 |
| Mỹ đã lần đầu tiên sử dụng ngư lôi để tấn công và đánh chìm tàu chiến của Iran kể từ Thế chiến II (Nguồn: X) |
Theo thông tin từ The Conversation, vào ngày 4/3, một tàu ngầm của Mỹ đã tấn công và đánh chìm tàu khu trục IRIS Dena của Iran ngoài khơi bờ biển phía Nam Sri Lanka, khiến 87 người thiệt mạng. Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth cho biết, tàu ngầm Mỹ đã sử dụng ngư lôi để thực hiện cuộc tấn công này, gây ra một "cái chết âm thầm".
| More from WVR |
 Tấn công bằng UAV nhằm vào khu phức hợp ngoại giao lớn của Mỹ ở Iraq, Baghdad tuyên bố ‘sẽ không đứng ngoài cuộc’ |
Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Tại sao ngư lôi, một loại vũ khí cổ điển, lại được sử dụng trở lại trong bối cảnh hiện nay? Ngư lôi là gì và các tàu chiến hiện đại có khả năng phát hiện hoặc tự vệ trước loại vũ khí này không?
Ngư lôi là gì?
Về khái niệm và nguyên lý hoạt động, ngư lôi hầu như không thay đổi nhiều trong nhiều thập kỷ qua.
Ngư lôi là một thiết bị lặn nhỏ, được thiết kế để tấn công cả tàu ngầm và tàu nổi. Dù đã có từ lâu, ngư lôi ngày nay đã được hiện đại hóa, trở thành loại "đa mục tiêu" có khả năng tiêu diệt cả tàu chiến và tàu ngầm.
Ban đầu, ngư lôi thường được kết nối với tàu ngầm qua dây dẫn hoặc cáp quang để truyền dữ liệu mục tiêu. Khi ngư lôi tiến gần mục tiêu, dây sẽ tự tách ra, kích hoạt hệ thống sonar chủ động để tự dẫn hướng.
Tầm bắn của ngư lôi là thông tin tuyệt mật, nhưng có thể đạt tới hàng chục km, phụ thuộc vào hệ thống động lực của ngư lôi, có thể là động cơ điện hoặc động cơ chạy bằng nhiên liệu. Ngư lôi dùng động cơ điện thường được ưa chuộng nhờ khả năng tăng tốc nhanh và đạt tốc độ cao, nhưng tầm hoạt động ngắn hơn so với loại dùng nhiên liệu.
Mặc dù ngư lôi là loại vũ khí khá lâu đời và xét trên nhiều khía cạnh thì chúng khá đơn giản so với các loại vũ khí hiện đại. Tuy nhiên, chúng vẫn là vũ khí tấn công chủ lực của các tàu ngầm tấn công, được thiết kế để săn lùng và tiêu diệt các tàu ngầm khác, tàu chiến mặt nước và cả tàu thương mại nếu cần. Các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo và tàu ngầm mang tên lửa dẫn đường cũng thường mang theo ngư lôi để tự vệ.
Tàu ngầm có khả năng tàng hình, tiếp cận mục tiêu mà không bị phát hiện, thực hiện các cuộc tấn công bất ngờ trong khi vẫn lặn sâu dưới nước. Để phóng tên lửa chống hạm, tàu ngầm thường phải nổi lên gần mặt nước, làm tăng nguy cơ bị phát hiện. Ngư lôi có thể khai hỏa từ dưới lòng đại dương, là phương tiện tấn công hiệu quả và kín đáo nhất của tàu ngầm.
Ngư lôi cũng có thể được triển khai từ máy bay để tấn công tàu ngầm ở những khu vực tên lửa khó tiếp cận. Tuy nhiên, khi đối phó với tàu mặt nước, máy bay thường ưu tiên sử dụng tên lửa vì nếu dùng ngư lôi, máy bay phải bay áp sát mục tiêu ở cự ly gần, dễ bị phát hiện và
Cuộc chơi “mèo vờn chuột”
Dưới đáy biển, tầm nhìn hạn chế và sóng vô tuyến không thể truyền xa trong nước, nên hệ thống sonar (máy dò thủy âm) là công cụ chủ yếu để phát hiện các vật thể dưới nước. Sonar hoạt động dựa trên sóng âm, truyền nhanh và xa trong nước, cho phép tàu chiến phát hiện và theo dõi mục tiêu chìm như tàu ngầm hoặc ngư lôi.
