, ông Moise thông báo về việc bắt giữ 23 người, trong đó có một cựu ứng viên tổng thống, một thanh tra cảnh sát cấp cao và một thẩm phán Tòa tối cao. Ông Moise cáo buộc những người này có âm mưu đảo chính và ám sát tổng thống.

Xuất thân bình thường

Ông Jovenel Moise sinh ngày 26/6/1968 trong một gia đình trung lưu ở thành phố Trou-du-Nord. Cha ông là một thương gia, còn mẹ là một thợ may.

Năm lên 6 tuổi, gia đình ông chuyển tới thủ đô Port-au-Prince sinh sống. Tại đây, ông Moise đã tốt nghiệp ngành khoa học chính trị tại Đại học Quisqueya, nơi ông gặp người bạn đời của mình.

Sau khi tốt nghiệp, ông bắt đầu kinh doanh phụ tùng ô tô và sở hữu một nông trại chuối rộng hơn 10 ha.

Năm 2001, hợp tác với Culligan, ông đã khởi động một công trình phân phối nước uống cho các khu vực Tây Bắc và Đông Bắc nước này.

Năm 2004, ông được nhận vào làm việc tại Phòng Thương mại và Công nghiệp của vùng Tây Bắc. Không lâu sau, ông được bầu làm chủ tịch và giữ chức Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Haiti. Ông đã rất nỗ lực trong việc giới thiệu năng lượng mặt trời đến với quốc gia này, cũng như giúp Haiti có được nhiều dự án nông nghiệp sáng tạo, giúp cải thiện cuộc sống của người dân.

Năm 2015, ông Moise bỗng dưng trở nên nổi tiếng trên chính trường Haiti, tổng thống bấy giờ là ông Michel Martelly chỉ định ông trở thành ứng cử viên tổng thống của đảng Tet Kale (PHTK) cầm quyền tại nước này. Quyết định này bị nhận nhiều chỉ trích, do khi đó ông Moise không có chút kinh nghiệm chính trị nào.

Tuy nhiên, giới chuyên gia trong nước nhận định, ông Moise có cơ hội chiến thắng cao do đã có nhiều sáng kiến thúc đẩy ngành nông nghiệp.

Sau đó, tại cuộc bầu cử Tổng thống Haiti diễn ra vào ngày 20/11/2016, ông Moise đã giành chiến thắng. Đó cũng là lúc nhiều người đặt câu hỏi về chiến thắng của ông.

Tổng thống Haiti Jovenel Moise và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm Pháp năm 2017. (Nguồn: Reuters)
Tổng thống Haiti Jovenel Moise và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm Pháp năm 2017. (Nguồn: Reuters)

Nhiệm kỳ nhiều tranh cãi

Sau khi đắc cử, ông Moise bị cáo buộc hành xử ngày càng giống một "kẻ độc tài" tìm cách củng cố quyền lực, dù ông liên tục phủ nhận. Ông bị phe đối lập đánh giá là một trong những nhà lãnh đạo gây tranh cãi nhất trong lịch sử một quốc gia cũng không mấy yên bình.

Các nhà lãnh đạo đối lập đã cáo buộc ông tìm cách gia tăng quyền lực, bao gồm việc thông qua một sắc lệnh hạn chế quyền hạn của các tòa án và thành lập một cơ quan tình báo riêng của tổng thống.

Năm 2017, Thượng viện Haiti đã ra một báo cáo cáo buộc ông biển thủ ít nhất 700.000 USD từ một quỹ phát triển cơ sở hạ tầng có tên PetroCaribe. Năm 2019, các cuộc biểu tình yêu cầu cách chức ông Moise nổ ra và liên tục được tổ chức sau đó. Phần lớn người tham gia biểu tình đến từ vùng nghèo nhất và cáo buộc chính phủ của ông không cung cấp cho người dân những nhu cầu thiết yếu.

Đã có nhiều tranh cãi về việc ông Jovenel Moise tiếp tục nắm quyền tổng thống trong năm nay. Trong khi đó Mỹ, Liên hợp quốc và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) ủng hộ ông Moise tiếp tục cầm quyền năm thứ 5 liên tiếp, đến năm 2022.

Tuy nhiên, phe đối lập, vốn cáo buộc ông Moise tham nhũng và làm mất an ninh trong nước, lập luận rằng, nhiệm kỳ của ông đúng ra đã kết thúc vào ngày 7/2 do một điều khoản trong hiến pháp, bắt đầu tính nhiệm kỳ sau khi tổng thống đắc cử, chứ không phải sau khi ông nhậm chức.

Bản thân ông Moise tuyên bố sẵn sàng chuyển giao quyền lực cho người chiến thắng trong cuộc bầu cử, song sẽ không từ nhiệm trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào năm 2022. Ông cũng đẩy mạnh các kế hoạch tổ chức trưng cầu dân ý về việc sửa đổi hiến pháp vào tháng 4/2021.

