Nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh: ‘Giành thắng từng bước’ tiến tới thắng lợi hoàn toàn

PGS.TS.Trần Minh Trưởng
Nguyên Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng
Đàm phán, thương lượng là nghệ thuật đấu tranh ngoại giao trực diện, là quá trình chuyển hóa sức mạnh chính trị, quân sự, thành lợi thế trên bàn đàm phán, nhằm mục tiêu giành thắng lợi cuối cùng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ hai tại Trụ sở Bộ Ngoại giao - số 1 Tôn Thất Đàm, năm 1962. (Ảnh tư liệu)
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ hai tại Trụ sở Bộ Ngoại giao - số 1 Tôn Thất Đàm, năm 1962. (Ảnh tư liệu)

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đấu tranh ngoại giao Việt Nam đã đạt tới đỉnh cao nghệ thuật, trên cả phương diện chiến lược và sách lược, vận dụng một cách nhuần nhuyễn kinh nghiệm ngoại giao truyền thống, kết hợp với sử dụng nghệ thuật ngoại giao “giành thắng lợi từng bước” để giành thắng lợi cuối cùng.

Trong cuộc đối đầu giữa dân tộc Việt Nam với các đế quốc đối thủ có sức mạnh vượt trội về mọi mặt, đặc biệt là về vũ khí và phương tiện chiến tranh hiện đại, bộ máy quân sự, ngoại giao chuyên nghiệp, bài bản, vấn đề phải giải quyết là so sánh lực lượng, thực lực trong đàm phán để đạt được mục tiêu chiến lược.

Do đó, Hồ Chí Minh đưa ra quan điểm chỉ đạo: “vừa đánh, vừa đàm”, “giành thắng lợi từng bước”, nhằm chuyển hóa lực lượng, tạo thế và lực mới. Trong cuộc đấu tranh này, không được nóng vội chủ quan, xa rời mục tiêu chiến lược.

Người quán triệt: “Ngoại giao chỉ thắng lợi khi cách mạng ta thắng lợi”; “Chúng ta cần nêu cao tinh thần tự lực cánh sinh, chống tư tưởng sợ Mỹ, tư tưởng đàm phán khi chưa có điều kiện có lợi, muốn kết thúc chiến tranh với bất cứ giá nào, tư tưởng ỷ lại vào sự giúp đỡ của nước ngoài, không tin tưởng vào sức mình”. Người phân tích, ta phải biết thắng từng bước, phải: “Kiên trì phương châm ra sức hạn chế cuộc chiến tranh xâm lược của địch và thắng địch trong cuộc chiến tranh hạn chế đó”.

Trong quá trình đấu tranh trên bàn hội nghị: “miền Bắc cứ đàm, miền Nam cứ đánh”. Theo phương châm chỉ đạo của Người, chính trị, quân sự và ngoại giao được xác định là ba mặt trận, phối hợp tấn công nhịp nhàng. Hồ Chí Minh quán triệt, phải coi trọng mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng giữa mặt trận ngoại giao với mặt trận quân sự, mặt trận chính trị; kết hợp giữa “đánh và đàm” đưa đến hiệu quả cao nhất.

Người chỉ rõ, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hiện nay, đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị ở miền Nam là nhân tố chủ yếu quyết định thắng lợi trên chiến trường, làm cơ sở thắng lợi trên mặt trận ngoại giao. Chúng ta chỉ có thể giành trên bàn hội nghị cái mà chúng ta đã giành được trên chiến trường.

Tuy nhiên, đấu tranh ngoại giao không chỉ đơn thuần phản ánh cuộc đấu tranh trên chiến trường, mà phải căn cứ vào tình hình quốc tế và tính chất cuộc chiến tranh giữa ta và địch, đấu tranh ngoại giao giữ một vai trò quan trọng, tích cực và chủ động. Nói chuyện với đoàn đại biểu Chính phủ ta sắp lên đường đàm phán với Mỹ tại Hội nghị Paris (5/1968), Người căn dặn: “Các chú đi Pháp, ở nhà người ta đánh cho các chú phát huy, nghĩa là phải biết tận dụng thắng lợi trên chiến trường để làm “vốn” đàm phán. Phải phối hợp quân sự với ngoại giao, vừa đánh, vừa đàm mới có hiệu quả cao nhất”.

Dưới sự chỉ đạo của Hồ Chí Minh, trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, quân và dân ta đã phối hợp đấu tranh hiệu quả cả trên ba mặt trận: quân sự , chính trị và ngoại giao; huy động được sức mạnh của ngoại giao Nhà nước, ngoại giao nhân dân với vận động quốc tế và hoạt động đối ngoại của Đảng; từng bước làm phá sản mưu đồ “quốc tế hóa cuộc chiến tranh Việt Nam” của đế quốc Mỹ; làm thất bại âm mưu giải quyết cuộc chiến tranh Việt Nam giống như cuộc chiến tranh Triều Tiên.

