Từ lá phiếu đến niềm tin quốc tế (Kỳ 1): Lá phiếu và trách nhiệm với tương lai đất nước

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 không chỉ là một sự kiện chính trị quan trọng của đất nước mà còn là một lát cắt cho thấy năng lực quản trị, mức độ gắn kết xã hội, chất lượng thể chế và khả năng thích ứng của Việt Nam trong một thế giới biến động.

Nhân sự kiện quan trọng này, Báo Thế giới và Việt Nam thực hiện chùm bài “Từ lá phiếu đến niềm tin quốc tế”. Thông điệp xuyên suốt của chùm bài chính là từ sự lựa chọn của người dân đến chất lượng của thiết chế đại diện; từ chất lượng quản trị đến năng lực quốc gia; từ ổn định trong nước đến niềm tin và hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè, đối tác quốc tế.

Từ mỗi lá phiếu của cử tri, chùm bài mở rộng góc nhìn tới chất lượng đại biểu, năng lực lập pháp và giám sát, yêu cầu chuyển đổi số, hiệu quả quản trị quốc gia; từ đó lý giải vì sao sự ổn định chính trị, tính liên tục và khả năng dự báo của chính sách trở thành một nguồn lực quan trọng tạo dựng niềm tin quốc tế đối với Việt Nam.

Sức mạnh từ sự tham gia của cử tri

TS. Nguyễn Sĩ Dũng (Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội):

TS. Nguyễn Sĩ Dũng. (Ảnh NVCC)

Bầu cử Quốc hội là dịp để cử tri thể hiện quyền và trách nhiệm công dân, góp phần củng cố nền tảng xã hội và hệ thống chính trị Việt Nam. Trong nhiều nền dân chủ trên thế giới, một trong những thách thức ngày càng rõ là sự thờ ơ của cử tri. Tỷ lệ tham gia bầu cử giảm dần ở không ít quốc gia, đặc biệt trong các kỳ bầu cử địa phương hoặc nghị viện, đặt ra câu hỏi về mức độ gắn kết giữa người dân và đời sống chính trị. Khi khoảng cách giữa xã hội và thiết chế đại diện gia tăng, những quyết định được thông qua tại nghị trường đôi khi khó phản ánh đầy đủ tâm tư và kỳ vọng của cộng đồng.

Trong bối cảnh đó, kinh nghiệm của Việt Nam mang lại một góc nhìn đáng chú ý. Qua nhiều kỳ bầu cử, tỷ lệ cử tri tham gia ở Việt Nam luôn ở mức rất cao. Hàng chục triệu người dân từ thành thị đến nông thôn, từ miền núi đến hải đảo tham gia bỏ phiếu để lựa chọn đại biểu vào Quốc hội Việt Nam và Hội đồng nhân dân các cấp. Con số ấy không chỉ phản ánh sự tham gia rộng rãi của cử tri, mà còn cho thấy một đặc điểm quan trọng của đời sống chính trị Việt Nam: Sự gắn kết chặt chẽ giữa quyền công dân và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 vào ngày 15/3/2026 tiếp tục là một dịp để nhìn rõ hơn sức mạnh của sự tham gia ấy. Khi cử tri đi bỏ phiếu, họ không chỉ thực hiện một quyền hiến định, mà còn góp phần vào quá trình định hình các thiết chế đại diện và các quyết sách của quốc gia. Chính sự tham gia rộng rãi của người dân đã tạo nên sức sống cho bầu cử, đồng thời củng cố nền tảng xã hội của hệ thống chính trị Việt Nam.

Bầu cử: Không chỉ là quyền, mà còn là trách nhiệm công dân

Ở bất kỳ quốc gia nào, bầu cử trước hết là một quyền chính trị cơ bản của công dân. Quyền ấy cho phép người dân trực tiếp tham gia vào việc lựa chọn những người đại diện cho mình trong các cơ quan quyền lực nhà nước. Tại Việt Nam, quyền bầu cử được bảo đảm trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, với nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Mỗi công dân khi đủ điều kiện theo quy định đều có quyền tham gia quyết định thành phần của Quốc hội Việt Nam và Hội đồng nhân dân các cấp - những thiết chế đại diện cho ý chí và lợi ích của nhân dân.

