Khủng hoảng triền miên bủa vây nền kinh tế, đã đến lúc Thổ Nhĩ Kỳ 'quay xe'?

Linh Chi
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan gần đây báo hiệu rằng, Ankara sẽ tăng lãi suất để chống lạm phát, cải tổ các chính sách tập trung vào kích thích tiền tệ. Đất nước đang chìm trong khủng hoảng có thể đang hướng tới một sự thay đổi.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Một người đàn ông tại khu chợ ở Thổ Nhĩ Kỳ (Nguồn: Reuters)
Một người đàn ông tại khu chợ ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. (Nguồn: Reuters)

Nền kinh tế chìm trong khủng hoảng

Trong nhiều năm, nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ đã chìm trong khủng hoảng. Lạm phát ồ ạt gần 40% - tính đến tháng 5/2023. Năm ngoái, có nơi lạm phát tăng vọt lên trên 80%.

Quốc gia nghèo về nguyên liệu thô này có truyền thống nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu và do đó, thâm hụt tài khoản vãng lai luôn ở mức cao. Hiện tại, nhu cầu tài chính bên ngoài của Thổ Nhĩ Kỳ ước tính hơn 200 tỷ USD (183 tỷ Euro).

Đồng thời, nợ quốc gia ngày càng lớn. Theo tính toán của nhà kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ Tahsin Bakirtas, trong 4 tháng đầu năm 2023, thâm hụt ngân sách công tại nước này đã bùng nổ ở mức 1.870% so với cùng kỳ năm ngoái. Các hộ gia đình tư nhân cũng mắc nợ rất nhiều, với tỷ lệ khoảng 180% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Thổ Nhĩ Kỳ.

Tin liên quan
Xu hướng phi USD hóa Xu hướng phi USD hóa 'nóng rẫy', thế giới nỗ lực 'cách ly', lộ diện người chiến thắng

Đồng tiền của quốc gia này cũng sụt giảm nghiêm trọng. Đến cuối tháng 5/2023, so với USD, đồng Lira ở mức 20,75 Lira đổi 1 USD. Do sự mất giá mạnh của tiền tệ, chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu và hàng hóa tiếp tục tăng.

Thay vì tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát như các Ngân hàng Trung ương trên toàn cầu, Ngân hàng Trung ương nước này đã giữ lãi suất ở mức thấp trong nhiều năm.

Trong khi đó, nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ đã phải vật lộn để duy trì hoạt động. Dự trữ ngoại hối gần như cạn kiệt. Chỉ riêng trong năm nay, ngân hàng trung ương đã dành khoảng 25 tỷ USD để tài trợ cho khoản thâm hụt tài khoản khổng lồ và hỗ trợ đồng Lira đang dần suy yếu.

Các khoản vay hiện nay phần lớn được cung cấp bởi các ngân hàng từ các quốc gia Hồi giáo, chẳng hạn như Các tiểu Vương quốc Arab thống nhất (UAE).

Theo báo cáo của Bloomberg News, gần đây, có hai ngân hàng từ UAE - Ngân hàng Thương mại Abu Dhabi và ngân hàng Emirates NBD thuộc sở hữu nhà nước từ Dubai - đã cung cấp cho các ngân hàng Thổ Nhĩ Kỳ hơn một nửa số khoản vay cần thiết.

Đồng thời, các giao dịch tiền tệ - được gọi là thỏa thuận hoán đổi tiền tệ - trị giá khoảng 20 tỷ USD đã được Thổ Nhĩ Kỳ ký kết với UAE và Qatar trong những năm gần đây để bổ sung lượng dự trữ ngoại tệ gần như cạn kiệt của Ngân hàng Trung ương nước này.

"Cơn khát" ngoại tệ

Số liệu chính thức do Thổ Nhĩ Kỳ công bố cho thấy, dự trữ ngoại hối ròng của Ngân hàng Trung ương nước này ghi nhận mức -151,3 triệu USD vào ngày 19/5, do nhu cầu ngoại tệ tăng mạnh. Vấn đề này mang lại không ít rủi ro cho nền kinh tế thuộc nhóm 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Giáo sư kinh tế Selva Demiralp tại Đại học Koc ở Istanbul nhận định, Ngân hàng Trung ương đã cố gắng bù đắp những tác động bất lợi của môi trường lãi suất thấp đối với tỷ giá hối đoái bằng cách bán ra ngoại tệ.

Tính đến thời điểm cuối tháng 5, dự trữ ngoại hối của Thổ Nhĩ Kỳ hầu như đã cạn kiệt và sau khi điều chỉnh với các thỏa thuận hoán đổi, dự trữ ngoại hối ròng đã xuống mức âm.

Theo GS. Demiralp, đối với một nền kinh tế có thâm hụt tài khoản vãng lai mỗi tháng khoảng 8 tỷ USD, việc dự trữ ngoại hối ròng rơi xuống mức âm là rất báo động.

Nguyên nhân là do nó có thể gây gián đoạn hoạt động thương mại, cắt đứt chuỗi cung ứng và làm đình trệ sản xuất không chỉ của Thổ Nhĩ Kỳ mà còn của cả các đối tác trong mạng lưới sản xuất toàn cầu hiện nay.

Gần đây, Nga đã phải đồng ý cho Thổ Nhĩ Kỳ lùi thời gian thanh toán 600 triệu USD nhập khẩu khí đốt tự nhiên sang năm 2024. Trước đó, hồi tháng 3, Saudi Arabia cũng phải gửi 5 tỷ USD vào Ngân hàng Trung ương nước này để hạ "cơn khát" ngoại tệ.