Kiên quyết đấu tranh cho mục tiêu độc lập và thống nhất Tổ quốc, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định, “ngoại giao phải biết thắng từng bước”; “ngoại giao phải dĩ bất biến, ứng vạn biến”; ngoại giao có khi phải “nhân nhượng” (đúng nguyên tắc); trong khi đàm phán, thương lượng, phải có đầu óc thực tế, biết tìm ra mẫu số chung cho mỗi cuộc đối thoại.

Việc dự tính sự cần thiết phải tìm cho Mỹ một lối thoát danh dự, cho thấy tư tưởng hòa bình, thiện chí của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời chứng tỏ sự phán đoán tài tình của Người về kết cục tất yếu của cuộc chiến mà Mỹ đang tiến hành ở Việt Nam.

Để tạo thế thuận lợi cho việc triển khai chủ trương “vừa đánh vừa đàm”; “giành thắng lợi từng bước”, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo thực hiện nhiều hình thức đấu tranh, phối hợp hoạt động quân sự trên chiến trường với vận động quốc tế, nêu cao thiện chí hòa bình trước dư luận tiến bộ trên thế giới; kêu gọi các phong trào đấu tranh chính trị ủng hộ Việt Nam.

Do đó, cuộc đấu tranh chính nghĩa của Việt Nam đã được đông đảo nhân dân tiến bộ trên thế giới đồng tình, trong đó có cả các tầng lớp nhân dân, thanh niên, sinh viên Mỹ, tạo nên những làn sóng đấu tranh mạnh mẽ và liên tục, phản đối việc đưa binh lính Mỹ đến chiến trường Việt Nam; đòi nhà cầm quyền Mỹ phải chấm dứt cuộc chiến tranh phi nghĩa ở Việt Nam...

Đó là điều kiện thuận lợi cho mặt trận ngoại giao chuyển sang giai đoạn tấn công, buộc chính quyền Tổng thống Mỹ L. Johnson phải xuống thang chiến tranh, ngừng ném bom miền Bắc và ngồi vào bàn đàm phán.

Tháng 5/1968, Việt Nam và Mỹ tiến hành đàm phán tại Hội nghị Paris, mở đầu cho một thời kỳ đấu tranh ngoại giao sôi động, đạt tới đỉnh cao trong việc sử dụng nghệ thuật “vừa đánh vừa đàm”. Hội nghị Paris kéo dài hơn ba năm, trong các phiên họp chính thức, cũng như trong các cuộc đàm phán “bí mật” và các cuộc đấu trí “hành lang”... các nhà ngoại giao Việt Nam đã khiến cho kẻ địch phải kính nể về tính kiên trì, kiên quyết, khôn khéo, để cuối cùng đạt được mục tiêu chiến lược: Mỹ phải rút hết quân đội về nước, mở ra cục diện mới trên chiến trường miền Nam.

Có thể nói, cùng với sự chỉ đạo trên mặt trận chính trị, quân sự, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những cống hiến to lớn trên mặt trận ngoại giao, góp phần đánh bại mọi thủ đoạn chiến lược chiến tranh của Mỹ. Ngoại giao trở thành một trong ba mặt trận liên hoàn, tấn công trực diện vào kẻ thù.

Nghệ thuật đấu tranh ngoại giao “vừa đánh vừa đàm”; “giành thắng lợi từng bước” dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã tạo ra thế và lực mới, tác động trở lại trên chiến trường, góp phần làm nên thắng lợi cuối cùng. Nghệ thuật ngoại giao “giành thắng lợi từng bước” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thể hiện sự linh hoạt sáng tạo, mềm dẻo nhưng kiên định, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa thực lực và dư luận; thể hiện khôn khéo về sách lược và chiến lược, góp phần quy tụ được sức mạnh của dân tộc với sức mạnh thời đại, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris (1/1973), rút hết quân đội ra khỏi miền Nam Việt Nam.

Nắm bắt thời cơ thuận lợi, mùa Xuân 1975, quân và dân ta đã tiến hành cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc. 47 năm sau, quan hệ Việt - Mỹ đã có những bước phát triển tích cực, trở thành đối tác toàn diện và hướng tới những tầm cao mới. Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh đang tiếp tục được vận dụng nhuần nhuyễn, thích hợp trong hoàn cảnh mới.