Tuy nhiên, trong nhận thức xã hội ở Việt Nam, bầu cử không chỉ được nhìn nhận như một quyền cá nhân, mà còn gắn liền với ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng. Đi bầu vì thế không đơn thuần là thực hiện một quyền hiến định, mà còn là cách mỗi công dân thể hiện sự quan tâm đối với công việc chung của đất nước. Thông qua lá phiếu, người dân tham gia vào quá trình lựa chọn những người sẽ thay mặt mình thảo luận và quyết định các chính sách quan trọng của đất nước.

Chính sự kết hợp giữa quyền và trách nhiệm đã tạo nên một nét đặc trưng trong đời sống chính trị Việt Nam. Khi bầu cử được nhìn nhận như một nghĩa vụ công dân, sự tham gia của người dân không còn mang tính hình thức, mà trở thành một hoạt động có ý nghĩa đối với cộng đồng. Điều đó góp phần lý giải vì sao trong nhiều kỳ bầu cử, tỷ lệ cử tri tham gia ở Việt Nam luôn duy trì ở mức rất cao. Sự hiện diện của đông đảo cử tri tại các điểm bỏ phiếu cho thấy bầu cử không chỉ là một thủ tục chính trị, mà đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống xã hội.

Trong bối cảnh chuẩn bị cho cuộc bầu cử ngày 15/3/2026, ý thức về quyền và trách nhiệm công dân tiếp tục là nền tảng quan trọng để bảo đảm sự tham gia rộng rãi của cử tri. Khi mỗi người dân coi lá phiếu của mình là một phần của trách nhiệm đối với tương lai đất nước, bầu cử không chỉ củng cố các thiết chế đại diện, mà còn nuôi dưỡng tinh thần gắn kết giữa xã hội và hệ thống chính trị.

Không gian quanh hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) được trang hoàng rực rỡ với cờ Tổ quốc, băng rôn và khẩu hiệu chào mừng ngày bầu cử. (Ảnh: Khánh Huy)

Vì sao tỷ lệ cử tri đi bầu ở Việt Nam luôn rất cao?

Tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử cao ở Việt Nam không phải là hiện tượng ngẫu nhiên. Đằng sau con số ấy là sự kết hợp của nhiều yếu tố từ niềm tin xã hội, truyền thống văn hóa cộng đồng cho đến cách thức tổ chức bầu cử gần gũi và thuận tiện với người dân.

Trước hết, sự ổn định chính trị và những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội trong nhiều thập kỷ qua đã góp phần củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống chính trị. Khi người dân cảm nhận được rằng các chính sách công có tác động tích cực đến đời sống và tương lai của đất nước, họ có xu hướng tham gia tích cực hơn vào các hoạt động chính trị chính thức, trong đó bầu cử là một hình thức quan trọng. Sự tham gia của cử tri vì thế phản ánh mức độ tin cậy và gắn kết giữa xã hội với các thiết chế đại diện.

Đồng thời, yếu tố văn hóa - xã hội cũng đóng vai trò đáng kể. Trong truyền thống của xã hội Việt Nam, các hoạt động chung của cộng đồng luôn được coi trọng. Những sự kiện mang tính tập thể như bầu cử thường thu hút sự tham gia rộng rãi của người dân, bởi chúng gắn với ý thức trách nhiệm và tinh thần cộng đồng. Đi bầu vì vậy không chỉ là một hành vi chính trị cá nhân, mà còn được nhìn nhận như một biểu hiện của sự quan tâm đối với lợi ích chung của xã hội.

Bên cạnh đó, cách thức tổ chức bầu cử cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi để cử tri tham gia. Các điểm bỏ phiếu được bố trí rộng khắp, gần khu dân cư, giúp người dân dễ dàng thực hiện quyền của mình. Công tác thông tin, tuyên truyền và hướng dẫn bầu cử được triển khai rộng rãi, giúp cử tri hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình trong quá trình lựa chọn đại biểu.

