Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

TS. Hoàng Anh Tuấn
Theo dõi TGVN trên
Học viện Ngoại giao
Baoquocte.vn. Từng là khu vực chứng kiến và trải qua sự cạnh tranh ảnh hưởng quyết liệt giữa Mỹ và Liên Xô trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, châu Phi giờ đây đang trở thành tâm điểm mới trong cạnh tranh địa chiến lược, địa kinh tế giữa các nước lớn.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tại trường Đại học Tổng hợp Pretoria, Nam Phi. (Nguồn: Reuters)
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tại trường Đại học Tổng hợp Pretoria, Nam Phi. (Nguồn: Reuters)

Nội dung chiến lược mới

Ngày 8/8, Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken đã có bài diễn văn quan trọng tại trường Đại học Tổng hợp Pretoria, Nam Phi, trong đó công bố “Chiến lược của Mỹ đối với khu vực châu Phi cận Sahara”. Chiến lược mới này được xem là một trong những trọng tâm trong chuyến thăm của ông Blinken đến ba nước châu Phi là Nam Phi, CHDC Congo và Rwanda từ 7-11/8 với bốn ưu tiên:

Một là, Mỹ sẽ thúc đẩy sự cởi mở, trong đó nhấn mạnh đến năng lực của các cá nhân, cộng đồng và quốc gia châu Phi trong việc lựa chọn con đường phát triển của mình. Ông Blinken cũng nhấn mạnh sự khác biệt giữa chính sách đối ngoại của Mỹ với các quốc gia khác buộc các nước châu Phi phải chọn phe.

Hai là, Mỹ sẽ sát cánh cùng các đối tác ở châu Phi thực hiện lời hứa thúc đẩy dân chủ ở châu lục này. Ông Blinken khẳng định thúc đẩy dân chủ là một trong những trụ cột chính trong chính sách đối ngoại của chính quyền Biden và bài toán phát triển của châu Phi là phải gắn với việc thực thi và thúc đẩy dân chủ nhân quyền.

Ba là, Mỹ sẽ cùng châu Phi tăng cường hợp tác để thúc đẩy phục hồi sau đại dịch Covid-19 và điều này sẽ đặt nền tảng cho cơ hội phát triển kinh tế bền vững trên diện rộng nhằm cải thiện cuộc sống của người dân. Theo ông Blinken, châu Phi là một trong những khu vực dễ bị tổn thương bởi chiến tranh và dịch bệnh. Đại dịch Covid-19 đã đẩy 55 triệu người châu Phi rơi vào cảnh đói nghèo, còn xung đột Nga - Ukraine đẩy thêm hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu lương thực.

Bốn là, Mỹ sẽ cùng châu Phi thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng sạch để đối phó tốt hơn các tác động của biến đổi khí hậu và cung cấp năng lượng cho các cơ hội kinh tế. Ông Blinken nhấn mạnh chính quyền Biden coi phát triển năng lượng xanh, sạch là một trong những ưu tiên quan trọng của Mỹ cũng như quan hệ của Mỹ với châu Phi. Đồng thời, Mỹ cam kết dành phần lớn khoản viện trợ hàng năm khoảng 3 tỷ USD cho 17 trong tổng số 20 quốc gia nằm ở khu vực cận Sahara và bị tổn thương nhất trước các tác động của biến đổi khí hậu.

Ý đồ chiến lược sâu xa

Nhìn lại chính sách đối ngoại của Mỹ với châu Phi từ sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh đến nay, có thể thấy Mỹ đã đưa ra không ít sáng kiến, chiến lược đối với châu lục này, chẳng hạn như Đạo luật tăng trưởng và cơ hội cho châu Phi dưới thời Tổng thống Clinton, sáng kiến lập Bộ chỉ huy quân đội Mỹ ở châu Phi dưới thời Tổng thống Bush, Chiến lược thúc đẩy thịnh vượng, an ninh và ổn định cho châu Phi của Tổng thống Trump hay Chiến lược đối với khu vực châu Phi cận Sahara vừa được chính quyền Biden công bố.