Ngoại giao khoa học - Môn nghệ thuật tinh tế

Ngoại giao khoa học - Môn nghệ thuật tinh tế

Thụy Sỹ và Anh đóng vai trò quan trọng trong các dự án khoa học mang tính gắn kết các quốc gia, điển hình là ...

Để bảo vệ đất nước từ xa tốt nhất

Để bảo vệ đất nước từ xa tốt nhất

Dành cả sự nghiệp của mình phụng sự ngành ngoại giao của đất nước, ngoại giao, nói một cách nào đó, chính là cuộc đời ...

Đọc thêm

Điện mừng Tổng thống Hungary

Điện mừng Tổng thống Hungary

Nhân dịp ông Sulyok Tamás nhậm chức Tổng thống Hungary, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng đã gửi điện chúc mừng.
Tăng cường liên kết doanh nghiệp Việt Nam tại Brunei Darussalam

Tăng cường liên kết doanh nghiệp Việt Nam tại Brunei Darussalam

Đại sứ quán Việt Nam tại Brunei đã tổ chức cuộc gặp và trao đổi với các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động tại Brunei. Tham dự cuộc găp có ...
XSMB 6/3, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ Tư ngày 6/3/2024. dự đoán XSMB 6/3/2024

XSMB 6/3, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ Tư ngày 6/3/2024. dự đoán XSMB 6/3/2024

XSMB 6/3 - trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay 6/3/2024. dự đoán XSMB 6/3/2024. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 6/3. SXMB ...
XSMT 6/3, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ Tư ngày 6/3/2024. SXMT 6/3/2024

XSMT 6/3, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ Tư ngày 6/3/2024. SXMT 6/3/2024

XSMT 6/3 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 6/3/2024. kết quả xổ số ngày 6 tháng 3. xổ số miền Trung thứ 4. xổ số ...
XSMN 6/3, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ Tư ngày 6/3/2024. xổ số hôm nay 6/3/2024

XSMN 6/3, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ Tư ngày 6/3/2024. xổ số hôm nay 6/3/2024

XSMN 6/3 - xổ số hôm nay 6/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 6/3/2024. xổ số hôm nay ngày 6 tháng 3. XSMN thứ 4. xo so ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Lễ đón các Trưởng đoàn tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN-Australia

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Lễ đón các Trưởng đoàn tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN-Australia

Chiều 5/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Lễ đón chính thức các Trưởng đoàn tham dự Hội nghị Cấp cao Đặc biệt kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN-Australia.
Tăng cường liên kết doanh nghiệp Việt Nam tại Brunei Darussalam

Tăng cường liên kết doanh nghiệp Việt Nam tại Brunei Darussalam

Đại sứ quán Việt Nam tại Brunei đã tổ chức cuộc gặp và trao đổi với các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động tại Brunei. Tham dự cuộc găp có Đại sứ Trần Anh Vũ.
ASEAN-Australia: Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong

ASEAN-Australia: Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong

Ngày 5/3, trong khuôn khổ Hội nghị ASEAN-Australia, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong.
Tăng cường hợp tác giáo dục Việt Nam-Kazakhstan

Tăng cường hợp tác giáo dục Việt Nam-Kazakhstan

Đại sứ Phạm Thái Như Mai nhấn mạnh, hợp tác giáo dục cần được coi là một trong những nội dung ưu tiên tạo nền tảng cho quan hệ Việt Nam-Kazakhstan...
Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng thăm và họp Tham vấn chính trị lần thứ 8 với Bộ Ngoại giao Iran

Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng thăm và họp Tham vấn chính trị lần thứ 8 với Bộ Ngoại giao Iran

Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng tin tưởng, với thế mạnh của hai nền kinh tế, quan hệ Việt Nam và Iran còn rất nhiều tiềm năng để phát triển...
Đại sứ Dương Hoài Nam trình Thư ủy nhiệm lên Tổng thống CH Czech Petr Pavel

Đại sứ Dương Hoài Nam trình Thư ủy nhiệm lên Tổng thống CH Czech Petr Pavel

Tổng thống Petr Pavel khẳng định luôn coi trọng và đánh giá cao mối quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt Việt Nam-Czech thời gian qua.
Đối thoại chiến lược ngoại giao-quốc phòng-an ninh Việt Nam-Liên bang Nga lần thứ 13

Đối thoại chiến lược ngoại giao-quốc phòng-an ninh Việt Nam-Liên bang Nga lần thứ 13

Từ ngày 3-4/3, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Nga Vladimir Titov thăm Việt Nam để tiến hành Đối thoại chiến lược ngoại giao-quốc phòng-an ninh lần thứ 13.
Cảnh sát Nhật Bản đã bắt giữ nghi phạm vụ sát hại công dân Việt Nam tại Higashiomo