Những yếu tố đó kết hợp với nhau tạo nên một đặc điểm nổi bật của bầu cử ở Việt Nam: Sự tham gia rộng rãi của cử tri. Khi đông đảo người dân tham gia bỏ phiếu, bầu cử không chỉ hoàn thành chức năng lựa chọn đại diện, mà còn trở thành một biểu hiện sinh động của sự gắn kết giữa xã hội và đời sống chính trị của đất nước.

Mỗi lá phiếu không chỉ thể hiện sự lựa chọn cá nhân...

Sự tham gia đông đảo của cử tri không chỉ là một đặc điểm đáng chú ý của các cuộc bầu cử ở Việt Nam, mà còn mang nhiều ý nghĩa quan trọng đối với đời sống chính trị và xã hội. Trước hết, tỷ lệ cử tri đi bầu cao góp phần củng cố tính chính danh của các thiết chế đại diện. Khi đông đảo người dân tham gia bỏ phiếu, kết quả bầu cử phản ánh rộng rãi hơn ý chí của xã hội, qua đó tăng cường nền tảng xã hội cho hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước.

Bên cạnh đó, sự tham gia của cử tri còn tạo ra mối liên kết chặt chẽ hơn giữa nhà nước và xã hội. Bầu cử không chỉ là quá trình lựa chọn đại biểu, mà còn là dịp để người dân quan tâm, thảo luận và suy nghĩ về các vấn đề chung của đất nước. Khi người dân cảm thấy mình có vai trò trong quá trình quyết định chính sách thông qua những người đại diện được bầu ra, mức độ gắn bó của xã hội với các thiết chế chính trị cũng được củng cố.

Sự tham gia rộng rãi của cử tri còn góp phần tăng cường tinh thần trách nhiệm công dân. Mỗi lá phiếu không chỉ thể hiện sự lựa chọn cá nhân, mà còn phản ánh ý thức về nghĩa vụ đối với cộng đồng và tương lai đất nước. Khi việc đi bầu trở thành một thói quen xã hội tích cực, nó giúp nuôi dưỡng văn hóa chính trị dựa trên sự quan tâm và trách nhiệm đối với lợi ích chung.

Ở một góc độ rộng hơn, tỷ lệ cử tri tham gia cao cũng gửi đi một thông điệp tích cực về mức độ gắn kết xã hội và sự ổn định của đời sống chính trị. Đối với bạn bè quốc tế, đó là một dấu hiệu cho thấy người dân Việt Nam quan tâm đến các thiết chế đại diện và sẵn sàng tham gia vào quá trình lựa chọn những người thay mặt mình quyết định các vấn đề hệ trọng của quốc gia.

Nhìn từ góc độ đó, sự tham gia rộng rãi của cử tri không chỉ là một chỉ dấu thống kê của mỗi kỳ bầu cử, mà còn là một yếu tố góp phần củng cố nền tảng xã hội của hệ thống chính trị Việt Nam.

Sức mạnh của một cuộc bầu cử không chỉ nằm ở thủ tục tổ chức hay kết quả cuối cùng, trước hết ở mức độ tham gia của người dân. Khi đông đảo cử tri chủ động đi bỏ phiếu, bầu cử không còn là một sự kiện mang tính hình thức, mà trở thành một quá trình xã hội rộng lớn, nơi mỗi công dân góp phần vào việc lựa chọn những người đại diện cho mình. Chính sự tham gia ấy tạo nên nền tảng xã hội cho các thiết chế đại diện và giúp củng cố mối liên kết giữa nhà nước với nhân dân.

Cuộc bầu cử ngày 15/3/2026 tiếp tục là dịp để thể hiện sức mạnh của sự tham gia đó. Hàng triệu cử tri trên khắp mọi miền đất nước, thông qua lá phiếu của mình, không chỉ lựa chọn đại biểu vào Quốc hội Việt Nam và Hội đồng nhân dân các cấp, mà còn khẳng định trách nhiệm công dân đối với tương lai chung của đất nước. Khi việc đi bầu trở thành một hành vi quen thuộc của đời sống xã hội, bầu cử không chỉ củng cố các thiết chế đại diện, mà còn nuôi dưỡng văn hóa chính trị dựa trên sự gắn kết, trách nhiệm và niềm tin vào con đường phát triển của quốc gia.