 (Nguồn: sailblogs.com)
Đồng tiền của Thổ Nhĩ Kỳ sụt giảm nghiêm trọng. (Nguồn: sailblogs.com)

Không để người dân bị lạm phát 'đè bẹp'

Mới đây, Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố sẽ tăng lương tối thiểu hàng tháng thêm 34% bắt đầu từ ngày 1/7, đánh dấu mức tăng thứ hai trong năm nay trong nỗ lực bảo vệ các hộ gia đình khỏi lạm phát nghiêm trọng.

Bộ trưởng Lao động và An sinh xã hội Thổ Nhĩ Kỳ Vedat Isıkhan cho biết trong một bài phát biểu trên truyền hình rằng, mức lương ròng tối thiểu hàng tháng sẽ tăng lên 11.402 Lira (gần 483 USD). Mức tăng này sẽ giúp tăng sức mua của người lao động, từ đó, giúp giải quyết vấn đề lạm phát đối với các hộ gia đình.

Tổng thống Recep Tayyip Erdogan cam kết, chính phủ sẽ không để người lao động "bị đè bẹp bởi" lạm phát cao.

Là người chỉ trích chi phí đi vay cao, trong hai năm qua, ông Erdogan đã tán thành một “mô hình kinh tế mới” và ưu tiên lãi suất cực thấp. Mô hình nhằm đạt được sự ổn định giá cả bằng cách cắt giảm chi phí vay, thúc đẩy xuất khẩu và biến thâm hụt tài khoản vãng lai thành thặng dư.

Tuy nhiên, gần đây, vị Tổng thống này đã báo hiệu rằng, Ankara có thể thay đổi chính sách tài khóa và quay trở lại tăng lãi suất để chống lạm phát, cải tổ các chính sách tập trung vào kích thích tiền tệ.

Lãnh đạo đảng Phong trào Dân tộc chủ nghĩa (MHP) của Thổ Nhĩ Kỳ Devlet Bahceli cũng cho rằng, chính phủ cần thực hiện các biện pháp kinh tế "đau đớn" bao gồm thắt chặt tiền tệ.

Ông nhấn mạnh: "Quan điểm của MHP về lãi suất rất rõ ràng: Nó không thay đổi. Về lý thuyết và thực tế, việc tăng lãi suất là một lựa chọn chính trị không khuyến khích đầu tư, cản trở sản xuất và khiến nhu cầu tín dụng trở nên đắt đỏ hơn. Tuy nhiên, có những biện pháp ngắn hạn và đôi khi đau đớn cần được thực hiện để Thổ Nhĩ Kỳ đạt được sự ổn định kinh tế".

Các nhà kinh tế tại JPMorgan Chase kỳ vọng, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tăng khoảng ba lần mức lãi suất cơ bản hiện tại là 8,5% trong cuộc họp tới.

Trong khi đó, nhiều ngân hàng Mỹ dự đoán, lãi suất tại Ankara có thể sẽ tăng lên 25% vào ngày hôm nay (22/6). Đến cuối năm, các nhà phân tích của JPMorgan thậm chí còn kỳ vọng lãi suất sẽ đạt 30%.

Chuyên gia: BRICS đang trở nên đặc biệt hấp dẫn, 20 quốc gia muốn gia nhập

Chuyên gia: BRICS đang trở nên đặc biệt hấp dẫn, 20 quốc gia muốn gia nhập

Mới đây, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov cho hay, gần 20 quốc gia đang tìm cách trở thành thành viên Nhóm các nền ...

Xu hướng phi USD hóa 'nóng rẫy', thế giới nỗ lực 'cách ly', lộ diện người chiến thắng

Xu hướng phi USD hóa 'nóng rẫy', thế giới nỗ lực 'cách ly', lộ diện người chiến thắng

Quá trình thay thế USD - đồng tiền dự trữ toàn cầu - có thể kéo dài tới hàng thập niên, nhưng vàng đang được ...

Nhà báo Đồng Mạnh Hùng: Để làm kinh tế báo chí trên nền tảng số, nội dung tốt chưa đủ...

Nhà báo Đồng Mạnh Hùng: Để làm kinh tế báo chí trên nền tảng số, nội dung tốt chưa đủ...

Để có thể làm kinh tế báo chí trên nền tảng số, nội dung tốt chưa đủ, mà phải là nội dung số. Tức là, ...

Trung Quốc quyết ‘tấn công’ Đức bằng đòn quyến rũ, châu Âu cũng phải lung lay?

Trung Quốc quyết ‘tấn công’ Đức bằng đòn quyến rũ, châu Âu cũng phải lung lay?

Global Times bình luận, sự kiện Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường công du Đức, Pháp đã tạo nên cơ hội hiếm có để loại ...

Một loạt chỉ số kinh tế thấp hơn kỳ vọng, những bài toán hóc búa nào đang thách thức Trung Quốc?

Một loạt chỉ số kinh tế thấp hơn kỳ vọng, những bài toán hóc búa nào đang thách thức Trung Quốc?

Thế giới kỳ vọng kinh tế Trung Quốc sẽ phục hồi sau đại dịch với các dự báo về xuất khẩu và đầu tư được ...

(theo DW, Daily Sabah)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động