Cảnh sát Nhật Bản đã bắt giữ nghi phạm vụ sát hại công dân Việt Nam tại Higashiomo

Một công dân Việt Nam được cho là bị sát hại tại Higashiomo, Shiga, Nhật Bản. Cảnh sát Nhật Bản đã bắt giữ 1 nghị phạm và đang tiếp tục điều tra.
Đại sứ quán Việt Nam tại Anh thông tin về 7 người nhập cư được cho là công dân Việt Nam

Đại sứ quán Việt Nam tại Anh thông tin về 7 người nhập cư được cho là công dân Việt Nam

Đại sứ quán Việt Nam tại Anh và Bắc Ireland thông tin về 7 người nhập cư trong xe tải được cho là công dân Việt Nam tại cảng East Sussex, Vương quốc Anh.
Công tác bảo hộ công dân: Vững tinh thần phục vụ, sẵn tấm lòng sẻ chia

Công tác bảo hộ công dân: Vững tinh thần phục vụ, sẵn tấm lòng sẻ chia

Công tác bảo hộ công dân đã và đang là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Đại sứ Đặng Xuân Dũng thăm lãnh sự công dân tại Saudi Arabia

Đại sứ Đặng Xuân Dũng thăm lãnh sự công dân tại Saudi Arabia

Đại sứ quán luôn quan tâm và hỗ trợ thủ tục cần thiết để những người hoàn thành án phạt có thể nhanh chóng trở về với gia đình và xã hội.
Bộ Ngoại giao thông tin về việc 3 công dân được cho là người Việt trong vụ nhập cư lậu tại Ireland

Bộ Ngoại giao thông tin về việc 3 công dân được cho là người Việt trong vụ nhập cư lậu tại Ireland

Đại sứ quán Việt Nam tại Anh và Bắc Ireland đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng sở tại để xác minh nhân thân.
Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài: Điểm tựa của người Việt xa xứ

Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài: Điểm tựa của người Việt xa xứ

Sự hiện diện, quan tâm, chia sẻ kịp thời của các cơ quan đại diện Việt Nam chính là một điểm tựa của bà con người Việt trong gặp hoàn cảnh khó khăn…
Khám phá văn hóa giao tiếp của đất nước vạn đảo Indonesia (Phần 2)

Khám phá văn hóa giao tiếp của đất nước vạn đảo Indonesia (Phần 2)

Là một quốc gia Đông Nam Á, Indonesia gần gũi với Việt Nam, nhưng nước này có 86% dân số theo Hồi giáo tạo nên khác biệt trong văn hoá giao tiếp.
Khám phá văn hóa giao tiếp của đất nước vạn đảo Indonesia (Phần 1)

Khám phá văn hóa giao tiếp của đất nước vạn đảo Indonesia (Phần 1)

Là quốc gia Đông Nam Á nên Indonesia gần gũi với Việt Nam, nhưng 86% dân số nước này theo Hồi giáo tạo nên khác biệt trong văn hoá giao tiếp.
Những điều cần biết để không bỡ ngỡ khi đến xứ sở hoa tulip Hà Lan

Những điều cần biết để không bỡ ngỡ khi đến xứ sở hoa tulip Hà Lan

Khi gặp một người Hà Lan bất kì, thật khó để nhận xét về địa vị hay khả năng tài chính của họ thông qua vẻ bề ngoài...
Đôi điều cần biết về văn hóa giao tiếp ở Bỉ - 'trái tim của châu Âu'

Đôi điều cần biết về văn hóa giao tiếp ở Bỉ - 'trái tim của châu Âu'

Cùng khám phá đôi nét về văn hóa giao tiếp và con người Bỉ để hiểu rõ hơn về đất nước được coi là 'trái tim châu Âu' qua bài viết dưới đây!
Những nước nào có Ngày Quốc khánh trong tháng 12?

Những nước nào có Ngày Quốc khánh trong tháng 12?

Trong tháng 12 có 12 quốc gia kỷ niệm Ngày Quốc khánh, bao gồm Romania, Lào, UAE, Thái Lan, Phần Lan, Burkina Faso, Kenya, Bhutan, Niger, Qatar...
Đôi điều cần biết khi đến 'xứ sở nghìn đảo' Philippines

Đôi điều cần biết khi đến 'xứ sở nghìn đảo' Philippines

Gồm hơn 7.100 hòn đảo lớn nhỏ muôn màu sắc, Philippines có nề văn hóa vô cùng đặc sắc. Cùng tìm hiểu những nét đặc trưng trong văn hóa tại đây.
Phiên bản di động