Tuy nhiên, chừng đó dường như là quá ít và chưa đủ để Mỹ gây ảnh hưởng đáng kể trong quan hệ với các nước châu Phi. Bằng chứng là tại cuộc bỏ phiếu ở Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 7/4, có tới 44 quốc gia châu Phi không đồng ý bỏ phiếu loại Nga ra khỏi Hội đồng nhân quyền của Liên Hợp Quốc. Trong lĩnh vực thương mại, Trung Quốc có ảnh hưởng vượt trội so với Mỹ trong quan hệ với các nước châu Phi. Năm 2021 tổng thương mại của Trung Quốc với châu Phi đạt 251 tỷ USD, trong khi tổng thương mại của Mỹ với châu Phi chỉ vào khoảng 58 tỷ USD tức chưa bằng một phần tư so với Trung Quốc.

Xét về tổng thể, chuyến đi châu Phi lần này của ông Blinken, chuyến thứ ba trong vòng chưa đầy một năm qua đến châu lục này, và sáng kiến mới của Mỹ cho châu Phi nhằm các mục tiêu sau:

Thứ nhất, chính quyền Biden thể hiện sự nghiêm túc trong quan hệ với các nước châu Phi. Ngay trước chuyến đi của Ngoại Trưởng Blinken, chính quyền Biden đã công bố việc tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - châu Phi lần thứ hai vào tháng 12/2022 nhằm thúc đẩy quan hệ thương mại, đầu tư, an ninh, giáo dục, y tế, môi trường, hợp tác chống biến đổi khí hậu... giữa Mỹ và các quốc gia châu Phi. Bên cạnh đó, không chỉ nêu sáng kiến, chiến lược bằng các tuyên bố hay cam kết chính trị, giờ đây chính quyền Biden bắt đầu thực hiện cách tiếp cận thực dụng, đó là gắn với cam kết tài chính cụ thể, như trường hợp bốn ưu tiên hợp tác trong chiến lược mới đối với châu Phi.

Thứ hai, việc “bỏ rơi” châu Phi trong khi chú trọng vào các khu vực khác như Trung Đông, Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, châu Âu đang khiến chính quyền Biden phải “trả giá”. Đó là việc châu Phi ngày càng phụ thuộc vào buôn bán và nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Trung Quốc, hay sự ủng hộ chính trị dành cho Nga. Do đó, chiến lược mới của Mỹ có mục tiêu quan trọng là nhằm đảo ngược tình thế trên, bằng cách cạnh tranh trực tiếp nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga ở châu Phi, cũng như trên phạm vi toàn cầu.

Ba là, thông qua chiến lược mới với châu Phi, Mỹ muốn khẳng định vị thế toàn cầu của mình, tức có đủ nguồn lực để can dự với tất cả các khu vực trọng yếu trên thế giới, từ đối phó với Nga, ủng hộ Ukraine, đến tăng cường quan hệ đối tác với châu Phi.

Không nghi ngờ gì nữa, quyết tâm của chính quyền Tổng thống Biden là rất lớn. Tuy nhiên, việc tạo vị thế mới trong quan hệ với châu Phi lúc này không chỉ có quyết tâm, mà còn phải có nguồn lực và một chính sách lâu dài, nhất quán nữa.

Ngoại trưởng Mỹ bắt đầu công du châu Phi, đối trọng với tầm ảnh hưởng của Nga

Ngoại trưởng Mỹ bắt đầu công du châu Phi, đối trọng với tầm ảnh hưởng của Nga

Ngày 7/8, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã đặt chân tới Nam Phi, bắt đầu chuyến công du 3 quốc gia châu Phi nhằm đối ...

Sứ mệnh hàn gắn của Ngoại trưởng Mỹ ở châu Phi

Sứ mệnh hàn gắn của Ngoại trưởng Mỹ ở châu Phi

Chuyến công du của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken nhằm hàn gắn quan hệ với các đồng minh tại châu Phi trong bối cảnh căng ...

Đọc thêm

Doanh nghiệp cần chủ động, phối hợp với Thương vụ để khai thác tốt thị trường nước ngoài

Doanh nghiệp cần chủ động, phối hợp với Thương vụ để khai thác tốt thị trường nước ngoài

Baoquocte.vn. Chiều 30/9, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bên tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ...
Đoàn công tác của Ban Công tác đại biểu Quốc hội thăm và làm việc tại Phần Lan

Đoàn công tác của Ban Công tác đại biểu Quốc hội thăm và làm việc tại Phần Lan

Baoquocte.vn. Trưởng ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Thanh mong muốn Phần Lan hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam về sản xuất, chế biến nông sản đáp ứng yêu cầu ...
Tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia

Tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Slovakia tổ chức Tọa đàm kinh tế nhằm kết nối các doanh nghiệp Việt Nam-Slovakia, góp phần thúc đẩy hợp tác giữa hai nước.
Để hợp đồng dầu khí tăng tính khả thi và phù hợp với thực tiễn

Để hợp đồng dầu khí tăng tính khả thi và phù hợp với thực tiễn

Baoquocte.vn. Trong sửa đổi Luật Dầu khí, Hợp đồng dầu khí là một nội dung quan trọng nhận được sự quan tâm rất lớn của cơ quan quản lý.
Giá vàng hôm nay 1/10: Giá vàng SJC 'dậy sóng', sẽ chỉ biến động trong vùng giới hạn, USD gây bất ngờ

Giá vàng hôm nay 1/10: Giá vàng SJC 'dậy sóng', sẽ chỉ biến động trong vùng giới hạn, USD gây bất ngờ

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 1/10 bật tăng khi đồng USD giảm sâu, neo gần mức thấp trong một tuần, sau khi lập mức giá cao trong vòng 20 năm.
Giá tiêu hôm nay 1/10, thị trường phản ứng trái chiều, lý do tiêu Campuchia chủ yếu bán sang Việt Nam

Giá tiêu hôm nay 1/10, thị trường phản ứng trái chiều, lý do tiêu Campuchia chủ yếu bán sang Việt Nam

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang tại một số vùng trồng trọng điểm, giao dịch từ 63.500 - 66.000 đ/kg.
Chính sách nào cho các dự án Dầu khí đã và đang triển khai trước ngày Luật Dầu khí sửa đổi có hiệu lực?

Chính sách nào cho các dự án Dầu khí đã và đang triển khai trước ngày Luật Dầu khí sửa đổi có hiệu lực?

Baoquocte.vn. Để rõ ràng, đơn giản hóa các thủ tục phê duyệt và các chính sách khuyến khích đầu tư trong lĩnh vực dầu khí, đặc biệt đối với các dự ...
Hãy đến Ninh Thuận để đầu tư, trải nghiệm, tham quan nghỉ dưỡng và hưởng thụ không khí trong lành

Hãy đến Ninh Thuận để đầu tư, trải nghiệm, tham quan nghỉ dưỡng và hưởng thụ không khí trong lành

Baoquocte.vn. Từ ngày 30/9-2/10, tại phố Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội sẽ tưng bừng diễn ra các hoạt động 'Ngày Văn hóa, Du lịch Ninh Thuận'.
Điện mừng nhân kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Điện mừng nhân kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Baoquocte.vn. Nhân dịp kỷ niệm 73 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, lãnh đạo Việt Nam đã gửi điện mừng đến lãnh đạo Trung Quốc.
Phấn đấu nâng kim ngạch thương mại Việt Nam-Cuba lên 500 triệu USD

Phấn đấu nâng kim ngạch thương mại Việt Nam-Cuba lên 500 triệu USD

Baoquocte.vn. Ngày 30/9, Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz đã dự và phát biểu tại Diễn đàn xúc tiến kinh doanh Việt Nam-Cuba.
Tin thế giới 30/9: Nhật Bản tăng trừng phạt Nga, ông Prayut Chan-o-cha tiếp tục làm Thủ tướng Thái Lan

Tin thế giới 30/9: Nhật Bản tăng trừng phạt Nga, ông Prayut Chan-o-cha tiếp tục làm Thủ tướng Thái Lan

Baoquocte.vn. Ukraine nói Nga tấn công Zaporizhzhia, Đức và NATO thảo luận về Dòng chảy phương Bắc, nổ lớn ở Pakistan… là một số tin thế giới đáng chú ý.
Nga sẵn sàng nối lại thanh tra vũ khí hạt nhân theo New START

Nga sẵn sàng nối lại thanh tra vũ khí hạt nhân theo New START

Baoquocte.vn. Moscow cho biết đang nghiên cứu khả năng tổ chức họp trực tiếp Nga-Mỹ về Hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân chiến lược mới (New START).
Thế giới 'đang nhìn Ấn Độ bằng con mắt ngưỡng mộ mới'

Thế giới 'đang nhìn Ấn Độ bằng con mắt ngưỡng mộ mới'

Baoquocte.vn. Nỗ lực tăng cường sức mạnh quân đội Ấn Độ tập trung vào trang bị vũ khí và thiết bị tối tân, dựa vào ngành công nghiệp quốc phòng 'tự cường'.
Mỹ khẳng định quan hệ với Philippines 'hơn cả một gia đình', hai nước ưu tiên tìm giải pháp hòa bình cho Biển Đông