Hồi tháng 2, ông Moise đã từng cảnh báo rằng, ông là mục tiêu của một vụ ám sát bất thành, sau khi ông ra lệnh bắt 23 đối thủ chính trị, trong đó có một thẩm phán tối cao.

Vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise đã đưa Haiti, quốc gia vốn luôn chìm trong khó khăn và hỗn loạn, giờ đây lại phải đối mặt với tương lai bất định.

Các nhà chức trách tư pháp Haiti hôm 9/7 cho biết, các thành viên chủ chốt của nhóm biệt kích bị cáo buộc đứng sau vụ ám sát Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã ở nước này khoảng 3 tháng.

Lực lượng chức năng phát hiện thi thể của ông Moise có tổng cộng 12 vết đạn ở vùng đầu, ngực, mông và bụng. Các con của ông may mắn thoát chết.

Trong cuộc họp báo tối 8/7 tại Port-au-Prince, Tư lệnh cảnh sát quốc gia Haiti Leon Charles cho biết, họ đã bắt giữ 17 nghi phạm ám sát Tổng thống Moise, bao gồm 15 người Colombia và 2 công dân Mỹ. Hai công dân Mỹ gốc Haiti được xác định danh tính là James Solages, 35 tuổi và Joseph Vincent, 55 tuổi. Trong khi đó, một số nghi phạm người Colombia là cựu quân nhân.

Hậu ám sát Tổng thống: Éo le chồng chất, lối đi nào cho Haiti?

Hậu ám sát Tổng thống: Éo le chồng chất, lối đi nào cho Haiti?

Sau vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise, tình hình Haiti vốn đã hỗn loạn nay càng trở nên phức tạp.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp về tình hình Haiti

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp về tình hình Haiti

Sáng ngày 8/7, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã họp về tình hình Haiti. Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ...

(theo New York Post)

Xem nhiều

Đọc thêm

Hà Nội và Vientiane cùng phấn đấu để các thành tựu hợp tác tương xứng với tầm vóc của quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào

Hà Nội và Vientiane cùng phấn đấu để các thành tựu hợp tác tương xứng với tầm vóc của quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Bí thư Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thủ đô ...
Điện thăm hỏi về việc mưa lớn gây thiệt hại nghiêm trọng tại Hàn Quốc

Điện thăm hỏi về việc mưa lớn gây thiệt hại nghiêm trọng tại Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Được tin mưa lớn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản tại một số địa phương Hàn Quốc, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gửi điện thăm ...
Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Vừa qua, nghệ sĩ có nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Vừa qua, nghệ sĩ có nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa

Baoquocte.vn. Bạo lực học đường hiện nay rất nhức nhối; đồng thời nghệ sĩ vừa qua có rất nhiều ứng xử không đẹp, phản văn hóa.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp các Đại sứ Kuwait và Israel trình Quốc thư

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp các Đại sứ Kuwait và Israel trình Quốc thư

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc khẳng định Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn thúc đẩy quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp với Kuwait.
Dự báo thời tiết: Bão số 2 cách Quảng Ninh khoảng 180km; Hà Nội mưa lớn kèm gió giật mạnh

Dự báo thời tiết: Bão số 2 cách Quảng Ninh khoảng 180km; Hà Nội mưa lớn kèm gió giật mạnh

Baoquocte.vn. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão số 2 mạnh cấp 8 (62-74km/giờ), giật cấp 10; bán kính gió mạnh cấp 6, giật cấp 8 khoảng 110km từ tâm ...
Link xem trực tiếp Real Madrid vs Frankfurt (02h00 ngày 11/8) tranh Siêu cúp châu Âu 2022

Link xem trực tiếp Real Madrid vs Frankfurt (02h00 ngày 11/8) tranh Siêu cúp châu Âu 2022

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Real Madrid vs Frankfurt tranh Siêu cúp châu Âu 2022 02h00 ngày 11/8 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Sử dụng máy phát điện như nào để đảm bảo an toàn?

Sử dụng máy phát điện như nào để đảm bảo an toàn?

Baoquocte.vn. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đưa ra 05 khuyến cáo về việc sử dụng an toàn máy phát điện trong gia đình nhằm hướng dẫn cụ thể ...
Ford Territory lộ diện trước ngày ra mắt tại Việt Nam

Ford Territory lộ diện trước ngày ra mắt tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Ford Territory sẽ được ra mắt tại Việt Nam vào tháng tới, Ford cũng xác nhận sẽ lắp ráp mẫu xe này tại Hải Dương.
Tin thế giới 10/8: Mỹ sẽ giúp ‘bảo vệ chủ quyền’ Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan

Tin thế giới 10/8: Mỹ sẽ giúp ‘bảo vệ chủ quyền’ Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan

Baoquocte.vn. Mỹ sẽ giúp “bảo vệ chủ quyền” Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan…là tin thế giới nổi bật ngày 10/8.
Điều bất thường gì đang xảy ra với kinh tế Mỹ?