Có hai loại sonar chính: sonar thụ động và sonar chủ động. Sonar thụ động âm thầm thu nhận âm thanh dưới nước, trong khi sonar chủ động phát ra tiếng "ping" lớn, thu nhận tín hiệu dội lại để phác họa vị trí và hình dạng mục tiêu. Tuy nhiên, sử dụng sonar chủ động có thể làm lộ vị trí của tàu sử dụng. Thậm chí đối phương có thể phát hiện tín hiệu này từ xa hơn phạm vi dò tìm của sonar.
Tác chiến tàu ngầm thường được ví như trò chơi “mèo vờn chuột”. Tàu ngầm tiếp cận mục tiêu bí mật, sử dụng sonar thụ động để tránh bị phát hiện, tấn công ở cự ly gần. Trong khi đó, tàu chiến mặt nước thu thập tín hiệu bằng sonar thụ động để phát hiện nguy cơ tấn công bất ngờ, khi nghi ngờ có tàu ngầm áp sát, có thể chuyển sang sonar chủ động để xác định vị trí mục tiêu chính xác và tấn công trước.
Khi phát hiện ngư lôi lao tới, tàu mặt nước và tàu ngầm có thể tăng tốc và đổi hướng đột ngột để ngư lôi cơ động theo, làm đứt dây dẫn hướng hoặc gây nhiễu hệ thống sonar. Nếu không hiệu quả, có thể triển khai thiết bị tạo tín hiệu giả để đánh lạc hướng ngư lôi, khiến ngư lôi chuyển sang tấn công mục tiêu giả thay vì con tàu thật. Nhiều tàu chiến được thiết kế theo cấu trúc phân khoang, khi một khu vực bị hư hại, phần này có thể cô lập, giúp tàu vẫn nổi và hoạt động.
Vũ khí cổ điển nhưng khó bị đánh bại
Nhờ khả năng tàng hình của tàu ngầm, việc phát hiện chúng trên thực tế là rất khó. Tương tự, một quả ngư lôi cũng hiếm khi bị phát hiện cho đến giai đoạn cuối của hành trình, khi nó chuyển sang sử dụng sonar chủ động để tiếp cận mục tiêu. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, tàu chiến hoặc tàu ngầm chỉ nhận ra mình đang bị tấn công khi ngư lôi đã phát nổ.
Dù là một công nghệ ra đời từ lâu, ngư lôi vẫn là loại vũ khí rất khó đánh chặn, bởi hiện nay có rất ít biện pháp phòng thủ chủ động thực sự hiệu quả để đối phó với chúng. Điều này khác hẳn với phòng thủ trên không, nơi các hệ thống đánh chặn có thể tiêu diệt tên lửa đang bay tới ngay trên bầu trời.
Trong tương lai gần, ngư lôi nhiều khả năng vẫn sẽ giữ vai trò là vũ khí chủ lực trong tác chiến tàu ngầm và chiến tranh chống ngầm.
| Mỹ tuyên bố tấn công hàng nghìn mục tiêu ở Iran, Tehran 'điểm danh' kết quả phản công trong 10 ngày đầu tiên Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, cho biết, nước này đã tấn công hơn 5.000 mục tiêu và ... |
| Philippines 'chốt đơn' mua loạt máy bay King Air của Mỹ Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Philippines (PCG) đã chính thức khởi động việc mua sắm 3 máy bay cánh quạt Beechcraft King Air từ ... |
| Giữa lúc 'căng như dây đàn', Mỹ thông qua thương vụ bán khẩn cấp vũ khí cho Israel trị giá hơn 150 triệu USD Ngày 6/3, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo đã thông qua thương vụ tiềm năng bán đạn dược và hỗ trợ quân sự cho Israel ... |
| Xung đột tại Trung Đông: Nga kêu gọi các bên tôn trọng tính bất khả xâm phạm của cơ sở ngoại giao Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova ngày 10/3 cho biết, Lãnh sự quán Nga tại thành phố Isfahan của Iran đã bị ... |
| Đâu mới là lời giải cho bài toán giá dầu tăng cao hiện tại? Tâm lý hoang mang của giới đầu tư trước căng thẳng tại Trung Đông đã đẩy giá dầu tăng vọt. Các nền kinh tế lớn ... |