Mỹ khẳng định quan hệ với Philippines 'hơn cả một gia đình', hai nước ưu tiên tìm giải pháp hòa bình cho Biển Đông

Baoquocte.vn. Mỹ và Philippines cam kết đảm bảo rằng pháp quyền và trật tự quốc tế dựa trên luật định sẽ chiếm ưu thế ở Biển Đông.
Tòa án Thái Lan ra phán quyết cuối cùng về ông Prayut Chan-o-Cha

Tòa án Thái Lan ra phán quyết cuối cùng về ông Prayut Chan-o-Cha

Baoquocte.vn. Ngày 30/9, Tòa án Hiến pháp Thái Lan đã ra quyết định cuối cùng, theo đó ông Prayut Chan-o-cha chưa vượt quá giới hạn 8 năm trên cương vị Thủ tướng.
Xung đột Nga-Ukraine: Nhật 'rục rịch' điện đàm cấp cao với Ukraine, New Zealand kêu gọi đàm phán ngoại giao ngay lập tức

Xung đột Nga-Ukraine: Nhật 'rục rịch' điện đàm cấp cao với Ukraine, New Zealand kêu gọi đàm phán ngoại giao ngay lập tức

Baoquocte.vn. Trước những dấu hiệu leo thang xung đột giữa Nga và Ukraine, Nhật Bản và New Zealand có những động thái bày tỏ ủng hộ Kiev.
Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãy cùng TG&VN nhìn lại một số vị quân vương có thời gian giữ ngai vàng lâu trong lịch sử thế giới.
Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Baoquocte.vn. Lũ lụt ở Pakistan cuốn trôi nhà cửa, đường sá, vật nuôi và hoa màu, cướp đi mạng sống của hơn 1.400 người, đẩy hàng triệu người vào cảnh khốn đốn.
Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Anh Elizabeth II (1926-2022) chưa bao giờ học trường công, cũng phải đóng thuế, rất yêu chó corgi...
Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II, vị quân vương tại vị lâu nhất của Vương quốc Anh, đã qua đời tại Balmoral ở tuổi 96 sau 70 năm trị vì.
Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine buộc các nước tìm kiếm và có điều chỉnh phù hợp về chính sách sử dụng năng lượng.
Những rắc rối có làm ông Trump lo lắng?

Những rắc rối có làm ông Trump lo lắng?

Baoquocte.vn. Cuộc điều tra của FBI nhằm vào cựu Tổng thống Donald Trump là một sự kiện nổi bật trên chính trường Mỹ những ngày qua.
50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

Baoquocte.vn. Quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản 50 năm qua đã trải qua nhiều cung bậc và đang đối mặt với những khó khăn nhất định.
Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Baoquocte.vn. Ấn Độ có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Mông Cổ khỏi bị nước láng giềng lớn chà đạp.
Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Baoquocte.vn. Bộ tứ đang trở nên gần gũi hơn thông qua các gặp thường xuyên hơn, song nguồn lực của Mỹ lại đang đổ vào châu Âu và Trung Đông.
Từ dùng nước lạnh đến đạp xe để tạo điện: Muôn vàn sắc thái đối phó với khủng hoảng năng lượng của châu Âu

Từ dùng nước lạnh đến đạp xe để tạo điện: Muôn vàn sắc thái đối phó với khủng hoảng năng lượng của châu Âu

Baoquocte.vn. Paris tắt đèn tháp Eiffel, Milan tắt đài phun nước công cộng... khủng hoảng năng lượng đang ngày càng ảnh hưởng tới cuộc sống ở châu Âu.
Báo Mỹ: Việt Nam xứng đáng 'có ghế' tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Báo Mỹ: Việt Nam xứng đáng 'có ghế' tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Tờ The Washington Times của Mỹ đánh giá cao những nỗ lực bảo đảm nhân quyền và những đóng góp tích cực của Việt Nam với các vấn đề quốc tế.
Đối với Ấn Độ, Hội nghị thượng đỉnh SCO phức tạp và hơn thế nữa

Đối với Ấn Độ, Hội nghị thượng đỉnh SCO phức tạp và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Những xung đột ở các cấp độ khác nhau giữa các quốc gia thành viên SCO gây khó khăn cho sự cam kết của Ấn Độ với tổ chức này.
Phiên bản di động