Điều bất thường gì đang xảy ra với kinh tế Mỹ?

Baoquocte.vn. Nền kinh tế Mỹ đang phục hồi với lộ trình 'bất thường' với những tín hiệu trái chiều.
Tin thế giới 10/8: Mỹ sẽ giúp ‘bảo vệ chủ quyền’ Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan

Tin thế giới 10/8: Mỹ sẽ giúp ‘bảo vệ chủ quyền’ Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan

Baoquocte.vn. Mỹ sẽ giúp “bảo vệ chủ quyền” Ukraine, EU nói Nga ‘gây nguy hiểm’, Trung Quốc cứng rắn trong vấn đề Đài Loan…là tin thế giới nổi bật ngày 10/8.
Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ tuyên bố giúp Kiev 'bảo vệ chủ quyền' theo yêu cầu, G7 kêu gọi Moscow giao lại quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân

Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ tuyên bố giúp Kiev 'bảo vệ chủ quyền' theo yêu cầu, G7 kêu gọi Moscow giao lại quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân

Baoquocte.vn. Nga-Ukraine: Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tuyên bố nước này đang giúp Ukraine "bảo vệ chủ quyền" dựa trên những yêu cầu của phía Kiev.
Serbia tuyên bố đạt mức dự trữ khí đốt lịch sử, mặc EU vẫn 'đau đầu' với kế hoạch khẩn cấp

Serbia tuyên bố đạt mức dự trữ khí đốt lịch sử, mặc EU vẫn 'đau đầu' với kế hoạch khẩn cấp

Baoquocte.vn. Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic tuyên bố lượng dự trữ khí đốt của nước này hiện đã đạt mức cao lịch sử và có thể đảm bảo cho mùa Đông sắp tới.
Tổng thống Hàn Quốc gửi lời xin lỗi tới người dân cả nước vì mưa lớn và ngập lụt

Tổng thống Hàn Quốc gửi lời xin lỗi tới người dân cả nước vì mưa lớn và ngập lụt

Baoquocte.vn. Ngày 10/9, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đã lên tiếng xin lỗi người dân cả nước vì những sự bất tiện mưa lớn và ngập lụt ở thủ đô Seoul.
Thách thức cản bước các lãnh đạo cánh tả ở Mỹ Latinh

Thách thức cản bước các lãnh đạo cánh tả ở Mỹ Latinh

Baoquocte.vn. Những lãnh đạo cánh tả lên nắm quyền tại Mỹ Latinh sẽ phải đối mặt với nhiều bài toán để bảo đảm ổn định chính trị, tăng trưởng cao thời gian tới.
Nga phân trần quyết định 'né' hoạt động thanh tra của Mỹ trong khuôn khổ START, khẳng định lợi thế đang nghiêng hẳn về một bên

Nga phân trần quyết định 'né' hoạt động thanh tra của Mỹ trong khuôn khổ START, khẳng định lợi thế đang nghiêng hẳn về một bên

Baoquocte.vn. Nga đã chính thức thông báo với Mỹ rằng đang tạm thời rút các cơ sở của mình ra khỏi các hoạt động thanh tra theo Hiệp ước START.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến thay đổi chính phủ tại một số nước châu Âu thời gian qua.
5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ đã đạt được bản dự thảo xác định các bước để quay trở lại việc tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân Iran ban đầu năm 2015.
Sứ mệnh mới của tình báo Mỹ: Hiểu rõ và chi tiết hơn về Trung Quốc

Sứ mệnh mới của tình báo Mỹ: Hiểu rõ và chi tiết hơn về Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngân sách và nguồn lực của CIA sẽ ngày càng được chuyển sang tập trung vào Trung Quốc.
Chương mới trong quan hệ Mỹ-Philippines: Khi đồng minh lâu năm trao nhau những mỹ từ

Chương mới trong quan hệ Mỹ-Philippines: Khi đồng minh lâu năm trao nhau những mỹ từ

Baoquocte.vn. Quan hệ đồng minh Mỹ-Philippines đang chuyển biến tích cực khi hai bên nhận thấy tầm quan trọng của việc thắt chặt quan hệ song phương.
'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Thỏa thuận ngũ cốc Nga-Ukraine mang lại hy vọng giải quyết khủng hoảng lương thực toàn cầu nhưng sự bấp bênh của nó khiến nhiều người nghi ngờ.
Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Baoquocte.vn. Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Bolikhamxay Oudom Vongkaysone khẳng định quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực giữa tỉnh Bolikhamxay với các địa phương của Việt Nam.
AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

Baoquocte.vn. Được làm từ lốp xe tải quân sự hoặc lốp máy bay tái chế, dép cao su thủ công đã đi suốt dặm dài đất nước Việt Nam trong nhiều thập kỷ.
Phiên bản di động